01 programmabegroting 2026 aangepast aan amendement Consistent gebruik van de term stad in plaats van 'productiestad'

84

de staat van deze waardevolle objecten op lange termijn te waarborgen, zodat ze hun historische en culturele betekenis behouden en veilig kunnen worden benut. In 2026 werken we aan een programma omgevingskwaliteit. Als onderdeel hiervan passen we de nota Ruimtelijke Kwaliteit aan als up-to-date welstandskader voor ruimtelijke initiatieven. Het programma bevat ook (nieuwe) projecten en mijlpalen. Financiële toelichting

bedragen x € 1.000 Ba ten La s ten Onttrekki ngen Toevoegi ngen Totaal Nr.

1

Jaarrekening Actuele 2024 begroting 2025 0 -408 10 -

-398 Onderwerp

-618 181 -935 -1.372

Begroting voor bijstelling 2026

Bijstelling 2026

Begroting na bijstelling 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

Begroting 2029

-687 238 -449

-2 -2

-689 238 -451

-688 237 -451

-688 237 -451

237 -687 -450

2026 Bijstelling Begroting

2027 Bijstelling Begroting

Diverse kleine verschillen Saldo

-2 -2

Nr. Onderwerp 1 Diverse kleine verschillen

Diverse kleine verschillen

2028 Bijstelling Begroting -2 -2

2029 Bijstelling Begroting -2 -2

-3 -3

Toelichting

85

Programmabegroting 2026-2029

Sociaal Domein

Met het programma sociaal domein dragen we bij aan sociale veerkracht van onze inwoners. De belangrijkste opgave met betrekking tot sociale veerkracht betreft de gezondheid van onze inwoners. Vanuit meerdere programma's dragen we hieraan bij, maar uiteraard ook met het programma sociaal domein. In 2026 zetten we in op één gezamenlijk doel: iedereen moet kunnen meedoen in de samenleving. Dit vraagt om een krachtige doorontwikkeling van het sociaal domein, waarin landelijke transformaties en lokale maatschappelijke opgaven hand in hand gaan. Het programma sociaal domein is opgebouwd uit alles wat we als gemeente stimuleren en subsidiëren gericht op een sterke sociale basis die bijdraagt aan gezond opgroeien en ontwikkelen van onze jeugd, het bevorderen van een gezond en actief leven voor iedereen, bestaanszekerheid, kansengelijkheid en meedoen in de samenleving. Daarnaast omvat het programma sociaal domein ook de uitvoering van de wettelijke taken Wmo, Jeugdwet en Participatiewet, Leerplichtwet, wet Van school naar duurzaam werk, Inburgering en Schuldhulpverlening. Transformatie sociaal domein 2026 • Sinds de invoering van de drie decentralisaties (de zogeheten 3D’s) in 2015 en de daaropvolgende evaluaties is duidelijk geworden dat verdere transformatie nodig is. Op alle thema’s binnen het sociaal domein werken we aan een toekomstbestendige, samenhangende en effectieve aanpak.

Een aanpak die past binnen onze uitgangspunten en het richtinggevende kader: • Het Integraal Zorgakkoord en Gezond en Actief Leven Akkoord (en straks het aanvullend zorg en welzijn akkoord, het AZWA), gericht op de verschuiving van zorg naar welzijn waarbij preventie en eigen kracht centraal staan. • De Hervormingsagenda Jeugd, gericht op betere en effectievere ondersteuning van jongeren en gezinnen. • De herziening van de Participatiewet, om beter aan te sluiten bij de individuele situatie van mensen met een uitkering. • Het toekomstbestendig maken van de sociaal ontwikkelbedrijven, om bij te dragen aan de inclusieve arbeidsmarkt zodat meer inwoners betaald aan het werk kunnen. • De hervorming van de regionale arbeidsmarktinfrastructuur, ter verbetering van de gezamenlijke dienstverlening voor werk en scholing aan werkzoekenden, werkenden en werkgever. Alleen samen, met focus op gezamenlijke doelen en lerend vermogen, maken we de transformatie in 2026 mogelijk. In 2026 zetten we daarom in op een aantal samenhangende onderwerpen: Doorbraakmethode Voor een klein aantal huishoudens (1 tot 5% van de gevallen) werkt onze verzorgingsstaat vaak onbedoeld belemmerend, in plaats van helpend. Dan ontstaan situaties die wij met onze bestaande integrale aanpak niet kunnen oplossen. Dan is een uitzondering op de regel nodig: een doorbraak.

De Doorbraakmethode geeft professionals instrumenten om het maken van die uitzondering makkelijker, beter en goedkoper te maken. In 2026 werken we met deze methode in alle teams en samen met externe organisaties, zoals Zuyderland en de huisartsen.

86

Stevige lokale teams In de hervormingsagenda jeugd is de vorming van stevige lokale teams opgenomen. Jeugdigen en hun ouders moeten voor jeugdhulp laagdrempelig en dicht bij huis terecht kunnen bij stevige lokale teams. Alle ingrediënten om te komen tot een dergelijk team zijn in Sittard-Geleen al aanwezig. Voor de vorming van deze teams zoeken we zoveel als mogelijk aansluiting op bestaande structuren. Kansengelijkheid en talentontwikkeling In samenwerking met onderwijs, het gemeentelijke jongeren- en doorstroompunt, maatschappelijke partners zoals MIK-PIW en Vidar werken we aan een kansrijke start voor onze jongeren. Dat begint bij de keuze voor onderwijs dat past bij de jongere en dat kansen biedt voor later, studieloopbaanbegeleiding en de ondersteuning van school naar werk. Gemeentelijke gezinsaanpak op taal- en andere basisvaardigheden Met de Bibliotheek, maatschappelijke en gemeentelijke partners werken we aan de gemeentelijke gezinsaanpak rondom basisvaardigheden. Door vroeg in het leven van een kind de ondersteuning te bieden die nodig is voor de taalontwikkeling én de ouders waar nodig te ondersteunen, helpen we de kansen te vergroten. Financiële toelichting: Binnen het programma bedragen de lasten circa € 237,2 mln.

De grootste posten hierbinnen zijn de Inkomensregeling (€ 52,2 mln.), individuele verstrekking Wmo (€ 49,3 mln.), individuele verstrekking Jeugd (€ 42,7 mln.), subsidies en inkomensoverdrachten (€ 35,2 mln.), interne doorverrekeningen (€ 34,5 mln.), diensten van derden (€ 7,9 mln.), kapitaallasten (€ 4,5 mln), Wsw-regeling en beschut werk (€ 3,8 mln.) en leerlingenvervoer (€ 2,9 mln.) Daartegenover staan circa € 81,7 mln. aan baten. De grootste posten hierbinnen zijn de inkomensoverdrachten van het Rijk (BUIG) (€ 59,6 mln.) en overheidssubsidies (€ 11,7 mln.) Bedragen x1000 Jaarrekening 2024

Actuele begroting 2025

Baten Lasten Onttrekkingen Toevoegingen Totaal

90.561 -242.032 6.423 -6.532 € -151.580

91.060 -232.826 2.203 -4.377 € -143.941

Begroting voor bijstelling 2026 81.775 -241.122 295 -23 € -159.075

Bijstelling 2026

Begroting na bijstelling 2026

Begroting 2027

-96 3.926 794 -12 4.611

81.679 -237.196 1.089 -35 -154.463

79.571 -233.144 534 0 € -153.039

€

€

Begroting 2028

€

80.908 -233.853 619 0 -152.327

Begroting 2029

80.896 -233.518 84 0 € -152.538

Sociale Basis Voor de ontwikkeling van een veerkrachtige samenleving is een sterke sociale basis essentieel, zodat inwoners beter ondersteund worden door hun netwerk, buurtinitiatieven en toegankelijke voorzieningen. Hier investeren we al jaren in. We zien dat mensen zich bij de huisarts melden met psychosociale klachten waarvoor de oplossing wellicht eerder gevonden kan worden binnen het sociaal werk dan binnen de traditionele zorg. Huisartsen verwijzen mensen naar de welzijnscoach waarbij wordt gekeken naar activiteiten op het gebied van ontmoeting, sport of cultuur. ‘Denk vandaag over morgen’. Door problemen op tijd te herkennen, aandacht te geven aan levensloopgerichte preventie en samen te werken in de zorgketen, zorgen we ervoor dat mensen minder snel (of onnodig zwaar) gebruik hoeven te maken van Wmo-maatwerkvoorzieningen of versneld terechtkomen in de Wlz (Wet langdurige zorg). In 2026 geven we uitvoering aan de Lokale Inclusie Agenda 2025-2029. Dit aanjaagdocument voor diversiteit en inclusie richt zich op zes thema’s: communicatie, werkgeverschap, dienstverlening, openbare ruimte en gebouwen, sport en cultuur en een verbonden, sterke gemeenschap waar iedereen kan meedoen.

87

Programmabegroting 2026-2029

In Zuid-Limburg wordt de bemoeizorg momenteel aangeboden door GGD Vangnet in de Westelijke Mijnstreek en Maastricht-Heuvelland, terwijl Mondriaan deze zorg levert in Heerlen-Parkstad. Vanwege efficiëntie, een veranderde maatschappelijke context en een herziening van kerntaken heeft de commissie Zorg en Veiligheid opdracht gegeven tot een heroriëntatie en visie op OGGZ (Openbaar geestelijke gezondheidszorg). Dit omvat zowel een Zuid-Limburgs als een sub regionaal scenario met een meerjarenperspectief, waarbij de inhoud, aantallen, structurele financiering en randvoorwaarden worden uitgewerkt. De resultaten worden begin 2026 opgeleverd, met implementatie in de tweede helft van dat jaar. Financiële toelichting:

bedragen x € 1.000 Ba ten La s ten Onttrekki ngen Toevoegi ngen Totaal

Jaarrekening Actuele 2024 begroting 2025 19.576 -29.031 905 -538

-9.088

7.255 -20.539 1.033 -69 -12.320

Nr.

Onderwerp

1 2 3

Kapitaallasten Aanpassing budget Maatschappelijke Opvang Onderhoudsvoorziening gymzalen/ schoolgebouwen Indexatie Professionele instellingen Renovaties Graaf Huyn College en Trevianum Herwaardering van functies Diverse kleine verschillen Saldo

4 5 6 7

Nr. 1 Kapitaallasten 2

3

4 5

6 7

88

Onderwerp

Begroting voor bijstelling 2026

Bijstelling 2026

Begroting na bijstelling 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

Begroting 2029

6.499 -19.370 -12.871

-10 -39 -49

6.489 -19.409 -12.920

6.281 -19.921 -13.640

6.339 -20.250 -13.911

6.339 -20.479 -14.141

2026 Bijstelling Begroting

2027 Bijstelling Begroting

2028 Bijstelling Begroting

2029 Bijstelling Begroting

394 -200 70

218 -200 70

137 -200 70

240 -200 70

-230 -40 -43 -49

-230 -162 -40 -2 -346

-230 -450 -40 34 -679

-230 -783 -40 34 -909

Toelichting De kapitaalslasten zijn geactualiseerd en de afschrijvingen bijgesteld op basis van actuele prognoses voor de voortgang van onze projecten. Aanpassing budget Maatschappelijke Opvang Gezien de autonome ontwikkeling wat betreft de toename van het aantal dak- en thuislozen, neemt de druk op de beschikbare capaciteit voor voorzieningen toe. Dit vraagt om structureel extra inzet op zowel preventie als ook uitbreiding van beschikbare opvangplekken. Onderhoudsvoorziening gymzalen/ In de 2de rapportage 2025 hebben we voorgesteld de onderhoudsvoorziening schoolgebouwen voor gymzalen ad € 0,2 mln. vrij te laten vallen, hierdoor vervalt ook de structurele storting in deze voorziening van jaarlijks € 39.000. Indexatie Professionele instellingen Indexering professionele instellingen binnen Team Maatschappelijke Ontwikkeling (gedekt door stelpost inflatie). Renovaties Graaf Huyn College en Trevianum Vooruitlopend op de renovaties bij het Graaf Huyn College (2026) en de Trevianum scholengroep (2027) zijn de kapitaallasten van de benodigde investeringsbedragen geprognosticeerd. Deze prognose is gebaseerd op de beoogde startdatum en doorlooptijd van de renovaties respectievelijk de beoogde ingebruikname van de gerenoveerde schoolcomplexen. Ter voorbereiding van besluitvorming en realisatie worden businesscases opgesteld.

Op basis van deze uitwerking worden de benodigde renovatiekosten aangescherpt, inclusief het aandeel hierin van schoolbesturen en gemeente. Herwaardering van functies Herwaardering functies n.a.v. Ontwikkelplan team IPOR en Wijkbeheer. Dit gaat t.l.v. de stelpost inflatie Diverse kleine verschillen Diverse kleine verschillen

Onderwijs en Jeugd We willen dat kinderen gezond en veilig opgroeien, hun talenten ontwikkelen en meedoen in de maatschappij. Spelen is belangrijk voor de ontwikkeling van kinderen. Speelplekken vormen tevens belangrijke ontmoetingsplekken in de buurt. Sittard-Geleen onderschrijft de Samenspeelbelofte. Iedereen, met of zonder (zichtbare) beperking, moet kunnen spelen en elkaar kunnen ontmoeten. We zetten daarom in op inclusieve speelplekken. We zien al bij de start van de peuteropvang dat kinderen een taalachterstand hebben die moeilijk in te halen is voordat zij starten op de basisschool. Binnen de Gemeentelijke Gezinsaanpak Geletterdheid richten we ons op jonge kinderen om hun taalvaardigheid te verbeteren en op de volwassenen in hun rol als ouder. Deze Taalrijke Start geven wij als onderdeel van Trendbreuk vorm in samenwerking met kinderopvang, GGD, de bibliotheek en andere maatschappelijke partners. In 2026 stellen we het kader op voor ons onderwijsachterstandenbeleid 2027-2030. We volgen de ontwikkelingen voor inclusief onderwijs en onderzoeken de mogelijkheid om te starten met inclusieve kinderopvang. Binnen onze pilot thuiszitters hebben we in 2025 de eerste ervaringen opgedaan met een vroegtijdige, kleinschalige en gerichte aanpak samen met de school.

We zetten dit voort en we monitoren het totaalbeeld van aan- en afwezigheid per leerling, ongeacht of die geoorloofd is. We nemen deel in de ontwikkeling van een regionale thuiszitterskaart met een concrete route voor signalering en ondersteuning van (dreigende) thuiszitters, alternatieve onderwijsvormen (bijvoorbeeld online onderwijs) kunnen deel uitmaken van zo’n route. In 2026 start het nieuwe programma van School naar Duurzaam Werk om te zorgen dat zoveel mogelijk jongeren onderwijs volgen en/of werken (zie ook bij participatie en bestaanszekerheid). Qua leerlingenvervoer blijven we inzetten op de beweging naar zo zelfstandig als mogelijk leren reizen naar en van school. Aansluiten bij wat ouders en de leerling kunnen, bij hun tempo en hun mogelijkheden zal de komende tijd nog meer expertise en professionaliteit vragen. De gesprekken met ouders en school zijn nog belangrijker geworden om dit doel te behalen. Op grond van het Strategisch Huisvestingsplan Onderwijs- en Kindfuncties (SHP), dient rekening te worden gehouden met renovaties van het Graaf Huyn College (2026) en de Trevianum scholengroep (2027). De businesscase voor deze twee scholen zijn inmiddels verder uitgewerkt. Daarmee hebben wij een verdeling over de jaarschijven kunnen maken voor de beschikbaarstelling van de middelen. Dat is verwerkt in de voorliggende begroting. Financiële toelichting:

bedragen x € 1.000 Ba ten La s ten Onttrekki ngen Toevoegi ngen Totaal

Jaarrekening Actuele 2024 begroting 2025 1.950 -3.712 -

-1.762

1.800 -4.131 -2.331

Begroting voor bijstelling 2026

Bijstelling 2026

Begroting na bijstelling 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

Begroting 2029

1.764 -4.039 -2.275

-226 -72 -298

1.538 -4.111 -2.573

1.538 -4.111 -2.573

1.538 -4.022 -2.484

1.538 -4.022 -2.484

89

Programmabegroting 2026-2029

Nr.

Onderwerp

2026 Bijstelling Begroting -227

2027 Bijstelling Begroting -227

2028 Bijstelling Begroting -227

2029 Bijstelling Begroting -227

1

Vergoeding Leerplicht Deelgemeenten

2

Indexatie Leerlingenvervoer

-71

-71

-71

-71

Saldo

-298

-298

-298

-298

Nr.

Onderwerp

1

Vergoeding Leerplicht Deelgemeenten

2

Indexatie Leerlingenvervoer

Toelichting Wij ontvangen voor de uitvoering van leerplicht een vergoeding van deelgemeenten. Deze vergoeding betreft inzet van personeel. Om deze reden verplaatsen wij de opbrengsten van leerplicht naar personeel. (zie tabblad B&O totaal). Deze extra middelen worden overgeheveld naar het P-budget en dienen ter financiering voor de personele lasten. Vanaf het schooljaar 2025-2026 worden de tarieven voor het leerlingenvervoer geïndexeerd met 4,7%. Dit wordt gedekt vanuit de stelpost inflatie.

(Gezondheids)Preventie Zoals in het nieuwe vastgestelde gezondheidsbeleid beschreven, gaan we nadrukkelijk door op de ingeslagen weg en continueren we de Trendbreukaanpak. Gelet op de uitdagingen waar de regio voor staat, verbreden we de focus van het gezondheidsbeleid: we willen niet alleen dat kinderen gezond opgroeien en gelijke kansen krijgen, maar ook dat inwoners gezond blijven, zowel fysiek als geestelijk. En dat zij hierin worden gestimuleerd door hun leefomgeving. In 2026 geven we verder uitvoering aan het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) plan en het regioplan Integraal Zorg Akkoord (IZA). Concreet betekent dit dat we in onze gemeente ook in 2026 werken aan thema's zoals mentale gezondheid, mantelzorg, gezonde leefomgeving, kansrijke start en valpreventie. Vanuit het IZA zijn voor de gemeente de twee belangrijkste regionale (Zuid-Limburgse) transformatieplannen, Pluswijken en Mentale Gezondheid: • Met de Pluswijken aanpak werken we aan een infrastructuur in de wijk waar goede initiatieven, die bijdragen aan de beweging van zorg naar gezondheid, opgepakt worden. De aanpak bestaat uit verschillende onderdelen, waarbij het sociaal domein vooral verantwoordelijk is voor de Doorbraakmethode en Welzijn op Recept. In de gemeente Sittard-Geleen zijn er drie pluswijken: de Baandert, Lindenheuvel en Obbicht.

• In 2026 wordt extra ingezet op het verbeteren van de mentale gezondheid van inwoners. Dit gebeurt door de stapsgewijze implementatie van het Uniform Instroom Model (een model dat moet leiden tot de juiste zorg op de juiste plek voor mensen met mentale problematiek) en een versterkte focus op preventie en ervaringsdeskundigheid, zoals vastgelegd in het IZA deeltransformatieplan Mentale Gezondheid. Het doel is om passende zorg en ondersteuning te bieden aan mensen met een mentale kwetsbaarheid en tegelijkertijd de wachtlijsten in de GGZ te verkorten, waardoor de zorg beter toegankelijk wordt. De SPUK-regelingen GALA en IZA lopen in 2026 ten einde. Daarom is er in 2026 landelijk en lokaal aandacht voor het evalueren en waar wenselijk en mogelijk continueren van activiteiten die vanuit het IZA en GALA zijn ingezet. De gevolgen van het nieuwe Aanvullend Zorg en Welzijn Akkoord (AZWA) zijn nog onduidelijkheid, waaronder de invloed op de Wmo. In 2026 wordt een vernieuwd plan geïmplementeerd om de hartveiligheid in de gemeente te waarborgen. Het doel is het behoud van een goed dekkend netwerk van AED’s en voldoende burgerhulpverleners via HartslagNu. Mogelijk is een nieuwe uitvoeringsorganisatie of samenwerking nodig om dit te realiseren. Dit kan extra kosten met zich meebrengen. Naar verwachting treedt de Wet Integrale Suïcidepreventie op 1 januari 2026 in werking.

In 2026 zetten we een Zuid-Limburgs Actienetwerk Zelfmoordpreventie op naar voorbeeld van Noord- en Midden-Limburg waarin suïcidepreventie en bewustwording mentale gezondheid centraal staan. We stellen een eerste Zuid-

90

Limburgs actieplan op en starten met de uitvoering. Dit bekostigen we uit de decentralisatie uitkering die gemeenten naar verwachting gaan krijgen. In 2026 wordt er wederom een nalevingsonderzoek uitgevoerd in Zuid-Limburg om na te gaan hoe alcoholverstrekkers omgaan met het naleven van de leeftijdsgrens. We geven uitvoering aan het Zuid-Limburgs Uitvoeringsplan Jeugd en Middelen dat in de tweede helft van 2025 is vastgesteld. We versterken onze inzet op preventie door sportverenigingen te ondersteunen bij opstellen en uitvoeren van middelenbeleid, het bewustzijn bij ouders en scholen te vergroten en jongeren te bereiken via gerichte communicatiecampagnes. Financiële toelichting:

bedragen x € 1.000 Ba ten La s ten Onttrekki ngen Toevoegi ngen Totaal

Jaarrekening Actuele 2024 begroting 2025 3.952 -16.941 20 -

-12.970

Begroting voor bijstelling 2026

Bijstelling 2026

Begroting na bijstelling 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

Begroting 2029

7.002 -21.793 -14.791

-162 -162

7.002 -21.955 -14.953

506 -15.541 -15.035

506 -15.533 -15.028

506 -15.526 -15.020

7.361 -21.980 -14.619

Nr.

Onderwerp

1 2 3 4 5

Jaarlijkse bijstelling gemeentelijke bijdrage GGD Stadsmarketing Indexatie Professionele instellingen Herwaardering van functies Diverse kleine verschillen Saldo

Nr. Onderwerp 1 Jaarlijkse bijstelling gemeentelijke bijdrage GGD

2

Stadsmarketing

3

Indexatie Professionele instellingen

4

Herwaardering van functies

5

Diverse kleine verschillen

2026 Bijstelling Begroting -127 55 -81 -10 1 -162

2027 Bijstelling Begroting -127 55 -81 -10 1 -162

2028 Bijstelling Begroting -127 55 -81 -10 1 -162

2029 Bijstelling Begroting -127 55 -81 -10 9 -154

Toelichting De budgetten van de GGD worden bijgesteld ten behoeve van de begrote gemeentelijke bijdrage aan deze Gemeenschappelijke regeling. Daarmee sluit het budget aan bij de gemeentelijke bijdrage zoals opgenomen in het geaccordeerde Raadsvoorstel Jaarstukken 2024 en Begroting 2026. Bijstelling betreft alleen prijsinflatie ten laste van de stelpost inflatie. De gemeenteraad heeft ingestemd met het voorstel om het merkverhaal van SittardGeleen vast te stellen en stadsmarketing onder te brengen in een stichting. Het evenementenbureau maakt in deze opzet onderdeel uit van de stadsmarketingorganisatie en wordt daarmee verplaatst naar Stichting Sittard-Geleen Marketing. Met dit voorstel wordt een budget ingericht waarbij de gemeente de Stichting Sittard-Geleen Marketing financieel ondersteund. Ook de taakstelling p-kosten evenementenbureau komt met deze overgang te vervallen. Indexering professionele instellingen binnen Team Maatschappelijke Ontwikkeling (gedekt door stelpost inflatie). Herwaardering functies n.a.v. Ontwikkelplan team IPOR en Wijkbeheer. Dit gaat t.l.v. de stelpost inflatie Diverse kleine verschillen

Participatie en Bestaanszekerheid In 2026 blijven we ons inzetten op bestaanszekerheid en participatie in samenwerking met sociale partners en bedrijven. Die uitvoering vindt steeds midden in de samenleving plaats. Zowel voor de aanpak van armoede en schuldhulpverlening als bij het mogelijk maken van participatie door inwoners in de wijk. En met bedrijven en het onderwijs die mogelijkheden bieden om te leren en te werken. Dat doen we onder andere in Vidar in de wijk, het Wijkleerbedrijf Sittard-Geleen en de samenwerking in het Werkcentrum Zuid-Limburg.

91

Programmabegroting 2026-2029

De arbeidsmarkt biedt nog onvoldoende kansen aan inwoners die die kans wel nodig hebben. Het ondersteunen van inwoners om hun talent te kunnen benutten en werken vanuit partnerschap met bedrijven moet daarbij helpen. Gemeenten hebben in 2025 de opdracht gekregen om in de komende jaren hun sociaal ontwikkelbedrijven toekomstbestendig te maken zodat deze kunnen (blijven) bijdragen aan de inclusieve arbeidsmarkt. Hierin besloten ligt de opdracht aan gemeente Sittard-Geleen en Vidar om, passend bij wat de persoon kan, voor zoveel mogelijk mensen betaald (beschut) werk mogelijk te maken. Waarbij werk bij andere werkgevers (buiten) altijd de voorkeur heeft indien dat past. Dat raakt aan zowel het werkgeverschap van Vidar als aan de ontwikkel- en begeleidingscapaciteit en -faciliteiten. De Participatiewet verandert zodat deze meer in balans komt met wat onze inwoners nodig hebben. Daarmee past de wet beter bij de ondersteuning die Vidar biedt. De menselijk maat en vertrouwen zijn hiertoe de sleutel die Vidar toepast. De wetswijzigingen hebben tijd nodig maar Vidar loopt voor op wat er aankomt en werkt in 2026 Vidar aan de verdere implementatie van de wetswijziging. De basiszekerheid van een voldoende en voorspelbaar inkomen wordt waar nodig geboden door een uitkering of een aanvullende inkomensondersteuning.

Vanuit de aanpak geldzorgen, armoede en de schulden ondersteunen we de inwoners die dat nodig hebben. Deze aanpak gaan we in 2026 herijken. Teveel jongeren missen de aansluiting van school naar werk waardoor een breuk in hun ontwikkeling en een gemis aan toekomstperspectief ontstaat. Waar mogelijk sluit Vidar vroeg in de keten van ontwikkeling en werk aan. Daartoe is de samenwerking met voortgezet onderwijs en beroepsonderwijs een belangrijke stap. De Wet van school naar duurzaam werk biedt hiertoe het toekomstige wettelijke kader, vanaf 2026, waarbinnen gemeenten en onderwijs werken aan kansengelijkheid, kansrijk opleiden en een stevige basis waarmee iedere jongere de arbeidsmarkt kan betreden. Ook voor nieuwkomers (statushouders) is extra aandacht. Integratie en participatie van deze groep vereist inzet op de ontwikkeling van de persoon en op het creëren van kansen in samenleving en op betaald werk. Bij uitval op de arbeidsmarkt biedt Vidar de mogelijkheid om talent te herkennen en te ontwikkelen. Dat vereist een ontwikkelomgeving, leerwerkmogelijkheden, die aansluit bij de diversiteit van de groep. Talent heeft een stimulerende omgeving nodig om te kunnen groeien. De ontwikkeling van taal- en basisvaardigheden zullen vanaf 2026 steeds meer onderdeel worden van de ontwikkeltrajecten.

De gemeente en Vidar zijn partner in de regionale arbeidsmarkt en werken samen met de partners aan de verbetering van de dienstverlening in het Werkcentrum. De regionale strategische agenda voor Zuid-Limburg, gericht op meer evenwicht op de arbeidsmarkt, is in voorbereiding, In 2026 zal deze door de partners worden vastgesteld en met uitvoeringsplannen worden aangevuld.

Financiële toelichting:

bedragen x € 1.000 Ba ten La s ten Onttrekki ngen Toevoegi ngen Totaal

Jaarrekening Actuele 2024 begroting 2025

Begroting voor bijstelling 2026

Begroting na bijstelling 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

Begroting 2029

65.581

60.247

53.120

115

53.235

56.645

57.914

57.902

-140.168

-94.588

-96.599

7.235

-89.364

-91.117

-91.765

-91.207

1.278

5.390

295

794

1.089

534

619

84

-3.790

-6.464 -35.414

-23 -43.207

-12 8.132

-35 -35.075

-33.938

-33.232

-33.221

-77.098

Nr.

Onderwerp

1

Bijdrage uitvoeringskosten gemeenten Stein en Beek Centrumregeling Vidar (CR Vidar).

92

Bijstelling 2026

2026 Bijstelling Begroting 1.507

2027 Bijstelling Begroting 1.598

2028 Bijstelling Begroting 1.639

2029 Bijstelling Begroting 1.657

Nr.

Onderwerp

2

Administratieve correcties programmabudgetten Vidar. Propositie Vidar. Revolverende inzet coördinatievergoeding ESF Wijzigen kostenstructuur Centrumregeling Vidar (CR Vidar); gunstige ontwikkeling baten Werkbedrijf en optimaliseren begeleidingsorganisatie Middelencomplex Gebundelde Uitkering (BUIG) Investeren ontwikkeling van talent Aanpak basisvaardigheden Inzet tijdelijke loonkostensubsidies Verbonden partijen Wet Inburgering - vak- en taalspecialist. Investeringsbudget Vidar Vooruit. Projecten Inclusieve arbeidsmarkt Projecten Bestaanszekerheid Projecten Vidar als Werkgever Projecten Ondersteuning en Organisatie Armoedebestrijding Onzekerheidsmarge gebundelde uitkering (BUIG). Vrijval gerealiseerde subsidie Europees Sociaal Fonds (ESF) Diverse kleine verschillen Saldo

3 4 5

6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20

Nr. Onderwerp 1 Bijdrage uitvoeringskosten gemeenten Stein en Beek Centrumregeling Vidar (CR Vidar). 2 Administratieve correcties programmabudgetten Vidar. 3 Propositie Vidar

4

Revolverende inzet coördinatievergoeding ESF

2026 Bijstelling Begroting -155

2027 Bijstelling Begroting -155

2028 Bijstelling Begroting -155

2029 Bijstelling Begroting -155

-64 6.869

-64 6.589

-64 8.455

-64 7.987

-1.078

-

-

-

-208 -50 323 423 60 -

-208 -50 469 60 50 -1.144

-208 -50 469 80 45 -3.063

-208 -50 456 80 20 -2.577

500

-

-

-

4 8.132

9 7.154

7 7.155

19 7.165

Toelichting Ten gevolge van de gewijzigde kostenstructuur, kostenstijgingen en een toename in de te leveren dienstverlening, stijgt het aandeel van de gemeenten Stein en Beek in de uitvoeringskosten van de Centrumregeling Vidar. Administratieve correcties programmabudgetten Vidar. Voor propositie en andere specifieke communicatie activiteiten, zijn de voor Vidar geoormerkte middelen in het programma Bestuur & Ondersteuning – subprogramma Participatie en Communicatie, overgeheveld naar het programma Sociaal Domein subprogramma Participatie en Bestaanszekerheid, een overheveling die budgettair neutraal verloopt (zie het programma Bestuur & Ondersteuning – subprogramma Participatie en Communicatie). Om trajecten (“tranches”) van het ESF optimaal te kunnen beheersen, investeren we in personele formatie. Het Europees Sociaal Fonds is een Europees instrument om werkgelegenheid te ondersteunen, mensen aan (beter) werk te helpen en te zorgen voor eerlijkere arbeidskansen of is gericht op het vergroten van maatschappelijke participatie en het bevorderen van sociale inclusie. Het ESF stelt hoge eisen aan uitvoering en verantwoording. De verantwoording vormt de basis voor het subsidievaststelling.

Elk ESF-traject vraagt daarom om een gedegen voorbereiding, inclusief het inrichten van de administratie – zodat kan worden voldaan aan de eisen van het subsidiefonds – het monitoren van de prestaties zodat indien nodig tijdig kan worden bijgestuurd en het voorbereiden van de verantwoording voor de externe controle. Daarmee is deze formatie mede bepalend voor de hoogte van de subsidie. Voor het dekken van deze formatie zijn, conform besluitvorming 3e programmarapportage 2023, al ontvangen coördinatievergoedingen revolverend ingezet. Dit betekent ook dat deze formatie gekoppeld is aan lopende ESF trajecten en dat deze niet wordt ingezet op het moment dat er geen ESF traject onderhanden is.

93

Programmabegroting 2026-2029

Nr. Onderwerp 5 Wijzigen kostenstructuur Centrumregeling Vidar (CR Vidar); gunstige ontwikkeling baten Werkbedrijf en optimaliseren begeleidingsorganisatie

6

Middelencomplex Gebundelde Uitkering (BUIG)

7

Investeren ontwikkeling van talent

8

Aanpak basisvaardigheden

9

Inzet tijdelijke loonkostensubsidies

10

Verbonden partijen

11

Wet Inburgering - vak- en taalspecialist.

94

Toelichting Ten gevolge van de gewijzigde kostenstructuur worden de uitvoeringskosten van het Werkbedrijf en beide verloners (Vidar Loont BV en Vidar aan de Slag BV) in zijn geheel ondergebracht bij de Centrumgemeente: de gemeente Sittard-Geleen. Het Werkbedrijf en beide verloners sturen sec op haar kernactiviteiten respectievelijk het beschikbaar stellen van werkplekken voor mensen met een Wsw indicatie en de Participatiewet en het verlonen van mensen uit de Participatiewet die met ondersteuning van Vidar aan het werk zijn. Doordat in de BV’s de uitvoeringskosten wegvallen, laten de drie BV’s positieve resultaten zien die ten gunste komen van de gemeente Sittard-Geleen. Met de voordelige resultaten van drie BV's worden de nadelige resultaten in het programma Bestuur & Ondersteuning vereffend. De baten van het Werkbedrijf laten een gunstiger verloop zien. Dit komt met name doordat de Sw'ers, vooralsnog, geen mogelijkheid hebben om eerder te stoppen met werken op basis van een Regeling voor vervroegd uittreden (Rvu). Meer mensen aan het werk vraagt ook meer van de begeleidingsorganisatie. Bovendien is de begeleidingsintensiteit van de groeiende groep mensen met een indicatie Nieuw Beschut bovengemiddeld hoog. Overigens mocht er per 2026 alsnog een Rvu worden ingevoerd, dan leidt dit mogelijk tot een daling van de baten en te veel mensen in de begeleidingsorganisatie.

Dit risico is met een opname in het weerstandsvermogen afgedekt. In het Werkbedrijf zijn ook werkplekken beschikbaar gesteld voor mensen met een indicatie Baanafspraak. De kosten van deze werkplekken zijn gedekt door de Rijksbijdrage sociale infrastructuur. Dit past in de lijn van het Rijkbeleid en waarvoor het Rijk in haar voorjaarsnota van 2024 bepaald heeft dat het vanaf 2025 extra middelen beschikbaar stelt voor het realiseren van 10.000 werkplekken via de sociaal ontwikkelbedrijven. Voor het uitvoeringsjaar 2026 valt het aandeel van de gemeente Sittard-Geleen in het macro budget voor de gebundelde uitkering (BUIG) naar verwachting lager uit. Het aantal mensen dat aangewezen is op bijstand laat een licht stijgende trend zien, maar volgt de lijn van de conjunctuur en de primitieve begroting. De lasten nemen daarentegen af doordat de kostprijs per uitkering (exclusief loon-prijsontwikkeling) zich gunstig ontwikkelt. Deze trend tekende zich al af in de jaarrekening 2024 en werkt meerjarig door. Het aantal mensen met een arbeidsbeperking dat werkt met ondersteuning van een loonkostensubsidie neemt toe. Dit past bij de bedoeling van de Participatiewet en de invulling die Vidar hieraan geeft. Om het nadelige saldo van de BUIG binnen de perken te houden, is de onzekerheidsmarge ingezet.

Door het feit dat het Vidar bij de vorming in 2020 een opstartend bedrijf was dat door externe omstandigheden sterk beïnvloed kan worden, is, conform besluitvorming door de Raad, vanuit voorzichtigheid het voorziene resultaat behouden gebleven voor Vidar.. Voor een gerichte en succesvolle ondersteuning worden meer middelen ingezet voor het stellen van een diagnose. Er wordt extra geïnvesteerd in het ontdekken en ontwikkelen van talent en het ombuigen hiervan naar kansen op de arbeidsmarkt en minder op wat iemand niet kan. De inzet van de medische keuringen neemt om die reden af. Aanvullend aan de middelen vanuit de Wet Educatie Beroepsonderwijs (WEB) is naar verwachting € 50.000 nodig om de doelen van de aanpak basisvaardigheden te realiseren. Zorgen dat alle volwassenen voldoende basisvaardigheden (taal, rekenen en digitale vaardigheden) hebben. Basisvaardigheden zijn geen doel op zich, maar een middel om de gezondheid te verbeteren, armoede te bestrijden, welzijn te verbeteren, eenzaamheid tegen te gaan, participatie op de arbeidsmarkt en in de samenleving te vergroten, en kinderen kansrijker op te voeden. Het aantal arbeidsfitte mensen dat werkt met ondersteuning van een tijdelijke loonkostensubsidie neemt af. Dit komt door de krapte op de arbeidsmarkt, waardoor de mensen die regulier kunnen werken zonder enige vorm van (tijdelijke) ondersteuning al aan het werk zijn.

Daarentegen neemt de Inzet van loonkostensubsidies voor mensen met een arbeidsbeperking wel toe (zie Middelencomplex Gebundelde Uitkering (BUIG)). De resultaten van de GR Kredietbank Limburg en die van de GR Vidar Wsw zijn overeenkomst het besluit van de Raad van 3 juli jl. verwerkt in de begroting. Het onvoldoende beheersen van de Nederlandse taal belemmert mensen om een baan of vrijwilligersplek te vinden en te behouden. Een goede beheersing van de taal is daarvoor essentieel. We investeren daarom in een vak- en taalspecialist en bekostigen deze binnen het bestaande middelenkader voor de Wet Inburgering.

Nr. Onderwerp 12 Investeringsbudget Vidar Vooruit.

13

Projecten Inclusieve arbeidsmarkt

14

Projecten Bestaanszekerheid

15

Projecten Vidar als Werkgever

16

Projecten Ondersteuning en Organisatie

17

Armoedebestrijding

18

Onzekerheidsmarge gebundelde uitkering (BUIG).

Toelichting Grote maatschappelijke opgaven zoals arbeidsmarktkrapte, de veranderende kijk op rol van de overheid versus haar burgers door de kinderopvangtoeslagaffaire (uitgaan van vertrouwen), de ongelijke kansen op werk, bestaansonzekerheid en de strategische opgaven van de gemeenten Sittard-Geleen, Beek en Stein vormen het kompas voor de koers van Vidar opgenomen in "Vidar Vooruit". Om met het oog op deze opgaven Vidar toekomstbestendig te maken, investeren we in de programmalijnen bestaanszekerheid en participatie, inclusieve arbeidsmarkt, Vidar als werkgever en de bedrijfsvoering. Voor de financiering maken we gebruik van de gerealiseerde subsidie opbrengsten uit ESF trajecten. De investeringen voor een inclusieve arbeidsmarkt zijn gericht op betere en duurzamere kansen op de arbeidsmarkt en meer mogelijkheden om vakvaardig, taalvaardig en werknemersvaardig te worden met als doel meer bestaanszekerheid en onafhankelijkheid. Concrete wordt geïnvesteerd in: werkgeversnetwerk gericht uitbouwen, faciliterend richting de ondernemer die inclusief wil zijn door inzet van jobcarving, matching of het bieden van handvaten op de werkvloer, het creëren van externe beschutte werkplekken of groepsdetacheringen waarbij begeleiding mee beweegt, en voor jongeren de pilot rondom het Wijkleerbedrijf.

De investeringen in bestaanszekerheid en de menselijke maat zien toe op uitvoering van de 20 maatregelen (spoor 1) en een cultuur-/ opleidingstraject (spoor 3) rond de Participatiewet in Balans, inzet op talent van professional. Door slimmer te werken en processen te automatiseren ontstaat meer ruimte voor persoonlijk contact en vermindert de administratieve last voor professionals, verder bouwen aan participatie als vliegwiel met een perspectief naar meer bestaanszekerheid en onafhankelijkheid en professionals dichterbij de inwoner. Dit leidt weer tot meer persoonlijk contact. Dienstverlening passend bij hulpvraag en dit leidt tot meer vertrouwen bij de inwoner en hierdoor een betere benutting van zijn of haar talentontwikkeling. Met de instroom van mensen met een indicatie nieuw beschut wordt de doelgroep steeds complexer. In de projecten Vidar als Werkgever ligt de focus op talent en een eigentijdse werkomgeving passend bij het talent, en het aanbieden van een passende werkplek met kwalitatieve begeleiding en een robuuste bedrijfsvoering.

Met als doel een inspirerende en vitale werkplek met aandacht voor groei, investeren we in de kwaliteit werkbegeleiding, en indien nodig via functiedifferentiatie en scholing, innovatie in bedrijfsprocessen door inzet AR (Augmented Reality, ook wel Toegevoegde Realiteit of Verrijkte Realiteit genoemd) gericht op meer ruimte voor werkbegeleiding, nieuwe werksoorten in samenwerking met duurzame partners passend bij veranderende doelgroep. Voor het financieren maken we gebruik van het impulsbudget, inclusief de impulsbudgetten van de deelnemende gemeenten Stein en Beek. Het Rijk stelt de impulsbudgetten via het gemeentefonds (Decentralisatie Uitkering – DU) beschikbaar aan de gemeenten. Sociaal ontwikkelbedrijven richten zich op het aan het werk helpen en houden van mensen met een arbeidsbeperking die niet direct bij reguliere werkgevers aan het werk kunnen. Daarnaast begeleiden zij ook steeds meer mensen uit deze groep naar reguliere banen. Dit vraagt van de sociaal ontwikkelbedrijven dat zij hun bedrijfsvoering hierop gaan aanpassen en toekomstbestendig maken. te ondersteunen bij die noodzakelijke ontwikkeling, stelt het Rijk de komende tien jaar een impulsbudget beschikbaar.

De investeringen in de ondersteuning en de organisatie zien toe op de randvoorwaarden gericht op het versterken om de professioneel, veilig en efficiënt kunnen werken, met actuele stuurinformatie, betrouwbare primaire en ondersteunende processen, ruimte voor een wendbare en schokbestendige financiering. De inwoner ervaart een organisatie die de inwoner ondersteunt om de volgende stap te maken in zijn of haar (talent)ontwikkeling en participatie. In 2026 wordt gestart met de implementatie van een nieuw HR systeem voor het Werkbedrijf en de beide verloners van Vidar. De doelgroep van het aantal huishoudens dat gebruik kan maken van de individuele inkomenstoeslag is minder groot dan waar aanvankelijk van is uitgegaan. Door het feit dat Vidar bij de vorming een opstartend bedrijf was dat door externe omstandigheden sterk beïnvloed kan worden, is, conform besluitvorming door de Raad, vanuit voorzichtigheid het voorziene resultaat behouden gebleven voor Vidar. Nu de meerjarige ontwikkelingen rondom de inkomsten vanuit de gebundelde uitkering (BUIG) met onzekerheid omgeven zijn, is het voorziene resultaat Vidar over 2027 - 2029 toegevoegd aan de onzekerheidsmarge, zodat forse tegenvallers in de inkomsten van de BUIG (zie ook de jaren 2025 en 2026) opgevangen kunnen worden.

95

Programmabegroting 2026-2029

Nr. Onderwerp 19 Vrijval gerealiseerde subsidie Europees Sociaal Fonds (ESF) 20

Diverse kleine verschillen

Toelichting Van de definitief vastgestelde subsidies door het Europees Sociaal Fonds (ESF) vanuit ESF trajecten van voor 2026 valt in 2026 kan € 0,5 mln. vrijvallen ten gunste van het begrotingsresultaat. Diverse kleine verschillen

WMO In 2026 zal, als gevolg van het Integraal Zorg Akkoord (IZA), een duidelijke verschuiving plaatsvinden van medische zorg naar het sociaal domein. Hierbij wordt ingezet op het versterken van de wijken rondom huisartsenpraktijken, de zogenaamde ‘pluswijken’. Aangezien de Wmo ook een ‘participatiewet’ is en geen zorgwet, zal deze ontwikkeling een verhoogd risico kunnen betekenen op een toename van de instroom van cliënten die ondersteuning nodig hebben bij het kunnen mee doen en zelfstandig functioneren en wonen. Cliënten die voorheen vanuit het zorgdomein geholpen zouden worden, krijgen nu ook of meer ondersteuning uit het sociale domein. Daarnaast zal het uniforme instroommodel voor de geestelijke gezondheidszorg (ggz) eveneens invloed hebben op de vraag naar Wmo-voorzieningen, met name op het gebied van begeleiding. De zorgvragen van cliënten worden steeds complexer, mede als gevolg van het feit dat mensen ouder worden en steeds langer zelfstandig thuis blijven wonen. Ook bij een Wet langdurige zorg-indicatie blijft de Wmo verantwoordelijk voor hulpmiddelen, vervoer en woningaanpassingen. Deze trend zet zich ook in 2026 voort en vormt een grote uitdaging om de Wmo op lange termijn beschikbaar en betaalbaar te houden voor hulpbehoevende inwoners.

Daarnaast neemt het aantal meldingen toe van jongeren die (psychosociale) begeleiding nodig hebben of voor Beschermd Wonen in aanmerking komen. De uitstroom van Beschermd Wonen naar een eigen woonruimte loopt bij een deel vertraging op door beperkte directe beschikbaarheid van passende huisvesting, waardoor de opnameduur Beschermd Wonen en kosten toenemen. In 2025 zijn diverse aanbestedingen afgerond, waaronder voor huishoudelijke ondersteuning (HO), zorgunits, safehouses en ‘automatische deuropeners’. De nieuwe prijsafspraken gaan vanaf 2026 in, waarbij rekening wordt gehouden met stijgende kosten door cao-verhogingen en reële kostprijsontwikkelingen. Per 1 januari 2026 zullen, als gevolg van de aanbesteding, meer aanbieders van huishoudelijke ondersteuning toetreden. De wachtlijst voor huishoudelijke ondersteuning wordt hierdoor korter, maar de verzilvering en uitgaven nemen toe. De toegang tot zorg wordt in 2026 efficiënter georganiseerd, met een focus op het nog optimaler benutten van het voorliggende veld. Ook richten we het samen beoordelen van zorgvragen met verschillende partners beter in, met als doel de inwoner zo laagdrempelig en efficiënt mogelijk te helpen. De vervanging van het abonnementstarief Wmo door een inkomens- en vermogensafhankelijke eigen bijdrage is uitgesteld. Het is nog onzeker of de invoering per 1 januari 2027 haalbaar is.

Verder lopen de Wmo innovatieprojecten in 2026 door en zullen ze in 2026 geëvalueerd worden. Hierbij wordt gekeken naar de maatschappelijke en financiële effecten, wat van invloed kan zijn op de toekomstige contractering en kostprijsstelling. Afhankelijk van een succesvolle marktoriëntatie die in september-oktober 2025 afgerond wordt, starten we begin 2026 met een aanbesteding van de was- en strijk service in het kader van versobering in de huishoudelijke ondersteuning. Begrotingstechnisch zou dit een positief financieel effect kunnen hebben op de uitgaven op huishoudelijke ondersteuning. In 2026 wordt verder gewerkt aan het door het college vastgestelde sub-regionale actieplan dak- en thuislozen. Gezien de autonome ontwikkeling wat betreft de toename van het aantal dak- en thuislozen, zien we dit ook terug in de ETHOS-telling van de Westelijke mijnstreek. Hierdoor neemt de druk op de beschikbare capaciteit voor voorzieningen toe. Dit vraagt om structureel extra inzet op zowel preventie als ook uitbreiding van beschikbare opvangplekken.

96

Financiële toelichting:

bedragen x € 1.000 Ba ten La s ten Onttrekki ngen Toevoegi ngen Totaal

Jaarrekening Actuele 2024 begroting 2025

Nr.

1 2 3 4

Begroting voor bijstelling 2026

Bijstelling 2026

Begroting na bijstelling 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

Begroting 2029

-

13.898

13.391

24

13.415

14.601

14.611

14.611

-0

-54.213

-51.792

-2.507

-54.299

-54.395

-54.391

-54.391

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-40.315

-38.401

-2.483

-40.884

-39.795

-39.780

-39.780

-0

Onderwerp

Persoonsgebonden budget CAK eigen bijdrage Beschermd Wonen en Safehouses Indexatie huishoudelijke ondersteuning Saldo

Nr. Onderwerp 1 Persoonsgebonden budget

2

CAK eigen bijdrage

3

Beschermd Wonen en Safehouses

4

Indexatie huishoudelijke ondersteuning

2026 Bijstelling Begroting -700 -1.176 -607 -2.483

2027 Bijstelling Begroting -700 -607 -1.307

2028 Bijstelling Begroting -700 -607 -1.307

2029 Bijstelling Begroting -700 -607 -1.307

Toelichting Inwoners kunnen kiezen om in plaats van zorg in natura een persoonsgebonden budget te ontvangen. Sinds 2024 zien wij een forse stijging in het aantal inwoners dat een PGB ontvangt. Om die reden stellen we voor de kosten bij te ramen zodat deze meer in lijn liggen met de nota’s die wij ontvangen van de SVB. De vervanging van het abonnementstarief Wmo door een inkomens-en vermogensafhankelijke eigen bijdrage is uitgesteld. Dit betekent dat de besparing uit de Voorjaarnota 2023 in het gemeentefonds incidenteel komt te vervallen. De extra inkomsten voor de eigen bijdrage wordt in 2026 teruggedraaid. Vooralsnog is niet duidelijk of de invoering van de inkomens-en vermogensafhankelijke eigen bijdrage in 1-1-2027 gehaald zal worden. Vanuit de gemeente Maastricht ontvangen wij nog altijd de middelen voor de uitvoering van beschermd wonen voor Sittard-Geleen, Beek en Stein, dit op basis van het historisch verdeelmodel. Deze middelen zijn geactualiseerd naar aanleiding van de meicirculaire 2025 en willen wij inzetten ter compensatie van de stijging in kosten voor de uitvoering van beschermd wonen en safehouses 2025 en volgende jaren. In de eerste programma rapportage hebben wij de tarieven van huishoudelijke ondersteuning geïndexeerd op basis van de voorlopige cijfers.

De reden daarvoor is gelegen in het feit dat de definitieve rekentool vanuit Berenschot/VNG pas beschikbaar werd gesteld op 3 juli 2025, omdat toen pas alle resultaten van de CAO onderhandeling die ten grondslag liggen aan de rekentool beschikbaar waren. Op basis van de voorlopige rekentool 2025 is een schatting gemaakt van de kostenstijging. Dit blijkt echter te laag te zijn. Om die reden wordt in de voorliggende rapportage voorgesteld een aanvullend bedrag van € 0,6 mln. ten laste te brengen van de stelpost inflatie.

Jeugdwet Gezond en veilig kunnen opgroeien is het uitgangspunt binnen de Jeugdwet. Het aantal jeugdigen en ouders die zorg vragen laat een lichte daling zien. De vraag voor regie neemt daarentegen toe, als ook de meldingen vanuit Veilig Thuis richting Team Jeugd. Voortijdig regie inzetten voorkomt ernstigere problematiek. Regie zet in op een gezinsgerichte benadering, die als opdracht geformuleerd is in de Hervormingsagenda. De maatregelen uit de hervormingsagenda krijgen een concretere invulling. Er wordt gestart met de uitwerking van een stevig lokaal team met zorgpartners, welzijn en informele zorg als belangrijke partners. De verbinding binnen het sociaal domein, met kinderopvang, onderwijs en welzijnsinstellingen is belangrijker dan ooit waarbij het uitgangspunt is dat zorg in of nabij de leefomgeving van de jeugdige en zijn gezin geleverd wordt.

97

Programmabegroting 2026-2029

Doel is de jeugdzorg verbeteren, de effecten beter meten van de geleverde zorg en financieel meer grip krijgen. Hierin werken we samen met de Zuid-Limburgse gemeenten om de jeugdzorg gezamenlijk in te kopen. Binnen de jeugdhulpregio Zuid-Limburg worden de afspraken hoe we intern en extern samenwerken verder doorontwikkeld om een kwalitatief betere sturing op de zorg te krijgen. De voorbereiding om segmentoverstijgend zorg in te kopen op het gebied van crisis, wonen en gesloten intensieve behandeling wordt verder vormgegeven. Ook wordt er nauwere samenwerking gezocht met Noord- en Midden-Limburg om enerzijds specifieke, complexe zorg op grotere schaal in te kunnen kopen om zo kwaliteit te waarborgen en kosten te beheersen. Anderzijds om meer toe te werken naar uniforme contractafspraken en tarieven. De provinciale samenwerking is een advies van de taskforce zodat het zorglandschap robuust is en de zorgstructuren verbeterd worden. Het zorgveld blijft dynamisch. Er gebeurt veel en dat zal niet veranderen. Of het nu gaat over zorgaanbieders die financieel in zwaar weer zitten of de beweging van zorginzet terug naar de leefomgeving van de jeugdige. Het vraagt een andere kijk op zorg en flexibiliteit in zorg. Financiële toelichting:

bedragen x € 1.000 Ba ten La s ten Onttrekki ngen Toevoegi ngen Totaal

Nr.

1

Jaarrekening Actuele 2024 begroting 2025

Bijstelling 2026

Begroting na bijstelling 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

Begroting 2029

-

-

-

-

-

-

-

-

-42.974

-46.582

-47.530

-530

-48.060

-48.060

-47.892

-47.892

-

-

-

-

-

-

-

-

-50

-46.582

-47.530

-530

-48.060

-48.060

-47.892

-47.892

-43.023

Onderwerp

Indexatie verblijf jeugd Saldo

Nr. Onderwerp 1 Indexatie verblijf jeugd

98

Begroting voor bijstelling 2026

2026 Bijstelling Begroting -530 -530

2027 Bijstelling Begroting -530 -530

2028 Bijstelling Begroting -530 -530

2029 Bijstelling Begroting -530 -530

Toelichting De tarieven voor pleegzorg, jeugdbescherming/reclassering en verblijf zijn nog niet geïndexeerd omdat bij de eerste ProRap nog geen duidelijkheid was van de stijging van de tarieven. Inmiddels zijn de tarieven 2025 voor deze segmenten bekend en dit leidt ertoe dat de tarieven voor pleegzorg en jeugdbescherming/reclassering over 2025 worden geïndexeerd met 4,9% en de overige producten binnen verblijf worden geïndexeerd met 4,63%. Dit wordt gedekt vanuit de stelpost inflatie.

Milieu

Met het programma Milieu werken we aan zowel sociale als ecologische veerkracht. We werken aan een schonere en gezondere gemeente. Dit is in lijn met de omgevingsvisie. Met Klimaatadaptatie en Water werken we aan de waterbestendigheid van onze gemeente. Met Energie, Warmte en Duurzaamheid werken we aan de energietransitie. Financiële toelichting Het saldo van het programma Milieu bedraagt ongeveer € 4,5 mln. Binnen het programma bedragen de lasten circa € 29 mln. De grootste posten hierbinnen zijn de bijdrage aan RWM inzake de afvalstoffen (€ 16,9 mln.), de kapitaallasten riolen (€ 5,7 mln.), beheer en onderhoudskosten riolen (€ 2,6 mln.), de reinigingskosten riolen (€ 2,5 mln.) en de bijdrage aan de Omgevingsdienst Zuid-Limburg (ODZL) (€ 1,3 mln.) Daartegenover staan circa € 32 mln. aan baten. Aangezien de kostendekkendheid van zowel Afvalstoffenheffing als Rioolheffing 100% is betekent dit dat de baten op deze onderdelen ook € 28,9 mln. bedragen. De overige baten bestaan grotendeels uit de subsidie CDOKE (€ 1,7 mln) Bedragen x1000 Jaarrekening 2024

Baten Lasten Onttrekkingen Toevoegingen Totaal

€

32.637 -27.938 512 -594 4.617

Actuele begroting 2025

€

32.014 -28.146 266 0 4.134

Begroting voor bijstelling 2026 32.233 -27.823 239 0 € 4.650

Bijstelling 2026

Begroting na bijstelling 2026

Begroting 2027

0 -124 0 0 -124

32.233 -27.947 239 0 4.526

32.539 -28.202 195 0 4.532

€

€

€

Begroting 2028

€

32.166 -27.664 0 0 4.502

Begroting 2029

€

32.166 -27.633 0 0 4.534

Milieu Milieu (geluid, lucht en bodem) In 2026 geven we aandacht aan het geleidelijk beperken van de milieubelasting door industrie, verkeer, agrarische bedrijvigheid en andere bronnen, zodat de water- en bodemkwaliteit verbetert en geluid en uitstoot een beperktere negatieve invloed op de gezondheid van onze inwoners hebben. Dit gaan we uitwerken in het programma milieu. Nu de Omgevingsvisie in 2025 is vastgesteld zijn wij gestart met de uitwerking van de ambities uit de Omgevingsvisie in een omgevingsprogramma milieu. Hierin komen meerdere milieuthema's aan bod zoals lucht, geluid, bodem, geur, maar ook externe veiligheid. Het omgevingsprogramma zal een herijking van het gemeentelijk beleid op deze milieuthema’s bevatten met daaraan gekoppeld maatregelen om de doelstellingen, gebaseerd op de ambities uit de omgevingsvisie te behalen. Ondertussen ondernemen we in 2026 concrete acties:

99

Programmabegroting 2026-2029 •

De uitvoering van het in 2023 gestarte project geluidsanering zetten we in 2026 met behulp van rijkssubsidie door. Hiervoor benaderen we eigenaren van woningen waarop een geluidssanering van toepassing is. Indien uit nader akoestisch onderzoek maatregelen worden geadviseerd, kunnen die met behulp van een Rijkssubsidie worden gefinancierd. We stellen een geluidsproductieplafond vast voor Holtum-Noord. Door de invoering van de Omgevingswet moeten de bestaande geluidzones rondom gezoneerde industrieterreinen omgezet worden naar een systeem van geluidproductieplafonds (GPP). Rijk en Provincie staan aan de lat om andere GPP's vast te stellen voor andere geluidsbronnen binnen onze gemeente. We bepalen voor het gemeentelijk wegennet de basisgeluidemissie (BGE) en leggen deze vast in het landelijke geluidregistratiesysteem. Deze taak volgt uit de Omgevingswet. Sinds 2023 nemen we deel aan het Schone Lucht Akkoord (SLA). In 2026 loopt de uitvoering van het SLA door. Ook zullen de maatregelen in het kader van het SLA verwerkt worden in het Omgevingsprogramma. Het al dan niet overdragen van extra taken aan de Omgevingsdienst Zuid-Limburg heeft mogelijk financiële consequenties. Deze brengen we in 2026 in kaart.

•

• •

•

Financiële toelichting

bedragen x € 1.000 Ba ten La s ten Onttrekki ngen Toevoegi ngen Totaal

Jaarrekening Actuele 2024 begroting 2025 -1.078 -196

-1.275

Nr.

1

-1.751 -1.751

Begroting voor bijstelling 2026

Bijstelling 2026

Begroting na bijstelling 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

Begroting 2029

-1.682 -1.682

-26 -26

-1.707 -1.707

-1.687 -1.687

-1.687 -1.687

-1.686 -1.686

2026 Bijstelling Begroting -26 -26

2027 Bijstelling Begroting -26 -26

2028 Bijstelling Begroting -26 -26

2029 Bijstelling Begroting -26 -26

Onderwerp

Diverse kleine verschillen Saldo

Nr. Onderwerp 1 Diverse kleine verschillen

Toelichting Diverse kleine verschillen

Klimaatadaptie en Water In 2026 hebben we aandacht voor meer ruimte geven aan water, klimaatadaptief bouwen en het aanpakken van overstromingsgebieden. Regionale Adaptatiestrategie Westelijke Mijnstreek De klimaatverandering heeft grote impact op onze leefomgeving. Daarom investeren we in klimaatadaptatie, onder andere op basis van het Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie en het Deltaplan Hoge Zandgronden. Binnen de programma’s Waterveiligheid en Ruimte Limburg (WRL) en Water in Balans werken we samen aan maatregelen om wateroverlast te beperken. We continueren onze inzet in 2026. Op Industrieterrein Noord voeren we een pilot uit in het kader van WRL. Klimaatverandering We werken vooral aan wateroverlast en hittestress: • We informeren inwoners en ondernemers over het beschermen tegen wateroverlast na hevige buien. • Waar problemen ontstaan, werken we samen met Waterschap Limburg aan waterbuffers en infiltratievoorzieningen om overlast te beperken. Ook vernieuwen we systematisch de riolering, zodat die beter kan omgaan met hevige regen en meer water kan bergen. • Als gemeente leggen we waterbuffers aan om overstorten van het riool op de beken te voorkomen, hiermee bereiken we de waterkwaliteitsdoelen van de Kaderrichtlijn water (KRW). Dit traject ronden we in 2026 af.

100