VII-22 Bijlage 2 Conceptjaarrekening 2021 VRZL.pdf

Jaarstukken 2021

08 juli 2022

Jaarstukken 2021 Veiligheidsregio Zuid-Limburg

Inhoudsopgave 1

DEEL A – INLEIDING JAARSTUKKEN ................................................................................................ 4 Voorwoord ............................................................................................................................ 4 1.1.1 1.1.2

Inleiding ................................................................................................................................ 4 Managementsamenvatting .................................................................................................. 5

Bestuur .................................................................................................................................. 8 1.2.1

2

Rechtspersoonlijkheid en bestuurssamenstelling ............................................................... 8

DEEL B – JAARVERSLAG .................................................................................................................. 9 Concern ................................................................................................................................. 9 2.1.1 2.1.2 2.1.3 2.1.4 2.1.5

Wie zijn we? .......................................................................................................................... 9 Waar staan we voor? ............................................................................................................ 9 Wat heeft het gekost? ........................................................................................................ 10 Ons werkgebied .................................................................................................................. 11 Risico’s op concernniveau .................................................................................................. 12

Crisisbeheersing en rampenbestrijding ............................................................................. 14 2.2.1 2.2.2 2.2.3 2.2.4 2.2.5 2.2.6

Wie zijn we? ........................................................................................................................ 14 Waar staan we voor? .......................................................................................................... 14 Wat heeft het gekost? ........................................................................................................ 15 Wat hebben we daarvoor in 2021 gedaan? ....................................................................... 16 Risico’s binnen C&R ............................................................................................................ 17 GHOR ................................................................................................................................... 18

Brandweerzorg ................................................................................................................... 19 2.3.1 2.3.2 2.3.3 2.3.4 2.3.5 2.3.6

Bestuurlijke dialoog Brandweerzorg .................................................................................. 19 Wie zijn we? ........................................................................................................................ 19 Waar staan we voor? .......................................................................................................... 20 Wat heeft het gekost? ........................................................................................................ 20 Wat hebben we daarvoor in 2021 gedaan? ....................................................................... 21 Risico's brandweerzorg....................................................................................................... 24

Hoogwaterramp.................................................................................................................. 25 COVID-19 paragraaf ............................................................................................................ 26 Paragrafen........................................................................................................................... 28 2.6.1 2.6.2 2.6.3

Weerstandsvermogen en risicobeheersing ....................................................................... 28 Onderhoud kapitaalgoederen ............................................................................................ 32 Financiering......................................................................................................................... 33

Bedrijfsvoering .................................................................................................................... 35 2.7.2

3

Verbonden partijen ............................................................................................................ 39

DEEL C – JAARREKENING .............................................................................................................. 41 Balans (voor resultaatbestemming) ................................................................................... 42 Overzicht van baten en lasten ............................................................................................ 44 Toelichting op de balans ..................................................................................................... 45 3.3.1 3.3.2 3.3.3 3.3.4 3.3.5 3.3.6

Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling ......................................................... 45 Vaste activa ......................................................................................................................... 49 Vlottende activa ................................................................................................................. 51 Vaste passiva ...................................................................................................................... 54 Vlottende passiva ............................................................................................................... 59 Niet uit de balans blijkende rechten en verplichtingen .................................................... 59

2

Jaarstukken 2021 Veiligheidsregio Zuid-Limburg

Toelichting op het overzicht van baten en lasten ............................................................. 60 3.4.1 3.4.2 3.4.3 3.4.4 3.4.5 3.4.6 3.4.7 3.4.8 3.4.9 3.4.10 3.4.11 3.4.12 3.4.13

Algemeen ............................................................................................................................ 60 Algemene dekkingsmiddelen ............................................................................................. 60 Programma Crisisbeheersing en Rampenbestrijding (inclusief GHOR) ............................ 61 Programma Brandweerzorg ............................................................................................... 62 Bedrijfsvoering (overhead) ................................................................................................. 63 Toevoegingen en onttrekkingen aan voorzieningen ......................................................... 64 Toevoegingen en onttrekkingen aan reserves................................................................... 64 Aanwending van het bedrag voor onvoorzien .................................................................. 65 Overzicht incidentele baten en lasten per programma ..................................................... 65 Structureel begrotingssaldo ............................................................................................... 66 Begrotingsrechtmatigheid ..................................................................................................

67 Wet normering bezoldiging topfunctionarissen ................................................................ 68 Voorstel nog te bestemmen resultaat ............................................................................... 72

4

Overige gegevens .......................................................................................................................... 73

5

Controleverklaring van de onafhankelijke accountant ..................................................... 73 Bijlagen.......................................................................................................................................... 74 SiSa-verantwoording .......................................................................................................... 74 Taakvelden .......................................................................................................................... 75 Bijdrage gemeenten 2021 .................................................................................................. 76

3

Jaarstukken 2021 Veiligheidsregio Zuid-Limburg

1 DEEL A – INLEIDING JAARSTUKKEN Voorwoord 1.1.1 Inleiding Wij schreven het niet op maar bij de overgang van 2020 naar 2021 was de algemene gedachte dat we na een aantal weken in het nieuwe jaar volop zouden gaan vaccineren en voor de zomer van COVID19 verlost zouden zijn. Niets bleek minder waar. Na een korte periode van ontspanning rond de zomer, die we in Zuid-Limburg niet konden gebruiken om tot rust te komen maar waarin we het Hoogwater hebben bestreden, volgde na de zomer al snel weer een opschaling en zelfs weer een lock-down rond de Kerst. De conclusies is daarmee dat COVID-19 ook in 2021 een groot deel van ons werk beïnvloed heeft. We merken dat de invloed ook groter wordt. Veel maatregelen zijn in 2020 al bedacht en ingeregeld maar in de praktijk blijkt dat het virus hardnekkig is en er aanvullende dingen noodzakelijk zijn. De Omikron-variant brengt daarbij grote aantallen besmettingen mee en dus veel mensen die in isolatie moeten. We merken op cruciale onderdelen als de meldkamer en op de kazernes dat het uitval een grote impact heeft op roosters en beschikbaarheid.

Daarnaast constateren we dat met name voor de uitvoerende collega’s (de brandweercollega’s maar ook de piketfunctionarissen binnen Crisisbeheersing en Rampenbestrijding) het niet of beperkt kunnen oefenen, niet of beperkt nieuwe collega’s kunnen opleiden en het ontbreken van de onderlinge sociale contacten een wissel trekt. We werken veelal met vrijwilligers. Het sociale aspect is daarbij een belangrijk deel van hun commitment. Dat is de afgelopen 2 jaar zwaar beproefd. Waar andere organisaties in relatieve zin wat rust kregen rond de zomerperiode (er was sprake van versoepelingen op het gebied van COVID-19 en vakantie lonkte) werd de provincie Limburg getroffen door de Hoogwaterramp. Onze organisatie werd in die periode (13-16 juli) maximaal opgeschaald en kreeg daarnaast bijstand van honderden collega-hulpverleners uit het land. Vonden we 2020 al een bewogen jaar met COVID-19, bleek in 2021 dat “een bewogen jaar” meerdere dimensies kent. In de eigen organisatie hebben we ondanks deze uitdagingen niet stil gezeten. Er is invulling gegeven aan het robuuster en toekomstbestendig maken van de organisatie. Openstaande vacatures zijn in toenemende mate ingevuld waardoor kwetsbaarheden verminderd zijn. Mede daardoor is er sprake van nieuw élan en energie in de organisatie Daar waar mogelijk zijn en worden de eigen werkprocessen en dienstverlening verbeterd.

Binnen het programma Brandweerzorg is de Bestuurlijke dialoog opgestart en wordt gewerkt aan een toekomstbestendige brandweerzorg. De blik is gericht op 2030 en met het bestuur wordt onderzocht en afgestemd wat er dan nodig is om adequate brandweerzorg te kunnen leveren. Binnen Crisisbeheersing en Rampenbestrijding wordt gewerkt aan de verdere optimalisatie van processen en wordt eveneens gekeken naar 2030. Ook daar wordt onderzocht wat er dan van de veiligheidsregio verwacht gaat worden en hoe daaraan invulling gegeven kan worden. Mooie ontwikkelingen en goed om die samen met de deelnemende gemeenten op te pakken. In 2021 kenden we naast de twee opschalingen naar GRIP 4 (voor COVID-19 en Hoogwater) nog 23 GRIP-opschalingen van GRIP 1 of hoger. De opschalingen zijn allemaal geëvalueerd en verbeterpunten zijn gedetecteerd en vervat in actieplannen. Van de uitvoering van die verbeterpunten is periodiek verslag gedaan aan ons bestuur. De directie heeft veel waardering voor de medewerkers binnen de VRZL voor de inzet die gedaan is in 2021, niet alleen ten tijde van de Hoogwaterramp maar zeker ook voor de getoonde flexibiliteit die de Covid-19 maatregelen met zich meebrachten en waar medewerkers anders invulling hebben moeten geven aan hun werkzaamheden. Zij waren “Samen Sterk”. 4

Jaarstukken 2021 Veiligheidsregio Zuid-Limburg

1.1.2 Managementsamenvatting De Veiligheidsregio Zuid Limburg (VRZL) is een gemeenschappelijke regeling van de gemeenten in ZuidLimburg en één van de 25 veiligheidsregio’s in Nederland. De VRZL is een hands-on hulpverleningsorganisatie en een netwerkorganisatie in één. De werkzaamheden vinden plaats op het terrein van crisisbeheersing/rampenbestrijding en brandweerzorg. De afgelopen periode hebben wij ons ontwikkeld van een groot aantal samenwerkende lokale organisaties naar één veiligheidsregio. In onze regio werken 16 gemeenten, de brandweer, de politie Eenheid Limburg, de Geneeskundige Hulpverlenings- Organisatie in de regio (GHOR), het Openbaar Ministerie (OM), provincie Limburg, Veiligheidsregio Limburg Noord (VRLN), Waterpartners Limburg (waterschap, zuiveringsschap, waterleidingmaatschappij) Defensie, de Regionale Uitvoeringsdienst (RUD) en Chemelot/Sitech samen. Daarnaast hebben wij een omvangrijk netwerk van partijen waarmee wij samenwerken zoals het Nederlandse Rode Kruis, Essent, Enexis, Brightlands, ProRail, de overige zuidelijke veiligheidsregio’s (Zuid-6) en natuurlijk de verschillende hulpverleningsorganisaties in het Euregionale grensgebied.

Onze missie: De VRZL ziet het als zijn belangrijkste functie om een krachtige organisatie voor brandweer en voor Crisisbeheersing &Rampenbestrijding te bouwen en te onderhouden die samen met partners, burgers en bedrijven de veiligheid binnen de regio maximaal waarborgt. Het motto daarbij is “Samen Veilig”. De visie op onze veiligheidsbijdrage komt tot uiting doordat we: - de risico’s in onze regio en de omliggende gebieden kennen, daarover adviseren en maatwerkgericht voorbereidingen treffen; - adviezen op maat geven om waar mogelijk onveiligheid te voorkomen dan wel te beperken. Wij beschikken daartoe over de benodigde deskundigheid; - incidenten en crises bestrijden als ze zich toch voordoen. Paraatheid, slagkracht en professionaliteit zijn daarin sleutelbegrippen; - schade en leed zo veel mogelijk te beperken en helpen we verstoringen van het openbaar leven zo snel mogelijk te herstellen. We streven er naar om een adaptieve organisatie te zijn, een wendbare organisatie die zich voortdurend aanpast aan haar omgeving. De Veiligheidsregio Zuid-Limburg (VRZL) is een gemeenschappelijke regeling waarvan instandhouding geschiedt door de gemeenten in Zuid-Limburg. Het dagelijks bestuur is verantwoordelijk voor het opstellen van de jaarstukken. Het Algemeen Bestuur is verantwoordelijk voor het vaststellen ervan.

In het voorliggende jaardocument geven wij als VRZL antwoord op de zogenaamde 4-W vragen: 1. 2. 3. 4.

Wie zijn we? Waar staan we voor? Wat heeft het gekost? Wat hebben we daarvoor gedaan?

We kunnen niet om de twee grote crises heen welke dit jaar een enorme impact hebben gehad op de taken van de VRZL, de hoogwaterramp van juli 2021 en Covid-19. Ten tijde van de hoogwaterramp, die een exceptionele omvang kende, is onze organisatie fors op de proef gesteld en maximaal opgeschaald ten behoeve van de coördinatie van de hulpverlening. De nasleep is nog steeds gaande. Als lerende organisatie hebben we een evaluatie laten uitvoeren door een extern bureau zodat we “Samen Leren”. 5

Jaarstukken 2021 Veiligheidsregio Zuid-Limburg

In 2022 zal op basis van die aanbevelingen een plan van aanpak opgesteld worden om concreet met verbeteringen aan de slag te gaan. Voor de bestrijding van de (gevolgen van) de ramp zijn er veel kosten gemaakt en hebben wij daarvoor een financiële claim opgenomen conform artikel 55 lid 1 van de Wet veiligheidsregio’s en gaan we die na afronding van de verzekeringskwesties indienen bij de WTS regeling. Vooralsnog gaat VRZL er van uit dat alle meerkosten vergoed zullen worden. Bij een terugblik op 2021 en de financiële verantwoording die daarbij hoort kunnen we niet om COVID19 en de impact op de organisatie veiligheidsregio heen. Voor een veiligheidsregio is een dergelijke pandemie aan de ene kant een scenario waar je je op voorbereidt. Aan de andere kant is het ook een scenario met een ongekende duur en impact. Ook in 2021 is de VRZL geconfronteerd met extra kosten voor het bestrijden en beheersen van COVID-19. Hiervoor is een financiële claim opgenomen en vooralsnog gaat VRZL er van uit dat alle meerkosten vergoed zullen worden. Financiële kengetallen: Algemene dekkingsmiddelen: (bedragen x € 1.000) (zie hoofdstuk 3.4.2) Algemene dekkingsmiddelen

Rekening 2020

Begroting 2021 voor wijziging

Begroting 2021 na wijziging

Rekening 2021

41.956 1.264 5.974 49.194

42.948 1.264 6.029 50.241

42.610 1.852 6.067 50.529

42.610 1.852 6.079 50.541

Baten Bijdrage gemeenten Bijdrage gemeenten (FLO) Bijdrage Rijk (BDUR) Totaal

Resultaat 2021: (zie hoofdstuk 3.4.13) Het nog te bestemmen resultaat na reeds goedgekeurde mutaties in de reserves door het Algemeen Bestuur bedraagt - € 120.073 negatief (inclusief GHOR, € 19.821 positief) Hieronder is een voorstel gedaan voor het nog te bestemmen resultaat 2021. Voorstel nog te bestemmen resultaat 2021 Negatief resultaat over 2021 met verwerking positief resultaat GHOR Negatief resultaat VRZL: in mindering brengen op de algemene reserve Positief resultaat GHOR: restitueren aan de deelnemende gemeenten

-120.073 -139.894 19.821

Weerstandsvermogen VRZL: (zie hoofdstuk 2.6.1) Op 31 december 2021 is de weerstandcapaciteit als volgt (bedragen x € 1.000): Omschrijving Algemene reserve C&R en Brandweerzorg Algemene reserves GHOR

31 december 2021 1.488 68

TOTAAL WEERSTANDSCAPACITEIT

1.556

Omschrijving WEERSTANDSVERMOGEN

31 december 2021 0,24

Op grond van dit cijfer is de conclusie dat het geraamde weerstandsvermogen voor de Veiligheidsregio als geheel ruim onvoldoende is.

6

Jaarstukken 2021 Veiligheidsregio Zuid-Limburg

Structureel begrotingssaldo: (zie hoofdstuk 3.4.10) Omschrijving (x € 1.000) Saldo baten en lasten Toevoegingen en onttrekkingen aan reserves Begrotingssaldo na bestemming

2021 -1.036 916 -120

2020 -2.392 3.072 680

Incidentele storting voorziening FLO Incidentele vrijval voorziening Maastricht zuid Incidentele vrijval voorziening frictiekosten VPT

-1.000 191 90

-

Incidentele stortingen algemene reserve Incidentele onttrekking reserve sociaal plan Incidentele onttrekking reserve frictiekosten Incidentele onttrekking reserve schattingswijziging Incidentele onttrekking reserve uitgestelde activiteiten COVID-19 Afwijkingen begroting incidenteel Waarvan incidentele baten en lasten (saldo)

35 547 255 261 379

-362 48 617 303

Structureel begrotingssaldo

-499

377

Het structureel begrotingssaldo 2021 is € 499.000 negatief (2020: € 377.000 positief). In 2021 is bestuurlijk gevraagd om met een oplossingsrichting te komen inzake de verwerking en waardering van de voorziening FLO. De VRZL heeft samen met een ambtelijke werkgroep FLO een voorstel uitgewerkt om te komen tot een juiste waardering en verwerking van de voorziening FLO in de jaarrekening 2021. Bij de uitwerking van het voorstel heeft het bestuur aangegeven dat het gewenst is dat daardoor de gemeentelijke bijdrage niet zal stijgen. Het voorstel om te komen tot een juiste waardering en verwerking van de voorziening FLO heeft ertoe geleid dat we jaarlijks structureel € 560.000 extra doteren aan de voorziening FLO. Deze structurele last zal moeten worden opgevangen vanuit de eigen exploitatie van de VRZL (taakstelling). In het boekjaar 2021 heeft de VRZL deze structureel extra dotatie deels kunnen opvangen in de exploitatie door met name incidentele meevallers. Doordat in 2021 een structurele last is gedekt door incidentele meevallers sluit de VRZL met een structureel begrotingssaldo van € 499.000 negatief. Het bestuur heeft uitgesproken en benadrukt dat er aandacht dient te zijn voor deze interne taakstelling binnen de VRZL.

Daarmee moet volgens het bestuur gekeken worden of het een reëel scenario blijft voor de VRZL om deze € 560.000 structureel vanuit de eigen exploitatie op te vangen. Er mogen geen ontoelaatbare inhoudelijke gevolgen zijn. In dat kader heeft het bestuur gevraagd om het FLO-dossier de komende twee jaren te blijven volgen binnen de exploitatie. Risico’s op concernniveau: (zie hoofdstuk 2.1.5) ➢ ➢ ➢ ➢ ➢ ➢ ➢

De snelheid van technologische ontwikkelingen. Verduurzaming en milieu eisen worden regelmatig aangescherpt en deels ad hoc ingevoerd. Datalekken en cyberaanvallen. De nieuwe omgevingswet en de gevolgen voor de VRZL. Herijking FLO-casus kan een financiële impact hebben voor de deelnemende gemeenten. Geen of onvoldoende vergoeding meerkosten COVID-19/Hoogwaterramp. In paragraaf 2.6.1.2 op bladzijde 28 is een tabel met risico’s opgenomen die een financiële impact kennen en op bladzijde 29 zijn deze risico’s toegelicht.

7

Jaarstukken 2021 Veiligheidsregio Zuid-Limburg

Bestuur 1.2.1 Rechtspersoonlijkheid en bestuurssamenstelling De Veiligheidsregio Zuid-Limburg (VRZL) is een gemeenschappelijke regeling waarvan instandhouding geschiedt door de gemeenten in Zuid-Limburg. Het dagelijks bestuur is verantwoordelijk voor het opstellen van de jaarstukken. Het algemeen bestuur is verantwoordelijk voor het vaststellen ervan. Het dagelijks bestuur is (per 31 december 2021) als volgt samengesteld: Naam Mevrouw J.M. Penn-te Strake

Gemeente Maastricht

Functie Voorzitter

De heer R. Wever De heer J.Th.C.M. Verheijen

Heerlen Sittard-Geleen

Portefeuille GHOR Plaatsvervangend voorzitter Portefeuille Crisisbeheersing en Rampenbestrijding

Mevrouw T.P. Dassen-Housen De heer R. de Boer

Kerkrade Landgraaf

Portefeuille Brandweer Portefeuille Financiën en Personeel

Het algemeen bestuur is (per 31 december 2021) als volgt samengesteld: Naam Gemeente Mevrouw C. van Basten-Boddin Beek De heer E. Geurts Beekdaelen Mevrouw W.J.F. van der Rijt- van der Kruis Brunssum De heer G.M. Cox Eijsden-Margraten Mevrouw N.H.C. Ramaekers-Rutjens Gulpen-Wittem De heer R. Wever Heerlen Mevrouw T.P. Dassen-Housen Kerkrade De heer D.W.J. Schneider Simpelveld Mevrouw J.M. Penn-te Strake Maastricht Mevrouw M.A.H. Clermonts-Aretz Meerssen De heer R. de Boer Landgraaf De heer J.Th.C.M. Verheijen Sittard-Geleen Mevrouw M.F.M. Leurs-Mordang Stein De heer H.M.H. Leunessen Vaals De heer D.M.M.T. Prevoo Valkenburg a/d Geul De heer W. Houben Voerendaal

8

Functie Lid Lid Lid Lid Lid Lid Lid Lid Voorzitter Lid Lid Lid Lid Lid Lid Lid

Jaarstukken 2021 Veiligheidsregio Zuid-Limburg

2 DEEL B – JAARVERSLAG Concern 2.1.1 Wie zijn we? VRZL is een gemeenschappelijke regeling van de gemeenten in Zuid-Limburg en één van de 25 veiligheidsregio’s in Nederland. VRZL is een hands-on hulpverleningsorganisatie en een netwerkorganisatie in één. De werkzaamheden vinden plaats op het terrein van Crisisbeheersing & Rampenbestrijding (C&R) en brandweerzorg. De afgelopen periode hebben wij ons ontwikkeld van een groot aantal samenwerkende lokale organisaties naar één Veiligheidsregio. In onze regio werken 16 gemeenten, de brandweer, de politie Eenheid Limburg, de Geneeskundige Hulpverlenings- Organisatie in de regio (GHOR), het Openbaar Ministerie (OM), provincie Limburg, Veiligheidsregio Limburg Noord (VRLN), Waterpartners Limburg (waterschap, zuiveringsschap, waterleidingmaatschappij) Defensie, de Regionale Uitvoeringsdienst (RUD) en Chemelot samen. Daarnaast hebben wij een omvangrijk netwerk van partijen waarmee wij samenwerken zoals het Nederlandse Rode Kruis, Essent, Enexis, Sitech, Brightlands, ProRail, de overige zuidelijke veiligheidsregio’s (Zuid-6) het Instituut Fysieke Veiligheid (IFV) en natuurlijk de verschillende hulpverleningsorganisaties in het Euregionale grensgebied.

2.1.2

Waar staan we voor?

VRZL is ingericht om de zorg voor openbare veiligheid in de regio te organiseren. Burgers, bedrijven en instellingen verwachten dat wij er voor ze zijn met advies en hulp waar nodig. Samen met onze partners: • • • •

dragen we (pro)actief bij aan de veiligheid in de regio. We brengen risico's in kaart en treffen voorbereidingen op maat; geven we adviezen om daar waar mogelijk onveiligheid te voorkomen en te beperken; bestrijden we incidenten en crises als ze zich toch voordoen. We treden effectief op tijdens een ramp om schade te beperken; beogen we leed en schade zo veel mogelijk te beperken en helpen we verstoringen van het openbare leven zo snel mogelijk te herstellen. We zetten in op slachtofferhulp, nazorg en herstel van materiële schade.

Als VRZL willen we deze taak realiseren door midden tussen burgers, bedrijven, instellingen en partners te staan, primair uit te gaan van eenieders eigen kracht en expertise, waarbij we door een goede informatiepositie en gedreven en vakbekwame medewerkers een natuurlijke, betrouwbare partner zijn voor duurzame veiligheid in de regio. Ons motto daarbij is: “Samen Veilig”. Samen met de gemeenten en onze crisispartners hebben we een krachtige crisisorganisatie staan. Wij kunnen snel hulp bieden en beschikken over voldoende slagkracht.

9

Jaarstukken 2021 Veiligheidsregio Zuid-Limburg

2.1.3 Wat heeft het gekost? Veiligheidsregio Zuid-Limburg (totaal)

Rekening 2020

Baten Lasten

50.663 40.278

Begroting 2021 voor wijziging 50.839 43.981

Overhead Onvoorzien Totaal

9.366 115 9.481

7.498 10 7.508

9.430 10 9.440

9.196 9.196

Mutatie voorzieningen Mutatie reserves

3.296 -3.072

-42 -608

-218 -916

-197 -916

680

-

-

-120

Resultaat

Begroting 2021 na wijziging 52.997 44.691

Rekening 2021 53.480 45.517

Het resultaat 2021 van VRZL bedraagt € 120.000 negatief en is samengesteld uit een negatief resultaat van € 140.000 voor VRZL (exclusief GHOR) en een positief resultaat van € 20.000 voor de GHOR. De baten en lasten in de jaarrekening van VRZL zijn rechtmatig tot stand gekomen. Dit houdt in dat ze in overeenstemming zijn met de door het algemeen bestuur vastgestelde begroting. De bijdrage gemeenten is verwerkt op basis van de vastgestelde begroting 2021 en de vastgestelde technische begrotingswijzigingen 2021 door het algemeen bestuur. De Brede Doeluitkering Rampenbestrijding (BDuR) is verwerkt conform de afgegeven beschikking 2021. Het structurele begrotingssaldo 2021 is € 499.000 negatief (2020: € 377.000 positief). In 2021 is bestuurlijk gevraagd om met een oplossingsrichting te komen inzake de verwerking en waardering van de voorziening FLO. Zoals bekend heeft de toenmalige accountant afgedwongen dat FLO als voorziening verwerkt moest worden. Daarnaast werden de wettelijke mogelijkheden rondom FLO verruimd. VRZL heeft samen met een ambtelijke werkgroep FLO een voorstel uitgewerkt om te komen tot een juiste waardering en verwerking van de voorziening FLO in de jaarrekening 2021. Bij de uitwerking van het voorstel heeft het algemeen bestuur als kader meegegeven dat het gewenst is dat daardoor de gemeentelijke bijdrage niet zal stijgen.

Het voorstel om te komen tot een juiste waardering en verwerking van de voorziening FLO heeft ertoe geleid dat VRZL jaarlijks structureel € 560.000 extra doteert aan de voorziening FLO. Deze structurele last zal vooralsnog moeten worden opgevangen vanuit de eigen exploitatie van VRZL (taakstelling). In het boekjaar 2021 heeft VRZL deze structureel extra dotatie deels kunnen opvangen door met name incidentele meevallers in de exploitatie daarvoor beschikbaar te maken. Doordat in 2021 een structurele last is gedekt door incidentele meevallers sluit VRZL eigenlijk met een structureel begrotingssaldo van € 499.000 negatief. Het algemeen bestuur heeft uitgesproken en benadrukt dat er aandacht dient te zijn voor deze interne taakstelling binnen VRZL. Daarbij moet volgens het algemeen bestuur gekeken worden of het ook de komende jaren een reëel scenario is en blijft voor VRZL om deze € 560.000 structureel vanuit de eigen exploitatie op te vangen. Er mogen volgens de bestuurlijke opdracht geen ontoelaatbare inhoudelijke gevolgen zijn. In dat kader heeft het algemeen bestuur gevraagd om het FLO-dossier de komende twee jaren te blijven volgen binnen de exploitatie.

10

Jaarstukken 2021 Veiligheidsregio Zuid-Limburg

2.1.4 Ons werkgebied Het werkgebied van VRZL is een compact verstedelijkt gebied van circa 650 km2. Buiten de economisch bijzonder waardevolle clustering in onder meer chemie en health en unieke kansen voor versterking van de regio spelen er, door de geografische ligging van Zuid-Limburg, specifieke opgaven. Voor deze regio, die uiterst excentrisch ligt binnen Nederland (ruim 200 km grenslengte en op het smalste deel met 6 km verbonden aan de rest van Nederland), geldt dat in bijzondere mate. Met ongeveer 594.000 inwoners ligt Zuid-Limburg centraal in de Euregio Maas-Rijn. Er zijn binnen VRZL grote industrieën met specifieke veiligheidsrisico’s, zoals chemische industrie en de luchthaven Maastricht-Aachen Airport. Met name in de zomermaanden ontvangen we daarnaast veel toeristen, die zowel in de stedelijke als de landelijke gebieden verblijven.

11

Jaarstukken 2021 Veiligheidsregio Zuid-Limburg

2.1.5 Risico’s op concernniveau Hieronder zijn de belangrijkste risico's weergegeven die voor de gehele organisatie gelden. Specifieke risico’s die betrekking hebben op een programma zijn daar benoemd: •

•

•

•

•

•

• • •

De snelheid van technologische ontwikkelingen hebben steeds meer invloed op VRZL. Indien deze technologische ontwikkelingen elkaar snel opvolgen en daarmee leiden tot een implementatierisico kan dat een operationeel risico met zich meebrengen. Verduurzaming en milieu eisen worden regelmatig aangescherpt en deels ad hoc ingevoerd. Dit brengt het risico met zich mee dat er meer kosten gemaakt dienen te worden of mogelijkerwijs materieel buiten werking gesteld moet worden. Met afschrijvingstermijnen van soms wel 15 jaar op materieel is het niet gemakkelijk om met nieuwe maatregelen mee te bewegen. De Algemene verordening gegevensbescherming (AVG) is een Europese verordening die de regels voor verwerking van persoonsgegevens door bedrijven en overheidsorganisaties in de hele Europese Unie standaardiseert. De AVG wordt gemonitord door de Autoriteit Persoonsgegevens. Datalekken die ontstaan kunnen leiden tot het opleggen van een boete. Daarnaast is het van groot belang dat de informatiebeveiliging op orde is om zo beter bestand te zijn tegen cyberaanvallen door kwaadwillenden. De recente cyberaanval bij VDL is hier een goed voorbeeld van en dergelijke aanvallen kunnen de wendbaarheid binnen VRZL aantasten. Met de inwerkingtreding van de omgevingswet verandert het stelsel van regelgeving voor de fysieke en gezonde leefomgeving.

Deze wetgevingsoperatie heeft gevolgen voor overheden waaronder de veiligheidsregio's en de brandweer. De exact impact voor VRZL en de gemeenten is nog onbekend. FLO wordt de komende twee jaren (2022 en 2023) nogmaals herijkt en wordt daarmee gemonitord op inhoud en effecten. Het gemeenschappelijke belang om de FLO-casus goed en structureel af te hechten staat hierbij voorop. Daarbij heeft het algemeen bestuur benadrukt dat er aandacht dient te zijn voor de interne taakstelling binnen VRZL en gekeken dient te worden of het een reëel scenario blijft voor VRZL om deze interne taakstelling met een omvang van € 560.000 structureel vanuit de eigen exploitatie op te vangen. Als dit niet het geval blijkt te zijn kent dit een financiële impact voor de deelnemende gemeenten. Geen of onvoldoende vergoeding meerkosten COVID-19/Hoogwaterramp. De ingediende claim voor meerkosten COVID-19 over het jaar 2020 is nog niet afgehandeld en kent daarmee een lange doorlooptijd. Voor het jaar 2021 zal VRZL opnieuw een claim voor meerkosten COVID-19 indienen. Het uitblijven van de afhandeling van deze claims maakt dat er nog onvoldoende zicht is of deze ingediende meerkosten voor deze crisis door het Ministerie van VWS zullen worden vergoed en vormt daarmee een financieel risico voor VRZL. Daarnaast zijn er kosten gemaakt ten tijde van de Hoogwaterramp welke in juli 2021 heeft plaats gevonden.

Daartoe zal een claim worden ingediend conform artikel 55 lid 2 Wet Veiligheidsregio’s. Het is op dit moment onduidelijk in hoeverre deze claim zal worden vergoed. Ook deze claim vormt daarmee een financieel risico voor VRZL. Binnen C&R is een risico de afhankelijkheid van derden waarover wij feitelijk niks te zeggen hebben, en daarnaast afhankelijk van informatie van derden (soms buitenlandse partijen) Zwarte zwanen oftewel de onbekende onverwachte gebeurtenissen die onvoorspelbaar zijn maar een gigantische impact hebben en die we achteraf aannemelijk maken, zoals COVID-19. Binnen Brandweerzorg is vrijwilligheid een landelijk thema. In het dossier taakdifferentiatie is nog veel onduidelijk, ook of er aanvullende rijksmiddelen beschikbaar komen. Het dossier wordt intensief gemonitord mede omdat gemeenten hier een financieel risico lopen.

12

Jaarstukken 2021 Veiligheidsregio Zuid-Limburg

•

• • •

Landelijke Meldkamer Samenwerking (LMS): De vorming van de landelijke meldkamer staat nog aan het begin. De LMS heeft ervoor gekozen om tot 2023 te werken met zogenaamde “bouwplaats” constructie. Er wordt in delen gebouwd en geëxperimenteerd om te bezien wat in de praktijk werkt en uitgerold zou moeten worden. Of hierdoor nog gevolgen ontstaan voor VRZL is onduidelijk maar het kan leiden tot extra kosten c.q. kwaliteitsverbetering of -verlies. Het is nog onvoldoende duidelijk of alle meerkosten voor de Hoogwatercrisis en voor de Covid19 crisis vanuit het Rijk worden vergoed (zie ook volgende paragrafen). Onduidelijk of alle geplande opleidingen en trainingen i.v.m. COVID-19 uitgevoerd kunnen worden. In paragraaf 2.6.1.2 op bladzijde 28 is een tabel met risico’s opgenomen die een financiële impact kennen op VRZL en op bladzijde 29 zijn deze risico’s toegelicht.

13

Jaarstukken 2021 Veiligheidsregio Zuid-Limburg

Crisisbeheersing en rampenbestrijding 2.2.1 Wie zijn we? Crisisbeheersing en rampenbestrijding (C&R) heeft betrekking op het voorkomen, beperken en managen van incidenten voor de openbare orde en openbare veiligheid. Het gaat om de beheersing van risico’s en de gezamenlijke voorbereiding op mogelijke incidenten. Hierbij wordt het begrip ‘incident’ breed opgevat. Het gaat niet alleen om het incident zelf, maar ook om de dreiging ervan of de aankondiging van een gebeurtenis. Het kan ook gaan om incidenten of verstoringen die op zichzelf geen ramp of crisis zijn, maar die (mogelijk) de openbare orde en openbare veiligheid bedreigen. Denk hierbij aan thema’s die grote maatschappelijke onrust tot gevolg kunnen hebben. Daarbij wordt in toenemende mate gebruik gemaakt van de structuren van de veiligheidsregio (o.a. GRIP) bij andere dan fysieke veiligheidsissues. Het programma bestaat uit de volgende producten met clusters van activiteiten: Voorbereiding en coördinatie o o o o o

Bevolkingszorg (Bz) inclusief evenementen en multidisciplinaire risicobeheersing Communicatie inclusief risicocommunicatie (risicobewustzijn) en crisiscommunicatie Informatiemanagement (IM) Multidisciplinaire Operationele Voorbereiding (MOV) en multidisciplinair opleiden, trainen en oefenen (MOTO) Kwaliteitszorg

Onder dit programma worden ook de activiteiten uitgevoerd door de Geneeskundige Hulpverleningsorganisatie in de Regio (GHOR). De activiteiten van de GHOR worden uitgevoerd door de GGD Zuid Limburg onder verantwoordelijkheid van VRZL en omvatten onder meer de volgende activiteiten: Geneeskundige Hulpverlening o o o o o

Risicobeheersing- ontwikkeling naar risicobewustzijn Planvorming en professionaliteit Informatiemanagement Kwaliteitszorg Ketenmanagement

2.2.2 Waar staan we voor? Wij staan voor een adequate voorbereiding en coördinatie van crisisbeheersing en rampenbestrijding binnen het gebied Zuid-Limburg en voor het leveren van een adequate bijdrage op bijstandsaanvragen van andere omliggende regio’s. Dat houdt onder meer in de coördinatie, afstemming, facilitering, regievoering, en het stimuleren van multidisciplinaire samenwerking. Met een goede invulling van de voorbereiding en coördinatie kan de veiligheidsregio haar regie- en netwerkfunctie waarmaken. Daarbij wordt ook ingezet op participatie van burgers (zelfredzaamheid), ondernemers (veerkracht) en instellingen. Wij doen dat door een adequate uitvoering van onder meer risicobeheersing, communicatie en informatiemanagement. Een goed kwaliteitszorgsysteem maakt dat we daarin monitoren en verbeteren waar het kan.

14

Jaarstukken 2021 Veiligheidsregio Zuid-Limburg

Binnen bevolkingszorg komen de gemeentelijke activiteiten en taken in het kader van de Wet Veiligheidsregio’s samen. Het is de ambitie van de 16 Zuid-Limburgse gemeenten om zowel in voorbereiding als uitvoering gezamenlijk op te trekken. De voorbereidende “koude” taken worden door het programma C&R samen met de gemeenten en partners vormgegeven. Voor de uitvoering van de “warme” taken stellen de gemeenten conform de samenwerkingsovereenkomst capaciteit in de vorm van medewerkers in piketten beschikbaar. Geneeskundige Hulpverleningsorganisatie in de regio (GHOR) De GHOR is belast met de coördinatie, aansturing en regie van de geneeskundige hulpverlening bij grote ongevallen en met de advisering daarover aan overheden en organisaties op dit gebied. De GHOR beweegt zich op het snijvlak van drie beleidsdomeinen: openbaar bestuur, veiligheid en gezondheidszorg. De GHOR focust op het realiseren van een naadloze opschaling van dagelijkse naar grootschalige medische hulpverlening onder regie van het openbaar bestuur. Daarnaast bevordert de GHOR dat de betrokken organisaties als een samenhangende zorgketen kunnen optreden, zodat slachtoffers de best mogelijke zorg krijgen. Dit met als doel slachtoffers zo goed mogelijk te helpen en (blijvende) gezondheidsschade ter vermijden, dan wel te minimaliseren.

2.2.3 Wat heeft het gekost? Programma Crisisbeheersing en Rampenbestrijding (incl. GHOR)

Rekening 2020

Begroting 2021 na wijziging 404 5.755

Rekening 2021

498 5.144

Begroting 2021 voor wijziging 244 5.374

Dotatie voorzieningen Onttrekking voorzieningen Mutatie voorzieningen

-

-

-

-

Dotatie reserves Onttrekking reserves Mutatie reserves

-

-

-

-

-4.646

-5.130

-5.351

-5.299

Baten Lasten

Resultaat

568 5.867

C&R (inclusief GHOR) is een zelfstandig programma dat geheel wordt gedekt vanuit de algemene middelen van de Veiligheidsregio. In de overige inkomsten is een baat verantwoord van € 232.000 ter dekking van COVID-19 kosten die in 2021 incidenteel zijn gemaakt. Hiertegenover staan extra exploitatielasten voor hetzelfde bedrag. Voor het overige ligt de exploitatie van het programma C&R in lijn met de vastgestelde begroting.

15

Jaarstukken 2021 Veiligheidsregio Zuid-Limburg

2.2.4 Wat hebben we daarvoor in 2021 gedaan? Om te beginnen hebben we ook in 2021 weer een belangrijke bijdrage kunnen leveren aan onze core business: het voorbereiden op crises en organiseren van onder meer leiding en coördinatie als het er op aankomt. Zowel COVID-19 als de Hoogwaterramp in juli hebben een behoorlijke wissel getrokken op de medewerkers van C&R en op alle andere collega’s binnen VRZL. Waar de organisatie, net als de zorgmedewerkers en vele anderen, na ruim een jaar COVID-19 toe was aan rust en ontspanning, werden we in de zomer geheel onverwacht verrast door het Hoogwater. Enkele dagen van hoogconjunctuur en maanden van nazorg, nafase en evaluaties. Er is aandacht voor de collega’s in de breedte van de organisatie omdat we zien dat deze ramp in de organisatie een enorme impact heeft. Twee keer GRIP 4 in een dergelijk korte periode komt niet vaak voor, maar is wel een uitdaging die wij als organisatie in 2021 voor onze kiezen kregen. Alle GRIP incidenten binnen VRZL worden multidisciplinair en met input van externe partners geëvalueerd. Verbeterpunten worden verzameld, gedeeld met partners en met bestuur en vertaald naar implementatie. In figuur 1 is het aantal GRIP-incidenten in 2021 weergegeven. 2021 GRIP 1 GRIP 2 GRIP 3 GRIP 4 Totaal

20 3 0 2 25

Figuur 1. Aantal GRIP-incidenten in 2021

In 2021 is gewerkt aan het omzetten van de verbeterpunten van de incidenten uit 2020 en 2021. Daarin zijn 5 thema’s te onderscheiden: • • • • •

Informatiemanagement Crisiscommunicatie Multidisciplinaire operationele voorbereiding en crisisorganisatie Crisisruimten Meldkamer (voor zover het rampen/crisis betreft).

De belangrijkste resultaten die in 2021 gerealiseerd zijn willen we niet onvermeld laten. De verbetering van de C2000 dekking op het Chemelot-terrein en de ingebruikname van een gezamenlijk droneteam van VRZL en Sitech zijn voorbeelden van een efficiënte invulling van de samenwerking met Sitech en de gezamenlijke verantwoordelijkheid die we daarbij kennen. In de eigen organisatie vergde het uitvoeren van de planning op het terrein van MOTO en MOV ook in 2021 veel creativiteit en extra inspanning. COVID-19 leverde forse beperkingen op het gebied van fysieke aanwezigheid op. Waar mogelijk is gekozen voor een hybride opzet van oefeningen. Deelnemers waren fysiek verspreid over diverse locaties en voerden digitaal crisisoverleg. Er zijn waar mogelijk e-learning modules gemaakt en aangereikt aan doelgroepen waaronder ook BT-leden. Met deze maatregelen kon de oefenkalender in 2021 grotendeels worden gerealiseerd. COVID-19 heeft ondanks zijn beperkingen aangetoond dat digitaal vergaderen ook in crisissituaties voldoet. Die perspectieven zullen nader onderzocht worden omdat de tijdswinst in afstemming en overleg evident is. Deze ruimte kan (wellicht) gebruikt worden om ook sneller aan de maatschappelijke behoefte van snelle informatievoorziening in crisissituaties te voldoen. 16

Jaarstukken 2021 Veiligheidsregio Zuid-Limburg

Op het vlak van de planvorming is gewerkt aan het onderhoud van de verschillende planfiguren zoals de rampenbestrijdingsplannen, Multidisciplinaire InzetKaarten (MIK’s) en bereikbaarheidskaarten inclusief het voeren van de benodigde overleggen en afstemmingen. Daarnaast heeft MOV gewerkt aan het bij elkaar brengen van GRIP-specifiek informatie ten behoeve van de “Crisis-Connect-applicatie” die in 2022 verder uitgerold zal worden. Met deze applicatie wordt planvorming gerichter en gebruiksvriendelijker aangeboden aan crisisfunctionarissen, is er op alle momenten inzicht in de dienstdoende GRIP-functionarissen met de mogelijkheid om onderling te ruilen en is er een centraal beheerd telefoonboek beschikbaar. Dat betekent voor de gebruikers een enorme vooruitgang in beschikbaarheid en toegankelijkheid van planvorming en beschikbaarheid van contactgegevens in crisissituaties (en ook daarbuiten). Informatiemanagement blijft een belangrijk speerpunt in de doorlopende verbetering van Crisisbeheersing en Rampenbestrijding. Bij complexe incidenten hebben de functionarissen crisiscommunicatie, de beslissers en de bestuurders behoefte aan snelle en correcte beeldvorming (wat heeft plaatsgevonden, welke risico’s zijn er en in welke gebieden, en wat is het handelingsperspectief) op basis van adequate en gevalideerde informatie.

Er zijn in 2021 vervolgstappen gezet in het vormgeven van het Veiligheidsinformatiecentrum (VIC). In het VIC wordt informatie over de toestand in de regio en de omgeving systematisch toegankelijk gemaakt. Daarmee kan tijdens een crisis de situatie sneller en beter worden ingeschat. Bevolkingszorg heeft onder meer gewerkt aan het actualiseren van de samenwerkingsovereenkomst tussen de gemeenten en VRZL. Daarnaast hebben medewerkers van C&R ook in 2021 geparticipeerd in de dedicated sectie bevolkingszorg zoals die voor COVID-19 was en die recent weer is opgetuigd. Bij de Hoogwater crisis hebben de medewerkers van C&R een bijdrage aan die sectie Bevolkingszorg kunnen leveren en de belangrijke liaisonfunctie richting de getroffen gemeenten kunnen vervullen. De medewerkers van Communicatie hebben in de breedte van hun takenpakket (corporate communicatie, risicocommunicatie en crisiscommunicatie) een enerverend jaar achter de rug. Op alle fronten was hun inzet noodzakelijk waarbij de werkgroepen rondom Chemelot in het kader van risicocommunicatie en de tomeloze inzet bij Hoogwater en rondom COVID-19 het meest in het oog springen.

2.2.5 Risico’s binnen C&R Op het gebied van C&R hebben wij als VRZL een aantal “eigenstandige” verantwoordelijkheden zoals voorbereiden op, faciliteren, organiseren. Als het aankomt op de uitvoering kennen wij afhankelijkheden van derden. We zijn in veel gevallen de coördinator en regisseur bij een crisis en zijn daarmee afhankelijk van derden waarover we feitelijk niets te zeggen hebben. Concrete voorbeelden daarvan zijn de beschikbaarheid van piketmedewerkers in tijden van nood. Voor een flits-incident is die beschikbaarheid vaak geen probleem. Langdurige inzet van piketmensen in COVID-19 en bij Hoogwater hebben aangetoond dat dit systeem kwetsbaar is en afhankelijkheden kent. Daarmee kan niet in alle gevallen zonder meer vertrouwd worden op een adequate samenstelling van crisisteams. Dat is een risico. Wij zijn in de uitvoering ook afhankelijk van informatie van anderen. De Hoogwaterramp in de zomer heeft onder meer aangetoond dat wij bij de bestrijding, bij het ontwikkelen van scenario’s enorm afhankelijk zijn van informatie van andere (soms buitenlandse) partijen (in dit geval bijvoorbeeld waterstanden en duidingen). Hoe betrouwbaarder die informatie is, hoe adequater een beleidsteam of een operationeel team samen met die partners besluiten kan nemen en incidenten kan bestrijden.

17

Jaarstukken 2021 Veiligheidsregio Zuid-Limburg

Het niet kunnen beschikken over adequate en betrouwbare informatie die door deskundigen geduid wordt, vormt daarmee een toenemende risico. Een laatste risico binnen C&R zijn de zogenaamde zwarte zwanen, de onbekende risico’s. Wij prepareren en bereiden ons voor op bekende risico’s. Als die naar aard, omvang en locatie voorspelbaar zijn maken we er plannen als een RBP of een MIK voor. Een voor de hand liggend risico zijn daarmee de onbekende risico’s en de voorbereiding daarop. Want ondanks dat er onbekende en onverwachte situaties kunnen ontstaan waarop ook de veiligheidsregio nog niet voorbereid is, is de maatschappelijke verwachting wel dat VRZL en de samenwerkende partners helpen in nood. In paragraaf 2.6.1.2 op bladzijde 28 is een tabel met risico’s opgenomen die een financiële impact kennen op C&R en op bladzijde 29 zijn deze risico’s toegelicht.

2.2.6 GHOR De GHOR maakt onderdeel uit van het programma C&R. De cijfers uit de jaarverantwoording GHOR zijn derhalve in het programma C&R verwerkt. De GHOR maakt organisatorisch onderdeel uit van de GGD Zuid Limburg. En zij volgen voor de bedrijfsvoering de lijn van de GGD Zuid Limburg. Voor een nadere toelichting verwijzen we naar de jaarrekening van de GGD Zuid Limburg en de jaarverantwoording van de GHOR.

18

Jaarstukken 2021 Veiligheidsregio Zuid-Limburg

Brandweerzorg 2.3.1 Bestuurlijke dialoog Brandweerzorg Tijdens een startsessie met het algemeen bestuur is verkennend gesproken over de bestuurlijke dialoog verantwoorde brandweerzorg 2024-2030. Hierbij is de wens uitgesproken om niet te snel in uitvoeringsvraagstukken te belanden, maar eerst een principiële discussie over een aantal thema’s te voeren. Benadrukt is het belang van de vrijwilligheid; vanuit het oogpunt van betaalbaarheid maar zeker ook vanuit inwoner-betrokkenheid. Daarbij heeft het algemeen bestuur aangegeven dat zij binnen de huidige financiële kaders wensen te blijven. De opbrengst van het traject heeft geleid tot een door het algemeen bestuur vastgestelde bestuursopdracht. In 2021 heeft de start hiervan plaatsgevonden en 2022 zal worden gebruikt om enerzijds de op ons af komende wettelijke ontwikkelingen te doorgronden en anderzijds het bestuur in de positie te brengen om te kunnen onderzoeken welke vernieuwing gewenst en haalbaar is. In 2021 zijn de thema’s incidentbestrijding en risicobeheersing in thematische bijeenkomsten uitgebreid met het algemeen bestuur besproken. De belangrijkste uitgangspunten rondom incidentbestrijding waren: behoud vrijwilligheid (mede voor de slagkracht), het vasthouden aan de backbone van de huidige beroepskazernes (o.a.

voor de paraatheid), het blijven invullen van de bestaande specialismen en het inrichten van het nieuwe dekkingsplan via de systematiek van gebiedsgerichte opkomsttijden. De belangrijkste uitgangspunten rondom risicobeheersing waren dat bevestigd werd dat de brandweer de adviseur blijft van de gemeente in het kader van fysieke veiligheid en de niet wettelijke taken blijft uitvoeren. Daarnaast zal de gemeente in overleg gaan met de brandweer over de risico’s op basis van een op te leveren dynamisch brandweerrisicoprofiel. Uitkomst van dat gesprek wordt vastgelegd in het integraal veiligheidsplan van de gemeente. De opbrengst van de bestuurlijke dialoog zal worden uitgewerkt in het nieuwe meerjarenbeleidsplan VRZL dat medio 2023 ter besluitvorming in het AB zal worden gebracht.

2.3.2 Wie zijn we? We verhogen de veiligheid in Zuid-Limburg door ons inzicht in risico’s verder te verbeteren, door voorlichting en communicatie en door snelle en ter zake doende interventies daar waar het toch mis is gegaan. Daarvoor moeten we onze regio en de belangrijke partners daarin goed kennen, willen we risico’s snel kunnen signaleren en daarover gezaghebbend adviseren en willen we adequaat optreden. Onze sterke verbondenheid met de maatschappij maakt dat we de samenwerking actief op kunnen en moeten zoeken. Het programma brandweerzorg bestaat uit de volgende onderdelen: • Risicobeheersing • Vakbekwaamheid • Kaderstelling • Meldkamer • Incidentbestrijding

19

Jaarstukken 2021 Veiligheidsregio Zuid-Limburg

2.3.3 Waar staan we voor? We willen de risico’s op branden en incidenten (van klein tot grote ramp/crisis) in de regio verkleinen mede door kennis te delen en het lerend vermogen van onze organisatie te vergroten. Daarnaast bestrijden we brand- en andere incidenten, dragen zorg voor de redding van mens en dier en we verkleinen de fysieke, sociale, economische en ecologische gevolgen van brand en andere ongevallen.

2.3.4 Wat heeft het gekost? Programma Brandweerzorg

Rekening 2020

Baten Lasten

340 34.625

Begroting 2021 voor wijziging 315 38.607

Begroting 2021 na wijziging 1.923 38.936

Rekening 2021

Dotatie voorzieningen Onttrekking voorzieningen Mutatie voorzieningen

6.212 2.916 3.296

845 887 -42

3.675 3.893 -218

3.691 3.888 -197

Dotatie reserves Onttrekking reserves Mutatie reserves

1.248 4.320 -3.072

4.490 4.754 -264

3.369 3.664 -295

3.369 3.664 -295

Resultaat

-34.509

-37.986

-36.500

-36.969

2.189 39.650

Het programma Brandweerzorg is een zelfstandig programma dat geheel wordt gedekt vanuit de algemene middelen van de Veiligheidsregio. In de overige inkomsten binnen het programma Brandweerzorg is een incidentele baat verantwoord van € 37.000 ter dekking COVID-19 kosten die in 2021 incidenteel zijn gemaakt. Daarnaast is hier een incidentele baat verantwoord van € 888.000 ter dekking van de kosten die verband houden met de hoogwaterramp. Hiertegenover staan extra exploitatielasten voor hetzelfde bedrag. De hogere personeelskosten komen enerzijds voort uit hogere kosten voor vrijwilligers en anderzijds door hogere kosten voor noodzakelijke inhuur personeel dan begroot. Voor het overige ligt de exploitatie van het programma Brandweerzorg in lijn met de vastgestelde begroting.

20

Jaarstukken 2021 Veiligheidsregio Zuid-Limburg

2.3.5 Wat hebben we daarvoor in 2021 gedaan? Incidentbestrijding Dit onderdeel vormt de kern van de brandweerorganisatie, 24 uur per dag en 365 dagen per jaar staat de operationele brandweerorganisatie paraat. De inzetten in 2021 per gemeente zijn weergegeven in figuur 2.

Figuur 2. Aantal inzetten per gemeente in 2021

Belangrijke zaken die het afgelopen jaar binnen incidentbestrijding hebben gespeeld zijn: Het borgen van de paraatheid kende met Covid-19 uitdagingen maar is zowel voor de beroeps als de vrijwilligers goed gelukt. Opvallend is de toegenomen paraatheid van vrijwilligers door het thuiswerken en het beperken van andere sociale activiteiten. Beperkende maatregelen ten gevolge van Covid-19 hadden uiteraard ook impact op het oefenen en bijscholen van onze beroeps en vrijwilligers. In 2021 hebben we de hybride bezetting in alle 6 de 24-uurskazernes aangepast naar 5 beroeps en 1 vrijwilliger gedurende de avonden en in de weekenden. De massale en langdurige inzet tijdens de hoogwaterramp in juli heeft een grote impact gehad op onze mensen. Dit heeft bij veel collega’s grote indruk gemaakt en veel energie gevraagd en kenmerkt zich ook door een lange nasleep, hier en daar gepaard gaand met uitval. Een laatste belangrijk aandachtspunt in 2021 is de geleverde bijdrage aan de uitwerking van de Bestuurlijke dialoog Vakbekwaamheid De vakbekwaamheid van ons eigen personeel dient te allen tijde op orde te zijn. Brandweerzorg omvat een breed scala aan werkzaamheden op het terrein van advisering en gedragsbeïnvloeding tot en met de repressieve inzet bij incidenten met gevaarlijke stoffen. Dat vraagt een gedegen voorbereiding en 21

Jaarstukken 2021 Veiligheidsregio Zuid-Limburg

hoge mate van deskundigheid. De brandweer investeert in haar vakkennis en sluit daarbij aan bij ontwikkelingen in onze samenleving. Dat is nodig in deze hoogtechnologische samenleving, waarin ontwikkelingen snel gaan. Zowel voor de veiligheid van de burger als voor de eigen veiligheid is het belangrijk dat de brandweer blijft investeren in ontwikkeling van het vak. De invloed van de COVID-19 maatregelen was voor het domein vakbekwaamheid (opleiden en oefenen) in 2021 fors te noemen. Met een creatieve benadering is het gelukt om ook tijdens de lockdowns de opleidingen en oefeningen, deels online en via de elektronische leeromgeving, zo goed mogelijk door te laten gaan om de continuïteit te waarborgen. Bijzondere zaken vormen de dagklas voor nieuwe manschappen, waarbij nieuwe brandweermensen in een veel kortere periode worden opgeleid en de start van een nieuwe klas brandweerinstructeurs, die in de toekomst extra ingezet worden voor het geven van interne brandweeropleidingen Voor het vakbekwaam houden van onze brandweermensen zijn naast de reguliere oefeningen projecten uitgevoerd als bijscholingen voor alle brandweerchauffeurs, voor spoorwegincidenten, voor werken met hoogteverschillen en de bijscholing van de nieuwe basisprincipes van brandbestrijding.

Vanuit de beleidsambities op het gebied van vakbekwaamheid zijn we in 2021 ook gestart met het aanbieden van bijscholingsprogramma’s voor onze brandweerofficieren. Verder is de periode van lockdown effectief gebruikt om het Centrum voor Vakmanschap in Margraten van groot onderhoud te voorzien. Hierdoor staat er nu weer een toekomstbestendig opleidings- en oefencentrum met “stookvoorzieningen” die voldoen aan alle milieueisen en de laatste stand der techniek. Een audit in 2021 heeft geleid tot her-certificering door het IFV. De ontwikkelpunten uit de audit worden de komende jaren opgepakt. Risicobeheersing De brandweer werkt risicogericht en richt zich vooral op: • Een veilige leefomgeving • Veilige incidentbestrijding • Bewustwording en zelfredzaamheid Al lang geleden is geconstateerd dat met alléén het verbeteren van de repressieve inzet, het aantal branden, slachtoffers en schade niet afneemt. Een veilige leefomgeving is voor de toenemende groep kwetsbare burgers belangrijk. Er wordt ingezet op het voorkomen van brand door veilig gedrag. Daarbij werkt de brandweer, samen met lokale partners, aan het vergroten van risicobewustzijn en reikt handelingsperspectieven aan waarmee mensen dat veilig gedrag aanleren. In het thema “Voorkomen van brand” krijgt de brandweer een steeds belangrijkere rol.

In het kader van de Omgevingswet zal zij samen met de gemeenten werken aan integrale veiligheidsplannen (IVP’s) waarin alle maatregelen in het kader van het voorkomen van risico’s in gezamenlijkheid omschreven worden per gemeenten. Deze nieuwe rol is in ontwikkeling. In 2021 zijn op de respectievelijke aandachtsgebieden, binnen de beperkingen die COVID-19 heeft opgelegd, resultaten geboekt. Binnen het product omgevingsveiligheid zijn adviezen gegeven inzake ruimtelijke ordening en milieuvergunningen. In de nieuwe rol binnen de omgevingswet zijn wij betrokken geweest (en nog) bij omgevingsvisie gemeenten, externe veiligheidsadviezen, hebben we deelgenomen aan klankbordgroepen en werkgroepen en bijgedragen aan nieuwe initiatieven als omgevingsplan en omgevingstafel. 22

Jaarstukken 2021 Veiligheidsregio Zuid-Limburg

Vanuit de adviserende rol leveren wij een bijdrage aan een Veilige Energie Transitie en leveren we bijdragen in landelijke netwerken en werkgroepen. Ook in onze eigen regio adviseren we over infrastructurele activiteiten zoals de verbreding van de A2 en langdurige werkzaamheden zoals aan de A79. Industriële veiligheid speelt in onze veiligheidsregio een belangrijke rol. Er zijn 25 BRZO-inspecties uitgevoerd, veiligheidsrapporten beoordeeld en de aanwijzing van een bedrijfsbrandweer is geactualiseerd. Een belangrijke wens is om het huidige brandweerrisicoprofiel door te ontwikkelen naar een dynamisch brandweerrisicoprofiel. De activiteiten van Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving (VTH) zijn in onderstaand diagram weergegeven.

Figuur 3. 2.239 uitgevoerde controles/adviezen/voorlichtingen door Risicobeheersing in 2021 voor de gehele VRZL

Een belangrijke productgroep is brandveilig leven. Onze bijdrage daarin is groot met onder andere herhalingstrainingen, uitvoering van lespakketten ‘Brandweer op school’, nazorg en evaluatie van de rookmeldercampagne voedselbank Zuid-Limburg maar ook voorlichting Brandveilig Leven via social media. Een belangrijke partner op het gebied van Brandveilig Leven zijn de wooncorporaties. Een belangrijk thema is de rookmelderplicht zoals die vanaf juni 2022 ook voor bestaande bouw gaat gelden. Wij hebben onder meer meegewerkt aan kennisoverdracht naar medewerkers van wooncorporaties Tenslotte laten we niet onvermeld dat we onderzoek hebben gedaan naar de brandveiligheid van kinderkleding in Nederland. In totaal zijn er 244 experimenten brandveiligheid dag en nacht kinderkleding uitgevoerd en de resultaten zijn gedeeld met brandweer Nederland, de brandwondenstichting en het IFV. Meldkamer brandweer Ook in 2021 heeft COVID-19 en de daaruit voorvloeiende maatregelen een grote rol gespeeld in de bedrijfsvoering van de meldkamer. Het borgen van de continuïteit heeft veel aandacht gevraagd. Maatregelen uit het continuïteitsplan zijn een aantal malen van toepassing geweest. Ook de geoefendheid van de centralisten en de CaCo’s heeft te lijden gehad onder de Coronacrisis.

Er is bovendien sprake van langdurig ziekteverzuim waardoor de instandhouding van roosters als uitdagend omschreven mag worden. 23

Jaarstukken 2021 Veiligheidsregio Zuid-Limburg

Vrijwel het hele jaar is gebruik gemaakt van remote werkplekken in Venlo en Heerlen. Door op de remote werkplekken de aanname centralist te plannen, ontstond meer fysieke ruime in de meldkamer van Maastricht. Hierdoor kon de anderhalve meter maatregel beter gewaarborgd worden. Dit heeft een wezenlijke bijdrage geleverd aan het voorkomen van besmettingen en quarantainemaatregelen. Het Hoogwater en de daarmee gepaarde overlast heeft ook in de meldkamer veel impact gehad. Het aantal meldingen was dermate hoog dat, ondanks de overloop naar andere meldkamers in het land, 112 niet geborgd kon worden. Op dienstdoende centralisten heeft dit een grote impact gehad omdat zij zich machteloos voelden. Daaraan is later dat jaar aandacht besteed. Naast de bekende centralisten brandweer kennen we sinds enkele jaren de functie CalamiteitenCoördinator (CaCo). In 2021 zijn we opnieuw gestart met de CaCo’s om ze in verbinding te brengen met de monodisciplinaire meldkamer. Ook verbinding richting met name de informatiemanagers van het regionaal operationeel team heeft aandacht gehad. Geconcludeerd kan worden dat de CaCo’s zich in 2021 verdienstelijk hebben gemaakt binnen het meldkamer domein. Tijdens een aantal grotere incidenten, waaronder de langdurige inzet tijdens de wateroverlast, hebben de CaCo’s zich van hun beste kant laten zien.