0.4 Advies van de Wmo-raad d.d. 6 september 2024

Geleen, 06 september 2024

Aan: Het College van Burgemeester en Wethouders van Sittard-Geleen Postbus 18 6130 AA Sittard Geachte College van Burgemeester en Wethouders, Hierbij bieden wij u het advies van de Wmo-raad Sittard-Geleen op het concept Verordening Maatschappelijke Ondersteuning gemeente SittardGeleen 2025 aan. Wij hopen u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd. Namens de Wmo-raad Sittard-Geleen, H. van Geffen Voorzitter

E. Kösters – van Elen 2e Secretaris

-1-

ADVIES CONCEPT-VERORDENING MAATSCHAPPELIJKE ONDERSTEUNING GEMEENTE SITTARD-GELEEN 2025 Inleiding: In het ambtelijk overleg d.d. 14 juni 2024 werd medegedeeld dat een conceptdocument van de Verordening 2025 in de maak was. Op 18 juli jl. ontvingen wij van het Bestuur via e-mail de concrete adviesaanvraag om advies uit te brengen op het concept Verordening Maatschappelijke ondersteuning van de gemeente SittardGeleen 2025, hierna te noemen Verordening 2025. De Verordening Wmo 2025 is opgesteld volgens het format van de modelverordening van Schulinck (versie oktober 2023). Volgens de gemeente heeft deze modelverordening een gedegen juridische status. De Adviescommissie kan dit niet toetsen en neemt dit voor kennisgeving aan. Algemene bevindingen • De gemeente heeft een schone versie en een gewijzigde versie aangeleverd van de concept Verordening 2025. • Diverse teksten uit de huidige Verordening 2022-1 zijn overgenomen in de nieuwe Verordening 2025. De gemeente heeft in de gewijzigde versie middels opmerkingen getracht aan te geven welke wijzigingen zijn toegepast. • Er zijn ook teksten overgenomen uit het Besluit Wmo 2024. • De Adviescommissie constateert dat ook tekst gewijzigd is, toegevoegd is en verwijderd is zonder dat dit aangegeven is door de gemeente.

• Artikel(sub)nummers- en letters zijn gewijzigd, doorgeschoven, verplaatst en omgeletterd door toevoegingen en verwijderingen van andere (sub)nummers. Deze mutaties worden niet vermeld door de gemeente. • Diverse teksten uit de Verordening 2022-1 komen niet meer voor in de Verordening 2025. De gemeente geeft ook hiervan geen overzicht welke dat zijn. • De mutaties zijn al met al met zeer onoverzichtelijk. • In vergelijking tot de Verordening 2022–1 is niet duidelijk wat niet overgenomen is in de Verordening 2025. • De algemene indruk is dat de Verordening 2022-1 logischer in elkaar zit dan de Verordening 2025, die moeilijker te lezen is. • Adviseren is in dit geval een en al speurwerk en zeer arbeidsintensief. Zie in dat verband ook punt 9. was-wordt lijst.

-2-

AANDACHTSGEBIEDEN VAN DE ADVIESCOMMISSIE 1. Begripsbepalingen Maatwerkvoorziening Verordening 2025 art. 1 lid 1 w Typefout: punt 3 en 4: Westelijk Mijnstreek moet zijn Westelijke Mijnstreek.

Verordening 2022-1 art. 1 lid 1 s.

2. Begripsbepalingen Mantelzorg Verordening 2025 Verordening 2022-1 art. 1 lid 1 x Mantelzorg, art. 1 lid 1 s toevoeging achter ‘gebruikelijke hulp’ Advies: De Adviescommissie adviseert om achter de tekst van art. 1.1.x. toe te voegen: ‘als bedoeld in art. 1.1.m.’ 3. Onafhankelijke cliëntondersteuning (Oco) Uit de kwartaalrapportage Q2-2024 van de gemeente blijkt dat er 8163 inwoners zijn die samen 14.020 voorzieningen hebben. Dat is 1,7 voorziening per inwoner met voorziening. Inzake Oco is een relatief kleine groep van deze inwoners door de gemeente benaderd in het Cliëntervaringsonderzoek 2023. Daarin schetst de gemeente een positief beeld van o.a. de cliëntondersteuning. Toch krijgt onafhankelijke cliëntondersteuning naar onze mening te weinig aandacht in de Verordening 2025. Artikel 3 is eraan gewijd en verder komt het woord cliëntondersteuning alleen nog maar terug bij de uitsluitingen voor eigen bijdragen. Ook in de wet komt het woord cliëntondersteuning weinig voor. art. 2.3.2. lid 3: Het college wijst de cliënt en zijn mantelzorger voor het onderzoek op de mogelijkheid gebruik te maken van gratis cliëntondersteuning. art. 2.2.4. Het college draagt er in ieder geval zorg voor dat voor ingezetenen cliëntondersteuning beschikbaar is. Het college draagt er zorg voor dat bij de cliëntondersteuning het belang van betrokkene uitgangspunt is.

De Adviescommissie constateert dat ‘Het belang van de betrokkene als uitgangspunt’ uit de Verordening 2025 is geschrapt. Wij beoordelen dat als een omissie.

-3-

Vergelijking van artikel 3: Verordening 2025 Art. 3 lid 1 Cliëntondersteuning, tekst gewijzigd: vervangen door ‘1. Het college draagt zorg voor de beschikbaarheid van gratis cliëntondersteuning.’ Art. 3 lid2

Cliëntondersteuning, tekst gewijzigd: is vervangen door: 2. De cliënt kan gebruik maken van gratis cliëntondersteuning gedurende de melding, het daaropvolgende onderzoek en een eventuele aanvraagprocedure. 3. Het college wijst de cliënt en zijn mantelzorger voor het onderzoek op de mogelijkheid gebruik te maken van gratis cliëntondersteuning.

Verordening 2022-1 ‘1. Het college zorgt ervoor dat ingezetenen een beroep kunnen doen op kosteloze cliëntondersteuning, waarbij het belang van de cliënt uitgangspunt is’. ‘2. Het college wijst de cliënt en eventueel zijn mantelzorger of vertegenwoordiger vóór het onderzoek, bedoeld in artikel 2.3.2, eerste lid, van de wet, op de mogelijkheid om, gedurende het hele proces van melding tot en met de eventuele inzet van ondersteuning, gebruik te maken van kosteloze cliëntondersteuning.’

Wettelijk is in artikel 2.2.4 lid 2 van de Wmo 2015 vastgelegd dat het college er zorg voor moet dragen dat bij de cliëntondersteuning het belang van betrokkene uitgangspunt is. Dit uitgangspunt zal de gemeente dus opnieuw moeten opnemen in de Verordening 2025. Ook in de toelichting van de verordening wordt aan het uitgangspunt voorbij gegaan. Daarin wordt de alleen nadruk gelegd op kosteloze beschikbaarheid. Advies De commissie juicht toe dat de gemeente steeds vaker proactief is op andere gebieden, dat kan ons inziens ook gelden voor de cliëntondersteuning. Als het gaat om onafhankelijke ondersteuning met informatie, advies en algemene ondersteuning die bijdraagt aan het versterken van de zelfredzaamheid en participatie en het verkrijgen van een zo integraal mogelijke dienstverlening op het gebied van maatschappelijke ondersteuning, zou de cliëntondersteuner actiever en nadrukkelijker betrokken moeten worden bij de melding, de aanvraag, het gesprek, het persoonlijk plan en nazorg.

-4-

Zo zouden wij bij de betreffende artikelnummers hierover het woord (en de rol van) onafhankelijke cliëntondersteuner vaker willen terugzien in de Verordening 2025 naast alleen de vermelding van cliënt en diens vertegenwoordiger. Een cliëntondersteuner helpt bij het verhelderen van de hulpvraag, het voorbereiden van gesprekken met de gemeente, het maken van keuzes en het indienen van een aanvraag. Tevens bieden ze emotionele ondersteuning en praktische hulp, wat kan bijdragen aan meer zelfvertrouwen en duidelijkheid voor de cliënt. Dit levert voor de gemeente het voordeel op dat de ondersteuningsvraag compleet en helder is geformuleerd. Bij de groep waar sprake is van 24/7 toezicht is goede onafhankelijke en professionele cliëntondersteuning onontbeerlijk om de hulpvraag te verhelderen en het gehele aanvraagproces te begeleiden. Voor de gemeente geeft dit de zekerheid dat de aangeboden hulp ook effectief is. Bij deze doelgroep zou een cliëntondersteuner verplicht moeten worden gesteld met een opt-out-regeling als de cliënt dat niet wil. Verder pleit de commissie voor een vergoedingsregeling voor de informele (zgn. niet professionele) cliëntondersteuners die als vrijwilligers veel goede ondersteuning bieden maar door de gemeente over het hoofd worden gezien. 4. Persoonlijk plan art. 4 Uit de Verordening 2025 blijkt niet of ‘het persoonlijk plan’ verplicht is.

Advies De gemeente zou duidelijker moeten aangeven wat de consequenties zijn voor de cliënt als deze niet een persoonlijk plan maakt. De Adviescommissie is bovendien van mening dat een termijn van zeven dagen te kort is om een dergelijk plan op te stellen en adviseert een langere termijn aan te houden. 5. Voorwaarden en weigeringsgronden art. 9 lid 5 (maatwerkvoorziening vervoer) Bij de te verstrekken vervoersvoorziening wordt alleen rekening gehouden met de verplaatsingen in de directe woon- en leefomgeving met een maximum van 1.500 kilometer op jaarbasis.

-5-

Toelichting in de gewijzigde versie: De te verstrekken maatwerkvoorziening voor vervoer is voldoende passend als deze de cliënt in staat stelt tot lokale verplaatsingen (CRvB 27-6-2018, ECLI:NL:CRVB:2018:1961 en CRvB 27-6-2018, ECLI:NL:CRVB:2018:1972). Het college hoeft dus geen rekening te houden met een bovenregionale vervoersbehoefte (CRvB 9-5-2018, ECLI:NL:CRVB:2018:1487). Op basis van jurisprudentie kan het college in principe volstaan met een voorziening of een combinatie van voorzieningen, waarmee een cliënt 1.500 tot 2.000 kilometer per jaar kan reizen (CRvB 29-02-2012, ECLI:NL:CRVB:2012:BV7463, CRvB 06-06-2012, ECLI:NL:CRVB:2012:BW7705, Rechtbank Noord-Nederland 25-7-2018, ECLI:NL:RBNNE:2018:3496). Als de cliënt een hogere vervoersbehoefte heeft, dan is het aan de cliënt om dit aan de hand van concrete en verifieerbare gegevens aan te tonen. Advies De Adviescommissie adviseert om duidelijker te zijn wat wordt bedoeld met ‘directe woon- en leefomgeving’ en ‘bovenregionaal’. Waar legt de gemeente de grens tussen beiden? 6. Art. 9 lid 11.c De tekst in lid 11.c. sluit niet goed aan bij de eerste zin van het artikel ‘Maatwerk…cliënt:’ 7. Vrij besteedbaar deel PGB Verordening 2025 Art. 12 lid Tekst gewijzigd: 4 Het pgb bevat geen vrij besteedbaar deel.

Verordening 2022-1 Voorheen art. 13 lid 9 Het Pgb voor een maatwerkvoorziening begeleiding of een maatwerkvoorziening huishoudelijke ondersteuning kent een vrij besteedbaar bedrag waarover geen verantwoording verschuldigd is. Dit bedrag is € 150,- per jaar.

Vraag aan gemeente: Het is de Adviescommissie niet duidelijk waarom het vrij besteedbaar deel wordt afgeschaft. 1. Kan de gemeente toelichten wat de reden is om dit nu niet meer toe te kennen? 2. Kan de gemeente meer duidelijkheid verschaffen waarom het bedrag in de vorige verordening wel is toegekend? Wat was de achterliggende reden?

-6-

8. Was-wordt lijst Als Adviescommissie ga je niet over één nacht ijs. Bij een adviesaanvraag wil je weten wat de wet daarover zegt en in dit geval ook, wat er in de oude versie van de Verordening staat. Dan is het handig, nee zelfs noodzakelijk dat je snel een goed overzicht hebt van alle mutaties. Om in de herinnering te roepen, het werk van de Adviescommissie wordt verricht door vrijwilligers. Als je dan in de kostbare tijd die je hebt je alleen moet buigen over welke mutaties er zijn geweest dan gaat dat ten koste van de inhoud en van het advies. De commissie zou het zeer op prijs stellen als de gemeente voortaan een duidelijke en overzichtelijke was-wordt lijst meestuurt waarin ALLE wijzigingen zijn opgenomen. De huidige kanttekeningen in de gewijzigde versie zijn absoluut niet voldoende. Advies De wet regelt in art. 2.1.3 lid 3b dat wij vroegtijdig in staat worden gesteld gevraagd en ongevraagd advies uit te brengen bij de besluitvorming over verordeningen en beleidsvoorstellen; art. 2.1.3 lid 3c dat wij worden voorzien van ondersteuning om onze rol effectief te kunnen vervullen; In dit verband is met name ‘het effectief vervullen van de rol’ van belang. De Adviescommissie adviseert het bestuur om bij de gemeente er nadrukkelijk op aan te dringen dat bij komende adviesvragen een overzichtelijke en complete waswordt lijst wordt bijgeleverd met ALLE wijzigingen.

Tot slot: Citaat voorbehoud gemeente De gemeente heeft aangegeven welke tekstdelen nieuw zijn of overgenomen zijn uit de huidige verordening 2022-1. Voor artikel 15 lid 2 en lid 5 wordt een voorbehoud gemaakt. De gemeente onderzoekt nog of ze van één pgb-tarief professioneel uit kan gaan voor de genoemde maatwerkvoorzieningen in plaats van een pgb-tarief professioneel per variant zoals bij begeleiding individueel (zie Besluit Wmo). De gemeente komt daar nog op terug zodra ze een beslissing hierover heeft genomen. De gemeente vindt het toch belangrijk dat wij nu de concept Verordening Wmo 2025 ter beoordeling krijgen ondanks het voorbehoud. Slotadvies De Adviescommisie adviseert het bestuur om bij de gemeente aan te dringen om bovenstaande adviezen over te nemen en gaat ervan uit dat ook voor de Verordening 2025 een publieksversie wordt gemaakt. Sittard, 1 september 2024 Noël Schrijen Voorzitter Adviescommissie Wmo-Raad Sittard-Geleen

-7-