9. Bijlage 1 Grondstoffenplan 2022-2026 gemeente Simpelveld.pdf

Actiepunt: gemeenten en Rd4 zorgen er voor dat de voorzieningen op orde zijn waardoor inwoners hun afval en grondstoffen zonder problemen kwijt kunnen

Hoofdstuk 6. Thema 4: schone buurt

69

Thema 4.2 Aanvalplan afvaldumping en bijplaatsing Het is hoogstwaarschijnlijk een utopie om te denken dat als de basis op orde is er geen ontwijkgedrag zal plaatsvinden. Dat wil echter niet zeggen dat dit dan maar als een vanzelfsprekendheid moet worden beschouwd. Juist vanwege de uitgesproken ergernis over afvaldumpingen alsmede het feit dat verreweg het grootste gedeelte van het dumpafval gratis gescheiden bij het milieupark c.q. grondstoffenpark aangeboden kan worden willen we deze vorm van ontwijkgedrag een halt toe roepen. Om meer inzicht te krijgen in het fenomeen afvaldumpingen en bijplaatsingen en meer nog om er iets tegen te doen of nog beter te voorkomen zullen de Rd4-gemeenten in samenwerking met Rd4 een aanvalsplan opstellen om afvaldumpingen zoveel mogelijk te voorkomen.

Actiepunt: onderzoek naar de omvang van afvaldumpingen en bijplaatsingen en het opzetten van een monitoringssysteem Actiepunt: opstellen van een gezamenlijk aanvalsplan afvaldumpingen en bijplaatsingen

Juist vanwege het ontsierende karakter dat afvaldumpingen binnen de bebouwde kom en in het bijzonder de dumpingen bij straatvoorzieningen en de ondergrondse GFT- en restafvalcontainers willen we deze vorm van ontwijkgedrag extra aanpakken. Gedurende de looptijd van het Grondstoffenplan willen we het aantal dumpingen bij ondergrondse containers (straatvoorzieningen en GFT- en restafvalcontainers) verminderen met 25%.

Actiepunt: aantal dumpingen bij ondergrondse containers (straatvoorzieningen en GFT- en restafvalcontainers) verminderen met 25% Actiepunt: acties tegen vroegtijdig aanbieden van PMD-afval en bijplaatsing van PMD-zakken bij ondergrondse containers

70

Grondstoffenplan 2022-2026

Planning maatregelen thema 4 2022

2023

X

X

2024

2025

2026

X

X

X

A.4.1 Basis op orde A.4.1.1 gemeenten en Rd4 zorgen er voor dat de voorzieningen op orde zijn waardoor inwoners hun afval en grondstoffen zonder problemen kwijt kunnen A.4.2 Aanvalsplan dumpingen en bijplaatsingen A.4.2.1 onderzoek naar de omvang van afvaldumpingen

X

A.4.2.2 opstellen van een gezamenlijk aanvalsplan afvaldumpingen en bijplaatsingen

Hoofdstuk 6. Thema 4: schone buurt

X

X

71

hoofdstuk 7

Besluitvormingsproces, monitoring en financiële aspecten

In heel Nederland is merkbaar dat de kosten van het afvalbeheer fors toenemen. De belangrijkste factor is een sterke stijging in de verwerkingskosten van afvalstromen. Deels door het heffen van belasting op het verbranden van afval, maar ook door schaarste in de verwerkingscapaciteit en strengere acceptatie-eisen aan de poort van de verwerker. In de komende jaren zal de klimaatagenda verder leiden tot hogere kosten met investeringen in verdere vergroening en verduurzaming.

72

7.1. Perspectief voor de komende jaren Omdat de beoogde circulaire economie nog in transitie is, hebben we de komende jaren wereldwijd te maken met lastige marktomstandigheden. Nieuwe verwerkingstechnieken staan nog in de kinderschoenen en er blijft sprake van een onbalans tussen vraag en aanbod in de verwerkingsmarkt, dit zal de komende jaren naar verwachting niet veranderen. Het gevolg is dat de kosten sterker stijgen dan wenselijk. Deze ‘transitiekosten’ zijn slechts in beperkte mate door gemeentelijk afvalbeleid te beïnvloeden. Was het ten tijde van de vorige beleidsplannen (als gevolg van een gunstige grondstoffenmarkt, effectieve beleidskeuzen van de gemeenten én door de inzet van onze inwoners) mogelijk om flinke kostenbesparing te realiseren, dat is de komende jaren helaas niet haalbaar. Er zal voor de nabije toekomst rekening gehouden moeten worden met kostenstijgingen. De ontwikkeling van de verwerkingskosten verklaart een groot gedeelte van deze stijging en wordt met name veroorzaakt door overheidsheffingen en de afloop van de contracten voor huishoudelijk GFT- en restafval (31-12-2023). Op basis van een recente marktverkenning door KplusV moet, gezien de huidige marktsituatie, bij een nieuwe Europese aanbesteding rekening gehouden worden met een prijsstijging van 90% tot 100% (exclusief overheidsheffingen).

Bij de reguliere autonome kosten van Rd4 dient rekening te worden gehouden met een stijging van 2% per jaar. Ondanks de te verwachten forse kostenstijging worden mogelijkheden gezien om de kostenstijging gedeeltelijk om te buigen. De in Rd4-verband gemaakte strategische keuzes voorzien in kostenbesparende maatregelen. Deze maatregelen bieden de ruimte om te investeren in een toekomstbestendige organisatie op langere termijn. De realisatie/voortgang van het Grondstoffenplan wordt opgenomen in de begrotingscyclus van Rd4. Jaarlijks zal in de begroting Rd4 hier een vooruitblik op gegeven worden en zullen eventuele investeringen en bijbehorende opbrengsten worden verantwoord in de jaarrekening van Rd4.

7.2 Impact van het grondstoffenbeleid De maatregelen op het gebied van afval- en grondstoffen, waaronder een aanvullende communicatie-inspanning en hieraan gerelateerde bewustwording, hebben een dempende werking op de verwerkingskosten. In figuur 7.1 zijn de genormaliseerde verwerkingskosten weergegeven (zonder de Corona-effecten van 2020 en PMD-afrekeningen van diverse jaren).

Hoofdstuk 7. Besluitvormingsproces, monitoring en financiële aspecten

73

Figuur 7.1 Verwachte ontwikkeling van de verwerkingskosten Met de rode lijn wordt de autonome ontwikkeling van de verwerkingskosten weergegeven. De stijging van deze kosten wordt met name veroorzaakt door de verwerkingskosten voor GFT- en restafval in verband met het afsluiten van nieuwe contracten, een extra verbrandingsbelasting en na 2025 de invoering van een CO 2 -heffing op het verbranden van afval. Met de groene lijn worden de effecten weergegeven van betere afvalscheiding door de burger, waardoor minder restafval hoeft te worden verbrand. Deze effecten zijn vanaf 2011 zichtbaar, maar worden vanaf 2019 gedeeltelijk teniet gedaan door het invoeren van verbrandingsbelasting en stijgende verwerkingstarieven. Door het uitvoeren van de acties uit het uitvoeringsprogramma van het Grondstoffenplan (waarbij het verkrijgen van schone grondstoffen en minder aanbod van restafval centraal staat) wordt een bijdrage geleverd aan het vertragen van de stijgende kosten. In dit verband is het wel belangrijk om te vermelden dat, naast de uitvoering van het Grondstoffenplan, Reinigingsdiensten Rd4 vanuit haar meerjarenstrategie werkt aan een verbeterde exploitatie van de op- en overslagvoorzieningen, een investering in de milieuparken (aanpassing tot grondstoffenparken) alsmede een verbetering van de dienstverlening.

Mede door deze acties wordt geprognotiseerd dat er in vergelijking met de te verwachten autonome kostenstijging een kostenreductie kan worden gerealiseerd (zie figuur 7.1). Uiteindelijk doen wij het voor onze burgers. Het Grondstoffenplan beschrijft de continue zoektocht naar slimme en duurzame oplossingen om afval te verminderen, grondstoffen te scheiden, spullen een tweede leven te geven en mensen kansen te bieden. Door gezamenlijk (gemeenten en inwoners) te werken aan de uitvoering van het Grondstoffenplan en als Reinigingsdiensten Rd4 gelijktijdig aan haar meerjarenstrategie werkt, worden de stijgende kosten voor de burgers deels opgevangen. De kosten van het basispakket per aansluiting nemen veel minder toe. Gedurende de planperiode van zowel het Grondstoffenplan als het strategisch meerjarenplan verwachten wij een besparing van €35,- per aansluiting. Ondanks dat de kosten de komende planperiode toenemen, is er wel voldoende perspectief voor de periode ná 2026. Zodra de markt weer in balans is, kan hier optimaal van geprofiteerd worden. De komende jaren leggen we via het Grondstoffenplan daartoe de basis!

74

Grondstoffenplan 2022-2026

7.3 Arbeidsparticipatie Voor een deel van de huidige circulaire activiteiten binnen Rd4 wordt gebruik gemaakt van de inzet van doelgroepmedewerkers (medewerkers met een afstand tot de arbeidsmarkt). Op dit moment biedt Rd4 aan ruim 180 doelgroepmedewerkers werkgelegenheid. Daarmee is Rd4 één van de belangrijkste werkgevers binnen de sociale werkvoorziening in de regio. Dit blijft -ondanks recente discussie hierover- een eindige regeling, waarop momenteel geen nieuwe instroom is. Rd4 moet zich, net als andere sociale werkgevers, voorbereiden op een andere instroom van doelgroepmedewerkers. Het zijn nog steeds dezelfde mensen, maar de regelingen zijn anders (Participatiewet, schoolverlaters, etc.). Rd4 heeft te maken met verschillende partijen (o.a. WSP en re-integratiebedrijven). Dit vormt een uitdaging en maakt het lastig voor Rd4 om doelgroepmedewerkers langdurig in te zetten. Als Rd4-gemeenten blijven wij vasthouden aan de vertrouwde inzet vanuit de sociale werkgelegenheid. Rd4 zal gaan inzetten op een andere mix van ‘doelgroepmedewerkers’ en zal mogelijke (nieuwe) circulaire activiteiten benutten om deze mensen blijvend in te kunnen zetten. Het creëren van mogelijkheden voor de inzet van arbeidsparticipatie past in het gekozen uitgangspunt om bij het Grondstoffenbeleid rekening te houden met de Duurzame Ontwikkelingsdoelstellingen van de VN.

Op deze wijze wordt nog een aanvullende waarde aan onze grondstoffen gegeven.

7.4 Overige waardetoevoeging Naast arbeidsparticipatie leveren we op meerdere terreinen een bijdrage aan de Duurzame Ontwikkelingsdoelstellingen van de VN. Onze bijdrage door de uitvoering van dit Grondstoffenplan aan de circulaire economie zal tevens bijdragen aan preventie van afval, hergebruik van materialen, reparatie en herverwerking aan het einde van de levenscyclus van materialen. De milieu-impact in onze gemeenten zal vergroot worden. Met al deze inspanningen wordt onze regio een stuk mooier en meer circulair.

7.5 Monitoring en evaluatie Het uitvoeringprogramma van dit Grondstoffenplan omvat een groot aantal acties verdeeld over vier thema’s die gedurende de looptijd van het plan opgepakt zullen worden. Om de twee jaar zal een voortgangsrapportage worden opgesteld, met hierin per thema de belangrijkste ontwikkelingen en resultaten/effecten tot dan toe. Tevens wordt inzicht gegeven over de eventuele kosten van de ingevoerde maatregelen. Indien bijsturing nodig is (afhankelijk van bijvoorbeeld marktomstandigheden en nieuwe inzichten) zal dit vroegtijdig worden gerapporteerd. Medio 2024 zal er een tussenevaluatie worden gehouden en worden nagegaan in welke mate de genomen maatregelen tot het gewenste resultaat hebben geleid. Indien de effecten niet voldoen aan de verwachtingen kan eventueel bijstelling plaatsvinden. Naast de feitelijke score van afvalhoeveelheden, klachtenmeldingen, scheidingspercentage en kosten zal een inwonersenquête worden uitgevoerd naar de mate van tevredenheid van het grondstoffenbeleid. Sorteeranalyses maken deel uit van de planning- en controlecyclus en zullen periodiek worden uitgevoerd.

Hoofdstuk 7. Besluitvormingsproces, monitoring en financiële aspecten

75

Reinigingsdiensten Rd4 verzorgt de afvalinzameling voor 145.000 huishoudens in 10 Zuid-Limburgse gemeenten en bij 3.500 Limburgse bedrijven. We verwerken en scheiden grondstoffen op onze 8 milieuparken, in onze op- en overslag, ons textielsorteercentrum en regionaal sorteercentrum. Ook verzorgen we de straat- en rioolreiniging, gladheidbestrijding en reinigen we de openbare ruimtes. In onze drie RD4U kringloopshops geven we spullen een tweede leven en bieden we mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt nieuwe uitdagingen. We zijn een vooruitstrevend bedrijf met meer dan 550 medewerkers die zich

Grondstoffenplan 2022-2026

100% recycled papier

dagelijks inzetten voor een mooie en schone leefomgeving.