01 Programmabegroting 2026

1

Programmabegroting 2026-2029

Programmabegroting 2026

2

Inhoudsopgave Inhoud Voorwoord .............................................................................................................................................................. 6 Financieel Perspectief ............................................................................................................................................. 8 Financieel kader ................................................................................................................................................. 8 Vertreksituatie ............................................................................................................................................... 8 Ontwikkelingen .............................................................................................................................................. 8 Uitgangspunten............................................................................................................................................ 10 Provinciaal toezicht ...................................................................................................................................... 10 Actualisatie Financieel perspectief ..............................................................................................................

12 Programmaplan 2025-2028 .................................................................................................................................. 33 Leeswijzer ............................................................................................................................................................. 33 Programmabegroting op hoofdlijnen ............................................................................................................... 35 Ecologische veerkracht ................................................................................................................................ 37 Sociale veerkracht ........................................................................................................................................ 39 Economische veerkracht .............................................................................................................................. 41 Institutionele veerkracht ............................................................................................................................. 43 Bestuur & Ondersteuning ................................................................................................................................

44 Participatie en Communicatie ...................................................................................................................... 45 Bestuur en Perspectief ................................................................................................................................. 46 Bestuurlijke samenwerking .......................................................................................................................... 47 Dienstverlening ............................................................................................................................................ 48 Algemene middelen ..................................................................................................................................... 50 Veiligheid .......................................................................................................................................................... 56 Sociale Veiligheid ......................................................................................................................................... 57 Zorg en Veiligheid ........................................................................................................................................

57 Ondermijning ............................................................................................................................................... 58 Externe Veiligheid ........................................................................................................................................ 59 Toezicht en handhaving leefbaarheid .......................................................................................................... 61 Andere veiligheidsthema’s........................................................................................................................... 61 Verkeer, Vervoer en Waterstaat ...................................................................................................................... 64 Mobiliteit en Verkeer ................................................................................................................................... 66 Logistiek ....................................................................................................................................................... 68 Economie ..........................................................................................................................................................

70 Chemie, Industrie en Bedrijventerreinen .................................................................................................... 71 Vrijetijdseconomie, Detailhandel, Stadscentra ............................................................................................ 73 (Eu)regionale samenwerking en Arbeidsmarkt ............................................................................................ 74 MKB Ondersteuning & Dienstverlening ....................................................................................................... 76 Sport, Cultuur en Groen ................................................................................................................................... 78 Sport............................................................................................................................................................. 79

3

Programmabegroting 2026-2029

Maatschappelijk Vastgoed ........................................................................................................................... 80 Cultuur ......................................................................................................................................................... 81 Natuur en Landschap ................................................................................................................................... 82 Stedelijk Groen............................................................................................................................................. 83 Erfgoed en Beeldkwaliteit ............................................................................................................................ 84 Sociaal Domein ................................................................................................................................................. 86 Sociale Basis ................................................................................................................................................. 87 Onderwijs en Jeugd ......................................................................................................................................

89 (Gezondheids)Preventie .............................................................................................................................. 90 Participatie en Bestaanszekerheid ............................................................................................................... 91 WMO ............................................................................................................................................................ 96 Jeugdwet ...................................................................................................................................................... 97 Milieu ............................................................................................................................................................... 99 Milieu ........................................................................................................................................................... 99 Klimaatadaptie en Water ........................................................................................................................... 100 Energie .......................................................................................................................................................

101 Warmte ...................................................................................................................................................... 102 Monitoring ................................................................................................................................................. 103 Duurzaamheid en circulariteit ................................................................................................................... 103 Wonen, Omgevingsbeleid en Gebiedsontwikkeling ....................................................................................... 105 Wonen ....................................................................................................................................................... 106 Omgevingsbeleid ....................................................................................................................................... 107 Gebiedsontwikkeling en Stedelijke ontwikkeling ...................................................................................... 109 Algemene dekkingsmiddelen ......................................................................................................................... 111 Overhead ........................................................................................................................................................

114 Vennootschapsbelasting ................................................................................................................................ 114 Onvoorzien ..................................................................................................................................................... 114 Paragrafen .......................................................................................................................................................... 115 Lokale heffingen ............................................................................................................................................. 115 Weerstandsvermogen / Risicobeheersing ..................................................................................................... 126 Onderhoud kapitaalgoederen ........................................................................................................................ 135 Financiering .................................................................................................................................................... 142 Bedrijfsvoering ...............................................................................................................................................

148 Wet open overheid ........................................................................................................................................ 152 Verbonden partijen ........................................................................................................................................ 154 Grondbeleid ................................................................................................................................................... 179 Financiële begroting ........................................................................................................................................... 182 Inleiding .......................................................................................................................................................... 182 Baten & lasten per programma ...................................................................................................................... 183 Baten & lasten per taakveld ........................................................................................................................... 185

4

Incidentele baten & lasten ............................................................................................................................. 188 Structurele mutaties reserves ........................................................................................................................ 199 Structureel evenwicht .................................................................................................................................... 202 Geprognotiseerde balans ............................................................................................................................... 204 Bijlagen ............................................................................................................................................................... 206 Bijlage 1: Reserves en voorzieningen ............................................................................................................. 207 Bijlage 2: EMU-saldo ...................................................................................................................................... 209 Bijlage 3: Vaste Activa & Kapitaallasten .........................................................................................................

210 Bijlage 4: BIEO ................................................................................................................................................ 211 Bijlage 5: Begrotingsstructuur 2025 ev. ......................................................................................................... 212

5

Programmabegroting 2026-2029

Voorwoord

We leven in een tijd van grote veranderingen. Ook in Sittard-Geleen merken we daar dagelijks de gevolgen van. Denk aan de oorlogen in Oekraïne en Gaza, stijgende energieprijzen, inflatie, klimaatverandering, vergrijzing en een onvoorspelbare economie. Deze ontwikkelingen voelen we in onze portemonnee, op het werk en op straat. Ze stellen ons voor stevige uitdagingen, maar bieden ook kansen. Zo zien we dat de oorlog in Oekraïne leidt tot hogere defensie-uitgaven. In Born betekent dit dat er op de oude locatie van VDL-Nedcar nieuwe banen ontstaan. Tegelijkertijd hebben veel bedrijven, scholen en instellingen moeite om voldoende personeel te vinden. Ook ons Zuyderland ziekenhuis staat voor grote veranderingen en moet zich heruitvinden om zorg te kunnen blijven bieden. De gevolgen van klimaatverandering merken we eveneens dichtbij huis. Zware regenbuien zorgen voor waterhinder, hete zomers vragen om schaduw en groen in de wijk. Dat vraagt om een andere inrichting van onze openbare ruimte. Op Chemelot en bij het midden- en kleinbedrijf wordt hard gewerkt aan verduurzaming. Ook als gemeente nemen we daar graag verantwoordelijkheid voor, in samenwerking met ondernemers en partners. Daarnaast vergrijst onze bevolking. Dat betekent dat woningen en voorzieningen beter moeten aansluiten bij de behoeften van nu en straks.

Daarom bouwen we levensloopbestendige, duurzame en betaalbare woningen, onder andere bij het station in Sittard. We willen aantrekkelijk zijn voor nieuwe inwoners én een fijne leefomgeving bieden voor wie hier al woont. De uitdagingen van vandaag stoppen niet bij de gemeentegrens. Ze raken heel Zuid-Limburg, maar ook onze buren in België en Duitsland. Daarom zoeken we steeds de samenwerking in de (Eu)regio. Met forse ambitie maar ook passend realisme blijft Sittard-Geleen financieel gezond. Jaarlijks besteden we bijna een half miljard euro aan onze samenleving. De begroting die nu voor u ligt is opnieuw sluitend, ook in de jaren na 2026. Dat is het resultaat van behoedzaam begroten en slimme keuzes maken. Met ambitie voor de toekomst, realisme in onze aanpak en focus op financiële stabiliteit, creëren we ruimte om te blijven investeren in onze gemeente. Die investeringsagenda zetten we breed in. We reserveren middelen voor de renovatie van onze middelbare scholen, het Graaf Huyn College en Trevianum. We versterken ons culturele landschap door uitvoering te geven aan het herstelplan voor De Domijnen en onderzoek te doen naar de toekomst van het Toon Hermans Theater. Ook investeren we in sport, met verbeteringen bij sportcomplex het Anker en een nieuwe toekomst voor het Plenkhoes in Geleen-Zuid.

6

Het sociaal domein blijft onze grootste uitgavenpost, en terecht. In onze gemeente draait het om mensen. We zetten daarom in op positieve gezondheid en preventie, onder meer in de PLUSwijk. Ook breiden we opvang en preventie rond dak- en thuisloosheid uit. Met Vidar werken we verder aan re-integratie en talentontwikkeling, via initiatieven zoals het Werkleerbedrijf, de Talentacademie en het Wijkleerbedrijf. Want wie oog heeft voor talent, vindt altijd kansen. Daarnaast investeren we in onze organisatie en ambtelijke huisvesting. Het stadhuis in Geleen en het vrijliggende deel van de Hanenhof worden verbouwd, met oog voor de toekomst en met tijdelijke huisvesting tijdens de werkzaamheden. Ook ICT en digitalisering krijgen prioriteit. Met onze iVisie zorgen we voor veilig databeheer, betrouwbare dienstverlening en benutten we de kansen die AI en datagedreven werken ons als smart city bieden. In de openbare ruimte trekken we extra middelen uit voor onderhoud, verkeersveiligheid en de ontsluiting van nieuwe wijken, zoals Absbroek. Zo houden we onze gemeente veilig en leefbaar voor iedereen. Het zijn roerige tijden, maar deze begroting laat zien dat Sittard-Geleen stevig in de schoenen staat. We maken keuzes met oog voor de samenleving van vandaag en bouwen samen verder aan een toekomstbestendige, duurzame en aantrekkelijke gemeente.

Om die keuzes extra kracht bij te zetten gaan we de komende jaren ook steviger inzetten op Public Affairs en lobby richting Provincie en diverse ministeries en Tweede Kamer. Samen maken we Sittard-Geleen sterker.

7

Programmabegroting 2026-2029

Financieel Perspectief

Financieel kader Vertreksituatie In relatie tot de P&C-cyclus in het algemeen en onze financiën in het bijzonder streven wij naar een duurzaam en solide financieel beleid, met voldoende veerkracht. Deze financiële veerkracht heeft betrekking op wendbaarheid en weerbaarheid. Met andere woorden: hebben wij voldoende middelen om uitvoering te geven aan ambities en ontwikkelingen, alleen of met andere partijen (cofinanciering) en beschikken wij over voldoende middelen om onvoorziene tegenvallers op te kunnen vangen.

Kaderbrief 2025 De kaderbrief 2025 schetst het kader en de context voor de meerjarenbegroting 2026-2029. We hebben belangrijke ontwikkelingen geduid die van invloed zijn op de begroting. In deze kaderbrief wijzen we op de druk die we als gemeente op de ontwikkeling van onze financiële positie ervaren. Hoewel we over incidentele middelen beschikken, staat er spanning op het borgen van ons structureel begrotingsevenwicht. Dat komt voornamelijk door een aantal vaststaande ontwikkelingen én het naderende ravijnjaar. Op basis van de Voorjaarsnota 2025 (vertaald in de meicirculaire 2025), heeft het Rijk extra geld beschikbaar gesteld voor met name de jaarschijven 2025 tot en met 2027 voor jeugdzorg en het gemeentefonds. Hierdoor wordt de financiële druk bij gemeenten in de komende jaren voor een deel weggenomen. Het ravijnjaar is hiermee niet verdwenen, maar doorgeschoven van 2026 naar 2028. Binnen de dynamiek van het Rijksbeleid met wisselende dagkoersen zijn wij de voorbereiding van de begroting gestart.

Ontwikkelingen Landelijk De dynamiek rondom de ontwikkelingen van de gemeentefinanciën duurt onverminderd voort. De val van het kabinet, gevolgd door de Tweede Kamer verkiezingen op 29 oktober versterken de voortdurende onzekerheid over de ontwikkeling van gemeentefinanciën. Via de meicirculaire 2025 hebben gemeenten tot en met 2027 extra incidentele middelen ontvangen. Echter vanaf 2028 is de terugval in Rijksmiddelen vooralsnog niet gecompenseerd. Dit maakt dat het ravijnjaar 2026 nu is doorgeschoven naar 2028. Er blijft daarmee sprake van een disbalans tussen ambities, middelen en uitvoeringskracht. Op Prinsjesdag heeft het ministerie van BZK de septembercirculaire gepubliceerd. Deze circulaire laat een structurele daling in het gemeentefonds zien. Hier staat een incidentele uitkering tegenover voor compensatie van de financiële tekorten in de Jeugdzorg 2023 en 2024.

8

Kijkend naar een aantal generieke trends in gemeentefinanciën blijkt dat: Er in de jaarrekening 2024 wederom sprake is van voordelige resultaten: o Waardoor het eigen vermogen van gemeenten nog nooit zo hoog is geweest; o Deze voordelen het gevolg zijn van incidentele oorzaken, terwijl er sprake is van structurele nadelen; Compensatie door het Rijk, zie bovenstaand, slechts tijdelijk tot en met 2027 verlichting biedt; De houdbaarheid van het sociaal domein, door oplopende zorgkosten een punt van aandacht blijft; Naast het sociaal domein er ook financiële zorgen zijn over het fysieke domein; Grenzen worden gesteld aan de uitvoeringskracht binnen gemeentelijke organisaties; Mede door de aanstaande verkiezingen er sprake is van onzekerheid over toekomstige rijkscompensatie.

Begroting Sittard-Geleen Op basis van het begrotingsbeeld uit de vertreksituatie hebben wij de begroting voorbereid. De richtlijnen van de provinciale toezichthouder hebben we in deze voorbereiding betrokken. We hebben het begrotingsbeeld bijgesteld op basis van vaststaande ontwikkelingen (waaronder de verwerking van de financiële gevolgen uit de meicirculaire 2025) en voor (beleids)keuzes. Daarnaast hebben we financiële ruimte gecreëerd voor nieuwe exploitatie- en investeringsvoorstellen. Hierbij hebben we gestuurd op het realiseren van sluitende jaarschijven en het borgen van structureel begrotingsevenwicht. Zodat de financiële veerkracht van en in onze begroting geborgd blijft. Conform afspraak, in het raadsbesluit P&C-cyclus 2025, verwerken we de financiële gevolgen uit de septembercirculaire 2025 in de 3de rapportage 2025. In het onderdeel ‘Actualisatie financieel perspectief’ lichten wij de bijstellingen in het begrotingsbeeld en het effect hiervan op de ontwikkeling van de begrotingssaldi nader toe. Vooruitlopend hierop kunnen we concluderen dat er een begroting voorligt met tot en met 2029 voordelige (structurele) begrotingssaldi. Met andere woorden, zonder bezuinigingen zijn we met de bijstellingen in het begrotingsbeeld erin geslaagd het al vaak genoemde ‘ravijnjaar’, dat is doorgeschoven naar 2028, het hoofd te bieden.

We plaatsen hierbij wel de kanttekening dat de omvang van de voordelige (structurele) begrotingssaldi in de meerjarenraming een dalende trend laat zien. Behoedzaamheid met betrekking tot het te voeren financieel beleid is daarmee het devies. Er ligt een begroting 2026 voor met een omvang van afgerond € 480 mln. Dit bedrag zetten we in om de doelen en resultaten zoals opgenomen in de (sub)programma’s te kunnen realiseren en daarmee een bijdrage te leveren aan de opgaven uit de vier veerkrachten. De speerpunten uit de uitvoeringsagenda bestuursperiode 2024-2026 en de lopende projectenportefeuille maken hier deel van uit. Evenals de financiële ruimte die is gecreëerd om nieuwe exploitatie- en investeringsvoorstellen mogelijk te maken. Samenvattend kunnen we een aantal zaken constateren: Onze financiële positie is toereikend, gezien de voordelige (structurele) saldi tot en met 2029 en de beschikbare incidentele middelen; Binnen deze begroting zijn middelen opgenomen om invulling te kunnen geven aan nieuwe exploitatieen investeringsvoorstellen. Gezien de dalende omvang van de voordelige (structurele) begrotingssaldi blijft een behoedzaam financieel beleid noodzakelijk.

9

Programmabegroting 2026-2029

Uitgangspunten Wij hebben de begroting 2026 opgesteld rekening houdend met onderstaande kaderstellende en technische uitgangspunten. Kaderstellend - De verordening ex artikel 212 Gemeentewet; - De kadernota’s reserves en voorzieningen, waardering en afschrijving vaste activa, weerstandsvermogen en risicobeheersing; - De raadsbesluiten Kadernota 2023-2026 van 15 juni 2023 respectievelijk Kaderbrief 2025 van 5 juni 2025. Dit betreft met name de toepassing van de uitvoeringsprincipes: • We verwerken vaststaande ontwikkelingen wanneer ze zich voordoen (autonoom, onomkeerbaar) • We maken keuzes, voor zover de begroting dat toelaat (omkeerbare ontwikkelingen, aangenomen moties, speerpunten) - De richtlijnen van de provincie, zoals opgenomen in de Begrotingscirculaire 2026 van 8 april jl. en de ‘Aanvulling begrotingscirculaire 2026’. Technisch Naast de kaderstellende uitgangspunten hebben wij bij de uitwerking van de begroting de volgende technische uitgangspunten gehanteerd: We sturen op een sluitende begroting en het borgen van structureel en reëel evenwicht in onze begroting; De meicirculaire 2025 is meegenomen in de actualisatie van het financieel perspectief. Overeenkomstig de besluitvorming over de P&C-cyclus 2025 verwerken wij de financiële gevolgen van de septembercirculaire 2025 in de 3de rapportage 2025.

Voor de aan te trekken financieringsmiddelen worden de volgende rentepercentages gehanteerd: o Voor langlopende financieringsmiddelen wordt voor 2026 een rentepercentage van 1,8% gehanteerd. o Voor het financieringstekort dat onder de kasgeldlimiet valt, gaan wij, indien aan de orde, voor 2026 uit van 8,5%. De gevolgen van loon- en prijsontwikkeling (LPO) op onze begrotingsposten dekken wij uit de middelen die we voor dit doel op de stelpost inflatie hebben gereserveerd. Voor het gemeentelijk belastingkader 2026 worden de tarieven geïndexeerd. Beleidsmatige verhogingen worden alleen uitgevoerd als er sprake is van noodzakelijke investeringen op het gebied van afval en riool. Het indexpercentage wordt vastgesteld op 2,22%.

Provinciaal toezicht Beoordeling begroting 2025 Op basis van de beoordeling van de begroting 2025 heeft het provinciebestuur geconcludeerd dat onze begroting 2025 voldoet aan de voorwaarden om voor repressief begrotingstoezicht in aanmerking te komen. Dit betekent dat voor de uitvoering van de begroting 2025 en wijzigingen op deze begroting geen goedkeuring door GS nodig is. Daarnaast heeft het provinciebestuur en aantal aanbevelingen gedaan. Dee aanbevelingen hebben met name betrekking op: Borging van structureel en reëel evenwicht in de begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029 Het beschikken over actuele beheerplannen IPOR en Vastgoed, inclusief financiële vertaling in de begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029.

10

Begrotingscirculaire 2026 In de brief ‘Begrotingscirculaire 2026’ van 8 april jl. gaat het provinciebestuur onder andere in op de volgende onderwerpen: onze verantwoordelijkheid voor borging van structureel begrotingsevenwicht, waarbij structurele lasten worden gedekt door structurele baten; het zorgdragen voor reële ramingen, zodanig dat de uitvoering van taken realistisch en haalbaar is; de begroting 2026 moet structureel en reëel in evenwicht zijn. Als dat niet lukt moet het evenwicht tijdig hersteld zijn in de meerjarenraming, uiterlijk in 2029; in de begroting moet (minimaal) de meicirculaire 2025 verwerkt zijn; de verwerking van inflatie/ prijsstijgingen in de begroting, waarbij lasten reëel worden geraamd en voor de dekking een relatie wordt gelegd met de middelen die het rijk via de circulaires hiervoor beschikbaar heeft gesteld. Na het verschijnen van de voorjaarsnota van het Rijk heeft het provinciebestuur een aanvulling op de begrotingscirculaire 2026 uitgebracht.

Hierin worden de volgende onderwerpen nader toegelicht voor de begroting 2026-2029: - Richtlijnen voor de verwerking van de klimaatmiddelen (CDOKE) in de meerjarenbegroting - Richtlijnen voor de verwerking van de middelen Jeugdzorg in de meerjarenbegroting - Begrotingsadvies VNG - Motie onderuitputting Wij hebben in de uitwerking van de begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029 rekening gehouden met de richtlijnen uit de Begrotingscirculaire 2026 en de aanvulling hierop. Ontwikkellijnen begrotingsopzet In de begroting 2025 hebben wij eerste stappen gezet in een aantal ontwikkellijnen met betrekking tot de P&Ccyclus. Wij beogen hiermee de stuurbaarheid, meetbaarheid en toegankelijkheid van onze P&C-producten te verbeteren. In het raadsbesluit P&C-cyclus 2025 en de kaderbrief 2025 hebben wij aangegeven welke vervolgstappen we zetten in het uitvoering geven aan deze ontwikkellijnen. We zetten hiermee de ontwikkeling voort die we in de begroting 2025 hebben ingezet. Waarbij we gebaseerd op de programma-indeling uit de BBV-voorschriften de begroting op hoofdlijnen indelen naar veerkrachten. Een toekomstige volgende stap is dat we per veerkracht een aantal opgaven benoemen. Vervolgens laten we zien hoe de resultaten en activiteiten uit onze programma’s bijdragen aan deze opgaven en veerkrachten.

Daarnaast werken we verder aan de digitalisering van de P&C-cyclus door de webapplicatie LIAS verder door te ontwikkelen. In de vervolgstappen nemen we de aanbevelingen mee uit het doorwerkonderzoek toegankelijkheid begroting dat door de rekenkamer is uitgevoerd. Het rapport wordt in het 4de kwartaal aan de raad aangeboden.

11

Programmabegroting 2026-2029

Actualisatie Financieel perspectief Inleiding In deze paragraaf geven wij een overzicht van de actuele ontwikkelingen in ons financieel perspectief. Dit met het doel inzicht te geven in de ontwikkeling van onze financiële positie en beschikbare financiële ruimte in onze begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029. Wij gaan in dit hoofdstuk achtereenvolgens in op de actualisatie van de begrotingssaldi, de ontwikkeling van het structureel begrotingsevenwicht, de samenvatting van het begrotingsbeeld, de ontwikkeling van de algemene reserve (weerstandsvermogen), de ontwikkeling van het investeringsvolume, de stand van zaken met de betrekking tot een aantal specifieke begrotingsposten (inflatie, robuuste begroting, ombuigingen en de uitvoeringsagenda bestuursperiode 2024-2026). Voor zover de uitwerking van dit hoofdstuk tot beslispunten leidt, is dit gemarkeerd weergegeven.

Omvang begroting 2026 In onderstaand overzicht hebben wij de omvang van onze begroting gepresenteerd. In een oogopslag is inzichtelijk waar ons geld vandaan komt en waaraan wij het geld besteden. In het hoofdstuk Programmaplan maken wij per programma inzichtelijk waar ons geld vandaan komt en hoe wij deze middelen inzetten om onze doelen en resultaten te realiseren. Zie tevens de bijlage Begroting in een oogopslag.

BEGROTING 2026 INKOMSTEN

UITGAVEN

WAAR KOMT HET GELD VANDAAN?

€ 478.9 100% WAAR GAAT HET GELD NAAR TOE?

€ 478,6 100%

Bestuur en ondersteuning

€ 340,7

71% Bestuur en ondersteuning

€ 82,3

19%

Veiligheid

€ 3,6

0% Veiligheid

€ 21,2

4%

Verkeer, vervoer en waterstaat

€ 4,4

1% Verkeer, vervoer en waterstaat

€ 35,5

7%

Economie

€ 2,4

1% Economie

€ 11,4

2%

Sport, cultuur en groen

€ 5,5

2% Sport, cultuur en groen

€ 47,9

10%

Sociaal domein

€ 82,8

17% Sociaal domein

€ 237,2

51%

Milieu Wonen, omgevingsbeleid en gebiedsontwikkeling

€ 32,5 € 7,1

7% Milieu 1% Wonen, omgevingsbeleid en gebiedsontwikkeling

€ 27,9 € 15,2

6% 2%

RESULTAAT

€ 0,3

Uit bovenstaande tabel blijkt dat in 2026 ons begrotingstotaal circa € 480 mln. bedraagt. In voorgaande jaren bedroeg het begrotingstotaal € 460 mln. (2025) respectievelijk € 420 mln. (2023). De toename van de begrotingsomvang wordt onder andere veroorzaakt door de effecten van loon- en prijsontwikkeling en de uitvoeringsagenda 2024-2026 waarin met de inzet van incidentele middelen tijdelijk impulsen worden gegeven aan een aantal activiteiten. Daarnaast is een toename van de zorgkosten in het sociaal domein waarneembaar. Naast de toename van de omvang van de begrotingsomvang wordt de uitvoering van de begroting steeds complexer. Met name het groot aantal specifieke uitkeringen met eigen verantwoordingsvoorschriften, de invoering van de rechtmatigheidsverantwoording en programmastijgende activiteiten zijn hier debet aan. De inkomsten in onze begroting hebben voornamelijk betrekking op programma Bestuur en ondersteuning (71%), bestaande uit de inkomsten uit het gemeentefonds en de gemeentelijke belastingen. Daarnaast worden binnen het programma Sociaal domein de BUIG-middelen verantwoord (17%). Deze middelen zetten we in voor de uitvoering van de 8 programma’s.

12

Waarbij het aandeel van het programma Sociaal domein in de totale uitgaven (51%), bestaande uit Wmo, Jeugdzorg en Participatie, het hoogst is. Een andere grote uitgavenpost zijn de uitgaven voor de gemeentelijke bestuursorganen en de bedrijfsvoering die binnen programma Bestuur en ondersteuning worden verantwoord (19%). In het vervolg van deze paragraaf gaan wij in op de bijstellingen van het begrotingsbeeld. We geven inzicht in de financiële bijstellingen die van invloed zijn op het begrotingssaldo en lichten deze bijstellingen inhoudelijk toe. Uit bovenstaande tabel blijkt dat het totaal van de financiële bijstellingen in de begroting 2026 per saldo € 0,3 mln. voordelig is. Actualisatie begrotingsbeeld Vertreksituatie In onderstaande tabel is de vertreksituatie geschetst, waarmee we de begrotingsvoorbereiding zijn gestart. Tabel vertreksituatie bedragen x € 1.000 Ontwikkeling begrotingsruimte Vertreksituatie begrotingsruimte na 1e rapportage 2025

2026

2027

2028

2029

4.228

7.196

815

815

In de 1ste rapportage 2025 hebben wij onze begroting voor het laatst bijgesteld. De verwerking van de bijstellingen uit deze rapportage resulteerde in voordelige begrotingssaldi. In de besluitvorming over de 1ste rapportage 2025 is opgenomen dat we de voordelige begrotingssaldi vooralsnog aanhouden als achtervang voor onzekerheden en het risicoprofiel in onze begroting. Bij de start van de begrotingsvoorbereiding wordt een nieuwe jaarschijf (2029) aan de meerjarenraming toegevoegd. In eerste instantie worden alle baten en lasten uit 2028 één op één overgenomen in 2029. Voor zover bedragen uit de overname in 2029 aangepast moeten worden, nemen we dit mee bij het onderdeel ‘Actualisatie begrotingssaldi’. Actualisatie begrotingssaldi In de programmabladen uit hoofdstuk ‘Programmaplan’ zijn per programma de voorstellen tot begrotingsaanpassing opgenomen. Passend binnen de uitvoeringsprincipes uit de kadernota 2023-2026, bevestigd in de kaderbrief 2025, maken we hierbij onderscheid in vaststaande ontwikkelingen en (beleids)keuzes Tabel - actualisatie begrotingssaldi bedragen x € 1.000

2026

2027

2028

2029

Vertreksituatie begrotingsruimte na 1e rapportage 2025

4.228

7.196

815

815

Vaststaande ontwikkelingen

-3.029

-3.191

-1.378

-2.625

Saldo begrotingsruimte na verwerking vaststaande ontwikkelingen

1.199

4.005

-563

-1.810

(Beleids)keuzes

-196

1.435

3.798

5.290

Saldo begrotingsruimte na verwerking (Beleids)keuzes

1.003

5.440

3.235

3.480

Stelposten exploitatie/ investeringen

-680

-1.360

-2.360

-3.360

Doorkijk budgettair kader 2e rapportage 2025/ begroting 2026

323

4.080

875

120

Ontwikkeling begrotingsruimte

13

Programmabegroting 2026-2029

Uitgaand van de vertreksituatie hebben we in bovenstaande tabel het effect van de bijstellingen door vaststaande ontwikkelingen en (beleids)keuzes verwerkt. Aanvullend op de verwerking van deze bijstellingen hebben we in de begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029 financiële ruimte gecreëerd om invulling te kunnen geven aan exploitatie en investeringsvoorstellen. Na verwerking van deze bijstellingen zijn de begrotingssaldi in alle jaarschijven voordelig. Wel zien we dat na 2027 de omvang van de voordelige begrotingssaldi daalt. Dit past in het beeld van het opschuiven van het ‘ravijnjaar’, met name doordat we vanaf 2028 minder geld van het Rijk ontvangen. Onderstaand worden de bijstellingen door vaststaande ontwikkelingen,(beleids)keuzes en stelpost exploitatie/ investeringen nader toegelicht.

Vaststaande ontwikkelingen In onderstaande tabel zijn bijstellingen door vaststaande ontwikkelingen op een rij gezet. Aansluitend lichten wij deze posten toe. Het betreffen bijstellingen die van invloed zijn op onze begrotingssaldi. In het hoofdstuk ‘Programmaplan’ zijn ook diverse bijstellingen opgenomen die geen invloed hebben op de begrotingssaldi (budgettair neutraal). Voor een volledig beeld van alle voorgestelde financiële bijstellingen verwijzen wij u naar dit hoofdstuk in deze begroting. Tabel - Vaststaande ontwikkelingen bedragen x € 1.000 Vaststaande ontwikkelingen

2026

2027

2028

2029

1

Meicirculaire 2025

3.449

2.966

2.590

2.854

2

Actualisatie kapitaallasten (financiering en afschrijvingen)

1.901

755

2.020

1.087

3

Dividenduitkering Enexis boekjaar 2024

250

250

250

250

4

Gemeenschappelijke regelingen

5

Voorbereiding uitwerking iStrategie/ uitvoeringsprogramma's

6

122

95

33

-35

-1.500

pm

pm

pm

Nieuw financieel pakket/ scansoftware inrichtings- en implementatiekosten

-450

-450

-150

7.1

Inrichting structureel exploitatiebudget regioarchief

-377

-377

-377

7.2

Investering E-depot (digitale archiefbewaarplaats) inv € 175.000

-15

-15

-15

-15

8

Aanpassing budget maatschappelijke opvang

-200

-200

-200

-200

9

Vloercoating parkeergarages

-28

-182

-430

-525

10

Onderhoudsvoorziening gymzalen/ schoolgebouwen

39

39

39

39

11

Bijstelling PGB

-700

-700

12

Herstelplan De Domijnen

-377

-700

-700

-2.200

-1.000

13.1 Actualisatie beheerplannen IBOR - Exploitatie (€ 1,49 mln structureel)

-1.490

-1.490

-1.490

-1.490

13.2 Actualisatie beheerplannen IBOR - Investering (2,0 - 2,5 mln structureel)

-36

-72

-158

-244

-38

-68

-163

177

14

Ontsluiting Absboek - Ovonde

15

Indicatie bijstelling regelingen in de BUIG

-1.078

pm

pm

pm

16

Indicatie bijstelling middelencomplex Vidar werkbedrijf

1.563

pm

pm

pm

17

Stadsmarketing

-400

-400

-400

18

Strategisch huisvestingsplan O&K-functies - 2029 (€ 5 mln. inv ruimte)

19

Renovaties Graaf Huyn en Trevianum

20

Prioritering lokale invulling landelijke weerbaarheidsopgave

21

Borging uitvoeringskracht bestaande taken Posten < 200.000

Saldo vaststaande ontwikkelingen

14

-90 -162

-450

-783

-1.504

-1.434

-1.434

-447

-378

-438

-576

-3.029

-3.191

-1.378

-2.625

-329

-329

-1.504

Toelichting vaststaande ontwikkelingen 1. Meicirculaire In de meicirculaire 2025 wordt vanaf 2026 het zogenoemde ‘ravijnjaar’ van het gemeentefonds tijdelijk gecompenseerd en is er vanaf dat jaar sprake van een positief structureel effect. De circulaire bevat daarnaast mutaties die samenhangen met volumeontwikkelingen, het verdeelmodel en overige compensaties. Zie voor verdere toelichting RIB meicirculaire 2025 2. Actualisatie kapitaallasten Deze bijstelling bestaat uit de volgende onderdelen: 2026

2027

2028

2029

bedragen x € 1.000 a. actualisatie afschrijvingen b. financiering/ rente

1.232

575

962

727

497

143

1.018

1.185

172

37

40

40

1.901

755

2.020

1.087

c. doorwerking Ibor 2028-2029 d. actualisatie kapitaallasten nieuw beleid Totaal bijstelling kapitaallasten

-865

a)

De kapitaalslasten zijn geactualiseerd en de afschrijvingen bijgesteld op basis van actuele prognoses voor de voortgang van onze projecten. b) In de jaren 2026 t/m 2029 wordt de begroting van de rente-uitgaven voordelig bijgesteld omdat de realisatie van de investeringen achterblijft op de planning van de investeringen. Dit heeft tot gevolg dat er minder gefinancierd zal worden dan eerder verwacht en dat er minder rentekosten geraamd hoeven te worden. c) Betreft het volledig ramen van de kapitaallasten van de Ibor-vervangingsinvesteringen uit de jaarschijf 2028. d) Op basis van de voortgang van het investeringsprogramma 2021-2024 en de uitvoeringsagenda 2024-2026 zijn de kapitaallasten geactualiseerd. Resulterend in incidentele vrijval door latere start/ afronding van projecten respectievelijk het structureel oplossen van afwikkelverschillen. 3. Dividenduitkering Enexis boekjaar 2024 Bijstelling dividend Enexis Holding NV op basis van het boekjaar 2024. Het structureel effect wordt ingeschat op 50% van deze bijstelling. 4. Gemeenschappelijke regelingen Bijstelling bijdragen aan diverse GR'en overeenkomstig de raadsbesluiten over de concept begrotingen 2026 van de GR'en in de raadsvergaderingen van 5 juni respectievelijk 3 juli 2025. Voor zover de bijstellingen betrekking hebben op inflatie, wordt dit gedekt uit de stelpost inflatie. 5.

Voorbereiding uitwerking iStrategie/ uitvoeringsprogramma’s De I-Visie/ I-strategie wordt uitgewerkt in een concreet uitvoeringsprogramma. Ingegeven door autonome ontwikkelingen (wettelijke verplichtingen) ligt de focus hierbij op onderwerpen als Common Ground, Informatiebeheer en - beveiliging, Data en AI. De gevraagde middelen betreffen een werkbudget om tot een uitvoeringsprogramma te komen. Daarnaast wordt gestart met de uitvoering van projecten op het gebied van AI en data. 6. Nieuw financieel pakket/ scansoftware inrichtings- en implementatiekosten Zoals in de 1e rapportage 2025 aangegeven zijn noodzakelijke updates van ons financieel pakket aan de orde, waarna een Europese aanbesteding van het financiële informatiesysteem worden voorbereid. Dit nieuwe systeem is niet alleen wenselijk vanwege toenemende mogelijkheden maar ook noodzakelijk, in het kader van onder andere dataveiligheid en betrouwbaarheid van registratie. Er wordt nu op ingezet om met het nieuwe systeem in 2028 of 2029 live te gaan. Daarnaast moet extra ingezet worden op het bestaande systeem in 2026

15

Programmabegroting 2026-2029

en 2027. Vooruitlopend op het aanbestedingsresultaat worden de (extra) structurele lasten ingeschat op jaarlijks oplopend van € 0,15 mln. in 2026 en 2027 naar € 0,3 mln. vanaf 2028. Daarnaast wordt voor inrichting en implementatie rekening gehouden met indicatief € 1,2 mln. projectkosten (2025: € 0,15 mln.; 2026 en 2027 jaarlijks € 0,45 mln. en in 2028 € 0,15 mln.). De structureel hogere lasten van het nieuwe systeem worden gedekt uit de stelpost inflatie. 7.1 Inrichting structureel exploitatiebudget regioarchief In 2022 is het ontvlechtingsproces gestart van het RegioArchief gemeente Sittard-Geleen uit het cultuurbedrijf De Domijnen, op basis van het genomen collegebesluit destijds. In 2026 ronden we dit proces af met als sluitstuk de opname van een eigen exploitatiebudget met passende p-kosten (2 fte uitbreiding) voor het RegioArchief in de gemeentelijke begroting. 7.2 Investering E-depot (digitale archiefbewaarplaats) inv € 175.000 Voor het realiseren van een digitale archiefbewaarplaats (e-Depot) is een investeringsbedrag nodig van € 175.000. Hiermee is het RegioArchief in staat om de digitale archieven duurzaam toegankelijk te houden. 8. Aanpassing budget maatschappelijke opvang Gezien de autonome ontwikkeling wat betreft de toename van het aantal dak- en thuislozen, zien we dit ook terug in de ETHOS-telling van de Westelijke mijnstreek.

Hierdoor neemt de druk op de beschikbare capaciteit voor voorzieningen toe. Dit vraagt om structureel extra inzet op zowel preventie als ook uitbreiding van beschikbare opvangplekken. Het voorstel is de budgetten nu structureel met € 0,2 mln. bij te stellen. Voor aanvullende kostenstijgingen fungeren de gereserveerde accressen uit de meicirculaire 2025 als achtervang. De uiteindelijke afwikkeling van deze openeinde regeling vindt plaats in de jaarrekening. 9. Vloercoating parkeergarages De vloercoating van parkeergarage Hub Dassenplein (2026), Odaparking (2027), Marktgarage Geleen (2027) en parkeergarage Zuyderland (2028) dient volledig vernieuwd te worden. Dit betreffen de kapitaallasten van het investeringskrediet (vloercoating en dilataties). We starten in 2026 met het vernieuwen van de vloercoating van parkeergarage Hub Dassenplein, vooruitlopend op de reconstructie van het Tempelplein. Zo sluiten de werkzaamheden goed op elkaar aan en beperken we overlast. In 2027 volgt eerst de Marktgarage Geleen, in samenhang met de ontwikkelingen binnen het programma Geleen Centrum, en daarna de Odaparking Sittard. De werkzaamheden in de parkeergarage Zuyderland zijn gepland in 2028. De gefaseerde aanpak borgt de beschikbaarheid van voldoende parkeercapaciteit, sluit aan bij lopende projecten /programma’s en maakt een evenwichtige inzet van middelen en capaciteit mogelijk. 10.

Onderhoudsvoorziening gymzalen (schoolgebouwen) In de 2de rapportage 2025 hebben we voorgesteld de onderhoudsvoorziening voor gymzalen ad € 0,2 mln vrij te laten vallen, hierdoor vervalt vanaf 2026 de structurele storting in deze voorziening van jaarlijks € 39.000. 11. Bijstelling PGB Inwoners kunnen kiezen om in plaats van zorg in natura een persoonsgebonden budget te ontvangen. Sinds 2024 zien wij een forse stijging in het aantal inwoners dat een PGB ontvangt. Om die reden stellen we voor de kosten bij te ramen zodat deze meer in lijn liggen met de nota’s die wij ontvangen van de SVB.

16

12. Herstelplan De Domijnen Herstel- en ontwikkelplan De Domijnen: Aan de uitvoering van dit plan zijn financiële gevolgen gekoppeld. Deze hebben betrekking op: - de overbrugging (van de tekorten) in de begrotingsjaren 2025, 2026 en 2027 en de financiële knelpunten in deze jaren; - frictiekosten als gevolg van dit herstelplan; - de knellende liquiditeitspositie. Met het streven dat vanaf 2027 sprake is van een realistische en sluitende begroting, ruimere productie- en programma-budgetten en een afdoende weerstandsvermogen. Daarnaast is in 2029 sprake van een administratieve correctie in de aanpassing van de budgetten in deze jaarschijf. 13.1 Actualisatie beheerplannen IBOR - Exploitatie (€ 1,49 mln structureel) 13.2 Actualisatie beheerplannen IBOR - Investering (2,0 structureel) De beheerplannen zoals vastgesteld door College in 2022 zijn gebaseerd op het prijspeil 2021. In de daarop volgende jaren zijn zowel de exploitatiebudgetten als de investeringsbudgetten weliswaar geïndexeerd via de begroting, maar in onvoldoende mate om de daadwerkelijke prijsstijgingen te dekken. Als voorbeeld: de GWWindex voor gesloten verharding is maar liefst met 42% gestegen. Zowel het jaarlijks exploitatiebudget als het investeringsbudget voor het beheer en onderhoud van de assets in de openbare ruimte, dient daarom verhoogd te worden met de bedragen zoals vermeld in tabel 1.

Voorgesteld wordt om het additioneel benodigd exploitatiebudget ad € 2,2 mln. ten gevolge van inflatie te dekken uit de stelpost inflatie. Daarnaast zorgen een aantal autonome ontwikkelingen ervoor dat het exploitatiebudget structureel verhoogd dient te worden met € 1,5 mln. onder ander door: - Aanpassing CROW-norm reiniging; - Hanteren hoger percentage AKWR door aannemer dan voorzien in beheerplannen 2021; - Vaker snoeien van bomen om aan het beheerniveau te voldoen. Benodigde budgetten beheer en onderhoud openbare ruimte Exploitatie Autonome ontwikkelingen Inflatie Investeringen

Benodigd additioneel budget

Dekking

€ 1.5 miljoen € 2.2 miljoen

Algemene middelen (17.1) Stelpost inflatie

€ 2.0 miljoen = € 0.36 miljoen kapitaallasten

Algemene middelen (17.2)

14. Ontsluiting Absbroek - Ovonde Voor de woonwijk Absbroek is een nieuwe ontsluiting op de Rijksweg Noord (Geleen) noodzakelijk. Hiervoor zetten we extra middelen in. Basisuitgangspunt is dat de woonwijk op een veilige manier wordt ontsloten en dat de verkeersafwikkeling op de Rijksweg Noord op orde blijft. Bij de uitwerking van het plan zijn ook de huidige (verkeerskundige) knelpunten meegenomen. In 2026 dient het project aanbesteed te worden, zodat uiterlijk op 31 december 2027 het werk is gestart. Dit is een voorwaarde bij de reeds ontvangen rijkssubsidie. De bijstelling betreft de kapitaallasten van de kredietverruiming om genoemde ontsluiting te realiseren middels een ovonde (een ovale rotonde). 15. Indicatie bijstelling regelingen in de BUIG De bijstellingen in de jaarschijven 2025 en 2026 zijn gebaseerd op het nader voorlopig budget BUIG (Besluit Uitkeringen Algemene Bijstand) voor 2025. Hierbij is sprake van een neerwaartse bijstelling van het macrobudget. Dit betekent dat het totale budget voor gemeenten lager uitvalt dan eerder geraamd. Daarnaast

17

Programmabegroting 2026-2029

is ons aandeel (2025: 0,59%) in dit Macrobudget lager dan in de begroting 2025 is aangenomen. In de bijstelling 2025 is rekening gehouden met de achtervang uit de algemene reserve risicobeheersing. Gezien de fluctuaties rondom het middelencomplex BUIG en de nog te verwachten effecten van de sluiting van VDL-NedCar worden de meerjarige effecten betrokken in het vervolg van de P&C-cyclus. 16. Indicatie bijstelling middelencomplex Vidar werkbedrijf Ten gevolge van de gewijzigde kostenstructuur worden de uitvoeringskosten van het Werkbedrijf en beide verloners (Vidar Loont BV en Vidar aan de Slag BV) in zijn geheel ondergebracht bij de Centrumgemeente, de gemeente Sittard-Geleen. Het Werkbedrijf en beide verloners sturen sec op haar kernactiviteiten respectievelijk het beschikbaar stellen van werkplekken voor mensen met een Wsw indicatie en de Participatiewet en het verlonen van mensen uit de Participatiewet die met ondersteuning van Vidar aan het werk zijn. Doordat in de BV’s de uitvoeringskosten wegvallen, laten de drie BV’s positieve resultaten zien die ten gunste komen van de gemeente Sittard-Geleen. 17. Stadsmarketing De gemeenteraad heeft ingestemd met het voorstel om het merkverhaal van Sittard-Geleen vast te stellen en stadsmarketing onder te brengen in een stichting.

Het evenementenbureau maakt in deze opzet onderdeel uit van de stadsmarketingorganisatie en wordt daarmee verplaatst naar Stichting Sittard-Geleen Marketing. Met dit voorstel wordt een budget ingericht waarbij de gemeente de Stichting Sittard-Geleen Marketing financieel ondersteund. Ook de taakstelling p-kosten evenementenbureau komt met deze overgang te vervallen. 18. Strategisch huisvestingsplan O&K-functies - 2029 (€ 5 mln. inv ruimte) Op basis van het raadsbesluit over het Strategisch Huisvestingsplan Onderwijs- en Kindfuncties wordt jaarlijks € 5 mln. investeringsruimte beschikbaar gesteld vooruitlopend op een nadere programmering van te realiseren onderwijsvoorzieningen. Thans wordt de investeringsruimte in de jaarschijf 2029 toegevoegd. 19. Renovaties Graaf Huyn en Trevianum Vooruitlopend op de renovaties bij het Graaf Huyn College (2026) en de Trevianum scholengroep (2027) zijn de kapitaallasten van de benodigde investeringsbedragen geprognosticeerd. Deze prognose is gebaseerd op de beoogde startdatum en doorlooptijd van de renovaties respectievelijk de beoogde ingebruikname van de gerenoveerde schoolcomplexen. Ter voorbereiding van besluitvorming en realisatie worden businesscases opgesteld. Op basis van deze uitwerking worden de benodigde renovatiekosten aangescherpt, inclusief het aandeel hierin van schoolbesturen en gemeente. 20.

Prioritering lokale invulling landelijke weerbaarheidsopgave In Nederland werken we aan de versterking van de samenleving en het leger bij militaire en andere dreigingen. We noemen dit de weerbaarheidsopgave. Gemeenten hebben hierbij een belangrijke taak. Het voorstel is om voor de eerste stappen van deze taak €328.500 te reserveren in de begroting 2026 en 2027. Dit geld wordt gebruikt voor personeel dat de taak voor de gemeente duidelijker maakt, ontwikkelingen op landelijk en regionaal niveau goed volgt (en waar mogelijk helpt sturen) en zorgt dat onze eigen organisatie blijft werken, ook in moeilijke situaties. 21. Borging uitvoeringskracht bestaande taken De omvang van onze begroting is de laatste jaren verder gegroeid tot een bedrag van € 480 mln. in voorliggende begroting. Gekoppeld aan deze toename zien we zowel een toename van het takenpakket als een hogere complexiteit van taken. Organisatiebreed zijn niet alle onderdelen meegegroeid met deze ontwikkeling.

18

Reparatie is noodzakelijk om continuïteit in de uitvoering van de bestaande in- en externe dienstverlening te kunnen borgen. Kleine posten (< € 50.000) Dit betreft een aantal kleinere bijstellingen (bedragen < € 50.000). Deze bijstellingen kunt u in de programmabegroting op de programmabladen teruglezen. Beslispunt: De actualisatie van de begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029 door verwerking van de bijstellingen in de tabel vaststaande ontwikkelingen uit het onderdeel Actualisatie financieel perspectief van de programmabegroting 2026. (Beleids)keuzes Naast het uitvoeringsprincipe vaststaande ontwikkelingen te verwerken wanneer ze zich voordoen, wordt voorgesteld passend binnen de financiële ruimte een aantal keuzes in het begrotingsbeeld te verwerken. Wij maken hierbij onderscheid in financiële keuzes, ingegeven om sluitende jaarschijven te realiseren respectievelijk de financiële veerkracht van onze begroting te vergroten. En (beleids)keuzes die een nadere uitwerking zijn van richtingen/ besluitend door de raad met betrekking tot lopende ontwikkelingen. In onderstaande tabel zijn bijstellingen door (beleids)keuzes op een rij gezet. Aansluitend lichten wij deze posten toe. Tabel – (Beleids)keuzes bedragen x € 1.000 (Beleids)keuzes

2026

2027

2028

2029

Financiële keuzes 1

Indexering OZB

1.391

2.782

4.173

5.565

2

Post robuuste begroting

1.247

1.237

1.237

1.337

3

Afrekening ESF-middelen

500

Saldo financiële keuzes

3.138

4.019

5.410

6.902

Keuzes o.b.v. richtingen/ besluiten raad 4

Ontwikkeling ESCS-locatie: behoud zwembad voor doelgroep zwemmen

-200

300

300

300

5

Actief verwervingsbeleid - 4 jaar

-500

-500

-500

-500

6

Procesmiddelen volkshuisvestingsfonds

-200

-200

-200

-200

7

Procesmiddelen gebiedsontwikkeling Sittard Centraal

-500

pm

pm

pm

8

Uitvoering motie duurzaamheidsmiddelen

-200

-200

-200

-200

9

Borging uitvoeringskracht lopende/ in voorbereiding zijnde dossiers

-1.134

-1.134

-912

-912

10

Tijdelijke huisvesting (inrichtings-, project- en ICT-kosten Stadswinkel)

-250

11

Onrendabele top woco's huisvesting grote gezinnen

-100

-100

-100

-100

12

(Motie) Kleine Kampjes

-250

-750

pm

pm

Saldo keuzes o.b.v. richtingen/ besluiten raad

-3.334

-2.584

-1.612

-1.612

Saldo (Beleids)keuzes

-196

1.435

3.798

5.290

Toelichting (beleids)keuzes 1. Indexering OZB Op basis van de meicirculaire 2025 wordt de OZB geïndexeerd met 2,22%. Wij stellen voor de opbrengst van € 1,4 mln. ten gunste van het begrotingssaldo te verwerken. Wij stellen voor de indexering ook in de jaarschijven 2027 tot en met 2029 op basis van dit percentage te verwerken.

19

Programmabegroting 2026-2029

2. Post robuuste begroting Tegen de achtergrond van het naderende ravijnjaar heeft de raad in de begroting 2024 besloten een structurele post ‘robuuste begroting’ van jaarlijks € 2,0 mln. op te nemen. Dit met het doel ruimte in de exploitatie te creëren in termen van weerbaarheid om onvoorziene ontwikkelingen en risico’s op te kunnen vangen. En daarnaast wendbaar te kunnen door invulling te kunnen geven aan (landelijke) opgaven en ambities, ook in de vorm van cofinanciering met andere partners. Het ravijnjaar lijkt nu (deels) afgewend, waardoor wij een alternatieve inzet voor de invulling van weerbaarheid en wendbaarheid voorstellen: -

-

Weerbaarheid: we stellen voor de post onvoorzien te verhogen (jaarlijks incidenteel in te zetten) van € 0,1 mln. naar € 0,5 mln. Als aanvulling op de achtervang van het gekwantificeerd risicoprofiel in de algemene reserve risicobeheersing. Wendbaarheid: Om invulling te kunnen geven aan ambities en opgaven is in deze begroting ruimte gecreëerd voor exploitatie- en investeringsvoorstellen. We stellen voor hiervoor € 0,5 mln. exploitatieruimte beschikbaar te stellen in 2026 oplopend tot € 2,0 mln. in 2029. Daarnaast stellen we voor jaarlijks € 10 mln. investeringsruimte beschikbaar te stellen. De inzet van deze middelen maakt jaarlijks onderdeel uit van de integrale afweging in het kader van de begrotingsvoorbereiding.

3. Afrekening ESF-middelen Van de definitief vastgestelde subsidies door het Europees Sociaal Fonds (ESF) vanuit ESF trajecten van voor 2026, valt in 2026 € 0,5 mln. vrij ten gunste van het begrotingsresultaat. 4. Ontwikkeling ESCS-locatie: behoud zwembad voor doelgroep zwemmen Per 1 mei 2026 start de nieuwe exploitatie van Glanerbrook. Dit is het moment waarop de taakstelling, die rust op het zwembad De Nieuwe Hateboer (DNH) aan de Sportcentrumlaan, ingevuld kan worden. De exploitatie van DNH door de Sportstichting vervalt, waarmee de subsidie op dit onderdeel niet meer nodig is. Met de vrijval van het subsidiebedrag (€ 1,8 mln.) kan de taakstelling ingevuld worden. In de begroting 2026 is de taakstelling à € 1,2 mln. en de huurderving van mei t/m dec 2026 (à € 0,3 mln.) verrekend met de vermindering van de subsidie. Vanaf 2027 vervalt de structurele subsidie aan de SSG t.b.v. DNH à € 1,8 mln. Hiervan wordt € 1,2 mln. ingezet ter dekking van de structurele taakstelling, terwijl de resterende € 0,6 mln. vrijvalt. Daarvan is ter uitvoering van de ‘motie zwemwater’ max € 0,3 mln. gereserveerd voor doelgroep zwemmen in DNH. Het overige deel vloeit terug naar de algemene middelen. Cijfermatig samengevat: Vrijval subsidiebedrag

2026 (sluiting per 1 mei) 1,5

Met ingang van 2027 1,8

Realisatie taakstelling

-1,2

-1.2

Inkomstenderving vastgoed

-0,3

Saldo

0

0,6

Beschikbaar voor doelgroep zwemmen

-0,2

-0,3

de -0,2

0,3

Ten laste (in 2026)/gunste begrotingsruimte

(2027

ev)

van

5. Actief verwervingsbeleid - 4 jaar Toepassingsmiddelen voor actief grondbeleid om regie te nemen in (potentiële) ontwikkellocaties en voor het realiseren van maatschappelijke opgaven zoals geformuleerd in de Toekomstvisie 2030 en de Omgevingsvisie. Onze inschatting voor de praktijk is daarom dat we met 1 miljoen structurele begrotingsruimte tussen de 15 en 20 miljoen aan locaties kunnen verwerven.

20

Wij stellen voor het jaarlijks benodigde bedrag (tot en met 2029) voor de helft te dekken uit de beschikbare incidentele middelen voor ontwikkellocaties en de helft te dekken ten laste van de begrotingsruimte. 6. Procesmiddelen volkshuisvestingsfonds Voor de uitvoeringskracht van de deelplannen wordt € 0,2 mln per jaar aan procesmiddelen beschikbaar gesteld. 7. Procesmiddelen gebiedsontwikkeling Sittard Centraal Voor de gebiedsontwikkeling Sittard Centraal (ontwikkelpad stationsomgeving Sittard) zijn procesmiddelen nodig voor de uitwerking van de ontwikkeling en de uitwerking van de WOKT aanvraag aanvullend op strategische aankopen. 8. Uitvoering motie duurzaamheidsmiddelen Bij de behandeling van de routekaart in de Raad is een motie aangenomen waarbij wordt gevraagd voor voldoende structurele middelen beschikbaar te stellen voor de uitvoering van de routekaart en in deze verruiming ook rekening te houden met cofinancieringsmiddelen. Dit is een indicatieve raming. Door de val het kabinet is de uitwerking van het voornemen om SPUK-en te korten vertraagt. Wij stellen voor jaarlijks een bedrag beschikbaar te stellen van € 0,2 mln. 9.

Borging uitvoeringskracht lopende/ in voorbereiding zijnde dossiers Om invulling te kunnen geven aan de opgaven, projecten, opdrachten, prestaties en planningen die voortvloeien uit lopende en in voorbereiding zijnde dossiers is extra uitvoeringskracht op een aantal onderdelen/ beleidsterreinen benodigd. 10. Tijdelijke huisvesting (inrichtings- project- en ICT kosten Stadswinkel) Betreft incidentele inrichtings-, project- en ICT-kosten voor de tijdelijke Stadswinkel als gevolg van nieuwe ambtelijke huisvesting. 11. Onrendabele top woco's huisvesting grote gezinnen In het afspraken met woningcorporaties is een subsidieplafond opgenomen voor aanvragen tot 1 ton voor het huisvesten van grote gezinnen. Voor het huisvesten van grote gezinnen doen woco's grotere woningen opkopen of woningen aanpassen. Voor 2025 zijn hiervoor al incidentele middelen beschikbaar gesteld. 12. (Motie) Kleine Kampjes Uit een recent opgeleverd behoefteonderzoek naar uitbreiding van woonwagenstandplaatsen blijkt dat er een grote behoefte is van 22-28 woonwagenstandplaatsen op de kleinere woonwagenlocaties in de gemeente. Hiervoor is eind 2024 door de raad incidenteel € 250.000 beschikbaar gesteld. Dit bedrag wordt verruimd met 1 miljoen.

Beslispunt: De actualisatie van de begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029 door verwerking van de (beleids)keuzes in de tabel (beleids)keuzes uit het onderdeel Actualisatie financieel perspectief van de programmabegroting 2026.

Stelposten exploitatie en investeringen Ruimte Aanvullend op de verwerking van bovenstaande bijstellingen is in de begroting 2026 en meerjarenraming financiële ruimte gecreëerd om invulling te kunnen geven aan nieuwe exploitatie- en investeringsvoorstellen. Zoals bij de toelichting op de post robuuste begroting aangegeven, geven we hiermee invulling van het vergroten van de wendbaarheid binnen onze begroting.