9. Bijlage 2 Concept jaarrekening 2023 VRZL_179161

2023

Jaardocument VRZL

INHOUDSOPGAVE 1 1.1 1.2 1.3 1.4 1.4.1 1.4.2 1.4.3

DEEL A – INLEIDING JAARSTUKKEN ............................................................................................. 5 Voorwoord .......................................................................................................................................... 5 Leeswijzer ........................................................................................................................................... 6 Bestuur ............................................................................................................................................... 6 Deel A – Samenvatting VRZL jaarrekening 2023 ............................................................................ 7 Wie wij zijn en wat ons doel is ............................................................................................................. 7 Economisch beeld ................................................................................................................................ 7 Financiële kengetallen ......................................................................................................................... 8

2 2.1 2.1.1 2.1.2 2.1.3 2.1.4 2.1.5 2.1.6 2.2 2.2.1 2.2.2 2.2.3 2.2.4 2.3 2.3.1 2.3.2 2.3.3 2.3.4 2.4

DEEL B – JAARVERSLAG ............................................................................................................... 11 Wie wij zijn en wat ons doel is ........................................................................................................ 11 Omvangrijk netwerk ........................................................................................................................... 11 Missie, visie en kernwaarden ............................................................................................................. 11 Doel .................................................................................................................................................... 12 Ons werkgebied ................................................................................................................................. 12 Beleidskader ...................................................................................................................................... 13 Wat heeft het gekost? ........................................................................................................................ 13 Programma Crisisbeheersing en Rampenbestrijding (inclusief GHOR) ....................................

14 Wie zijn we? ....................................................................................................................................... 14 Waar staan we voor? ......................................................................................................................... 14 Wat hebben we daarvoor in 2023 gedaan? ....................................................................................... 15 Wat heeft het gekost? ........................................................................................................................ 19 Programma Brandweerzorg ............................................................................................................ 20 Wie zijn we? ....................................................................................................................................... 20 Waar staan we voor? ......................................................................................................................... 20 Wat hebben we daarvoor in 2023 gedaan? ....................................................................................... 20 Wat heeft het gekost? ........................................................................................................................

27 Paragrafen ........................................................................................................................................ 28

Veiligheidsregio Zuid-Limburg – concept jaardocument VRZL 2023

pagina 2/83

2.4.1 2.4.2 2.4.3 2.4.4 2.4.5 2.4.6 2.5 2.6 2.7 2.8 2.9 2.10 2.11

Weerstandsvermogen en risicobeheersing ........................................................................................ 28 Onderhoud kapitaalgoederen ............................................................................................................ 35 Financiering ....................................................................................................................................... 35 Bedrijfsvoering ................................................................................................................................... 37 Verbonden partijen ............................................................................................................................. 46 Wet open overheid (WOO) ................................................................................................................ 47 Functioneel Leeftijdsontslag (FLO) ................................................................................................ 48 Hoogwaterramp ................................................................................................................................ 48 Oekraïne / Crisis noodopvang asielzoekers .................................................................................. 49 Meerjarenbeleidsplan VRZL 2024-2027 ..........................................................................................

50 Afronding Bestuurlijke dialoog Brandweerzorg ........................................................................... 51 Huisvesting bestuurlijke opdracht ................................................................................................. 52 Wet gemeenschappelijke regelingen ............................................................................................. 52

3 3.1 3.2 3.3 3.4 3.4.1 3.4.2 3.4.3 3.4.4 3.4.5 3.5 3.5.1 3.5.2 3.5.3 3.5.4 3.5.5 3.5.6

DEEL C – JAARREKENING ............................................................................................................. 53 Balans (voor resultaatbestemming) ............................................................................................... 54 Overzicht van baten en lasten ........................................................................................................ 56 Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling .................................................................... 57 Toelichting op de balans ................................................................................................................. 57 Vaste activa ....................................................................................................................................... 60 Vlottende activa ................................................................................................................................. 61 Vaste passiva ..................................................................................................................................... 64 Vlottende passiva ............................................................................................................................... 67 Niet uit de balans blijkende rechten en verplichtingen .......................................................................

68 Toelichting op het overzicht van baten en lasten ......................................................................... 69 Algemeen ........................................................................................................................................... 69 Algemene dekkingsmiddelen ............................................................................................................. 69 Programma Crisisbeheersing en Rampenbestrijding (inclusief GHOR) ............................................ 70 Programma Brandweerzorg ............................................................................................................... 71 Bedrijfsvoering (overhead) ................................................................................................................. 72 Toevoegingen en onttrekkingen aan voorzieningen .......................................................................... 72

Veiligheidsregio Zuid-Limburg – concept jaardocument VRZL 2023

pagina 3/83

3.5.7 3.5.8 3.5.9 3.5.10 3.5.11 3.5.12 3.5.13 3.6 3.7 3.8

Toevoegingen en onttrekkingen aan reserves ................................................................................... 73 Aanwending van het bedrag voor onvoorzien .................................................................................... 73 Overzicht incidentele baten en lasten per programma ...................................................................... 73 Structureel begrotingssaldo ............................................................................................................... 74 Begrotingsrechtmatigheid .................................................................................................................. 75 Wet normering bezoldiging topfunctionarissen .................................................................................. 76 Voorstel nog te bestemmen resultaat ................................................................................................ 78 Financiële rechtmatigheidsverantwoording Veiligheidsregio Zuid-Limburg ............................. 79 Sisa-verantwoording ....................................................................................................................... 80 Taakvelden ....................................................................................................................................... 81

4 4.1

OVERIGE GEGEVENS ..................................................................................................................... 82 Controleverklaring van de onafhankelijke accountant ................................................................ 82

5 5.1

BIJLAGE ........................................................................................................................................... 83 Bijdrage gemeenten 2023 ................................................................................................................ 83

Veiligheidsregio Zuid-Limburg – concept jaardocument VRZL 2023

pagina 4/83

1

DEEL A – INLEIDING JAARSTUKKEN

1.1 VOORWOORD Als veiligheidsregio willen we, net als iedere organisatie, elke dag opnieuw een beetje beter worden. Met elkaar onze jaarlijkse doelstellingen behalen. Werkprocessen slimmer inrichten en onze dienstverlening verbeteren. Het wezenlijke verschil met veel andere organisaties: zodra de pieper gaat om in de bres te springen bij een brand, hulpverlening of ‘flitsramp’, moet de rest van het werk wijken. Of het ‘reguliere’ werk komt er gewoon bovenop. En dat is prima. Hulpverlenen bij rampen en crises is onze primaire taak. Het geeft ons voldoening. Het geeft ons wilskracht om de lat nog wat hoger te leggen. Ook bij langdurige crises, staan we – dag in dag uit – klaar om te helpen. In 2023 hebben we samen met onze gemeenten bemiddeld tussen vraag en aanbod van opvanglocaties en woningen. We stemmen af met de ministeries. En we hebben geholpen om noodlocaties in te richten. Ook veren wij mee op het moment dat aanmeldcentrum Ter Apel ontlast moet worden, op zoek naar plekken voor asielzoekers van niet-Oekraïense afkomst. Onze capaciteit en inzet werd tot een maximum gestretcht. En dat gold evengoed voor alle betrokken gemeenten. Daarnaast runnen wij als hulpverlener en netwerkpartner zelf ook ‘gewoon’ een organisatie. Een organisatie die we meer robuust en toekomstbestendig dienen te maken. Ook op dat vlak hebben we stappen gezet in 2023.

Het is ons gelukt nieuw talent te werven op de vacatures die open stonden ter versterking van de crisisbeheersing en rampenbestrijding waarvoor we extra BDuR middelen hebben ontvangen en daarmee kwetsbaarheden te verminderen. Het lukt ons ook de eigen werkprocessen en onze dienstverlening te verbeteren. Het lukt ons alle GRIP-opschalingen van dit jaar te evalueren en onze manier van werken aan te scherpen met wat wij daaruit leerden. We onderzochten hoe in 2030 adequate brandweerzorg te kunnen blijven leveren. We startten de dialoog over ‘Welke vernieuwingen zijn nodig in onze huisvesting en wat is haalbaar?’ Binnen Crisisbeheersing en Rampenbestrijding organiseren we de versterking van de organisatie in de breedte (dus ook met de partners) en geven we invulling aan de opdrachten die met de beschikbaarstelling van de extra BDRUR middelen meegekomen zijn. Met name de inzet bij langdurige crises is een aandachtspunt. Het meerjarenbeleidsplan 2024-2027 is in 2023 afgerond en bestuurlijk vastgesteld. Daarmee liggen onze ambities voor de periode tot eind 2027 vast. We zijn hard aan het werk om de vertaling naar het nu en naar acties en projecten te maken. En vanzelfsprekend worden incidenten bestreden, vergunningen verleend, risico’s voortdurend in kaart gebracht en blijft de meldkamer operationeel. Dit alles bij elkaar vergt wat van onze mensen. Een winnaarsmentaliteit.

Daarbij draait winnen niet om het verslaan van een denkbeeldige ‘concurrent’ of het persé halen van onze jaarlijkse (financiële) doelstellingen. Winnen gaat over accepteren van omstandigheden waar je geen invloed op hebt en het vinden van de kracht om moeilijke omstandigheden die je wél in de hand hebt, te veranderen. Dank aan de collega’s van de gemeenten die zich inzetten om zaken voor elkaar te krijgen rondom de crisisopvang. Dank aan de collega’s van onze organisatie die zich zo flexibel opstelden of ervoor zorgden dat de dagdagelijkse werkzaamheden gewoon doorliepen. Wat soms onmogelijk leek, maakten wij met elkaar toch mogelijk. Ook financieel had dit uiteraard impact op onze organisatie. We voeren scherp aan de wind met de noodopvang, crisisnoodopvang en andere voorzieningen. In financiële zin leverde dat incidenteel middelen op. Met die incidentele middelen waren we als organisatie in staat om een aantal zaken zelf op te pakken en hoefden we die claims niet door te zetten bij gemeenten. We konden zelf voorzien in de extra dotatie die voor FLO noodzakelijk was, we konden zelf de extra energiekosten over 2023 opvangen en konden een incidentele bijdrage leveren (alleen in 2023) aan de gestegen CAO kosten. Op die wijze hebben de gezamenlijke inspanningen ook geleid tot gezamenlijk voordeel. Het resultaat over 2023 is mede door deze incidentele middelen positief (€ 1,9M).

Een voorstel voor de bestemming van dit resultaat is onderdeel van deze jaarrekening waarbij wij nu onder meer inzetten op een gedeeltelijke teruggave aan de gemeenten, het aanvullen van de algemene reserves om mogelijke risico’s beter af te kunnen dekken en de vorming van een reserve voor risico’s rondom de aankomende energietransitie. Ik kijk trots terug op de prestaties die we ook in 2023 weer geleverd hebben.

Léon Houben Directeur Veiligheidsregio Zuid-Limburg en commandant Brandweer

Veiligheidsregio Zuid-Limburg – concept jaardocument VRZL 2023

pagina 5/83

1.2 LEESWIJZER Veiligheidsregio Zuid-Limburg (VRZL) blikt terug op de financiën en het beleid van 2023. Onze jaarrekening bestaat uit drie delen. In het eerste deel (deel A) is een managementsamenvatting te vinden. Daarin geven we een beeld wat de Veiligheidsregio doet en bieden we een overzicht van de inkomsten en uitgaven en andere financiële kerngetallen. In het tweede deel (deel B) is het complete jaarverslag te vinden met verantwoording per programma en in het derde deel (deel C) is de financiële jaarrekening opgenomen. De toelichting wie verantwoordelijk is voor het opstellen van deze stukken, is al op de volgende pagina te lezen onder hoofdstuk 1.3: ‘bestuur’.

1.3 BESTUUR VRZL is een verplichte gemeenschappelijke regeling die de gemeenten in Zuid-Limburg in stand houden. Het dagelijks bestuur is verantwoordelijk voor het opstellen van de jaarstukken. Het algemeen bestuur is verantwoordelijk voor het vaststellen ervan. Het dagelijks bestuur is (per 31 december 2023) als volgt samengesteld: Naam De heer W.A.G. Hillenaar

Gemeente Maastricht

De heer J.Th.C.M. Verheijen

Sittard-Geleen

De heer R. Wever

Heerlen

Mevrouw T.P. Dassen - Housen Mevrouw M.H.M. Leurs - Mordang

Kerkrade Stein

Functie Voorzitter Plaatsvervangend voorzitter Portefeuille Crisisbeheersing en Rampenbestrijding Portefeuille Financiën en Personeel Portefeuille Brandweer Portefeuille GHOR

Het algemeen bestuur is (per 31 december 2023) als volgt samengesteld: Naam

Gemeente

Functie

Mevrouw C. van Basten - Boddin De heer E. Geurts Mevrouw W.J.F. van der Rijt - van der Kruis De heer A.P. Krijnen Mevrouw N.H.C. Ramaekers - Rutjens De heer R. Wever Mevrouw T.P. Dassen - Housen De heer R. de Boer De heer W.A.G. Hillenaar Mevrouw M.A.H. Clermonts - Aretz Mevrouw S.C.J. Scheepers De heer J.Th.C.M. Verheijen Mevrouw M.H.M. Leurs - Mordang De heer H.M.H. Leunessen De heer D.M.M.T. Prevoo

Beek Beekdaelen Brunssum Eijsden-Margraten Gulpen-Wittem Heerlen Kerkrade Landgraaf Maastricht Meerssen Simpelveld Sittard-Geleen Stein Vaals Valkenburg a/d Geul

Lid Lid Lid Lid Lid Lid Lid Lid Voorzitter Lid Lid Lid Lid Lid Lid

De heer W. Houben

Voerendaal

Lid

Veiligheidsregio Zuid-Limburg – concept jaardocument VRZL 2023

pagina 6/83

1.4 DEEL A – SAMENVATTING VRZL JAARREKENING 2023 De jaarrekening VRZL 2023 in het kort: 1.4.1 Wie wij zijn en wat ons doel is Wij zijn Veiligheidsregio Zuid-Limburg (VRZL), één van de 25 veiligheidsregio’s in Nederland. VRZL is een hands-on hulpverleningsorganisatie en een netwerkorganisatie in één. In de periode 2010-2023 hebben we ons ontwikkeld van een groot aantal samenwerkende (lokale) brandweerorganisaties naar één veiligheidsregio. Op basis van de gemeenschappelijke regeling is elke gemeente van de regio deelnemer en daarmee onderdeel van VRZL. De organisatiestructuur bestaat uit twee primaire programma’s: Crisisbeheersing & Rampenbestrijding en Brandweerzorg. Ondersteunend daaraan opereert het programma Bedrijfsvoering, waar ook een behoorlijke taak ligt, gezien de organisatie zo nauw verbonden is binnen het brede netwerk van burgers, bedrijven en instellingen. Omvangrijk netwerk Wij werken samen met 16 gemeenten, de Politie Eenheid Limburg, de Geneeskundige Hulpverleningsorganisatie in de Regio (GHOR), het Openbaar Ministerie (OM), provincie Limburg, Veiligheidsregio Limburg-Noord (VRLN), Waterpartners Limburg (waterschap, zuiveringsschap, waterleidingmaatschappij), Defensie, de Regionale Uitvoeringsdienst (RUD) en Chemelot (waaronder Sitech).

Maar denk ook aan partijen als het Nederlandse Rode Kruis, Essent, Enexis, Brightlands, ProRail, de overige zuidelijke veiligheidsregio’s (Zuid-6) en natuurlijk de verschillende hulpverleningsorganisaties in het Euregionale grensgebied (EMRIC). Missie, visie en kernwaarden We maken en houden Zuid-Limburg zo veilig mogelijk. Dat is onze missie. Om deze missie te volbrengen moeten we de (toekomstige) risico’s in onze regio kennen en daarop voorbereid zijn. Paraat zijn en slagkracht leveren. Dat doen we samen met burgers, bedrijven en instellingen. ‘Samen veilig’ is dan ook onze pay-off. We kunnen onze missie en visie alleen waarmaken met een professionele, vitale en wendbare organisatie. En met vakbekwame, initiatiefrijke teamplayers die lef tonen (onze kernwaarden). 1.4.2 Economisch beeld We kunnen niet om de twee grote crises heen welke ook dit jaar een enorme impact hebben gehad op de taken van de VRZL, de opvang ontheemden Oekraïne ten gevolge van de Oekraïne-crisis en de crisisnoodopvang asielzoekers (CNO). Maar 2023 stond ook in het teken van de definitieve afhandeling van de Hoogwaterramp van 2021. Oekraïne-crisis Het jaar 2023 kende een enorme administratieve inspanning om de afhandeling van de Oekraïne-crisis mogelijk te maken.

Declaraties, facturen en aangegane verplichtingen om de opvang in welke vorm dan ook mogelijk te maken, legden een behoorlijke claim op de eigen capaciteit en vroegen om een hoge inzet van middelen. Door het ministerie van Justitie en Veiligheid is hiertoe onder meer een voorschot verstrekt en de meerkosten worden conform landelijk beleid gedeclareerd op basis van de vastgestelde en goedkeurende accountantsverklaring vóór 15 juli 2024. Met name de teams binnen bedrijfsvoering hebben extra inspanningen geleverd om de enorme stroom aan facturen, contracten, aangegane verplichtingen te matchen, te controleren, te verwerken en te declareren. Crisisnoodopvang Asielzoekers Dit geldt ook voor de crisisnoodopvang asielzoekers (CNO). Vanwege de hoge instroom van asielzoekers is er een voortdurende hogere vraag ontstaan voor opvanglocaties. VRZL heeft dit gecoördineerd namens de deelnemende gemeenten en dit heeft een extra claim gelegd op de eigen capaciteit en ging gepaard met hoge kosten. Deze kosten worden maandelijks afgerekend met en vergoed door het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA). Vermeldenswaardig is ook dat in samenwerking met de gemeente Sittard op 12 juni 2023 een opvangcentrum ten behoeve van CNO operationeel is, naast het gebouw van de VRZL, voor maximaal 300 asielzoekers. Dit voor de duur van één jaar.

Veiligheidsregio Zuid-Limburg – concept jaardocument VRZL 2023

pagina 7/83

Hoogwater in Limburg In de maand juli 2021 is Zuid-Limburg getroffen door een Hoogwaterramp van exceptionele proporties. Vijf dagen lang is onze organisatie op de proef gesteld en waren we maximaal opgeschaald. VRZL is verantwoordelijk geweest voor de coördinatie van de hulpverlening. Samen met onze vertrouwde partners en met hulp van velen uit andere veiligheidsregio’s en uit andere organisaties hebben we een gigantische klus geklaard. Gezien de omvang en impact is sprake van forse financiële consequenties. In eerste aanleg moet daarbij natuurlijk vooral aan de schade voor getroffen burgers en bedrijven worden gedacht, maar de bestrijding van de (gevolgen van) de ramp is een kostbare aangelegenheid voor de betrokken (overheids)organisaties. Volgens artikel 55 lid 2 van de Wet veiligheidsregio’s verleent de Minister een bijdrage voor de kosten die voor een veiligheidsregio voortvloeien uit de uitoefening van haar taken. VRZL heeft een claim ingediend bij zowel de WTS alsook bij de WVR. Beide claims zijn door de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) beoordeeld met als uitkomst dat de door VRZL ingediende claims volledig zijn gehonoreerd, waardoor VRZL geen financieel nadeel heeft ondervonden. De vorderingen die waren opgenomen in de balans van de jaarrekening 2022 zijn daarmee gemitigeerd.

Een en ander is afgerond in de eerste maanden van 2023 1.4.3 Financiële kengetallen Algemene dekkingsmiddelen: (bedragen x € 1.000) (zie hoofdstuk 3.3.2) Algemene dekkingsmiddelen

Baten Bijdrage gemeenten Bijdrage gemeenten (FLO) Bijdrage Rijk (BDUR) Bijdrage Rijk (BDUR) extra gelden Totaal

Rekening 2022

Begroting 2023 voor wijziging

Begroting 2023 na wijziging

Rekening 2023

45.371 1.880 6.288 53.539

43.914 1.908 6.153 51.975

47.775 1.947 6.816 691 57.229

47.775 1.947 6.816 417 56.955

Resultaat 2023: (zie hoofdstuk 3.3.13) Het nog te bestemmen resultaat na reeds goedgekeurde mutaties in de reserves door het algemeen bestuur bedraagt € 1.939.693 positief (inclusief GHOR, € 240.448 positief) Hieronder is een voorstel gedaan voor het nog te bestemmen resultaat 2023. Voorstel nog te bestemmen resultaat 2023

Rekening 2023

Positief resultaat over 2023 met verwerking positief resultaat GHOR

1.939.693

Positief resultaat Veiligheidsregio Zuid-Limburg

1.699.245

Positief resultaat GHOR

240.448

Toevoeging aan de algemene reserve De weerstandscapaciteit van de VRZL is ruim onvoldoende. Ultimo 2022 kende deze een factor van 0,29.In 2022 heeft het algemeen bestuur de nota reserves en voorzieningen vastgesteld. Hierin is bepaald dat de omvang van de algemene reserve van de VRZL als onderdeel van de weerstandscapaciteit, gemaximeerd wordt op 4% van de begrotingsomvang (exclusief mutaties in de reserves). Voorgesteld wordt om, uit het nog te bestemmen resultaat 2023, € 782.288 toe te voegen aan de algemene reserve. Daarmee kent de algemene reserve nog niet de maximale omvang van 4% van de begrotingsomvang maar heeft dit wel een positief effect op de weerstandscapaciteit VRZL. Dit positief effect leidt tot een weerstandcapaciteit van 0,59. Dat is nog steeds ruim onvoldoende echter wel een forse verbetering ten opzichte van het jaar 2022. Teruggave deelnemende gemeenten VRZL Voorgesteld wordt om € 1.157.405 te restitueren aan de gemeenten conform de geldende verdeelsleutel ten laste van het positieve resultaat 2023.

Veiligheidsregio Zuid-Limburg – concept jaardocument VRZL 2023

pagina 8/83

Weerstandsvermogen VRZL: (zie hoofdstuk 2.4.1.5) Op 31 december 2023 is de weerstandcapaciteit als volgt (bedragen x € 1.000): Omschrijving Algemene reserve Crisisbeheersing & Rampenbestrijding en Brandweerzorg Algemene reserves GHOR Totaal weerstandscapaciteit Omschrijving Weerstandsvermogen

31 december 2023 1.348 103 1.451 31 december 2023 0,38

Op grond van dit cijfer is de conclusie dat het geraamde weerstandsvermogen voor de Veiligheidsregio als geheel ruim onvoldoende is.

Structureel begrotingssaldo: (zie hoofdstuk 3.3.10) Bedragen in onderstaande tabel zijn x € 1.000. Omschrijving (x € 1.000) Saldo baten en lasten Toevoegingen en onttrekkingen aan reserves Begrotingssaldo na bestemming

2021 -1.036 916 -120

2022 -255 -147 -402

2023 2.950 -1.010 1.940

Incidentele storting voorziening FLO Incidentele vrijval voorziening Maastricht Zuid Incidentele vrijval voorziening Frictiekosten VPT Eenmalige uitkering CAO Incidente storting voorziening groot onderhoud panden Hoogwaterramp Onvoorzien Incidentele dekking overhead en coördinatie opvang vluchtelingen 2022 Incidentele dekking overhead en coördinatie opvang vluchtelingen 2023 Rente schatkistbankieren

-1.000 191 90

-686 -682 335

-900 -196 1.290 3.150 484

Incidentele onttrekking reserve sociaal plan Incidentele onttrekking reserve frictiekosten Incidentele onttrekking reserve schattingswijziging Incidentele onttrekking reserve uitgestelde activiteiten COVID-19 Incidentele onttrekking reserve doorontwikkeling VB Incidentele stortingen ingroeireserve kapitaallasten

35 547 255 261

99 514 82 195 -300

265 250 25 -750

Waarvan incidentele baten en lasten (saldo)

379

-443

3.618

Structureel begrotingssaldo

-499

41

-1.678

Het structureel begrotingssaldo 2023 is € 1.678.000 negatief (2022: € 41.000 positief). Onderstaand beschrijven wij de voornaamste oorzaak van dit negatieve structureel begrotingssaldo. Conform besluit Algemeen Bestuur wordt de gemeentelijke bijdrage (regulier) jaarlijks geïndexeerd op basis van de indexcijfers van de CPB Kerngegevenstabel MEV met peildatum september van het lopende jaar. Van de indexpercentages voor loon en materieel wordt een gemiddelde index berekend op basis waarvan de gemeentelijke bijdrage zal worden geïndexeerd. Dit gemiddelde wordt berekend op basis van de volgende verhouding tussen de loonkosten en de materiële kosten: 2/3 loonkosten – 1/3 prijzen. In het jaar 2023 is er een akkoord gesloten met de vakbonden inzake een nieuwe CAO. Dat heeft ertoe geleid dat er een forse loonstijging is afgesproken die een structurele doorwerking naar 2024 en verder kent. Deze loonstijging is in 2023 niet volledig gecompenseerd door de indexering van de gemeentelijke bijdrage na toepassing van de indexcijfers van de CPB Kerngegevenstabel MEV met peildatum september 2023. Hierdoor ontstaat een structureel tekort op de loonkosten bij VRZL. Dit structureel tekort kent per 31 december 2023 een omvang van € 1.629.029.

Veiligheidsregio Zuid-Limburg – concept jaardocument VRZL 2023

pagina 9/83

In het AB van 1 december 2023 hebben wij ons bestuur een update gegeven van deze structurele impact. Door de ontvangst van incidentele middelen heeft VRZL in samenspraak met het AB besloten deze structurele impact in 2023 niet met deelnemende gemeenten af te rekenen. Het AB heeft hier in haar vergadering van 1 december 2023 mee ingestemd en tevens ermee ingestemd om vanaf 2024 wél de structurele bijdrage regulier te verhogen met een extra structurele bijdrage door deelnemende gemeenten VRZL ter dekking van de structurele Cao lasten ten bedrage van € 1.629.029 op basis van de bestuurlijk afgesproken verdeelsleutel, en dit voor zienswijze aan te bieden aan de gemeenten gelijktijdig met de jaarrekening stukken, om zo tevens te zorgen voor een stabiele bijdrage van deelnemende gemeenten VRZL. In de AB vergadering van 5 juli 2024 zal er een formeel besluit hieromtrent worden genomen waarbij de zienswijze van deelnemende gemeenten wordt meegenomen. Aangezien dit via een zienswijzetraject dient plaats te vinden is het op dit moment onzeker dat deze middelen toegekend worden, waarbij de kanttekening geplaatst dient te worden dat indien deze extra structurele bijdrage niet wordt gehonoreerd, dit zal leiden tot een structureel negatief begrotingssaldo voor VRZL vanaf 2024.

Het wel toekennen van deze middelen zal ertoe leiden dat er geen negatief structureel begrotingssaldo ontstaat en het risico gemitigeerd zal worden, en tevens ertoe zal leiden dat het weerstandsvermogen VRZL fors verbeterd wordt. In paragraaf 2.4.1 Weerstandsvermogen en risicobeheersing is een specifieke duiding van de structurele Cao kosten uitgebreid beschreven.

Veiligheidsregio Zuid-Limburg – concept jaardocument VRZL 2023

pagina 10/83

2

DEEL B – JAARVERSLAG

In dit deel volgt een verantwoording van de programma’s Crisisbeheersing & Rampenbestrijding, Brandweerzorg en Bedrijfsvoering waarin we ook toelichten wat ze doen en waar ze naartoe werken. We beginnen onze toelichting echter op concern niveau.

2.1 WIE WIJ ZIJN EN WAT ONS DOEL IS Wij zijn Veiligheidsregio Zuid-Limburg (VRZL), één van de 25 veiligheidsregio’s in Nederland. VRZL is een hands-on hulpverleningsorganisatie en een netwerkorganisatie in één. In de periode 2010-2023 hebben we ons ontwikkeld van een groot aantal samenwerkende (lokale) brandweerorganisaties naar één veiligheidsregio. Op basis van de gemeenschappelijke regeling is elke gemeente van de regio deelnemer en daarmee onderdeel van VRZL. De organisatiestructuur bestaat uit twee primaire programma’s: dat van Crisisbeheersing & Rampenbestrijding en dat van Brandweerzorg. Ondersteunend daaraan opereert de tak Bedrijfsvoering, waar ook een behoorlijke taak ligt, gezien de organisatie zo nauw verbonden is binnen het brede netwerk van burgers, bedrijven en instellingen.

2.1.1 Omvangrijk netwerk Wij werken samen met de 16 gemeenten, de Politie Eenheid Limburg, de Geneeskundige Hulpverleningsorganisatie in de Regio (GHOR), het Openbaar Ministerie (OM), provincie Limburg, Veiligheidsregio Limburg-Noord (VRLN), Waterpartners Limburg (waterschap, zuiveringsschap, waterleidingmaatschappij), Defensie, de Regionale Uitvoeringsdienst (RUD) en Chemelot (waaronder Sitech). Maar denk ook aan partijen als het Nederlandse Rode Kruis, Essent, Enexis, Brightlands, ProRail, de overige zuidelijke veiligheidsregio’s (Zuid-6) en natuurlijk de verschillende hulpverleningsorganisaties in het Euregionale grensgebied. 2.1.2 Missie, visie en kernwaarden We maken en houden Zuid-Limburg zo veilig mogelijk. Dat is onze missie. Om deze missie te volbrengen moeten we de (toekomstige) risico’s in onze regio kennen en daarop voorbereid zijn. Paraat zijn en slagkracht leveren. Dat doen we samen met burgers, bedrijven en instellingen. ‘Samen veilig’ is dan ook onze pay-off. We kunnen onze missie en visie alleen waarmaken met een professionele, vitale en wendbare organisatie. En met vakbekwame, initiatiefrijke teamplayers die lef tonen (onze kernwaarden).

Veiligheidsregio Zuid-Limburg – concept jaardocument VRZL 2023

pagina 11/83

2.1.3 Doel VRZL is ingericht om de zorg voor openbare veiligheid in de regio te organiseren. Burgers, bedrijven en instellingen verwachten dat wij er voor ze zijn met advies en hulp waar nodig. Samen met onze partners: • • • •

dragen we (pro)actief bij aan de veiligheid in de regio. We brengen risico's in kaart en treffen voorbereidingen op maat; geven we adviezen om daar waar mogelijk onveiligheid te voorkomen en te beperken; bestrijden we incidenten en crises als ze zich toch voordoen. We treden effectief op tijdens een ramp om schade te beperken; beogen we leed en schade zo veel mogelijk te beperken en helpen we verstoringen van het openbare leven zo snel mogelijk te herstellen. We zetten in op slachtofferhulp, nazorg en herstel van materiële schade.

2.1.4 Ons werkgebied Het werkgebied van VRZL is een compact verstedelijkt gebied van circa 650 km2. Buiten de economisch bijzonder waardevolle clustering in onder meer chemie en health en unieke kansen voor versterking van de regio spelen er, door de geografische ligging van Zuid-Limburg, specifieke opgaven. Voor deze regio, die uiterst excentrisch ligt binnen Nederland (ruim 200 km grenslengte en op het smalste deel met 6 km verbonden aan de rest van Nederland), geldt dat in bijzondere mate. Met ongeveer 594.000 inwoners ligt Zuid-Limburg centraal in de Euregio Maas-Rijn. Er zijn binnen VRZL grote industrieën met specifieke veiligheidsrisico’s, zoals chemische industrie en de luchthaven Maastricht-Aachen Airport en we monitoren overstromingsrisico’s door rivieren en het bekenstelstel. Met name in de zomermaanden ontvangen we daarnaast veel toeristen, die zowel in de stedelijke als de landelijke gebieden verblijven.

Veiligheidsregio Zuid-Limburg – concept jaardocument VRZL 2023

pagina 12/83

2.1.5 Beleidskader Voor het functioneren van de organisatie binnen de bestuurlijk juridische context van een gemeenschappelijke regeling is een scala aan wettelijke regelgeving en bestuurlijke afspraken van toepassing. Belangrijke elementen daarin zijn bijvoorbeeld: • • • • • • • • • •

Gemeenschappelijke regeling VRZL Organisatieverordening Controleverordening Verordening financieel beheer Treasurystatuut Meerjarenbeleidsplan 2020-2023 VRZL Regionaal Crisisplan Regionaal Risicoprofiel Diverse rampbestrijdingsplannen voor specifieke categorieën objecten Bestuurlijke dialoog Brandweerzorg

De Wet gemeenschappelijke regeling is in 2022 geactualiseerd en dat betekent dat alle gemeenschappelijke regelingen voor 1 juli 2024 aangepast dienen te worden. Wij zijn daar samen met andere verbonden partijen en begeleid door Boels Zanders mee aan de slag en hebben in de vergadering van het Algemeen Bestuur van 7 juli 2023 de eerste nieuwe concepten voorgelegd ter bestuurlijke besluitvorming. Deze zullen daarna nog verder in procedure gebracht worden. In de vergaderingen van het Algemeen Bestuur hebben we in 2023 maar zullen we ook in 2024 daar waar mogelijk een update geven.

2.1.6 Wat heeft het gekost? Bedragen in onderstaande tabel zijn x € 1.000. Veiligheidsregio Zuid-Limburg (totaal)

Rekening 2022

Begroting 2023 voor wijziging

Begroting 2023 na wijziging

Rekening 2023

Baten Lasten

66.633 52.990

53.920 46.541

85.687 69.034

89.873 70.873

Overhead Onvoorzien Totaal

10.312 10.312

9.996 10 10.006

11.819 196 12.015

12.057 196 12.253

Mutatie voorzieningen Mutatie reserves

3.586 147

-1.473 -1.154

3.628 1.010

3.797 1.010

Resultaat

-402

-

-

1.940

Voor de toelichting op de cijfers verwijzen wij naar de jaarrekening.

Veiligheidsregio Zuid-Limburg – concept jaardocument VRZL 2023

pagina 13/83

2.2 PROGRAMMA CRISISBEHEERSING EN RAMPENBESTRIJDING (INCLUSIEF GHOR) 2.2.1 Wie zijn we? Het programma crisisbeheersing & rampenbestrijding (C&R) omvat alle activiteiten die gericht zijn op de voorbereiding op mogelijke crises en rampen, zoals gedefinieerd in de Wet veiligheidsregio’s. Het gaat om inzicht in en de beheersing van risico’s (volgen, voorkomen, beperken) en de gezamenlijke multidisciplinaire voorbereiding op mogelijke incidenten. Hierbij wordt het begrip “incident” breed opgevat. Het gaat niet alleen om het incident zelf maar ook om de dreiging ervan of de aankondiging van een gebeurtenis. Het kan ook gaan om incidenten of verstoringen die op zichzelf geen ramp of crisis zijn maar die (mogelijk) de openbare orde en veiligheid bedreigen zoals thema’s die grote maatschappelijke onrust tot gevolg kunnen hebben. Het programma omvat de volgende clusters van activiteiten: • • • • • •

Informatiemanagement (IM) Operationele Informatievoorziening (OIV); Multidisciplinaire Operationele Voorbereiding (MOV); Multidisciplinair Opleiden, Trainen en Oefenen (MOTO) en Bevolkingszorg (inclusief evenementen en multidisciplinaire risicobeheersing); Kwaliteitszorg. EMRIC

In deze jaarrekening worden ook de activiteiten uit te voeren door de Geneeskundige Hulpverleningsorganisatie in de Regio (GHOR) omschreven. De GHOR geeft invulling aan de volgende producten en clusters van activiteiten: • • • • •

Risicobeheersing – ontwikkeling naar risicobewustzijn; Planvorming en professionaliteit; Informatiemanagement; Kwaliteitszorg; Ketenmanagement.

2.2.2 Waar staan we voor? Wij inventariseren de grootschalige risico’s in onze veiligheidsregio en in een straal daar om heen. Als wij onze risico’s kennen kunnen we ons daarop voorbereiden. Wij staan voor een adequate voorbereiding en coördinatie van crisisbeheersing en rampenbestrijding binnen het gebied Zuid-Limburg en voor het leveren van een adequate bijdrage op bijstandsaanvragen van andere omliggende regio’s, ook in het buitenland (EMRIC). Dat houdt onder meer in de coördinatie, afstemming, facilitering, regievoering, en het stimuleren van multidisciplinaire samenwerking. Met een goede invulling van de voorbereiding en coördinatie kan de veiligheidsregio haar regie- en netwerkfunctie waarmaken. Daarbij wordt ook ingezet op participatie van burgers (zelfredzaamheid), ondernemers (veerkracht) en instellingen. Wij doen dat door een adequate uitvoering van onder meer risicobeheersing, communicatie en informatiemanagement. Een goed kwaliteitszorgsysteem maakt dat we daarin monitoren en verbeteren waar het kan. Binnen bevolkingszorg komen de gemeentelijke activiteiten en taken in het kader van de Wet Veiligheidsregio’s samen. Het is de ambitie van de 16 Zuid-Limburgse gemeenten om zowel in voorbereiding als uitvoering gezamenlijk op te trekken. De voorbereidende “koude” taken worden door het programma C&R samen met de gemeenten en partners vormgegeven.

Voor de uitvoering van de “warme” taken stellen de gemeenten net zoals de overige interne partners brandweer, Politie en GHOR conform de samenwerkingsovereenkomst capaciteit in de vorm van medewerkers in piketten beschikbaar ten behoeve van de GRIP-opschaling. Geneeskundige Hulpverleningsorganisatie in de regio (GHOR) De GHOR is belast met de coördinatie, aansturing en regie van de geneeskundige hulpverlening bij grote ongevallen en met de advisering daarover aan overheden en organisaties op dit gebied. Een belangrijke basis voor het werk van de GHOR is het provinciaal risicoprofiel dat de beide Limburgse veiligheidsregio’s hebben opgesteld voor de periode 2023-2026. Dat is in 2023 opnieuw vastgesteld en de GHOR heeft daar aan bijgedragen.

Veiligheidsregio Zuid-Limburg – concept jaardocument VRZL 2023

pagina 14/83

De verdere naleving en borging van de aandachtspunten uit de evaluaties van de COVID-19 pandemie hebben voor de GHOR de nodige aanvullende en nieuwe werkzaamheden met zich meegebracht. De GHOR heeft een belangrijke rol in de verdere vertaling van de benoemde verbeterpunten naar de witte – geneeskundige – keten. Na afloop van de crisissituatie rondom COVID-19 is er slechts beperkt tijd geweest voor herstel. Ook voor de GHOR vergt het ondersteunen van de crisisorganisatie rondom Oekraïne en CNO de nodige tijd. De GHOR is daarnaast nauw betrokken bij de vergunningverlening rondom grote evenementen en heeft daarbij vooral aandacht voor de veiligheid en gezondheid van deelnemers en bezoekers. Het aantal evenementen in ZuidLimburg kende een enorme inhaalslag in 2022 en ook 2023 is een druk evenementenjaar. De GHOR maakt onderdeel uit van de veiligheidsregio in casu het programma C&R. De cijfers uit de jaarverantwoording GHOR zijn derhalve in de jaarrekening VRZL, programma C&R verwerkt. De GHOR maakt organisatorisch onderdeel uit van de GGD Zuid Limburg. Zij volgen voor de bedrijfsvoering de lijn van de GGD Zuid Limburg. 2.2.3 Wat hebben we daarvoor in 2023 gedaan? Door de vloeiende overgang van COVID-19, de Hoogwaterramp naar de opvang ontheemden Oekraïne en de Crisis Noodopvang Asielzoekers, is er geen hersteltijd geweest voor de organisatie.

We merken dat dit impact heeft op onze medewerkers en op de crisis-medewerkers van de aansloten partners en gemeenten. We zoeken naar een herinrichting van onze crisisstructuur om collega’s niet meer te hoeven overbelasten ten tijde van langdurige crisis. De reguliere GRIP-structuur zoals bedoeld voor flits-rampen is hier slechts beperkt voor te gebruiken gezien de langdurige belasting. Daarnaast hebben langdurige crises impact op onze reguliere werkzaamheden op basis van wettelijke verplichtingen die door die crises gedeeltelijk vertraging hebben opgelopen bij het uitvoeren hiervan. Een aantal activiteiten is daarom in 2023 minder intensief opgepakt dan verwacht. Samenwerking Een van de vele inzichten die zowel de COVID-19 pandemie als het Hoogwater ons gebracht heeft is dat het in crisissituaties belangrijk is om je collega’s te kennen. Met name in de internationale component die daarbij voor Zuid-Limburg een grote rol speelt hebben we geïnvesteerd. De samenwerking in het programma EMRIC heeft zijn meerwaarde getoond zowel in COVID-19 als in de Hoogwaterperiode. Bevolkingszorg en evenementen Project opvang vluchtelingen Sinds 1 maart 2022 zijn de 16 gemeenten en Bevolkingszorg met behulp van regionale en lokale crisisteams bezig met de noodopvang van vluchtelingen uit Oekraïne.

Bevolkingszorg organiseert en faciliteert de instroom en doorstroom van vluchtelingen, de gemeenten organiseren de opvang van vluchtelingen. Sinds juni 2022 is daar in opdracht van het Rijk ook de crisisnoodopvang van asielzoekers bij gekomen ter ondersteuning van het COA. Bevolkingszorg coördineert en organiseert de crisisnoodopvang van asielzoekers met ondersteuning van gemeenten. Beide opdrachten zijn projectmatig weggezet door externe inhuur t.b.v. coördinatie. Hierdoor kunnen de collega’s binnen bevolkingszorg zich volledig richting op de reguliere werkzaamheden met betrekking tot C&R. Uniform Kwaliteitsniveau Bevolkingszorg Op 7 juli 2023 heeft ons Algemeen Bestuur ingestemd met het landelijke eindvoorstel ‘Uniformiteit Kwaliteitsniveau Bevolkingszorg’. Deze landelijke opdracht vanuit het Veiligheidsberaad beoogt een uniform kwaliteitsniveau van Bevolkingszorg en Crisiscommunicatie binnen de 25 veiligheidsregio’s. In het eindvoorstel is geadviseerd om een heldere definitie van bevolkingszorg op te nemen in de wet, landelijk vastgestelde kwaliteitsindicatoren te gaan hanteren, een achttal kernfuncties voor Bevolkingszorg wettelijk vast te leggen (incl. vakbekwaamheidseisen) en een regierol wettelijk te verankeren voor de besturen van veiligheidsregio’s. Deze adviezen worden conform een landelijk implementatieplan in 2024 en 2025 verder uitgewerkt en geïmplementeerd.

Samenwerkingsovereenkomst Bevolkingszorg Op 1 december 2023 heeft het Algemeen Bestuur van de veiligheidsregio een geactualiseerde ‘Samenwerkingsovereenkomst Bevolkingszorg Zuid-Limburg’ vastgesteld. In deze overeenkomst maken de gemeenten afspraken over de onderlinge samenwerking en bijstandsverlening in het kader van de gemeentelijke crisisbeheersing en rampenbestrijding, Bevolkingszorg en Crisiscommunicatie.

Veiligheidsregio Zuid-Limburg – concept jaardocument VRZL 2023

pagina 15/83

De nieuwe afspraken zijn gericht op de invulling van de crisisfuncties voor crisiscommunicatie en de Officier van Dienst Bevolkingszorg (OvD-Bz). Project nieuwe evenementen software 2024 In 2023 is, na heroverweging van de verantwoordelijkheden rondom het proces evenementen, en in navolging hierop in opdracht van de gemeenten, gestart met een project ter verbetering of vervanging van de huidige evenementenapplicatie EvenementAssistent. Voor dit project is een externe projectleider aangesteld. De projectdoelstelling van het project is om ervoor te zorgen, dat ten tijde van het verlopen van het onderhoudscontract op 31 dec 2024 van de huidige EvenementAssistent er continuïteit geboden wordt voor het registratie- en vergunningverleningsproces van evenementen bij alle gemeenten en hulpdiensten binnen VRZL. Provinciaal Risicoprofiel en Beleidsplan In 2023 is ons risicoprofiel, in samenwerking met onze buurregio Veiligheidsregio Limburg-Noord, en met input van al onze (keten)partners, opnieuw geïnventariseerd en geactualiseerd. Het Provinciaal Risicoprofiel heeft tevens als input gediend voor het Meerjarenbeleidsplan 2024-2027 en vervolgens het crisisplan van VRZL. Informatiemanagement Binnen informatiemanagement wordt vooral gewerkt aan het opzetten en uitvoeren van projectmatige werkzaamheden op basis van aangescherpte beleidskeuzes: we moeten en willen de lat hoger leggen.

Dit betreft de doorontwikkeling van de operationele informatievoorziening, de doorontwikkeling van de verschillende informatierollen en hun samenspel binnen de crisisorganisatie en de doorontwikkeling van het multidisciplinaire veiligheidsbeeld vanuit het VIK (veiligheidsinformatieknooppunt). In het kader van het VIK werkten we ook in 2023 samen met Veiligheidsregio Limburg Noord, ook om ervoor te zorgen dat de gezamenlijke meldkamer dezelfde uitgangspositie heeft voor beide veiligheidsregio’s. We willen altijd weten wat er speelt in de regio, dit geven we vorm door informatie gestuurd te werken onder de noemer van informatie gestuurde veiligheid. Ook met de zes zuidelijke veiligheidsregio’s werken we samen om in Zuid-6 verband de doorontwikkeling van informatieproducten en -werkwijzen voor de versterking van de 24/7 informatiepositie binnen crisisbeheersing in te vullen. De Oekraïne- en vluchtelingencrisis heeft een flinke impact gehad op informatiemanagement. Het verzamelen, duiden en veredelen van informatie om adequate antwoorden op te leveren voor het crisismanagement is onmisbaar. Dit kost veel tijd en energie en legt een zware claim op de betreffende crisisfunctionarissen. Informatiemanagement is een belangrijk speerpunt binnen C&R.

Bij complexe incidenten hebben de functionarissen crisiscommunicatie, de beslissers en de bestuurders behoefte aan snelle en correcte beeldvorming (wat heeft plaatsgevonden, welke risico’s zijn er en in welke gebieden en wat is het handelingsperspectief). In 2023 hebben we verder gewerkt aan het beschikbaar krijgen van informatie vanuit verschillende vakgebieden, om die geduid verder te kunnen brengen naar de crisisorganisatie.

MOV en MOTO Crisisplan en rampbestrijdingsplannen Het actueel houden van de wettelijk verplichte plannen (crisisplan en rampbestrijdingsplannen) en afgeleiden hiervan (multidisciplinaire informatiekaarten) gebeurt in een drie- of vierjaarlijkse cyclus. In 2023 is conform deze planning het crisisplan geactualiseerd. Voor het RBP Hoogwater Limburg geldt dat de hoogwaterramp in 2021 aanleiding is geweest om het RBP Hoogwater Limburg enkele jaren op rij te actualiseren in een hogere snelheid dan de wettelijke cyclus voorschrijft . Bijgevolg is in 2023 het RBP Hoogwater Limburg van december 2022 geïmplementeerd en is tegelijkertijd het RBP inhoudelijk verder geactualiseerd (vaststelling staat gepland voor begin 2024); daarnaast is de operationele multi-actielijst hoogwater Maas geüpdatet en zijn de eerste multi-actielijsten hoogwater zijrivieren opgeleverd. We hebben in 2023 ook een RBP uit gefaseerd, te weten het RBP NATO Base Geilenkirchen; hiervoor in de plaats is er een oplegger NATO vastgesteld voor bij de MIK Luchtvaartincidentmanagement.

Veiligheidsregio Zuid-Limburg – concept jaardocument VRZL 2023

pagina 16/83

Overige plannen Op het vlak van de planvorming is naast het actualiseren van crisisplan en RBP’s ook gewerkt aan het onderhoud van Multidisciplinaire Informatie Kaarten (MIK’s), bereikbaarheidskaarten en operationele bladen voor de meldkamer, inclusief het voeren van de benodigde overleggen en afstemmingen. Het resultaat is onder meer dat de in 2022 geactualiseerde MIK's zijn geïmplementeerd, en dat verschillende andere MIK's waaronder die voor cyber en die voor extreem geweld & mogelijk terrorisme zijn geactualiseerd (definitief conceptfase). Ook is op het thema cyber de verbinding gelegd met het RIEC, onder meer door deelname van VRZL aan de cyber oefendriehoek van het RIEC. Ook op het gebied van preparatie rondom Chemelot is het nodige geïnvesteerd: de werkgroep Intensivering samenwerking VRZL-Sitech is ook dit jaar op tweewekelijkse basis doorgegaan en er is gewerkt aan een verkeerscirculatieplan Chemelot. Multidisciplinair opleiden, trainen en oefenen Naast planvorming is ook het vakbekwaam worden en blijven van functionarissen belangrijk. We hebben immers niet dagelijks een multidisciplinaire opschaling, maar dienen wel voorbereid te zijn en weten wat we moeten doen als het er om gaat.

Multidisciplinair opleiden, trainen en oefenen (MOTO) heeft ook in 2023, conform de opgestelde oefenkalender, middels verschillende activiteiten bijgedragen aan de doorontwikkeling en bekwaamheid van de crisisorganisatie. Ook worden functionarissen in deze activiteiten meegenomen in de ontwikkelingen die komen uit de overige processen (waaronder nieuwe planvorming vanuit MOV, leerrapportages vanuit kwaliteit en ontwikkelingen vanuit Bevolkingszorg, communicatie en informatiemanagement). Zo zijn de CoPI-oefeningen gerealiseerd in de regio; zijn de ROT-oefeningen georganiseerd waarbij, in samenwerking met Chemelot, meer dan 180 functionarissen in een dynamisch scenario hebben kunnen trainen; zijn er verschillende bijeenkomsten op BT-niveau uitgevoerd en heeft de voorbereiding en uitvoer van de systeemtest “Maastricht Aachen airport” in combinatie met first responders plaatsgevonden. Daarnaast zijn er verschillende activiteiten georganiseerd zoals een bijeenkomst ten behoeve van “leiding en coördinatie”, een bijeenkomst ten behoeve van de doorontwikkeling van informatiemanagement, en tabletops zoals het doorleven van het scenario infectieziekte bij MAA. Ook is er wederzijdse euregionale aansluiting geweest en zijn er verschillende activiteiten georganiseerd in het kader van monodisciplinair opleiden trainen en oefenen van bevolkingszorg/crisiscommunicatie.

Risico- en crisiscommunicatie Op het gebied van risico en crisis communicatie participeren we nu en in de komende jaren in verschillende ontwikkeltrajecten en projecten. In 2022 is het project ‘Samen Veilig Rondom Chemelot’ officieel van start gegaan en in 2023 voortgezet. De komende jaren is er veel aandacht voor doelgroepencommunicatie die moet leiden tot een groter veiligheidsgevoel bij omwonenden. Het continu verbeteren van de risicocommunicatie en daarmee meer risicobewustzijn bij de bevolking creëren, het kwalitatief verbeteren van de crisiscommunicatie op basis van belevingsonderzoeken en veiligheidsvisies, het intensiveren van de samenwerking met partners om sneller de juiste informatie te kunnen delen in crisissituaties maar ook de continue aandacht voor de Veiligheidsregio als organisatie, neemt dus een belangrijk deel van het werk in. Daarnaast vroeg de crisiscommunicatie rondom COVID-19, de afhandeling van het Hoogwater, de opvang ontheemden vanwege de Oekraïne-crisis en de crisisnoodopvang asielzoekers de nodige communicatie-tijd van medewerkers. Er werd voor 2023 wederom een enorme crisisinzet van VRZL verwacht. Deels hebben we dat moeten invullen met inhuurkrachten omdat er een groter en langduriger beroep op de crisisorganisatie werd gedaan dan de bestaande capaciteit kon invullen.

Deze kosten van inhuur worden conform toezegging van het ministerie gedeclareerd en vergoed. Met het oog op een kwalitatieve en kwantitatieve borging van de crisiscommunicatiepiketten zijn er een aantal verbeteringen in het piketsysteem doorgevoerd. Een speciale werkgroep met vertegenwoordigers van VRZL en de gemeenten heeft hiervoor intensief overleg gevoerd met alle betrokkenen en diverse (externe) experts. De werkgroep heeft een aantal concrete verbeterpunten geformuleerd en deze zijn in het najaar geaccordeerd door de directie en vervolgens in december vastgesteld door het Algemeen Bestuur. De aanpassingen houden onder meer in dat elke Zuid-Limburgse gemeente op basis van haar inwonertal functionarissen beschikbaar stelt voor een rol in de crisiscommunicatie. Daarnaast wordt het aantal functionarissen per piketpool vanaf 2024 vergroot en zal de rol van communicatieadviseur in het GBT/RBT in beginsel worden ingevuld door adviseurs uit de incidentgemeente (met een regionale achtervang). De uitrol van deze verbeteringen vindt in 2024 plaats.

Veiligheidsregio Zuid-Limburg – concept jaardocument VRZL 2023

pagina 17/83

Kwaliteitszorg Kwaliteitszorgsysteem Het kwaliteitszorgsysteem evolueert en wordt steeds steviger. Partners worden actiever betrokken bij evaluaties. Het systeem draagt bij aan het continu verbeteren van de crisisorganisatie en de mensen in de crisisorganisatie. Middels halfjaar- en jaarrapportages worden de geleverde inspanningen en de gerealiseerde verbeteringen inzichtelijk gemaakt en bestuurlijk onder de aandacht gebracht. Alle GRIP-incidenten binnen de VRZL worden multidisciplinair en met input van de betrokken externe partners geëvalueerd. Verbeterpunten worden verzameld, geanalyseerd en gedeeld met crisisfunctionarissen, partners en bestuur. De verbeterpunten worden vertaald naar implementatie en gemonitord op voortgang. Ook andere dan GRIP-incidenten worden op dezelfde manier geëvalueerd, indien daar aanleiding toe is. In 2023 zijn 15 evaluaties uitgevoerd; daarnaast is er gewerkt aan implementatie van de geconstateerde verbeterpunten van de incidenten uit 2022 en de verbeterpunten die hieraan toegevoegd werden in de loop van 2023. Hiervoor wordt verwezen naar de Verbetermonitor januari-juni 2023 (aan uw bestuur aangeboden in de vergadering van 13 oktober 2023) en de Verbetermonitor 2023 (aan uw bestuur aangeboden in de vergadering van 11/12 april 2024).

GRIP-Atlas In 2023 hebben we een nieuwe, laagdrempelige en veel inzichtelijker tool GRIP-Atlas in gebruik genomen voor de ontsluiting van de evaluatierapporten. Hierdoor stimuleren we crisisfunctionarissen, maar ook onze eigen medewerkers en gemeenten, om de leerrapportages daadwerkelijk te gebruiken. Tegelijkertijd geeft de tool ook een stuk inzicht dat nu ontbreekt of handmatig gegenereerd moet worden in bestuurlijke rapportages. Eigen Periodiek Beeld Omdat wij het als VRZL belangrijk vinden om zelfinzicht te hebben in de operationele prestaties van onze crisisorganisatie, hebben we in 2023 een “Eigen Periodiek Beeld Operationele Prestaties Crisisorganisatie 2022” opgesteld (aan uw bestuur aangeboden in juli 2023). Deze analyse is onder andere gebaseerd op alle GRIP-evaluaties die VRZL in 2022 heeft uitgevoerd. VRZL komt met dit Eigen Periodiek Beeld tevens tegemoet aan de nieuwe inspectieverplichting om jaarlijks een rode-dradenanalyse aan te leveren.

Landelijke ontwikkelingen Om zo goed mogelijk de landelijke ontwikkelingen te volgen en optimaal gebruik te maken van de gebundelde expertise van de gezamenlijke veiligheidsregio’s, zijn we aangesloten bij het landelijk Netwerk Kwaliteitszorg, het landelijk Netwerk Juristen Veiligheidsregio’s en sinds 2022 ook bij het Netwerk Kennisregie, Om diezelfde reden hebben wij in 2023 het (mede-)initiatief genomen om landelijke sessies te organiseren om van en met elkaar te leren van de rode-dradenanalyses. Dat heeft tevens geleid tot de verkenning van een nieuw op te richten Netwerk Evalueren (al dan niet onder het reeds bestaande Netwerk Kwaliteitszorg), aan welke inrichting VRZL ook in 2024 zal bijdragen. Een voorbeeld van de landelijke ontwikkelingen die we volgen en waar we in participeren, is de discussie over de uitfasering van het WAS. Ook in 2023 hebben we nadrukkelijk en herhaaldelijk geageerd tegen een (te snelle) uitfasering van het WAS. Middels een werkbezoek van de betreffende ambtenaren van het ministerie, maar ook middels het stellen van vragen en uiten van bezwaren in diverse landelijke gremia hebben we hiervoor aandacht gegenereerd. Mede hierdoor is een besluit om uit te faseren voorlopig uitgesteld.

Toekomstbestendigheid In 2023 is de blik gericht op 2030 en is met ons bestuur nagedacht over de gewenste inrichting van crisisbeheersing om fit te zijn voor toekomstige dreigingen. Dat heeft duidelijker vorm gekregen in een nieuw meerjarenbeleidsplan voor de periode 2024-2027. De opdracht om crisisbeheersing te versterken ging gepaard met het beschikbaar stellen van extra BDuR gelden. Met deze extra gelden is onder meer uitbreiding van het aantal FTE bij het programma C&R gerealiseerd, waaronder ook uitbreiding van het aantal FTE dat zich expliciet met kwaliteitszorg bezighoudt. Ook zijn we in het kader van de genoemde versterking en toekomstbestendigheid van crisisbeheersing gestart met het onderzoeken welke structuur het meest geschikt is voor langdurige crises. De reguliere GRIPstructuur, zoals bedoeld voor flits-rampen, is niet bedoeld of geschikt om ook langdurig ingezet te worden; tevens willen we bekijken hoe we bij een langdurige crisis onze reguliere werkzaamheden op basis van wettelijke verplichtingen zo min mogelijk behoeven te temporiseren. Na enkele design thinking sessies in de zomer van 2023 is in december 2023 het project “Langdurige crises” gestart, dat tot een concreet voorstel zal leiden in 2024.

Veiligheidsregio Zuid-Limburg – concept jaardocument VRZL 2023

pagina 18/83

In figuur 1 is het aantal GRIP-incidenten in 2023 weergegeven. 2023 GRIP 1

12

GRIP 2 (inclusief OKO-opgeschaalde incidenten) (zonder CoPI)

3

GRIP 3

0

GRIP 4

0

Totaal

15

Figuur 1. Aantal GRIP-incidenten in 2023 Geneeskundige Hulpverleningsorganisatie in de Regio (GHOR) Nederland veilig houden en waar nodig veiliger maken: daar draagt de GHOR graag aan bij. Een belangrijke basis voor het werk van de GHOR is het provinciaal risicoprofiel dat de beide Limburgse veiligheidsregio’s hebben opgesteld voor de periode 2020-2023. Dat is in 2022-2023 opnieuw vastgesteld en de GHOR heeft daar de eerste inventarisaties voor voorbereid. De verdere naleving en borging van de aandachtspunten uit de evaluaties van de COVID-19 pandemie hebben voor de GHOR de nodige aanvullende en nieuwe werkzaamheden met zich meegebracht. De GHOR heeft een belangrijke rol in de verdere vertaling van de benoemde verbeterpunten naar de witte – geneeskundige – keten. Na afloop van de crisissituatie rondom COVID is er slechts beperkt tijd geweest voor herstel. Ook voor de GHOR vergt het ondersteunen van de crisisorganisatie rondom Oekraïne de nodige tijd. Tegelijkertijd moeten we prepareren op een -wellicht- nieuwe COVID-golf in het najaar en de leerpunten uit de evaluaties toegepast en geïmplementeerd hebben (zo wordt verwacht). De GHOR is nauw betrokken bij de vergunningverlening rondom grote evenementen en heeft daarbij vooral aandacht voor de veiligheid en gezondheid van deelnemers en bezoekers. Het aantal evenementen in ZuidLimburg neemt weer toe.

2.2.4 Wat heeft het gekost? Bedragen in onderstaande tabel zijn x € 1.000. Programma Crisisbeheersing en Rampenbestrijding (incl. GHOR)

Rekening 2022

Begroting 2023 voor wijziging

Begroting 2023 na wijziging

Rekening 2023

264 5.539

404 6.231

292 5.726

305 5.151

Dotatie voorzieningen Onttrekking voorzieningen Mutatie voorzieningen

10 10

-

-

-

Dotatie reserves Onttrekking reserves Mutatie reserves

195 -195

79 -79

25 -25

25 -25

-5.090

-5.748

-5.409

-4.829

Baten Lasten

Resultaat

8 8

Voor de toelichting op de cijfers verwijzen wij naar de jaarrekening.

Veiligheidsregio Zuid-Limburg – concept jaardocument VRZL 2023

pagina 19/83

2.3 PROGRAMMA BRANDWEERZORG 2.3.1 Wie zijn we? Het programma brandweerzorg bestaat uit een vijftal teams, te weten: • Risicobeheersing • Vakbekwaamheid • Kaderstelling • Meldkamer • Incidentbestrijding We verhogen de veiligheid in Zuid-Limburg door ons inzicht in risico’s verder te verbeteren, door voorlichting en communicatie en door snelle en ter zake doende interventies daar waar het toch mis is gegaan. Daarvoor moeten we onze regio en de belangrijke partners daarin goed kennen, willen we risico’s snel kunnen signaleren en daarover gezaghebbend adviseren en willen we adequaat optreden. Onze sterke verbondenheid met de maatschappij maakt dat we de samenwerking actief op kunnen en moeten zoeken. 2.3.2 Waar staan we voor? We willen de risico’s op branden en incidenten (van klein tot grote ramp/crisis) in de regio verkleinen mede door kennis te delen en het lerend vermogen van onze organisatie te vergroten. Daarnaast bestrijden we brand- en andere incidenten, dragen zorg voor de redding van mens en dier en we verkleinen de fysieke, sociale, economische en ecologische gevolgen van brand en andere ongevallen. 2.3.3 Wat hebben we daarvoor in 2023 gedaan? Hieronder volgt per team een omschrijving van de bereikte resultaten. Incidentbestrijding Dit onderdeel vormt de kern van de brandweerorganisatie.