01 20231121-informatieve sessie raden WM panorama ZL

Ontwerpend Onderzoek

Panorama Zuid-Limburg Informatieve sessie 21 november 2023 Gezamenlijke raden Westelijke Mijnstreek

Over Panorama Zuid-Limburg • Ontwerpend Onderzoek in opdracht van het Bestuurlijk Kernoverleg Zuid-Limburg • Ambtelijk projectteam met deelnemers BZK, provincie, Parkstad en diverse gemeenten Aanleiding • Opgaven en transities met ruimtelijke impact op ruimte in Zuid-Limburg • Vaststelling Provinciale Omgevingsvisie • Programma NOVEX (Rijk) Doel • Aan de hand van toekomstperspectieven ruimtelijke keuzes en schuurpunten inzichtelijk maken • Helpen bij het maken van ruimtelijke keuzes

Status • Inspiratie/gespreksdocument bedoeld als bouwsteen/discussiestuk voor diverse vervolgprocessen • Panorama ZL is geen eindstation maar een gezamenlijk vertrekpunt voor ruimtelijke trajecten

Aanpak: vanuit hoofdopgaven naar uiteenlopende bouwstenen om met deze hoofdopgaven om te gaan Definiëren thema’s, hoofdopgaven en ambities (op hoofdlijnen en vanuit bestaand beleid)

Vertaling naar uiteenlopende bouwstenen voor drie samenhangende toekomstperspectieven

Tussenproduct als basis voor een brede reflectie en discussie: welke onderdelen spreken aan? Reizende tentoonstelling (Heerlen, Kerkrade, Maastricht, Sittard, Valkenburg)

Presentaties Online reactiemogelijkheden

Verdiepingssessies

Naar integraal beeld zes ruimtelijke hoofdopgaven Laag 1: Ondergrond • water en klimaat (waterveiligheid, droogte, waterkwaliteit). • landschap en natuur (stikstof, ecologische en biologische kwaliteit). Laag 2: Netwerklaag • mobiliteit (mobiliteitstransitie). • energie (energietransitie). (opwek duurzame energie in laag 3) Laag 3: Occupatie • wonen en leven (leefbare, gezonde en inclusieve regio). • economie (toekomstbestendige, vitale, robuuste economie).

Ondergrond Water en klimaat Landschap en natuur

water en klimaat: integraal en toekomstig watersysteem Uitgangspunten: • Bodem en water sturend • Koppelkansen aanpak opgaven water & natuur • Toekomstbestendig watersysteem Wat doen we daarvoor? • Verhogen sponswerking • Verbeteren waterkwaliteit • Grensoverschrijdende samenhangende aanpak watersysteem

water en klimaat: integraal en toekomstig watersysteem Wat betekent dit ruimtelijk? • Ruimte voor water in landelijk en bebouwd gebied • Waterveiligheid: combinatie technische en natuurlijke maatregelen • Ruimtelijke afwegingen (nieuwe) functies in beekdalen • Nieuwe ontwikkelingen klimaatadaptief • Versterken sponswerking landelijk en bebouwd gebied (vergroenen, afstemmen grondgebruik naar type) • Indicatieve bufferzones • Waterkwaliteit: bescherming bronnen en grondwaterwinningen, transformatie grondgebruik

landschap en natuur verbinden/versterken/uitbreiden bestaande natuur Uitgangspunten: • Bodem en water sturend • Koppelkansen aanpak opgaven water & natuur Wat doen we daarvoor? • Uitbreiden natuur • Cultuurhistorische elementen behouden en versterken -> unieke kwaliteit landschap • Doorontwikkeling landbouw (natuurinclusief, kringlooplandbouw)

landschap en natuur verbinden/versterken/uitbreiden bestaande natuur Wat betekent dit ruimtelijk? • Meer ruimte groen in stedelijk gebied • Grensoverschrijdende ecologische verbindingszones • Handhaven uitsluitingsgebieden N2000 en Limburgs Natuur Netwerk • Bufferzone met natuurinclusief ruimtegebruik • Waar nodig transformatie bestaande activiteiten en functies

Discussiekaart Ondergrond

Netwerken Mobiliteit Energienetwerk

mobiliteit goed bereikbare regio internationaal en regionaal Uitgangspunten: • Duurzaam verbonden -> duurzamere vormen van mobiliteit en goede bereikbaarheid op elke schaal Wat doen we daarvoor? • Ruimte voor lopen en fietsen • Snelfietsroutes • Deelmobiliteit • Elektrificatie incl. laadinfrastructuur • Ontwikkeling bij OV-knooppunten • Goede (grensoverschrijdende) verbindingen

mobiliteit goed bereikbare regio internationaal en regionaal Wat betekent dit ruimtelijk? • Stedelijke ontwikkeling bij OV knooppunten • Inzet op verbonden netwerken als alternatief voor auto • (Grensoverschrijdend) snelbussysteem en snelle fietsroutes aanvullend aan bestaand OV netwerk • Locaties voor stedelijke logistiek (overslag naar kleinschalige modaliteit) • Bundelen parkeervraag • Heuvelland: • Geen grote verkeersaantrekkende functies • Selectieve toegankelijkheid op piekmomenten

energienetwerken functioneel energienetwerk Uitgangspunten: • Duurzaam verbonden -> duurzaam energiesysteem Wat doen we daarvoor? • Versterken en uitbreiden capaciteit infrastructuur • Afstemming opweklocaties op netwerk • Verduurzaming gebouwde omgeving • Circulair bouwen • Dubbel ruimtegebruik

energienetwerken functioneel energienetwerk Wat betekent dit ruimtelijk? • Vergroten capaciteit elektriciteitsnetwerk • Robuust energienetwerk met buisleidingen: waterstof backbone, Delta Rijn corridor, warmtenettoepassingen -> tracé reserveringen • Onderzoeken of ruimte voor elektrolyse nodig is

Discussiekaart Netwerken

Occupatie/gebruik Opwek duurzame energie Wonen en leven Economie

Energietransitie opwek duurzame energie Uitgangspunten: • Duurzaam energiesysteem Wat doen we daarvoor? • Verduurzaming gebouwde omgeving • Circulair bouwen • Dubbel ruimtegebruik • Afstemming opweklocaties op netwerk • Versterken en uitbreiden capaciteit infrastructuur

Energietransitie opwek duurzame energie Wat betekent dit ruimtelijk? • Meervoudig ruimtegebruik: optimaal benutten daken en parkeervelden • Grootschalige opweklocaties bij voorkeur dicht bij infrastructuur en in stedenband • Aandacht voor leefbaarheid • Verduurzaming gebouwde omgeving (in combinatie met klimaatadaptatie en vergroening)

Wonen en leven toekomstbestendige en betaalbare woningvoorraad, gezonde en leefbare steden en kernen. Uitgangspunten: • Verdichten en verdunnen • Leefbaar, inclusief en gezond wonen

Wat doen we daarvoor? • Goede mix van woningtypen en inwoners • Betaalbare woningen • Bereikbare voorzieningen en werklocaties • Leefbare, gezonde en klimaat adaptieve omgeving

Wonen en leven toekomstbestendige en betaalbare woningvoorraad, gezonde en leefbare steden en kernen. Wat betekent dit ruimtelijk? • Efficiënt ruimtegebruik (verdichting, dubbelgebruik, revitalisering en transformatie) • Stedelijke vernieuwing voor kwalitatieve woningvraag • Groei in steden binnen bestaand stedelijk gebied • Bouwen binnen bebouwd gebied dorpen en waar nodig bescherming woningmarkt • Concentreren voorzieningen in hoofddorpen

economie versterken kenniseconomie, vrijetijdseconomie, zorg Uitgangspunten: • Verdichten en verdunnen • Vitale en robuuste economie Wat doen we daarvoor? • Inzet op verschillende economische pijlers • Excellente digitale ontsluiting

economie versterken kenniseconomie, vrijetijdseconomie, zorg Wat betekent dit ruimtelijk? • Ruimtedruk in stedenband neemt toe -> efficiënt ruimtegebruik van belang • Inzetten op koppeling maakindustrie en kenniseconomie d.m.v. (grensoverschrijdende) campusontwikkeling • Logistiek: prioriteit voor specifieke ontwikkelingen • Behouden zorg en toerisme • Beschermingsgebied Einstein Telescope • Ruimtedruk op middellang en lange termijn kan vragen om nieuwe afwegingen over ruimtegebruik in stedenband

Discussiekaart Occupatie

Discussiekaart Syntheseperspectief

Hoe nu verder Schuurpunten en onderzoeksvragen Verdere trajecten

Schuurpunten en onderzoeksvragen 1. Water- en bodemsysteem sturend 2. Energie-opwek: hoeveel en op welke plek? 3. Leefbaarheid kleine kernen 4. Leefbaarheid stedelijk gebied 5. Onderzoeksvraag circulaire economie

Hoofdaandachtspunt Westelijke Mijnstreek: Kwaliteit leefomgeving in combinatie met ontwikkelingen 1. Leefbaarheid stedelijk gebied 2. Leefbaarheid kleine kernen 3. Grote vraag naar ruimte in de Westelijke Mijnstreek. Bewust keuzes maken hoe we groen en water sterker kunnen verankeren én welke ontwikkelingen waar een plek kunnen krijgen. Hebben we ruimte voor alles? • Onderzoeksvraag ruimtegebruik transitie naar circulaire economie • Opwek duurzame energie: hoeveel en op welke plek?

Hoe verder? Inspiratie/gespreksdocument bedoeld als bouwsteen voor: • Gemeentelijke Omgevingsvisies • Actualisatie Provinciale Omgevingsvisie (en Omgevingsverordening); • Ruimtelijk Ontwikkelperspectief NOVEX-Zuid-Limburg; • Ruimtelijk Voorstel (en Arrangement), vast te stellen door Rijk en GS.