Accountantsverslag gemeente Sittard-Geleen 2025
Tekst van het document
Digitally signed by ne 28 May 2026 (geanonimiseerd)(geanonimiseerd) Deloitte. Accountantsverslag 2025 eN Gemeente Sittard-Geleen Digitally | signed | oy | (geanonimiseerd)(geanonimiseerd)en | 28 | May | 2026 Deloitte | Accountants | B.V. Amerikalaan | 110 Deloitte. | 6199 | AE Maastricht | Airport Postbus | 1864 6201 | BW | Maastricht Nederland Tel: 088 | 288 | 2888 www.deloitte.nl Aan | de | gemeenteraad | Geachte | eden | van | de | raad, van | de | gemeente | Sittard-Geleen Postbus | 18 | Graag | bieden | wij | u hierbij | ons | accountantsverslag | aan | me | betrekking | tot | de | controle | van | de | jaarrekening | 2025 | van | de | gemeente | Sittard-Geleen. 6130 | AA | SITTARD | Deze | rapportage | beschrijft | op | hoofdlijnen | onze | controleaanpak | en | de | belangrijkste | aangelegenheden | die | wij | tijdens | onze | controle | in overweging hebben | g enomen. | Wij | zijn | van | mening | dat | de | reikwijdte | van | onze | werkzaamheden | en | de | resultaten | daarvan | een | deugdelijke | basis | vormen | voor | ons Onderwerp | oordeel | over | de | jaarrekening | 2025 | van | de | gemeente | Sittard-Geleen. Accountantsverslag | 2025 De | jaarre | ening | 2025 | is opgesteld | onder | verantwoordelijk | heid | van | het | college | van | burgemeester | en | wethouders | van | de | gemeente | Sittard-Geleen.
Datum | Bij deze | jaarrekening | hebben | wij | op | 28 | mei | 2026 | een | goed | keurende | controleverklaring | voor | het | getrouwe | beeld | verstrekt. 28 | mei | 2026 Onze | con | role | is uitgevoerd | in overeenstemming | met | onze | opdrachtbevestiging | gedateerd | d.d. | 1 augustus | 2025 | met | kenmerk | 2507A9F9E4/WK. Ons | kenmerk 2605A7248D/MJ | Wij | hebben | het | concept | van | dit accountantsverslag | ambte | ijk besproken | met | een | vertegenwoordiging | van | de | ambtelijke | organisatie | op 13 | mei | 2026 | en | met | uw | concerncontroller | en | wethouder | financiën | op | 20 | mei | 2026. | Graag | lichten | wij dit | rapport | ook | toe | aan | de | commissie | B&V Behandeld | door | tijdens | de | vergadering | d.d. | 4 juni | 2026. ars, | (geanonimiseerd)(geanonimiseerd) MNN | + | Hoogachtend, Audit | Partner Tel: | 06 | (geanonimiseerd) | Deloitte | Accountants | B.V. (geanonimiseerd)(geanonimiseerd)eitten! ede (geanonimiseerd)(geanonimiseerd) | (geanonimiseerd)(geanonimiseerd) Audit | Manager Tel: | 06 | (geanonimiseerd)(geanonimiseerd) (geanonimiseerd)(geanonimiseerd)deloitte.nl Op | alle opdrachten | verricht | door | Deloitte, | behoudens | M&A | Diensten, | zijn de Algemene | Voorwaarden | Dienstverlening | Deloitte | Nederland, | januari | 2020 | gedeponeerd | bij de | Kamer | van Koophandel | van toepassing.
| Deloitte | Accountants | B.V. is ingeschreven | in het | handelsregister | van | de | Kamer | van | Koophandel | onder | nummer | 24362853. | Deloitte | Accountants | B.V. | is een zogenoemde | affiliate | van | Deloitte | NSE | LLP en maakt | onderdeel | uit van | het internationale | netwerk | van | Deloitte | Touche | Tohmatsu | Limited. Digitally signed by ne 28 May 2026 (geanonimiseerd)(geanonimiseerd) EE. Inhoudsopgave Bestuurlijke samenvatting | * Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen 5 Bevindingen jaarrekening 3, * De financiële positie van uw gemeente 9 « Belangrijkste bevindingen uit onze controle 14 Interne beheersing 21, * Belangrijkste bevindingen voor de interne beheersing 22 Bijlagen 23 / * Bijlage A1 - Niet-gecorrigeerde controleverschillen 24 * Bijlage A2 - Onzekerheden in de controle 25 * Bijlage A3 - Tekortkomingen in de toelichtingen 26 * Bijlage B - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2025 27 * Bijlage C- Onafhankelijkheidsbevestiging 31 Digitally signed on on 28 May 2026 (geanonimiseerd)(geanonimiseerd) Bestuurlijke samenvatting Bestuurlijk relevante bevindingen en aanbevelingen jaarrekeningcontrole Digitally | signed | by | (geanonimiseerd)(geanonimiseerd)on | 28 | May | 2026 | Belangrijkste | bevindingen, | conclusies | en | aanbevelingen Getrouwheid | Wij | hebben | een | goedkeurende | controleverklaring | verstrekt | voor | het |
getrouwe | beeld | van | de jaarrekening. De | gehanteerde | materialiteit | voor | fouten | en | onzekerheden | bedraagt | € 9.629.000. Naast | onze | opdrachtbevestiging | zijn | het | Bado | en | het | Controleprotocol | 2025, | dat | door | de | gemeenteraad | is vastgesteld | in de | vergadering | van | 29 januari | 2026, | bepalend | (geweest) | voor | onze | controle. Wij | hebben | tijdens | onze | controle | geen | niet-gecorrigeerde | feitelijke | afwijkingen | geïdentificeerd | die | de | materialiteitsgrens | te boven | gaan. Rechtmatigheidsverantwoording | College | van | burgemeester | en wethouders | heeft | in haar | rechtmatigheidsverantwoording | geen | niet-acceptabele | fouten | en/of | geen | onduidelijkheden | gerapporteerd | groter | dan | de verantwoordingsgrens. De | afwijkingen | tussen | de | realisatie | en | de | begroting | worden | in voldoende | mate | toegelicht | in de | programmaverantwoording | en | bijlage | 3.7 van | de | jaarrekening. Wij | constateren | geen | afwijkingen | of onduidelijkheden | die | door | het | college | van | burgemeester | en wethouders | in de | paragraaf | bedrijfsvoering | toegelicht | dienen | te worden De | gehanteerde | verantwoordings- | en | rapportagegrens | bedraagt | € 9.629.000 | respectievelijk | € 200.000.
Wij | hebben | de | conclusies | van | het | college | van | burgemeester | en | wethouders | in ons | getrouwheidsoordeel | betrokken | waaruit | geen | materiële | tekortkomingen | zijn gebleken. - Wij | hebben | geen | fouten | en/of | onzekerheden | geconstateerd | ten | aanzien | van | de | SiSa-bijlage | die als bijlage | bij de jaarstukken | is opgenomen. | In | Bijlage | B | Bevindingen | controle | SiSa-bijlage | 2025 | is de voorgeschreven | tabel | met | fouten | en | onzekerheden | opgenomen. Controleproces | Wij | blikken | terug | op een | aangenaam | controleproces, | waarbij: De | samenwerking | tussen | auditteam | en | gemeentelijk | personeel | heeft | in een | prettige | en open | setting | plaatsgevonden | op | locatie | van | de | gemeente. | Wij | danken | uw | organisatie | dan | ook | voor | diens houding | gedurende | het | controletraject. Onze | controle | is gestart | met | de | beoordeling | van | de SiSa-werklijsten. | De | werklijsten | zijn door | uw | ambtenaren | overwegend | goed | ingevuld. | Desondanks | constateren | wij, door | de | aanzienlijke | diversiteit en | complexiteit | van | de | verantwoordingssystematiek, | in 13 | van | de | 40 | regelingen | bevindingen. | Wij | zullen | het | controleproces | van | de SiSa-regelingen | met | uw | ambtelijk | apparaat | evalueren.
| Ter ondersteuning | hebben | wij | aangeboden | om | voorafgaand | aan | de jaarrekeningcontrole | 2026 | een | workshop | te verzorgen | om | het | proces | nog | verder | te verbeteren. De | verbetering | in de | relatie | tussen | de | verantwoording | van | de overlopende | post | en de | SiSa-regelingen | is in 2025 | voortgezet. | Onze | bevindingen | hebben | vrijwel | uitsluitend | betrekking | op de | specifieke verantwoordingsvereisten | van | het | Rijk. Onze | controle | van | de | jaarrekening | is niet | gestart | met | een | volledige | set jaarstukken. | Wel | was | de | afgesproken | vereiste | informatie, | zoals | afgestemd | met | uw | ambtenaren, | beschikbaar | waardoor | dit geen gevolgen | heeft | gehad | voor | het | verloop | van | de | jaarrekeningcontrole. | In de | evaluatie | zullen | wij | terugblikken | op | hoe | wij | het | controleproces | vanuit | beide | kanten | kunnen | optimaliseren. IT-omgeving | Wij | hebben | ons | in samenspraak | met | de organisatie | dit boekjaar | beperkt | tot de | minimaal | noodzakelijke | IT-werkzaamheden, | ten | aanzien | van | de | voor | de accountantscontrole | relevante | (financiële) systemen, | wat | betreft | de | opzet | en | het | bestaan | van | de | interne-beheersing(smaatregelen), | en dus | niet | op | de werking, | monitoring | en/of | eventuele | continue | verbetering.
| Net | als in voorgaande | jaren hanteren | wij | bij onze | controle | op | voorhand | een | aanpak | waarbij | wij | gegevensgerichte | controlewerkzaamheden | buiten | de IT-omgeving | plannen, | om | in te spelen | op | de | onderkende | risico’s. © 2026 Deloitte The Netherlands | Accountantsverslag | 2025 | 2605A7248D/MJ | Bestuurlijke samenvatting Digitally | signed | by | MAN (geanonimiseerd)(geanonimiseerd)on 28 | May | 2026 Belangrijkste | bevindingen, | conclusies | en | aanbevelingen Frauderisicoanalyse | We | hebben | vastgesteld | dat | de | geactualiseerde | frauderisicoanalyse | in september | 2025 | geagendeerd | is geweest | voor | de | vergadering | van | de commissie | B&V. Tevens | hebben | wij als | onderdeel | van | onze | werkzaamheden | voor | de jaarrekeningcontrole | vastgesteld | dat | binnen | uw | organisatie | op een | adequate | wijze | opvolging | wordt | gegeven | aan integriteitsmeldingen. | Tijdens | onze | controle | over | 2025 | zijn door | ons | geen | fraudegevallen | geconstateerd. Grondexploitatie | Voor | de | grondexploitatie | hebben | wij het | proces, | de | dossiervorming | en | de onderbouwingen | beoordeeld | waarop | het | management | de geactualiseerde | schattingen | heeft | gebaseerd.
| Wij | hebben | onder andere | een | analyse | gemaakt | van | de | realisatie | in en | de | geactualiseerde | schattingen | ultimo | 2025 | versus | de | schattingen | in de jaarrekening | 2024 | (‘backtesting’). | Ook | hebben | wij de | door | de | gemeente toegepaste | parameters | voor | onder | andere | de | toerekening | van | kosten- | en | opbrengstenstijgingen | gecontroleerd. | Wij | zijn van | mening | dat | de | waardering | van | de | grondexploitaties | op | basis | van | de hiervoor | beschreven | werkzaamheden | een | getrouw | beeld | weergeeft. Uit onze | werkzaamheden | is gebleken | dat | sprake | is van | toereikende | onderbouwingen | van | schattingen | en uitgangspunten, | en de | onderhanden | grondexploitaties | voldoende | robuust | zijn | om | onvoorziene tegenvallers | op | te | vangen. | Wij | zijn daarom | van | mening | dat | de | waardering | van | de | grondexploitatie | op | basis | van | onze | werkzaamheden | en | de | bevindingen | daaruit | juist is en | consistent | is met | voorgaand jaar.
Financiële | positie | De | financiële | positie | ultimo | 2025 | is positief | met | een | gerealiseerd | saldo | van | baten | en | lasten | van | € 25,2 | miljoen | (2024: | € 25,2 | miljoen) | voor | reservemutaties | en | een | voordelig | rekeningresultaat | 2025 | ad € 1,7 miljoen | na | reservemutaties | (2024: | voordelig | € 10,6 | miljoen). De | beschikbare | weerstandscapaciteit | ultimo | 2025 | bedraagt | € 65,8 | miljoen | (2024: | € 54,9 | miljoen). | Deze | weerstandscapaciteit | is hoger | dan | de | door | de gemeente | Sittard-Geleen | onderkende | en aanwezige | risico’s | van | € 16,76 | miljoen | (2024: | € 17,4 | miljoen). | Dit | betekent | dat | de | benodigde | weerstandscapaciteit | ruimschoots | voldoende | is om | de | financiële | gevolgen | van | de | risico’s | te dekken. De | oorzaken | van | het | voordelige | resultaat | zetten | wij in het | hoofdstuk | bevindingen | jaarrekeningcontrole | nader | uiteen. Realiteitsgehalte | begroting | Uit het | overzicht | van | baten | en | lasten | over | 2025 | is de | afwijking | van | de realisatie | ten | opzichte | van | de | begroting | op | programmaniveau | zichtbaar. | Het | gerealiseerde | resultaat | ten | opzichte | van | de bijgestelde | begroting | bedraagt | circa | € 1,7 miljoen.
| Het | verschil | van | het | saldo | van | baten | en | lasten | (resultaat | exclusief | mutatie | reserves) | tussen | de | bijgestelde | begroting | op | basis | van | de | derde tussenrapportage | en | realisatie | bedraagt | € 15,9 | miljoen | (2024: | € 26,8 | miljoen). | Wij | hebben | de | belangrijkste | verklaringen | voor | het | positieve | verschil | tussen | de | begroting | en | realisatie | enkele | pagina’s verderop | weergegeven. © 2026 Deloitte The Netherlands | Accountantsverslag | 2025 | 2605A7248D/MJ | Bestuurlijke samenvatting Digitally signed by | on 28 May 2026 Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen (geanonimiseerd)(geanonimiseerd) Interne beheersing * _Na afloop van de interim-controle 2025 hebben wij onze belangrijkste bevindingen in de interne beheersingsmaatregelen voor de financiële verslaggeving met u gedeeld. In het voorliggende accountantsverslag vindt u onze bevindingen naar aanleiding van de jaarrekeningcontrole. * _ Memoriaalboekingen zijn (correctie)boekingen die niet via de reguliere boekingsgang plaatsvinden. Deze boekingen zijn hierdoor in opzet meer risicovol en daarom besteden wij bij onze controle extra aandacht aan deze boekingen.
Om de controle zo efficiënt en effectief mogelijk uit te voeren, en toe te spitsen op het specifieke risico en karakter van memoriaalboekingen, hebben wij gebruikgemaakt van een data-analyse tool. Hieruit zijn geen onjuistheden, onrechtmatigheden of anderszins bijzonderheden gebleken. Sociaal Domein * _ Ondanks de beleidsmatige voortgang staat het sociaal domein financieel onverminderd onder druk, wat heeft geresulteerd in nadelige exploitatieresultaten voor Jeugd (nadeel € 0,4 miljoen) en WMO (nadeel € 4,8 miljoen). De gemeente blijft inspanningen leveren om kosten te beheersen, maar de volumegroei en toenemende loonsinflatie, versterkt door het ‘open-einde’ karakter van veel regelingen, maken dit een zeer complexe opgave. * De druk op Jeugd en WMO is een landelijk fenomeen, gedreven door demografische ontwikkelingen, een groeiende zorgvraag en de onzekere Rijksfinanciering op de lange termijn. Wij signaleren, net zoals het college in de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing, een wezenlijk risico is voor de meerjarenbegroting. Voor de jaren vanaf 2027 is een aanzienlijke afname van de uitgaven ingeboekt (voor Jeugd bijvoorbeeld een besparing van ruim 10%). Wij zien dat de gemeente de nodige inspanningen verricht om de kosten voor jeugdzorg beheersbaar te houden.
Ten aanzien van de stijgende kosten WMO, welke in belangrijke mate veroorzaakt worden door Hulp bij het huishouden, heeft uw gemeente vanaf 2026 een nieuw normenkader opgesteld. Dit moet bijdragen aan het beter beheersen van de kosten, zonder nadelige gevolgen voor de inwoners welke zorg behoeven. Speerpunt * _ Wij hebben in de boardletter, zoals toegelicht in de vergadering van de commissie B&V van 4 december 2025, gerapporteerd over het speerpunt ‘Uitputting SiSa-regelingen’ van de commissie B&V. Wij verwijzen u dan ook naar de boardletter voor een uitgebreide beschrijving van onze constateringen. Overig * _ Zie de bijlagen A bij dit accountantsverslag waaruit blijkt welke (niet)-gecorrigeerde bevindingen, onzekerheden en tekortkomingen in de toelichtingen wij hebben geconstateerd. Er is geen sprake van niet-gecorrigeerde controlebevindingen in de jaarrekening. * In bijlage C is onze volledige onafhankelijkheidsbevestiging te vinden.
© 2026 Deloitte The Netherlands ‘Accountantsverslag 2025 | 2605A7248D/MJ ® Bestuurlijke samenvatting Digitally signed MT on 28 May 2026 (geanonimiseerd)(geanonimiseerd) Bevindingen jaarrekening © 2026 Deloitte The Netherlands Accountantsverslag 2025 | 2605A7248D/M) 8 Digitally | signed | yer (geanonimiseerd)(geanonimiseerd) | 28 | May | 2026 De | financiële | positie | van | de | gemeente De | vermogenspositie | van | uw | gemeente | is verbeterd | Eigen | vermogen | (x € | 1.000) | 2025 | 2024 | 2023 | 2022 Het | BBV, | de verslaggevingsregels | voor | gemeenten, | maakt | een | duidelijk onderscheid | tussen | resultaatbepaling | en resultaatbestemming. | Alle | baten | en | Eigen | vermogen | per | 1 januari | 141.684 | 116.452 | 99.618 | 71.473 lasten | dienen | via het | overzicht | van | baten | en | lasten | in de | jaarrekening | te lopen. | Er mogen | geen | baten | of | lasten | rechtstreeks | in het | eigen | vermogen | Tussentijdse | resultaatbestemming | 23.506 | 12.239 | 1.509 | 5.106 worden | gemuteerd. | De | mutaties | in het | eigen | vermogen | vinden | plaats | door middel | van | de | resultaatbestemming.
| Gerealiseerd | resultaat | 1.708 | 12.995 | 15.324 | 23.038 Het | gerealiseerd | totaalsaldo | van | baten | en | lasten | over | het | boekjaar | 2025 | 25.213 | 25.234 | 16.833 | 28.144 € | Per | saldo | is | € | aan | Gerealiseerd | totaal | saldo | baten | en | lasten bedraagt | 25,2 | miljoen | voordelig. | tussentijds | 23,5 | miljoen de | reserves | gedoteerd, | , zodat | het | uiteindelijk | gerealiseerde | resultaat | over | Eigen - | 31 2025 | circa | € | Dit | resultaat | is | a | vermogen sen | p per | december | 166.898 | 116.452 | 99.618 1,7 | miljoen | voordelig | bedraagt. | afzonderlijk | 141.684 vermeld | onder | het | eigen | vermogen | in de | balans. Hiernaast | tonen | wij | de | ontwikkeling | van | het | eigen | vermogen. | De | omvang van | het | eigen | vermogen | bedraagt | ultimo | 2025 | circa | 24,7% | van | het balanstotaal | (ultimo | 2024: | 22% | van | het | balanstotaal) | en | is wederom toegenomen | ten | opzichte | van | de | voorgaande | jaren. | Exploitatieresultaat | (x € 1.000) Saldo | baten | en | lasten | Totale | baten | 506.680 Het | feitelijke | saldo | van | baten | en | lasten | in een | jaar | is weergegeven | als het | Totale | lasten | -/- 481.467 gerealiseerde | totaalsaldo | van | baten | en | lasten. | Daarnaast | kent | de gemeente het | gerealiseerde | resultaat.
| Dit is het | gerealiseerde | totaalsaldo | van | baten | en | Gerealiseerd | totaal | saldo | baten | en | lasten | 25.213 lasten | plus | of min | de | tussentijdse | resultaatbestemming. | Deze | tussentijdse | , | , resultaatbestemming | bestaat | uit de | onttrekkingen | aan | en | stortingen | in | Af: stortingen | in reserves | -/-56.345 reserves | gedurende | het | boekjaar. | Deze | mutaties | in reserves | vinden | plaats | op | Bij: onttrekkingen | aan | reserves | 32.839 basis | van | door | de | gemeenteraad | genomen | besluiten. | Het | gerealiseerde resultaat | is dus | mede | het | gevolg | van | de | eerdere | politieke | besluitvorming. | Gerealiseerd | resultaat | 1.708 2026 Deloitte The Netherlands | Accountantsverslag | 2025 | | 2605A7248D/MJ | Bestuurlijke | Bevindingen | Interne 8 samenvatting | jaarrekening | beheersing | Bijlagen Digitally | signed | by | (geanonimiseerd)(geanonimiseerd) | 28 | May | 2026 WAM | on De | financiële | positie | van | de | gemeente Weergave | belangrijkste | afwijkingen | tussen | de | jaarrekening | en | de | Overzicht | afwijkingen | (Afgerond, | x € 1.000) | Bedrag | Effect bijgestelde | begroting | op | basis | van | de derde | tussenrapportage.
Nevenstaand | hebben | wij de | belangrijkste | verklaringen | voor | de positieve | Mutatie | algemene | uitkering | 2.500 afwijkingen | tussen | de | begroting | en de | realisatie | opgenomen. | Hierbij | hebben wij de afwijkingen | vóór | reservemutaties | weergegeven. | Hogere | inkomsten | OZB | 3.300 Meevaller | programma | 2 Verkeer, | Vervoer | en Waterstaat | 3.000 Deze | positieve | afwijkingen | worden | voornamelijk | veroorzaakt | door: | hogere baten | dan | begroot | als gevolg | van | het laat | beschikbaar | komen | van | informatie | Meevaller | programma | 5 Sport, | Cultuur | en | groen | 2.000 over | de | omvang | van | de algemene | uitkering | en de | hogere | OZB | inkomsten (voordelig | € 2,5 | miljoen | en € 3,3 miljoen | respectievelijk), | maar | ook | door | Kostenbesparing | programma | 6 Sociaal | Domein | 2.300 meevallers | (b.v. lagere | energiekosten | of incidenteel | hogere | baten) | en uitgestelde | werkzaamheden | op de | programma’s | 2 Verkeer, | Vervoer | en | Overige | afwijkingen | geaccumuleerd | 2.700 Waterstaat | (circa | € 3,0 miljoen) | en | 5 Sport, | Cultuur | en | Groen | (circa € 2,0 | miljoen).
| Tenslotte | is er nog | een | kostenbesparing | zichtbaar | op | het | Saldo | baten | en | lasten | (voor | reservemutaties) | 15.800 programma | 6 Sociaal | Domein | van | ongeveer | € 2,3 miljoen | ten | opzichte | van de bijgestelde | begroting. | Wij | verwijzen | u naar | verderop | in het | Lagere | onttrekkingen | aan | reserves | 9.500 accountantsverslag | voor | een | uitgebreide | analyse | over | de toenemende kosten | binnen | het sociaal | domein | (Jeugd | en | WMO). | Hogere | dotaties | aan | reserves | 4.600 Totaalsaldo | jaarrekening | 1.700 2026 Deloitte The Netherlands | ‘Accountantsverslag 2025 | 2605A7248D/MJ | Bestuurlijke | Bevindingen | Interne | 10 samenvatting | jaarrekening | beheersing | Bijlagen Digitally | signed | by | (geanonimiseerd)(geanonimiseerd) | on | 28 | May | 2026 WN De | financiële | positie | van | de | gemeente Solvabiliteit | Kengetallen | voor | gemeente | Sittard-Geleen | (begroot | en | werkelijk | over | de | periode | 2022-2028) De | solvabiliteit | geeft | inzicht | in de | mate | waarin | de | gemeente | in staat | is aan | haar financiële | verplichtingen | te | voldoen.
| Als | sprake | is van | een | forse | schuld | en | veel | eigen vermogen | (totaal | van | algemene | en | bestemmingsreserves), | hoeft | een | hoge | schuld | Solvabiliteit | Structurele | exploitatieruimte geen | probleem | te | zijn | voor | de | financiële | positie. | Hoe | hoger | de | solvabiliteitsratio, | 30% hoe | groter | de | weerbaarheid | van | de | gemeente. | 10% Uw | solvabiliteit | van | 25% | classificeert | voor | wat | betreft | de | door | de | VNG | opgestelde | 25% 8% normen | als | gemiddeld | risicovol. | De | hoge | afwijking | ten | opzichte | van | de | begroting 2025 | geeft | een | vertekend | beeld. | De | verbeterde | was | reeds | bij de | 20% | 6% positie jaarrekening | van | 2024 | al zichtbaar. | 15% 4% Netto | schuldquote | 10% | 2% Hoe | hoger | de | schuld, | hoe | hoger | de | netto | schuldquote. | De | netto | schuldquote weerspiegelt | het | niveau | van | de | schuldenlast | van | de | gemeente | ten | opzichte | van | de | 5% | 0% eigen | middelen | en | geeft | een | indicatie | van | de | ‘druk’ | van | de | rentelasten | en aflossingen | op | de | exploitatie. | Uw | netto | schuldquote | van | 73% | classificeert | volgens | 0% | -2% de | VNG | normen | als | minst | risicovol.
| 2022 | 2023 | 2024 | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2022 | 2023 | 2024 | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 De | lagere | begrote | netto | schuldquote | komt | voornamelijk | voort | uit | het | feit | dat | er geen | noodzaak | is om | langdurig | te | financieren. | De | netto | blijkt | vele | = | Norm | mBegroot | m | Werkelijk | = | Begroot | = | Werkelijk schuldquote malen | gunstiger | dan | begroot | (102%). | Waarschijnlijk | is dit | het | gevolg | van | een | hogere ambitie | in | het | investeringsniveau | van | de | vaste | activa | dan | uiteindelijk | is gerealiseerd. | Netto | schuldquote Ook | in de | begroting | 2026 | is de | begrote | schuldquote | beduidend | hoger | dan | de realisatie | over | 2025. | Wij | adviseren | bij de | begroting | 2027 | expliciet | te | toetsen | of de | 120% - | - begrote | netto | schuldquote | realistisch | is en | indien | nodig | het | 100% investeringsambitieniveau | of | de | timing | van | projecten | aan | te | passen 80% Structurele | exploitatieruimte Voor | de | beoordeling | van | de | financiële | positie | is ook | van | belang | te | kijken | naar | de | 60% structurele | baten | en | lasten. | Structurele | baten | zijn | bijvoorbeeld | de | algemene uitkering | uit | het | gemeentefonds | en | de | opbrengsten | uit de | onroerende | 40% zaakbelasting.
| Dit | kengetal | geeft | aan | hoe | groot | de | structurele | exploitatieruimte | is, | 20% doordat | wordt | gekeken | naar | de | structurele | baten | en | lasten | en | deze | worden vergeleken | met | de | totale | baten. | Een | positief | percentage | betekent | dat | de | 0% structurele | baten | toereikend | zijn | om | de | structurele | lasten | (waaronder | de | rente | en | 2022 | 2023 | 2024 | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 aflossing | van | leningen) | te | dekken. De | structurele | exploitatieruimte | van | 4,0% | in 2025 | classificeert | volgens | de | VNG | als | = | Norm | m=Begroting | m | Werkelijk minst | risicovol. | Dit | is overigens | onder | andere | het | gevolg | van | de | afwijkingen | tussen begroting | en | realisatie | zoals | weergegeven | op | de | voorgaande | pagina.
2026 | Deloitte | The Netherlands | Accountantsverslag | 2025 | | 2605A7248D/M) | Bestuurlijke | Bevindingen | Interne | 11 samenvatting | jaarrekening | beheersing | Bijlagen Digitally | signed | by | (geanonimiseerd)(geanonimiseerd) | 28 | May | 2026 Ee De | financiële | positie | van | de | gemeente Voorspellende | waarde | van | uw | begroting | Saldo | baten | en | lasten | | Begroting | vs | realisatie De | jaarrekening | 2025 | sluit | met | een | positief | gerealiseerd | resultaat | van | circa | (x € | 1 miljoen) € 25,2 | miljoen | en € | 1,7 | miljoen | na verwerking | van | de | mutaties | in reserves. | 25 De | begroting | is voor | uw | gemeente | een | belangrijk | sturingsinstrument. | Het | is een | kaderstellend | document | waarmee | de | gemeenteraad | financiële | en | 15 beleidsmatige | kaders | vaststelt | waarbinnen | het | college | haar | beleid | en doelen kan | realiseren. | In de | programmaverantwoording | en | bijlage | 3.7 | geeft | het college | per | programma | op | hoofdlijnen | een | verklaring | voor | de | gerealiseerde afwijkingen | ten | opzichte | van | de | begroting | na wijziging.
| 5) Begroting | Realisatie | Begroting | Realisatie | Begroting | Realisatie Kwaliteit | en | transparantie | van | de jaarstukken | 2023 | 2023 | 2024 | 2024 | 2025 | 2025 Bij de jaarrekeningcontrole | hebben | wij vastgesteld | dat | uw | jaarstukken | 2025 voldoen | aan | de | vereisten | uit het | BBV. | Wij | hebben | bij onze | werkzaamheden - de jaarstukken | integraal | doorgenomen | en | hebben | daarbij | naast | de | Baten | | Begroting | vs | realisatie | (excl. | mutaties | reserves) - verenigbaarheid | van | jaarverslag | en | jaarrekening | vanuit | het | belang | en | (x | € 1.000) begrip | van | de | gebruikers | van | de | jaarstukken | vooral | gelet | op | de | 550 toegankelijkheid | en | begrijpelijkheid | van | de | daarin | opgenomen | toelichtingen 500 en analyses. | Laat | onverlet | dat | wij tussen | concept | jaarrekening | en | definitieve jaarrekening | een | aantal | correcties | hebben | laten | doorvoeren | en | dat er | sprake | 450 is van | correcties | vanuit | de | kant | van | de | gemeente | ten | opzichte | van | het | eerste | 400 concept. | Wij | vragen | de | organisatie | om | kritisch | het | proces | van | de te beoordelen | om | te identificeren.
| 350 jaarrekening | verbeteringen Begroting | Realisatie | Begroting | Realisatie | Begroting | Realisatie 2023 | 2023 | 2024 | 2024 | 2025 | 2025 Lasten | | Begroting | vs | realisatie | (excl. | mutaties | reserves) (x | € 1.000) 550 500 450 400 350 Begroting | Realisatie | Begroting | Realisatie | Begroting | Realisatie 2023 | 2023 | 2024 | 2024 | 2025 | 2025 2026 Deloitte The Netherlands | Accountantsverslag | 2025 | 2605A7248D/M) | Bestuurlijke | Bevindingen | Interne | 12 samenvatting | jaarrekening | beheersing | Bijlagen Digitally | signed | | (geanonimiseerd)(geanonimiseerd) | on | 28 | May | 2026 De | financiële | positie | van | de | gemeente Weerstandscapaciteit (x € 1 miljoen) Het | weerstandsvermogen | is toegenomen Het | weerstandsvermogen | bestaat | uit | de | relatie | tussen | de | beschikbare | 80 weerstandscapaciteit | en | de | benodigde | weerstandscapaciteit | op | basis | van | de door | de | gemeente | geschatte | risico’s. | Nevenstaand | geven | wij het | verloop vanaf | boekjaar | 2022 | weer. | 60 Beschikbare | weerstandscapaciteit 40 De | door | uw | gemeente | berekende | beschikbare | weerstandscapaciteit bedraagt | € 65,8 | miljoen | (2024: | € 54,9 | miljoen). | De | beschikbare weerstandscapaciteit | is toegenomen | ten | opzichte | van | voorgaand | jaar | 20 doordat | de | algemene | reserve | is gestegen.
| De algemene | reserve | bestaat | uit | oe verschillende | onderdelen, | namelijk: | een | minimale | buffer | van | 2% | van | het = begrote | totaalsaldo | aan | lasten | en | een | surplus | welke | vrij besteedbaar | is. 2022 | 2023 | 2024 | 2025 Benodigde | weerstandscapaciteit | == | Benodigde | weerstandscapaciteit | mmm | Beschikbare | weerstandscapaciteit — De | inventarisatie | van | risico’s | die in de | paragraaf | ‘Weerstandsvermogen | en — risicobeheersing’ | van | het jaarverslag | is opgenomen | geeft | een | indicatie | van de financiële | omvang | van | de | belangrijkste | (specifieke) | risico’s, | inclusief | een | Ratio | weerstandscapaciteit schatting | van | de | kans | dat | het | geïdentificeerde | risico | zich | voordoet, | om daarmee | de | benodigde | weerstandscapaciteit | te kunnen | bepalen. | Daarbij geeft | het | college | een | doorlopend | inzicht | in de | grootste | risico’s | (qua | 5,00 financiële | impact | en kans) | voor | uw | gemeente, | en | is vermeld | welke | risico’s zijn vervallen | en/of | nieuw | zijn geïdentificeerd. | Ook | is een | inhoudelijke | 4,00 toelichting | gegeven | op | nieuw | gedefinieerde | en | gewijzigde | risico's | in de | top van | de | belangrijkste | risico’s. 3,00 Uw | gemeente | heeft | op | basis | van | deze | risico-inventarisatie | berekend | wat | de benodigde | weerstandscapaciteit | is.
Het | berekende | bedrag | voor | specifieke risico’s | bedraagt | € 16,76 | (2024: | € 17,4 | miljoen). | Ten | opzichte | van | 2,00 miljoen 2024 | is hiermee | sprake | van | een | lichte | daling. | Uw | weerstandscapaciteit | van € 65,8 | miljoen | is ruim | toereikend | in relatie | tot de | berekende | risico’s | van | 1,00 € 16,76 | miljoen | en | kwalificeert | hiermee | als ruim | voldoende. 2022 | 2023 | 2024 | 2025 mm | Ratio | weerstandscapaciteit 2026 Deloitte The Netherlands | Accountantsverslag | 2025 | 2605A7248D/MJ | Bestuurlijke | Bevindingen | Interne | 13 samenvatting | jaarrekening | beheersing | Bijlagen Digitally | signed | by | Ne (geanonimiseerd)(geanonimiseerd) | 28 | May | 2026 Rechtmatigheidsverantwoording Vanaf | het | boekjaar | 2023 | is het | college | verplicht | in de | jaarrekening | een | Begrotingscriterium | Voorwaardencriterium rechtmatigheidsverantwoording | op | te nemen | waarin | zij zich | verantwoordt | Bij de | rechtmatigheidsverantwoording | vormt | het | begrotingscriterium | een | Het | voorwaardencriterium | heeft | betrekking | op de | eisen | die | worden | gesteld over | de | rechtmatige | totstandkoming | van | de | baten, | lasten | en | belangrijk | toetsingscriterium. | Financiële | beheershandelingen, | die ten | aan | de | uitvoering | van | de | financiële | beheershandelingen. | De | eisen | c.q.
balansmutaties | (inclusief | begrotingsrechtmatigheid). | grondslag | liggen | aan | de | baten, | lasten | en | balansmutaties, | dienen | tot stand | te | voorwaarden | zijn afkomstig | uit de | relevante | wet- | en | regelgeving | zoals zijn gekomen | binnen | de | grenzen | van | de | geautoriseerde | begroting | en | de | opgenomen | in het | normenkader, | en | hebben | betrekking | op aspecten | als Verantwoordings- | en | rapportagegrens | hiermee | samenhangende | programma’s | (begrotingscriterium). | Uitgangspunt | doelgroep, | termijn, | grondslag, | administratieve | bepalingen, | normbedragen, Via het | controleprotocol | heeft | de | gemeenteraad | de verantwoordings- | en | hiervoor | is het | niveau | waarop | de | raad | de | budgetten | in de | begroting | en | bij | bevoegdheden, | bewijsstukken, | recht, | hoogte | en | duur. rapportagegrens | vastgesteld. | De | gehanteerde | verantwoordings- | en | investeringen | geautoriseerd | heeft. | In de | begroting | zijn de | bedragen | voor | de | Gemeenten | stellen | via | de financiële | verordening | en/of | onderliggende | nota’s rapportagegrens | bedraagt | € 9,6 | miljoen | respectievelijk | € 200.000. | De | asten | en | baten | vermeld | die | door | de | raad | zijn | vastgesteld. | Dit houdt | in dat | kaders | vast | die | van | invloed | zijn op | verslaggeving.
| Het | gaat | hier | om | de verantwoordingsgrens | heeft | het | college | gehanteerd | bij het | opmaken | van | de | de | financiële | beheershandelingen | dienen | te passen | binnen | de | begroting. | invulling | van | de | ruimte | die | het | BBV | geeft | voor | eigen | gemeentelijke | kaders. rechtmatigheidsverantwoording | en | de | uiteindelijke | conclusie | daaromtrent. | Denk | hierbij | aan | grenzen | voor | het | activeren | van | investeringen, Fouten | en | onduidelijkheden | die | de | verantwoordingsgrens | niet | De | gemeenteraad | en | het | college | hebben, | middels | de | financiële | verordening | afschrijvingstermijnen, | omgang | met | reserves | en | voorzieningen | en | dergelijke. overschrijden, | zorgen | voor | een | positieve | uiting | van | het | college | waaruit | en | het controleprotocol, | afspraken | gemaakt | in welke | situatie | Deze | vallen | onder | het | getrouwe | beeld | en | vallen | per | definitie | onder | de blijkt dat | de in de | jaarrekening | verantwoorde | baten | en | lasten | alsmede | de | astenoverschrijdingen | onrechtmatig | maar | acceptabel | zijn | reikwijdte | van | de | reguliere | accountantscontrole. balansmutaties | rechtmatig | tot | stand | zijn gekomen.
| De | rapporteringsgrens | lastenoverschrijdingen | zijn en | blijven | onrechtmatig, | maar | zijn | onder bepaalt | de | diepgang | van | de | toelichting | van | het | college | in de | paragraaf | voorwaarden | acceptabel | wat | betekent | dat | het | college | deze | niet | hoeft | toe | te | Ook | voorwaarden | die | direct | van | invloed | zijn | op de | verslaggeving | c.q. | het bedrijfsvoering. | ichten | in de | paragraaf | bedrijfsvoering). | getrouwe | beeld | van | de jaarrekening | worden | opgenomen | in de Uit de | in de jaarrekening | opgenomen | rechtmatigheidsverantwoording | rechtmatigheidsverantwoording. | Hierbij | kan | worden | gedacht | aan | het | niet blijken | een | aantal | onrechtmatigheden. | Deze | zijn juist | verantwoord | in de | Wij | hebben | vastgesteld | dat | het | college | specifieke | werkzaamheden | heeft | naleven | van | voorwaarden | met | betrekking | tot | recht, | hoogte, | duur, | termijnen, rechtmatigheidsverantwoording. | uitgevoerd | ten | aanzien | van | het | begrotingscriterium. | Er is sprake | van | een | normbedragen, | doelgroep | en | grondslag | bij bijvoorbeeld | bijstandsverlening, begrotingsonrechtmatigheid | van | € 9,0 | miljoen.
| De | maatschappelijke | ondersteuning, | inkomensoverdrachten | en | het | opleggen Normenkader | begrotingsonrechtmatigheid | bestaat | voor | 7,5 | miljoen | uit overschrijdingen | van | belastingen | dat | tot gevolg | heeft | dat | de | bijhorende | lasten | of opbrengsten Het | college | heeft | het | van | toepassing | zijnde | normenkader | in kaart | gebracht. | van | lasten | en voor | € 1,5 | miljoen | uit overschrijdingen | van | onjuist | of onvolledig | zijn. | Het | niet | naleven | van | deze | voorwaarden | heeft Het | normenkader | en | de financiële | verordening | is door | de | gemeenteraad | investeringskredieten. | De | overschrijdingen | zijn (tezamen) | lager | dan | de | direct | invloed | op | het getrouwe | beeld | van | deze | posten | in de jaarrekening. vastgesteld | in de | vergaderingen | van | 29 januari | 2026 | respectievelijk | verantwoordingsgrens | van | € 9,6 miljoen. | Deze | overschrijdingen | passen 5 juni | 2025. | Wij | hebben | vastgesteld | dat | dit normenkader | leidend | is geweest | binnen | het | door | de | gemeenteraad | vastgestelde | beleid, | zoals | opgenomen | in | Aanbestedingen voor | het | college | om | te | komen | tot de | rechtmatigheidsverantwoording | en | de | de | financiële | verordening | en | het | controleprotocol.
| Hierdoor | is de | gehele | Uw | gemeente | voert | in het | kader | van | de | controle | op | de | naleving | van | de toelichtingen | in de | paragraaf | bedrijfsvoering. | In de | financiële | verordening | overschrijding | acceptabel | in het | kader | van | de | aanbestedingsregels | jaarlijks | een | uitgebreide | ‘spendanalyse’ | uit. Wij zijn eveneens | specifieke | richtlijnen | opgenomen | over | de | wijze | en | diepgang | rechtmatigheidsverantwoording. | constateren | dat | er in 2025 | geen | sprake | is van | overtredingen | van | EU- van | rapporteren | over | rechtmatigheid | en | de | wijze | waarop | het | college | om | De | overschrijdingen | van | de | lasten | ten | opzichte | van | de | begroting | zijn per | aanbestedingsrichtlijnen. dient | te | gaan | met | begrotingsafwijkingen. | programma | op | een | toereikende | wijze | toegelicht | in de programmaverantwoording. | Er resteert | dan | ook | geen | niet-acceptabele onrechtmatigheid. © 2026 Deloitte The Netherlands | Accountantsverslag | 2025 | 2605A7248D/M) | Bevindingen | Interne | behe | 14 jaarrekening Misbruik en oneigenlijk gebruik De rechtmatigheidseis betreft ook formuleren en hierna acteren van beleid ter voorkoming en bestrijding van misbruik en oneigenlijk gebruik van wet- en regelgeving (M&O-criterium). Om misbruik en oneigenlijk gebruik van overheidsgelden te voorkomen: 1. 1.
Dient de gemeente haar risico-appetijt te definiëren. 2. De bedrijfsprocessen te evalueren ten aanzien van het risico op misbruik en oneigenlijk gebruik. 3. Het beoordelen in hoeverre de bestaande harde, en zachte, beheersmaatregelen de risico’s binnen de processen mitigeren danwel in staat zijn misbruik en oneigenlijk gebruik op te sporen. 4. Periodiek te evalueren of het bestaande M&O-beleid wordt nageleefd en of de getroffen maatregelen werken. De uitkomsten van voorgaande zullen in belangrijke mate al worden opgenomen in de interne controles. We hebben uw organisatie voorgaand jaar geadviseerd om een centraal M&O beleid op te stellen. Middels gesprekken met uw ambtenaren constateren wij dat er momenteel een concept document is opgesteld. Hierin zijn voorgaande punten verwerkt. Wij zullen kennisnemen van het definitieve concept document en uw organisatie van feedback voorzien.
© 2026 Deloitte The Netherlands Accountantsverslag 2025 | 2605A7248D/M) Digitally signed by EN: 28 May 2026 (geanonimiseerd)(geanonimiseerd) Rechtmatigheidsverantwoording Bestuurlijke samenvatting Bevindingen jaarrekening Interne beheersing Bijlagen 15 Digitally | signed | ov | (geanonimiseerd)(geanonimiseerd)Ne | 28 | May | 2026 Voorraad | onderhanden | werk | (grondexploitatie) Grondexploitaties | Het | controleproces | van | de waardering | van | de voorraad | onderhanden | Bij onze | beoordeling | van | de | door | de | gemeente | gehanteerde — De | balanspost | met | de | belangrijkste | schattingen | in de | jaarrekening | betreft | de | werk, | bouwgronden | in exploitatie | veronderstellingen | voor | het | actualiseren | van | de | grondexploitaties | vooral voorraad | onderhanden | werk, | waaronder | de bouwgronden | in exploitatie | De | risico’s | voor | de | grondexploitaties | zijn in essentie | terug | te | brengen | tot | de | uitgangspunten | voor | planning | (fasering), | programmering | en | prijsbeleid, (grondexploitatie). | Deze | balanspost | is door | de | schattingen | die een | rol spelen | vijf P's: | maar | ook | de | parameters | voor | kosten- | en | opbrengstenstijging | en | de bij het | ramen | van | de | in 2025 | e.v. | nog | te | realiseren | baten | ad.
€ 9,8 | miljoen | en | gehanteerde | rekenrente | (rente-omslagmethode), | hebben | wij het | volgende * | is de | van | de | de lasten | ad. € 8,4 | miljoen. | De | nog | te | realiseren | baten | en | lasten | vormen | samen | Planning: | tijdsplanning | projecten | afgestemd | op | in overweging | genomen: de | de | de | in de | (on)mogelijkheden | in de | markt. | Immers, | de | marktbehoefte | bepaalt met | boekwaarde | basis | voor | waardering | jaarrekening, | oftewel | realiseren | * | _Of de | afzonderlijke | veronderstellingen | redelijk | lijken, | onderling het | verwachte | resultaat | bij afsluiting | van | de | projecten. | Dit | leidt tot | een | welke | projecten | op | welk | moment | te | zijn. afhankelijk | en | intern | consistent | zijn, en | of de | veronderstellingen | redelijk * | in de | hebben | economische voorziening | indien | het | college | verwacht | dat | het | project | verlieslatend | is en | _ | Programmering: | afgelopen | jaren | lijken | wanneer | ze | collectief | of | in samenhang | met | andere | veronder- tot | (tussentijdse) | winstneming | bij een | verwachte | winst. | Voor | de waardering | ontwikkelingen | geleid | tot | belangrijke | wijzigingen | in vooral | de | worden | beschouwd.
Is er een | kritische | van | de | ‘mix’ | van | stellingen van | grondexploitatie | dient | de | gemeente | per | individueel | project | te bepalen | woningbehoefte. | analyse | gemaakt * | _Of de | in de | markt | de | waarneembare of de | gemeente | de boekwaarde | plus | de | in de | toekomst | nog | te | realiseren | woningen | (huur, | koop, | vrije | kavels, | appartementen, | etc.) | in de | projecten, | veronderstellingen osten | en | naar | beste | in relatie | tot | de | huidige | marktvraag | in de gemeente? | veronderstellingen | op | passende | wijze | weerspiegelen, | met | andere opbrengsten, | schatting, | terugverdient. | woorden: | is er | consistentie | met | de | algemene | economische | omgeving | en * | de | van | en | dus | van | hebben Prijs: | verkoopprijzen | woningen, | grond, | langere | de | economische | omstandigheden | in/bij | de | gemeente? De | bouwgronden | in exploitatie | van | de | gemeente | Sittard-Geleen | kennen | tijd onder | druk | gestaan. | Deze | situatie | is omgeslagen | in een | grote | vraag * | _Of de | aansluiten | de relatief | korte | looptijden, | waarmee | het | schattingselement | afneemt. | Hiermee | naar | woningen | en | grond, | waardoor | de grondprijs | zich | in een | hoog | tempo | veronderstellingen | op | (vastgestelde) | plannen is er ook | sprake | van | een | lager | risicoprofiel.
| Van | de | nog | te | realiseren | kosten | in positieve | zin | ontwikkelt. | Is afgewogen | welke | prijzen | kunnen | worden | (besluiten) | van | de | raad. heeft | circa | 53% | betrekking | op | de | in 2024 | geopende | grondexploitatie | gehandhaafd | en | welke | grondprijzen | bovenwaarts | moeten | worden | * | _Of | de veronderstellingen | consistent | zijn | met | de | ervaringscijfers | van | de ‘Herontwikkeling | kleine | steeg’. | Het | geschatte | eindsaldo | van | de | bijgesteld | als | gevolg | van | de | grotere | vraag | en | de | positieve | gemeente | (met | andere | woorden: | is historische | informatie | representatief grondexploitatie | is € 1,4 | miljoen | waarvoor | een | voorziening | gevormd | is. | marktontwikkelingen? | voor | toekomstige | situaties?) * | _Plankosten: | door | de | toenemende | naar | en | dus | naar | De | door | het | voor | 2025 De | Sittard-Geleen | schat | ultimo | 2025 | in dat | de totale | van | vraag | woningen | grondexploitaties | zijn | college | de jaarrekening gemeente | omvang | bouwcapaciteit | is sprake | van | een | toenemende | stijging | van | de | opnieuw | doorgerekend | (geactualiseerd) | en | waar | nodig | zijn | de de | niet | terug | te verdienen | kosten | op | de | gehele | grondexploitatie | circa | bouwkosten.
| Is | welke | kunnen | worden | waarmee | tevens | is beoordeeld | of het € | Hiervoor | is een | afgewogen | prijzen | gehandhaafd | verwachtingen | bijgesteld, 4,9 | miljoen | bedraagt. | voorziening | getroffen. | en | welke | prijzen | bovenwaarts | moeten | worden | bijgesteld | als gevolg | van | onderhanden | werk | in de jaarrekening | op | een | juiste | wijze | is gewaardeerd, | en de | grotere | vraag | en | de | hierbij | horende | prijsontwikkelingen? | of er | mogelijk | een | (aanvullende) | verliesvoorziening | noodzakelijk | is. * | Parameters: | de | voor | kosten | en _ | zijn | parameters | opbrengstenstijgingen opportuun, | beredeneerd | vanuit | de | huidige | situatie | en | de | best | mogelijke inschatting | van | de | toekomstige | ontwikkeling | van | de | grondprijzen | en | de plankosten? De | 5 P's vormen | de | basis | voor | de | actualisatie | van | de | grondexploitaties | zoals opgenomen | in uw | paragraaf | ‘Grondbeleid’.
© 2026 Deloitte The Netherlands | ‘Accountantsverslag | 2025 | 2605A7248D/MJ | Bestuurlijke | Bevindingen | Interne | 16 samenvatting | jaarrekening | beheersing | Bijlagen Digitally | signed | A | (geanonimiseerd)(geanonimiseerd)| on | 28 | May | 2026 Vastgoed | en | voorzieningen Vastgoed | Voorzieningen Eind | 2025 | bedraagt | de | boekwaarde | van | de | materiële | vaste | activa | van | de | De | gemeente | Sittard-Geleen | heeft | voorzieningen | gevormd | voor | de | De | ter | egalisering | van | kosten | bestaat | voornamelijk | uit de Sittard-Geleen | voorziening gemeente | € | 522 | miljoen | (2024: | € 437 | miljoen). | De | materiële | mogelijke | verliezen, | risico’s | of verplichtingen, | ter | egalisering | van | kosten | en | voorziening | groot | onderhoud | van | diverse | gebouwen | en | installaties. vaste | activa | zijn conform | het | BBV | opgesplitst | in: investeringen | met | een | voor | beklemde | middelen | van | derden. | Omdat | het | saldo | van | de | voorzieningen | Het | schattingselement | betreft | het | moment | van | uitvoeren | van | het economisch | nut, | investeringen | met | een | economisch | nut | waarvoor | ter | voor | een | deel | op | schattingen | gebaseerd | is, hebben | we | bij de | onderhoud | en | de | geraamde | te | maken | kosten.
| Organisatorisch | gezien | blijft bestrijding | van | de | kosten | een | heffing | kan | worden | opgelegd, | en | investeringen | jaarrekeningcontrole | extra | aandacht | besteed | aan | de | onderbouwing | en | het | inschatten | en | tijdig verwerken | van | de | verschillen | tussen | het | ingeschatte in de | openbare | ruimte | met | uitsluitend | maatschappelijk | nut. | De | grootste | plausibiliteit | van | de | gebruikte | uitgangspunten | en | veronderstellingen | en | het werkelijk | uitgevoerde | onderhoud | een | complex | proces. componenten | binnen | de | materiële | vaste | activa | betreffen | de | gebouwen € 215 | miljoen) | en | de | grond-, | weg- | en | waterbouwkundige | werken | De | voorzieningen | gevormd | voor | verplichtingen, | verliezen | en | risico’s, | voor | Wij | onderschrijven | het | belang | van | een | recent | onderhoudsplan | als € 239 | miljoen). | Hierin | is een | balansverschuiving | van | ruim | € 15 | miljoen | een | bedrag | van | € 11,4 | miljoen. | Hiervan | betreffen | de | twee | grootste | onderbouwing | van | de | onderhoudsvoorziening, | evenals | het | optimaliseren zichtbaar.
| Dit betreft | de | parkeergarage | Zuyderland, | welke | in het | verleden | voorzieningen | de | voorziening | inzake | pensioensverzekering | gewezen | van | het | proces | van | het | administratief | bijwerken | van | de onterecht | als bestemd | tot | verkoop | is gepresenteerd. | Dit | is door | uw | college | wethouders | (zogeheten | APPA | à | € 6,8 | miljoen) | en | de | voorziening | Spaarverlof | onderhoudsvoorzieningen. | Wij | hebben | van | uw | medewerkers | begrepen | dat ook | als dusdanig | besloten | in de | vergadering | van | 4 februari | 2025. | (€ 4,4 | miljoen). | uw | gemeente | de | onderhoudsplannen | in 2026 | moet | actualiseren. | Graag Daarnaast | de | in de | materiële | vaste | activa | de | treden | wij | met | uw | medewerkers | in overleg | over | de | geplande | herijking | van zijn | belangrijkste | investeringen | De | voorziening | van | pensioenverzekering | gewezen | wethouders | neemt | met | deze | onderhoudsplannen | en | de | financiële | gevolgen | hiervan. investeringen | in de | Unilocatie | en | Graetheide. | Hiervoor | heeft | uw de | komende | beschikbaar | circa | € 4,2 | miljoen | toe.
| Vanaf | 1 januari | 2028 | gaan | de | pensioenen | van gemeenteraad | jaren | investeringskredieten | gesteld | worden | de de | locaties | verder | politieke | ambtsdragers | over | naar | het | nieuwe | pensioenstelsel | en | Tot | slot | zijn er de | voorzieningen | middelen | van | derden | waarvan | de om | te ontwikkelen. pensioenen | overgedragen | aan | het | ABP. | Vooruitlopend | op | deze | overdracht | bestemming | gebonden | is. Het | schattingselement | betreft | het | moment Het | algemeen | gemeentelijk | beleid | houdt | in dat | de | verkoop | van | overtollig | heeft | de | commissie | BBV | in 2025 | o.a. een | nieuwsbericht | geplaatst | omtrent | waarop | de middelen | worden | ingezet. | De | voorzieningen | zijn | kenmerkend gemeentelijk | vastgoed | wordt | voortgezet. | Dit | vastgoed | is opgenomen | onder | de | gevolgen | voor | de | omvang | van | de | voorziening | per | balansdatum | 2025. | De | omdat | deze | niet voor | een | ander | doel | mogen | worden | aangewend. | Historisch de | voorraden | voor | een | bedrag | van | € 1,4 | miljoen.
| Door | de | wijziging | in | gemeente | Sittard-Geleen | heeft | de | voorziening | geactualiseerd | in het | licht van | gezien | zijn de | voorzieningen | riolering | (€ 1,8 | miljoen) | en | afval | (€ 3,9 | miljoen) bestemming | van | maatschappelijk | gebruik | naar | verkoop | is er | een | indicatie | op | de | Wtp | (wet | toekomst | pensioenen). | Daarbij | is in de | paragraaf | de | grootste | voorzieningen. | De | gemeente | mag | op deze | taken | geen | voordeel een | mogelijke | bijzondere | afwaardering | van | de | boekwaarden | van | de | risicobeheersing | en | weerstandsvermogen | een | beschrijving | gegeven | van | het | behalen | (art. | 229c | gemeentewet). betreffende | panden. | Gedurende | onze | controle | hebben | wij geen | bevindingen | financiële | risico | bijbehorend | bij deze | actualisatie. geconstateerd | betreffende | de duurzame | waardevermindering | van | het | Na | onze | controle | resteren | geen | ongecorrigeerde | verschillen | in de vastgoed, | omdat | de | betreffende | panden | nagenoeg | geen | boekwaarde | meer | De | mutatie | van | de | voorziening | spaarverlof | komt | voort | uit het | toenemende | voorzieningen | ultimo | 2025. hebben. | verlofsaldo, | alsmede | het | toegenomen | uurtarief | per | medewerker | ten opzichte | van | voorgaand | jaar. | Spaarverlof | is kenmerkend | doordat | deze | nooit verjaard.
| Het | auditteam | adviseert | periodiek | het | verlofsaldo | van medewerkers | te beoordelen | op | risico’s | voor | de | continuïteit | van | de bedrijfsvoering | en | op | financiële | consequenties | in het | geval | van | uitbetaling. © 2026 | Deloitte The Netherlands | Accountantsverslag | 2025 | | 2605A7248D/M) | Bevindingen | 17 jaarrekening Digitally | signed | ov | (geanonimiseerd)(geanonimiseerd)en | 28 | May | 2026 Sociaal | Domein Ontwikkeling | kosten | Sociaal | Domein | WMO Toenemende | druk | WMO Voorgaand | jaar | hebben | wij | u geïnformeerd | over | de | landelijke | trend | van | €18.000.000 De | kosten | voor | de | Wet | Maatschappelijke | Ondersteuning | (WMO) | in stijgende | kosten | binnen | het | sociaal | domein, | bestaande | uit | jeugdzorg | en | de | jaarrekening | 2025 | van | de | gemeente | Sittard-Geleen | zijn | gestegen | €16.000.000 WMO. | De | toenemende | kosten | werden | veroorzaakt | door | zowel | een | toename | van | circa | € 44,4 | miljoen | naar | 49,2 | miljoen | in 2025. | Binnen | alle | €14.000.000 in de | zorgvraag, | als de | prijzen | per | zorgproduct. | De | zorgvraag | bestaat | hierbij | € stromen | WMO | is een | toename | waarneembaar. | €12.000.000 uit twee | aspecten: | duur | en | zwaarte. | In de | regel | is er | sprake | van | een | open- einde | Mensen | die | stromen | uit.
Dit | is | €10.000.000 regeling. | zorg | ontvangen | nauwelijks | Ook | bij WMO | zien | wij | een | stijgende | lijn ten | aanzien | van | de - met | name | zichtbaar | bij de | WMO | Huishoudelijke | hulp. | tarieven | voor | zorgverlening. | Dit | komt | boven | op | de | €8.000.000 gehanteerde Daarbij | zien | we | dat | zorgaanbieders | op dit | moment | te maken | hebben | met | stijgende | zorgvraag | die voortkomt | uit de vergrijzing | van | de | €6.000.000 sterk | oplopende | kosten | als gevolg | van | loonstijgingen | en | oplopende | bevolking. | Dit | leidt | ertoe | dat | ook | voor | de | WMO-zorg | €4.000.000 huisvestingslasten. | Dit leidt | ertoe | dat | financiële | posities | van | zorginstellingen | verhoudingsgewijs | meer | budget | noodzakelijk | voor | de | uitvoering | van | €2.000.000 in toenemende | mate | onder | druk | komen | te staan | wat | naar | verwachting | een | de | zorgtaken. prijsopdrijvend | effect | heeft | op | de | kosten | van | het | sociaal | domein | van | de | €0 gemeente.
| Beheersing | kosten | Jeugdzorg | Begeleiding | Beschermd | Vervoers- wonen | voorziening In dit licht | zien | we | landelijk | reeds | ‘systeem’ | jeugdzorgaanbieders | die | niet Uw | organisatie | is er | in 2025 | in geslaagd | om | de | lasten | jeugdzorg | te meer | aan | de | financiële | verplichtingen | kunnen | voldoen | waarbij | aan | m2024 | m2025 gemeenten | op | basis | van | het | convenant | ‘Bevorderen | beheersen. | Er | is slechts | een | geringe | stijging | waarneembaar | van continuïteit | jeugdhulp’ | € 39 | miljoen | naar | € 39,4 | miljoen. | Hier | zijn | ambulante | jeugdzorg een | (verplichte) | bijdrage | aan | deze | instellingen | wordt | opgelegd. (€ circa | 25 | miljoen), | jeugdzorg | met | verblijf | (circa | € 5 miljoen), Nevenstaand | hebben | wij | de | kostenontwikkeling | van | de | belangrijkste | Jeugdbescherming | & jeugdreclassering | (circa | € 2,4 | miljoen) | en | Jeugdzorg zorgproducten | weergegeven. | Nevenstaande | grafieken | zijn niet | direct | maatwerk | (circa | € 3 miljoen) | de | belangrijkste | stromen. | Wij | hebben herleidbaar | tot de | jaarstukken | of de | begroting. | €30.000.000 van | uw | medewerkers | begrepen | dat | de | gemeente | zich | inspant | om | de zorgvraag | te | matchen | met | het juiste | product. | Er | wordt | gestuurd | op | €25.000.000 een | passende | complexiteit | en | zorgduur.
| Hierdoor | wordt | het | effect van | de | stijgende | zorgprijzen | grotendeels | beperkt. | €20.000.000 €15.000.000 €10.000.000 €5.000.000 €0 Ambulante | Verblijf | Maatwerk | Jeugdbescherming jeugdzorg | en | reclassering M2024 | m2025 © 2026 Deloitte The Netherlands | ‘Accountantsverslag | 2025 | 2605A7248D/MJ | Bestuurlijke | Bevindingen | Interne | 18 samenvatting | jaarrekening | beheersing | Bijlagen Digitally | signed | MT} (geanonimiseerd)(geanonimiseerd) | on | 28 | May | 2026 Overige | controleobservaties Controleproces | SiSa Wij | hebben | de | SiSa-bijlage | gecontroleerd | op | basis | van | de Nota verwachtingen | accountantscontrole | SiSa | 2025. | Hierbij | controleren | en evalueren | wij | de | getrouwheid | en de | rechtmatigheid | van | de in de | SiSa-bijlage verantwoorde | gegevens | (indicatoren). Wij | constateren | dat, | ondanks | hoopvolle | berichtgeving, | het | aantal | SiSa- regelingen | wederom | is toegenomen | tot 40 | SiSa-regelingen | in 2025. Wij | constateren | dat | de | voorbereiding | van | de | SiSa | controle | een | lastig | proces blijft. Het | verantwoordingsproces | wordt | bemoeilijkt | door | de | hoge | mate | aan diversiteit | en | complexiteit | in de | gevraagde | verantwoordingssystematiek. Hierdoor | blijft de | controle | lastig | om | in één | format | te vangen.
| Dit | leidt | ertoe dat, | ondanks | de | inspanningen | van | uw | ambtelijke | apparaat | in het | aanreiken van | de | vereiste | controle-informatie, | wij nog | meerdere | bevindingen constateren. | De | bevindingen | kennen | geen | structureel | karakter | en | zijn divers van | aard. | Wel | zien | wij | dat | ten | opzichte | van | 2024 | de controle | van | de overlopende | posten | die | samenhangen | met | de | SiSa-regelingen | is verbeterd. Wij | zijn voornemens | met | uw | medewerkers | te evalueren | hoe | wij gezamenlijk het | proces | kunnen | verbeteren. © 2026 Deloitte The Netherlands | Accountantsverslag | 2025 | 2605A7248D/M) | Bestuurlijke | Bevindingen | Interne | 19 samenvatting | jaarrekening | beheersing | Bijlagen Digitally signed by WN on 28 May 2026 (geanonimiseerd)(geanonimiseerd) Fraude, integriteit, en naleving wet- en regelgeving De beoordeling door het college van burgemeester en wethouders van het risico van materiële fouten in de jaarrekening als gevolg van fraude of van het overtreden van wet- en regelgeving Bij onze controle vragen wij u jaarlijks inzicht te geven in de eigen inschatting van het risico dat de jaarrekening een materiële afwijking kan bevatten door fraude of het overtreden van wet- en regelgeving (corporate compliance), inclusief de aard, omvang en frequentie van de inschattingen, het proces dat u daarbij hanteert, en de
communicatie daarover met het personeel en met de gemeenteraad. Tijdens deze gesprekken heeft uw organisatie aangegeven zich bewust te zijn van frauderisico’s, waaronder het belang van corporate compliance en de analyse van corruptievraagstukken. In onze boardletter hebben wij gerapporteerd over fraude en integriteit, en de stappen die uw gemeente hierin heeft gezet. Geen wijzigingen in onze i aanwijzingen voor fraude ële inschatting van het frauderisico en geen De primaire verantwoordelijkheid voor het voorkomen en detecteren van fraude berust bij het college, inclusief het invoeren en onderhouden van interne beheersingsmaatregelen voor de betrouwbaarheid van de financiële verslaggeving, de werking en efficiency van de bedrijfsvoering, en de naleving van de van toepassing zijnde wet- en regelgeving. Als accountant verkrijgen wij een redelijke, maar geen absolute, zekerheid dat de jaarrekening als geheel geen afwijkingen van materieel belang bevat, als gevolg van fraude of fouten. Bij fraude is het risico dat een afwijking van materieel belang niet ontdekt wordt groter dan bij fouten, doordat sprake kan zijn van samenspanning, valsheid in geschrifte, het opzettelijk nalaten transacties vast te leggen of verkeerd voorstellen van zaken, of het doorbreken van de interne beheersing.
Onze controle is uitgevoerd met een hoge, maar geen absolute mate van zekerheid, waardoor het mogelijk is dat wij tijdens onze controle niet alle fouten en fraudes hebben ontdekt. 2026 Deloitte The Netherlands ‘Accountantsverslag 2025 | 2605A7248D/MJ Wij hebben de accountantscontrole professioneel-kritisch uitgevoerd en professionele oordeelsvorming toegepast, in overeenstemming met de Nederlandse controlestandaarden, ethische voorschriften en de onafhankelijkheidseisen. Fraude en integriteit Wij hebben vastgesteld dat u in 2025 een geactualiseerde frauderisicoanalyse heeft vastgesteld. Jaarlijks verkrijgen wij inzicht in de integriteitsmeldingen, die wij vervolgens bespreken met de gemeente. Wij hebben op basis van onze controle en de besprekingen geen fraudegevallen geconstateerd. Onze conclusie is voorts dat uw gemeente op een adequate wijze opvolging geeft aan geïdentificeerde integriteitskwesties, en hierover tijdig met ons in contact treedt.
Bestuurlijke Bevindingen samenvatting jaarrekening Interne beheersing Bijlagen 20 Digitally signed vn on 28 May 2026 (geanonimiseerd)(geanonimiseerd) Interne beheersing © 2026 Deloitte The Netherlands Accountantsverslag 2025 | 2605A7248D/M) al © 2026 Deloitte The Netherlands Digitally signed by ne 28 May 2026 (geanonimiseerd)(geanonimiseerd) Belangrijkste bevindingen voor de interne beheersing vanuit de controle van het boekjaar 2025 Boardletter 2025, toegespitst op de interne (financiële) beheersing Als onderdeel van de jaarrekeningcontrole hebben wij in het najaar van 2025 een interim-controle uitgevoerd. Deze interim-controle was primair gericht op de opzet, het bestaan en de werking van maatregelen van administratieve organisatie en interne beheersing, voor zover van belang voor onze controle op de getrouwheid en rechtmatigheid van de in de jaarrekening opgenomen gegevens. Voor de bevindingen van de interim-controle verwijzen wij naar onze boardletter 2025 zoals toegelicht in de vergadering van de commissie B&V van 4 december 2025. In de boardletter hebben wij een aantal aandachtspunten voor het opstel- en controleproces van de jaarrekening 2025 benoemd. Als onderdeel van onze werkzaamheden voor de jaarrekening zijn wij nagegaan of deze aandachtspunten voldoende zijn opgevolgd.