7. Bijlage 7 Begroting 2027 GGD
Tekst van het document
BEGROTING 2027 GGD Zuid-Limburg Heerlen 31 maart 2026 Concept GGD Zuid-Limburg | Begroting 2027 Begroting 2027 Inhoudsopgave 2 GGD Zuid-Limburg | Begroting 2027 2027 is het 4e en laatste jaar van het Meerjarenbeleidsplan 2024-2027 ‘GGD Zuid-Limburg werkt aan gezond en actief leven’. In 2027 komen een aantal onderling verbonden opgaven samen voor GGD Zuid-Limburg. In 2015 startten we met de langjarige Trendbreukaanpak en in het nieuwe Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA) verdiepen we het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) en het Integraal Zorg Akkoord (IZA) verder uit. Eind 2026 concretiseren we dit met een nieuw regioplan Zuid- Limburg. Samen met het regionaal gezondheidsbeleid 2025-2030 ‘Gezondheid nu, voor later!’ en ons meerjaren- beleidsplan 2024-2027 vormt dit ons kader voor 2027. Deze akkoorden en nota’s vragen om een integrale beweging: van ziekte en zorg naar gezondheid en preventie. We bouwen aan een stevige regionale preventie-infrastructuur tussen zorg, sociaal domein en publieke gezondheid. In het domein veiligheid en gezondheid ontwikkelt zich veel. Zoals u kunt lezen in deze begroting, heeft dit directe gevolgen voor de uitvoering van Veilig Thuis. De uitvoering van de Regiovisie Geweld in Afhankelijkheidsrelaties - ‘Samen sterk, iedereen veilig’ (2024-2031) - vraagt steeds meer inzet.
Dit komt doordat het aantal meldingen bij Veilig Thuis en verzoeken om expertise fors toenemen. Daarom nemen we in deze begroting een budget- verhoging op. Inleiding Concept 3 GGD Zuid-Limburg | Begroting 2027 01 Concern De Geneeskundige Gezondheidsdienst Zuid-Limburg (GGD Zuid-Limburg) is een Gemeenschappelijke Regeling (GR) die werkzaam is voor de 16 gemeenten in Zuid- Limburg. Gemeenten hebben de wettelijke taak om de lokale belangen op het gebied van publieke gezondheid te behartigen. Gemeenten bepalen het gezondheidsbeleid en voeren hierop regie. De GGD adviseert gemeenten, levert data en kennis, verbindt partijen en is aanjager van processen die moeten leiden tot een betere gezondheid van de Zuid-Limburgers. Ook voert de GGD wettelijke taken uit en aanvullende taken die door de gemeenten aan de GGD zijn opgedragen. De taken van de GGD staan beschreven in het dienst- verleningspakket en hebben voornamelijk een wettelijke grondslag in onder meer de Wet publieke gezondheid (Wpg) en de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo). Collectieve ambitie • De gezondheid en veiligheid van mensen en de samen- leving gaan ons aan het hart. • We dragen daaraan bij op een manier die het verschil maakt, vandaag en morgen. • We staan midden in de maatschappij en zijn er als het nodig is.
Missie GGD Zuid-Limburg beschermt, bewaakt en bevordert de gezondheid van alle Zuid-Limburgers met speciale aandacht voor mensen in een kwetsbare positie. Daarmee willen we eraan bijdragen dat iedereen, van jong tot oud, actief kan deelnemen aan onze samenleving. Concept 4 01 GGD Zuid-Limburg | Begroting 2027 5 1.1 Kernwaarden Professionaliteit Dit komt binnen GGD Zuid-Limburg tot uiting door exper- tise en de regierol op het gebied van publieke gezondheid. Dit gaat gepaard met een grote verantwoordelijkheid, die we vanwege de aanwezige expertise zo laag mogelijk beleggen in de organisatie. Onderzoek en innovatie dragen bij aan de legitimiteit en duurzaamheid van de expert- status. Wendbaarheid In een wereld die steeds verandert, staat het kernbegrip wendbaarheid voor flexibiliteit en samenwerking die dagelijks worden gevraagd van de GGD én van de mensen die er werken. Schaalbaarheid is daarbij letterlijk en figuurlijk een rekbaar begrip. We moeten zowel fysiek als (denk)procesmatig in staat zijn om mee te bewegen met wat er in de samenleving speelt en daar voortdurend op anticiperen. Dit zorgt ervoor dat de GGD duurzame keuzes maakt, met aandacht voor mens en leefomgeving. Concept Vitaliteit Binnen GGD Zuid-Limburg is het kernbegrip vitaliteit gewaarborgd door de betrokkenheid en trots die mede- werkers hebben als gevolg van het betekenisvolle werk dat zij doen.
Een hoge mate van eigen inbreng, informeel contact en werkplezier ondersteunen en stimuleren we door mogelijkheden op het gebied van persoonlijke (talent) ontwikkeling. Aangezien de GGD een afspiegeling wil zijn van een zo gezond mogelijke samenleving in de volle breedte, is diversiteit een onderdeel van de vitale organi- satiestijl. 01 Organisatie GGD Zuid-Limburg GGD Zuid-Limburg | Begroting 2027 6 Concept De begroting van GGD Zuid-Limburg is opgebouwd in drie programma’s: GGD, Jeugdgezondheidszorg (JGZ) en Veilig Thuis. Binnen deze programma’s voeren we taken uit en actualiseren deze. Dit houdt in dat taken of aandachts- gebieden er soms bijkomen en dat we ook activiteiten afstoten. 1.2 De organisatie 01 GGD Zuid-Limburg | Begroting 2027 7 1.3 Interne organisatie De wereld om de GGD heen verandert in hoog tempo. Dat vraagt om een organisatie die niet alleen wendbaar is, maar ook sterk intern en met de externe omgeving is verbonden. Daarmee kan de GGD beter anticiperen op toekomstige externe ontwikkelingen. Alleen door onze krachten te bundelen, kunnen we inspelen op de uit - dagingen van vandaag en morgen en onze ambitie realiseren. De in 2026 ingevoerde werkwijze in een matrixstructuur verfijnen we in 2027 verder. Daarin staan integraliteit, cultuur en leiderschap centraal.
Verdere invulling van de 3 programmalijnen - academisering (samenbrengen van onderzoek, beleid en praktijk in de Academische Werkplaats Publieke Gezondheid Mosa), vaccineren (innovatie om vaccinatiegraad te verhogen) en integraal werken aan een gezonde samenleving - gebeurt over de clusters heen. Hiermee bewegen we mee met maatschap- pelijke opgaven en anticiperen we op nieuwe gezond- heidsvraagstukken vanuit een organisatie die de basis op orde heeft. De GGD moet voldoen aan voortdurend wijzigende wet- en regelgeving. De basis op orde en een efficiënte bedrijfsvoering zijn het uitgangspunt. Thema’s als informatiebeveiliging, cyberbeveiliging, digitale toegan- kelijkheid, databeheer en kunstmatige intelligentie (AI) zijn hierbij belangrijk en moeten voldoen aan de geldende kaders. De medewerkers zijn het grootste goed van de GGD. Daarom stimuleren we vitaliteit, professionaliteit en wendbaarheid van alle medewerkers. De GGD creëert een positief en stimulerend werkklimaat met volop kansen voor flexibele professionals die zich willen ontwikkelen in een lerende organisatie. De krapte op de arbeidsmarkt blijft een uitdaging en dat merkt ook onze organisatie. De inspanningen zijn erop gericht om een eigentijdse en aantrekkelijke werkgever te zijn en te blijven, zodat GGD Zuid-Limburg kwalitatief en kwantitatief voldoende personeel heeft en houdt.
Strategische personeels- planning is daarbij een hulpmiddel. Ook op het gebied van duurzaamheid zetten we in 2027 verdere stappen. De rijksoverheid stuurt hier steeds meer op aan via wet- en regelgeving, kaders en richtlijnen. De GGD legt in haar jaarrapportages en jaarrekening verant- woording af over dit thema. In kleine stappen formuleren we beleid om duurzaamheid beter en breder in de organi- satie(strategie) te verankeren. GGD Zuid-Limburg versterkt haar weerbaarheid door risico’s vroegtijdig te signaleren en processen zo in te richten dat de organisatie onder alle omstandigheden normaal kan blijven functioneren. Landelijke trends zoals digitale dreigingen, toenemende maatschappelijke verwachtingen en de noodzaak tot snelle opschaling bij crises, vragen om robuuste continuïteitsmaatregelen. Daarom investeren we voortdurend in crisisbestendigheid, betrouwbare ICT-voorzieningen en het structureel oefenen van responscapaciteit. Hiermee blijft de GGD zo goed mogelijk voorbereid op acute incidenten en lang- durige maatschappelijke uitdagingen.
Concept 01 GGD Zuid-Limburg | Begroting 2027 8 1.4 Basisprincipes GGD Zuid-Limburg We hanteren de volgende basisprincipes: • De GGD maakt zich sterk voor de gezondheid en veiligheid van de inwoners van Zuid-Limburg • De GGD staat midden in de samenleving • De GGD werkt in opdracht van de Zuid-Limburgse gemeenten • De GGD werkt vanuit een regionale opdracht en anticipeert op regionale ontwikkelingen • De GGD werkt vanuit het gedachtengoed van positieve gezondheid • De GGD gaat professioneel te werk en hecht waarde aan een duurzame inzet van het personeel • De GGD werkt minimaal op wettelijk basisniveau en respecteert landelijke richtlijnen en protocollen • De GGD is een betrouwbare en sterke (samenwerkings) partner • De GGD bevordert de samenwerking en verbinding met de Euregio en maakt hiertoe de noodzakelijke afspraken • De GGD levert input voor het regionale en lokale gezondheidsbeleid en is kernpartner in de realisatie van de doelstellingen uit dit beleid Concept 01 GGD Zuid-Limburg | Begroting 2027 9 1.5 Trendbreuk De GGD heeft in de Trendbreukaanpak, samen met onder andere gemeenten, onderwijs, zorg en het sociaal domein, de handen ineengeslagen om meer kinderen gezond en kansrijk te laten opgroeien. Binnen Trendbreuk formuleer- den we de ambitie om in 2030 een kwart van de gezond- heidsachterstand van onze regio te hebben ingelopen ten opzichte van Nederland.
Door betere ondersteuning in de jeugdjaren willen we de negatieve trend doorbreken. Binnen de netwerkaanpak Trendbreuk is de GGD verantwoordelijk voor het programmamanagement en daarmee voor het realiseren en in stand houden van het netwerk. Ook de GGD werkt in verschillende teams en projecten aan de uitvoering van de Trendbreukaanpak. Centrale thema’s in het netwerk die we in 2027 in ieder geval oppakken zijn inwonerparticipatie, de samen- hangende preventieaanpak en het realiseren van gezond- heid in alle beleidsterreinen. Dit noemen we ‘health in all policies’. In 2026 schrijven we het werkplan Trendbreuk 2027-2030. De concrete acties, doelstellingen en randvoorwaarden benoemen we in dat werkplan. Alle acties die in het werk- plan staan, voeren we uit, monitoren we en evalueren we vanaf 2027. De acties die succesvol zijn, borgen we. Het programmateam is in 2027 beter ingericht om de samen- werking binnen Trendbreuk te versterken. Zoals afgesproken in het geldende regionaal gezondheidsbeleid, breiden we de Trendbreukaanpak verder uit naar de levensfasen volwassenen en ouderen. Daarbij houden we de focus op jeugd en jongeren vast. Bewezen interventies breiden we uit naar volwassenen en ouderen en nieuwe interventies voegen we toe. Dit betreft programma’s die gezonde voeding, bewegen, mentale veerkracht en sociale participatie stimuleren.
Vanzelfsprekend leggen we de verbinding met de ontwikkelingen en uitvoering volgens het Aanvullend Zorg en Welzijnsakkoord (AZWA). Trendbreuk sluit in ieder geval aan bij de basisfunctionaliteiten van het Rijk zoals Kansrijke Start, de integrale gezinspoli en Nu Niet Zwanger. Ook leveren we een bijdrage aan verkenning, beleidsvorming en uitvoering van de onderdelen in de ontwikkelagenda. Concept 01 01 1.6 Landelijke ontwikkelingen die GGD Zuid-Limburg raken In deze paragraaf beschrijven we een aantal landelijke | interventies en ketenaanpakken vanuit IZA en GALA ontwikkelingen en onzekerheden die de uitvoering van de | worden omgezet in basisfunctionaliteiten die structureel GGD en daarmee de begroting 2027 kunnen raken. | ingebed moeten worden in elke gemeente en gefinancierd Vanzelfsprekend volgen we dit nauwgezet. | worden door Rijk en verzekeraar. De GGD ondersteunt gemeenten hierbij. Het is de taak van de GGD om de (Geo)politieke ontwikkelingen | bijpassende preventie-infrastructuur in te regelen. De inzet De GGD werkt in een context waarin maatschappelijke en | is gericht op borging van een samenhangende aanpak op geopolitieke ontwikkelingen de druk op de publieke | preventie voor heel Zuid-Limburg die structureel gezondheid en de uitvoering van taken vergroten. | gefinancierd wordt.
Toenemende geopolitieke spanningen en maatschappe- lijke onzekerheden brengen risico’s met zich mee voor de | Nationaal en regionaal gezondheidsbeleid continuïteit en weerbaarheid van de organisatie. | Het regionaal gezondheidsbeleid 2025-2030 ‘Gezondheid Tegelijkertijd is bij het opstellen van de begroting 2027 | nu, voor later!’ kent 4 pijlers waarop in de regio wordt nog onvoldoende duidelijkheid over de beleidsrichting, | ingezet. Deze pijlers zijn: gezond opgroeien, gezond blijven, ambities en financiële consequenties van het nieuwe | gezonde geest en gezonde leefomgeving. De landelijke coalitieakkoord van kabinet Jetten voor de brede publieke | nota gezondheidsbeleid 2025-2028 ‘Samen werken aan gezondheid. Deze combinatie van externe druk en beleids- | gezondheid’ legt de nadruk op de aanpak van de dalende matige onzekerheid kan de uitvoerbaarheid, prioritering en | vaccinatiegraad, suïcidepreventie, seksuele gezondheid, toekomstbestendigheid van het werk van de GGD | overgewicht, mentale veerkracht en vrouwengezondheid. beïnvloeden. | Beide beleidsstukken vormen de basis voor het nieuwe beleid van de GGD dat in 2027 wordt opgesteld voor de Doorontwikkeling landelijke gezondheidsakkoorden | jaren 2028-2031.
naar Zuid-Limburgse context Vanaf 2026 is met de komst van het Aanvullend Zorg | Veiligheid en zorg een steeds prominenter thema Welzijnsakkoord (AZWA) een nieuwe fase aangebroken. | Landelijk is sprake van een sterke beleidsmatige verschui- Hierbij wordt de verbinding tussen zorgdomein, sociaal | ving richting integrale samenwerking tussen (jeugd)zorg, domein en publieke gezondheid versterkt. Tijdelijke | sociaal domein en veiligheid. Dit is het gevolg van de vele 1010 GGD Zuid-Limburg | Begroting 2027 11 Infectieziekten, seksuele gezondheid en dalende vaccinatiegraad In een steeds verder gepolariseerde samenleving met afnemend vertrouwen in de overheid, zijn infectieziekte- bestrijding en vaccinaties geen vanzelfsprekende basis van de publieke gezondheid meer. De dalende vaccinatiegraad, stijgende soa-cijfers en zorgen over nieuwe pandemieën, leiden tot extra druk op GGD’en, terwijl structurele financiering en capaciteit onder spanning staan door onzekerheden en bezuinigingen. De GGD kan niet langer ‘blijven doen wat we altijd deden’ en zoekt naar nieuwe manieren om deze dalende trend te keren.
Nieuw model landelijke publieke organisatie voor de forensische geneeskunde In 2025 is besloten om voor tenminste de komende 10 jaar toe te werken naar een nieuw model met landelijk werkgeverschap, landelijke sturing op dekking en continuïteit en het versterken van de landelijke kwaliteit van de dienstverlening aan inwoners. Dit model wordt momenteel uitgewerkt en kent nog veel onzekerheden. Vast staat dat dit grote gevolgen heeft voor de uitvoering van de Forensische Dienst Limburg binnen de GGD. raakvlakken tussen deze domeinen met taken voor politie en justitie, het sociaal domein, de ggz en andere partners. In Zuid-Limburg komt dit deels samen in de bestuurlijke Commissie Zorg en Veiligheid, maar ook op bestuurlijke tafels rondom Jeugd en het gedwongen kader. De Regio - visie GIA vormt een belangrijke paraplu voor de aanpak. Jeugd en jongeren Landelijk groeien de zorgen over de (mentale) gezondheid van jongeren, met toenemende aandacht voor eenzaam- heid, seksuele gezondheid, hechtingsproblematiek en psychosociale druk. T egelijkertijd zoeken partijen naar een verbetering van het systeem als geheel om deze zorgen op te pakken én de zorg betaalbaar te houden. Gezonde leefomgeving Een gezonde leefomgeving is een belangrijke gezond- heidsbeïnvloedende factor voor het welzijn van mensen.
Het gaat dan om een omgeving die uitnodigt tot bewegen, waar mensen elkaar ontmoeten en gezond gedrag vanzelfsprekend of een makkelijke keuze is. Maar ook een omgeving die beschermt tegen risico’s als luchtvervuiling, geluidhinder, infectieziekten, wateroverlast en hittestress. De GGD adviseert gemeenten, partners en burgers op dit vlak. Concept 01 GGD Zuid-Limburg | Begroting 2027 12 Zowel landelijk als in Limburg is er in de gezondheids- monitor meer aandacht voor de leefomgeving. Onze leefomgeving heeft veel invloed op hoe gezond we zijn. Een voorbeeld hiervan zijn de gevolgen van warmere zomers en langere periodes van hitte. Hitte is niet alleen ongemakkelijk maar kan ook serieuze gezondheids- problemen veroorzaken, vooral bij ouderen, jonge kinderen en mensen met een kwetsbare gezondheid. In 2025 is voor het eerst over hitte gepubliceerd op basis van data uit de gezondheidsmonitor. Hitte is namelijk een nieuw onderwerp in de vragenlijst. In de regio kan 18% van de inwoners binnenshuis niet goed verkoeling vinden tijdens langdurig warm weer. Wat hierbij opvalt zijn grote lokale verschillen. In de ene buurt is dat voor 8% van de inwoners een probleem, terwijl het in een andere buurt bij 36% van de inwoners een probleem is. Dit soort informatie helpt om prioriteiten te stellen bij het ontwikkelen van een lokaal hitteplan.
Regelmatig voert de GGD onderzoeken en monitors uit bij kinderen, jongeren, jongvolwassenen en ouderen om de gezondheid in Zuid-Limburg in kaart te brengen. Hier zien we positieve resultaten op het gebied van leefstijl en trends. De positieve beweging zetten we graag door. De GGD vestigt echter nadrukkelijk de aandacht op ontwikke- lingen die zorgelijk zijn en waar meer aandacht voor nodig is. In 2027 voeren we activiteiten uit die bijdragen aan het verminderen van deze zorgelijke ontwikkelingen. Recent onderzoek onder jongeren laat een sterk dalende vaccinatiegraad zien. Ook zien we in de praktijk dat het eigen netwerk van ouders en jeugdigen steeds meer onder druk staat en is er sprake van een zorgelijke spraak- taalontwikkeling. Daarnaast zijn er zorgen rondom proble- matisch alcohol- en middelengebruik en de verslechterde mentale gezondheid. Specifiek spelen eenzaamheid, suïcidale gedachten onder jongeren, stijging van het aantal soa’s (onder andere door afnemend condoomgebruik) en afname van het gebruik van anticonceptie een rol. De Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen 2024 laat ook positieve trends in leefstijl zien. Steeds meer volwassenen in Zuid-Limburg drinken minder alcohol. Ook is een afname in het aantal rokers te zien en neemt het aantal sporters toe. T och zijn er ook zorgen. Ruim 1 op de 5 mantelzorgers voelt zich (over)belast.
1.7 Zuid-Limburgse gezondheidsdata en ontwikkelingen Concept 01 GGD Zuid-Limburg | Begroting 2027 13 Concernbrede uitgangspunten die gelden voor alle onderdelen • De GGD stelt jaarlijks een begroting op volgens het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) gemeenten. • Het begrotingsjaar loopt van 1 januari tot en met 31 december. • Jaarlijks worden de inkomsten en uitgaven voor het komende boekjaar vermeld in de begroting. Deze zijn voorzien van een toelichting en de nodige specificaties, waaronder overzichten van de ramingen van bijdragen van de gemeenten en van de opbrengsten van de verrichtingen die op tariefbasis aan de gemeenten en derden in rekening worden gebracht. • Een eventuele herrekening van de index vindt plaats op basis van de septembercirculaire gebaseerd op de Macro Economische Verkenning (MEV) september 2027 van het CPB, voor 15 oktober van het lopende jaar. • De begroting wordt op hoofdproductniveau opgesteld volgens het dienstverleningspakket. • Vaststelling van de begroting door het Algemeen Bestuur gebeurt op programmaniveau waarbij de productbegroting ter informatie is toegevoegd. • De GGD gebruikt voor de meerjarenraming de index- percentages volgens de septembercirculaire ofwel de dan geldende MEV van het CPB.
• De verdeelsleutel voor de gemeentelijke bijdrage aan het programma GGD is gebaseerd op het aantal inwoners per gemeente (peildatum 1 januari 2025). • De verdeelsleutel voor de gemeentelijke bijdrage aan het programma JGZ is gebaseerd op het aantal jeugdigen (peildatum 1 januari 2025). • De verdeelsleutel voor de gemeentelijke bijdrage aan het programma Veilig Thuis is gebaseerd op parameters uit het cluster Jeugdigen en Wmo van het gemeente- fonds (peildatum 1 januari 2025). Beleidsindicatoren De beleidsindicatoren uit het Besluit Begroting en Verantwoording zijn niet van toepassing op de inhoudelijke taken van de GGD. Over de belangrijkste beleidsindicatoren wordt periodiek verantwoording afgelegd aan het bestuur van de GGD. Deze zijn ook onderdeel van het jaaroverzicht. GGD Zuid-Limburg stelt jaarlijks een zo realistisch moge- lijke financiële begroting op voor het komend kalenderjaar. De algemene uitgangspunten bij de GGD voor de begroting zijn in de gemeenschappelijke regeling en in besluiten van het Algemeen Bestuur vastgelegd. Voor de periode 2024-2027 hebben de 16 gemeenten de beleids- agenda bepaald en het meerjarenbeleidsplan vastgesteld. Overeenkomstig de Gemeentewet dient de GGD te beschikken over een reële en structureel sluitende begroting, dan wel moet de meerjarenraming een finan- cieel evenwicht laten zien.
Als hiervan geen sprake is, kan de GGD onder preventief toezicht komen te staan van de provincie Limburg. De algemene uitgangspunten van het te volgen financieel beleid die van toepassing zijn op de begroting 2027 luiden als volgt: • De GGD streeft naar een evenwichtige financiële situatie. De financiële kengetallen, zoals opgenomen in de begroting, geven daarbij inzicht in de financiële ontwikkelingen. • De GGD streeft naar een begroting die structureel en reëel in evenwicht is en waarbij elk begrotingsjaar tenminste sluitend is. 1.8 T oelichting op de begroting 2027 Concept 01 01 Oorspronkelijke 1.9 | Staat van Baten en Lasten | begroting 2026 | Begroting 2027 | Begroting 2028 | Begroting 2029 | Begroting 2030 Baten Meerjaren- | Bijdragen gemeenten | 40.534.526 | 44.391.415 | 46.155.974 | 47.990.673 | 49.046.468 Tarieven gemeenten | 3.198.000 | 2.587.000 | 2.689.833 | 2.796.754 | 2.858.283 raming | Plusproducten gemeenten | - | 1.034.000 | 1.075.102 | 1.117.837 | 1.142.429 Bijdragen centrumgemeenten | 1.304.000 | 1.367.000 | 1.421.338 | 1.477.836 | 1.510.348 Bijdrage Rijk/Provincies | 6.138.000 | 9.289.000 | 9.658.238 | 10.042.153 | 10.263.080 Overige bijdrage | 3.532.000 | 4.270.000 | 4.439.733 | 4.616.212 | 4.717.769 Onvoorzien | - | - | - | - | - Incidentele opbrengsten | 112.000 | 117.000 | 121.651 | 126.487 | 129.270 Totale baten | 54.818.526 | 63.055.415 | 65.561.869 |
68.167.952 | 69.667.647 Lasten Personeelslasten | 35.281.000 | 40.001.000 | 41.591.038 | 43.244.280 | 44.195.653 Huisvestingslasten | 2.414.000 | 2.861.000 | 2.974.725 | 3.092.970 | 3.161.015 Afschrijvingslasten | 130.000 | 140.000 | 145.565 | 151.351 | 154.681 Rente- en bankkosten | - | - | - | - | - Beheers- en adm. lasten | 675.000 | 662.000 | 688.315 | 715.676 | 731.421 Lasten vervoermiddelen | - | 15.000 | 15.596 | 16.216 | 16.573 Lasten automatisering | 1.497.000 | 1.577.000 | 1.639.686 | 1.704.864 | 1.742.371 Lasten medische middelen | 563.000 | 993.000 | 1.032.472 | 1.073.513 | 1.097.130 Lasten uitvoering derden | 1.109.000 | 3.215.000 | 3.342.796 | 3.475.672 | 3.552.137 Onvoorzien | - | - | - | - | - Incidentele lasten | 113.000 | 118.000 | 122.691 | 127.568 | 130.374 Totale lasten | 41.782.000 | 49.582.000 | 51.552.884 | 53.602.110 | 54.781.355 Algemene dekkingsmiddelen (baten) | 1.454.673 | 1.533.724 | 1.594.690 | 1.658.079 | 1.694.558 Overhead | 14.491.199 | 15.007.139 | 15.603.675 | 16.223.921 | 16.580.850 Heffing Vpb | - | - | - | - | - Bedrag onvoorzien | - | - | - | - | - Saldo baten en lasten | - | - | - | - | - Toevoeging aan reserve | - | - | - | - | - Onttrekking aan reserve | - | - | - | - | - Resultaat | - | - | - | - | - GGD Zuid-Limburg | Begroting 2027 | 14 01 Jeugdgezond- 1.10 | Staat van Baten en Lasten | GGD | heidszorg | Veilig Thuis | Totaal Baten
Begrotingper | Bijdragen gemeenten | 11.049.591 | 23.528.983 | 9.812.841 | 44.391.415 Tarieven gemeenten | 1.348.000 | 1.239.000 | - | 2.587.000 programma | Plusproducten gemeenten | 1.034.000 | - | - | 1.034.000 Bijdragen centrumgemeenten | - | - | 1.367.000 | 1.367.000 Bijdrage Rijk/Provincies | 8.926.000 | 363.000 | - | 9.289.000 Overige bijdrage | 3.567.000 | 678.000 | 25.000 | 4.270.000 Onvoorzien | - | - | - | - Incidentele opbrengsten | 117.000 | - | - | 117.000 Totale baten | 26.041.591 | 25.808.983 | 11.204.841 | 63.055.415 Lasten Personeelslasten | 14.008.000 | 16.962.000 | 9.031.000 | 40.001.000 Huisvestingslasten | 828.000 | 1.621.000 | 412.000 | 2.861.000 Afschrijvingslasten | - | 140.000 | - | 140.000 Rente- en bankkosten | - | - | - | - Beheers- en adm.
lasten | 382.000 | 146.000 | 134.000 | 662.000 Lasten vervoermiddelen | 15.000 | - | - | 15.000 Lasten automatisering | 1.111.000 | 347.000 | 119.000 | 1.577.000 Lasten medische middelen | 895.000 | 98.000 | - | 993.000 Lasten uitvoering derden | 3.215.000 | - | - | 3.215.000 Onvoorzien | - | - | - | - Incidentele lasten | 118.000 | - | - | 118.000 Totale lasten | 20.572.000 | 19.314.000 | 9.696.000 | 49.582.000 Algemene dekkingsmiddelen (baten) | 1.533.724 | - | - | 1.533.724 Overhead | 7.003.315 | 6.494.983 | 1.508.841 | 15.007.139 Heffing Vpb | - | - | - | - Bedrag onvoorzien | - | - | - | - Saldo baten en lasten | - | - | - | - Toevoeging aan reserve | - | - | - | - Onttrekking aan reserve | - | - | - | - Resultaat | - | - | - | - 15 GGD Zuid-Limburg | Begroting 2027 02 Programma GGD Wat willen we bereiken? In de notitie ‘Visie op Preventie’ uit 2025, zoals deze door de GGD en het Maastricht Universitair Medisch Centrum+ (MUMC+) geformuleerd is voor het Regioplan Zuid- Limburg, worden 3 uitdagingen voor de volksgezondheid, welzijn en zorg samengevat: 1. De gezondheid van álle inwoners van Nederland verbeteren: de gezonde levensverwachting van Nederlanders ligt onder het Europees gemiddelde en gezondheids- verschillen nemen toe (VZinfo, 2024). 2.
Goede zorg en ondersteuning mogelijk maken: de zorgsector staat onder druk door toename in de hoeveelheid en complexiteit van zorgvragen en door het groeiend tekort aan arbeidskrachten. 3. Omgaan met klimaatverandering en de impact ervan op de gezondheid en leefomgeving van mensen: er zijn aanpassingen nodig in de leefomgeving om de negatieve gevolgen van klimaatverandering (onder andere hittestress en overstromingen) te beperken en tegelijkertijd de gezondheid van inwoners te bevorderen. Deze uitdagingen raken de kern van het Programma GGD. Dit is een divers samengesteld programma waar een aantal preventieve taken samenkomt. Met het onder- Concept 16 02 GGD Zuid-Limburg | Begroting 2027 minder gebruik te maken van de zorg. De complexiteit van problemen die mensen ondervinden, vergt een goede afstemming en samenwerking tussen organisaties. De GGD draagt hier op alle mogelijke manieren aan bij. Een nieuwe opgave is de klimaatverandering die de gezondheid van de planeet bedreigt en ook zichtbaar effect heeft in de directe omgeving van mensen. In GGD-termen noemen we dit: werken aan een gezonde leefomgeving. Dat gaat over gezondheidsbeschermende maatregelen voor fijnstof-uitstoot, hittestress, waterover- last, schoon (drink)water, enzovoort.
Maar het gaat ook over de leefomgeving zo inrichten dat mensen kunnen bewegen (wandelen en recreëren), veilige fietspaden naar school hebben, plekken hebben om elkaar te ontmoeten en dat er voldoende groen is. schrijven van de visie voor Zuid-Limburg geeft de GGD aan met haar inzet bij te dragen aan deze ambitie. Het verminderen van de gezondheids achterstand ten opzichte van het gemiddelde in Nederland en het verkleinen van gezondheidsverschillen tussen groepen, zijn nog altijd de belangrijkste opgaven voor Zuid-Limburg. Het leveren van actuele en passende beleidsrelevante gezondheidsinformatie is de basis van de vele activiteiten en programma's die de GGD uitvoert. Steeds meer vragen gemeenten om gegevens op wijkniveau. We komen aan deze vraag tegemoet door gebiedsgerichte informatie te leveren, deze te duiden en van adviezen te voorzien. Nieuw is ook de integrale aanpak ‘health in all policies’ die we voorstaan, waarbij gezondheid in andere domeinen zoals wonen, werken en leefomgeving wordt meegenomen. Dit vergt ook intern een betere afstemming van activiteiten. Met de keuze voor 3 programmalijnen maken we een begin. Het is algemeen bekend dat investeren aan de voorkant - oftewel de sociale basis voor mensen op orde brengen - bijdraagt aan het versterken van veerkracht, aan een adequaat voorzieningenniveau, aan de mogelijkheid tot ondersteuning en aan ontmoeten.
Hierdoor zijn mensen beter in staat hun eigen problemen op te lossen (met hulp van hun netwerk of professionele ondersteuners) en Concept 02 17 GGD Zuid-Limburg | Begroting 2027 2.1 Infectieziektebestrijding (IZB) Bestrijden van infectiezieken Verhoging van de vaccinatiegraad De GGD blijft in 2027 gericht investeren in het verhogen van de vaccinatiegraad in de regio. De vaccinatiegraad in de regio Zuid-Limburg kent nog steeds een dalende trend. Hierdoor is de urgentie om extra maatregelen te treffen hoog en doen we onderzoek naar redenen om te twijfelen en belemmeringen die mensen ervaren om een vaccinatie te halen. Voor 2027 is nog geen definitief besluit genomen over het uitvoeren van een Covid-19-najaarscampagne. Als een dergelijke campagne vastgesteld wordt, is dit voor de GGD een omvangrijke vaccinatieopdracht waarbij extra aandacht besteed wordt aan groepen en gebieden waar deelname achterblijft. Initiatieven waarop we willen blijven inzetten om de vaccinatiegraad in de regio te verhogen, zijn het uitsturen van gerichte communicatie naar speci- fieke doelgroepen, het opzetten van extra contact- momenten of vaccinatiemomenten (zoals tijdelijke pop-uplocaties waar inwoners hun vaccinaties kunnen halen) en samenwerking met lokale partners zoals huis- artsen om drempels voor deelname te verlagen.
We volgen de voortgang gedurende het jaar via deelnamecijfers, wijkinformatie en feedback van partners. Waar mogelijk verwerken we deze ervaringen in het reguliere vaccinatie- aanbod van de GGD. Zo kunnen we toewerken naar meer Concept 02 18 GGD Zuid-Limburg | Begroting 2027 (LFI) in verband met de regie en voorbereiding bij grote uitbraken op het gebied van Infectieiziektebestrijding. Vaccinatievoorziening Uitbreiden vaccinatie-uitvoeringsrol In 2026 openden we binnen GGD Zuid-Limburg de Vaccinatievoorziening. Hier kunnen inwoners terecht voor reisvaccinaties, beroepsgebonden vaccinaties en vaccina- ties op maat. In 2027 ontwikkelen we deze voorziening gericht door om de vaccinatie-uitvoeringsrol van de GGD uit te breiden. Door het volledige vaccinatieaanbod van de GGD stap voor stap te bundelen binnen 1 herkenbare voorziening, creëren we de randvoorwaarden om in de toekomst meer vaccinaties laagdrempeliger toegankelijk te maken. Denk hierbij bijvoorbeeld aan de COVID-19-vaccinaties en gordelroosvaccinaties, wanneer hiervoor landelijke of regionale opdrachten verstrekt worden. Voor de uitvoering hiervan richten we een flexibel en schaalbaar vaccinatie- team in. Dit team borgt de reguliere dienstverlening en is snel inzetbaar tijdens tijdelijke campagnes of piek belasting.
Hiermee versterken we duurzaam de regionale vaccinatie- capaciteit en vergroten we de wendbaarheid van de organisatie. Doorontwikkeling Klant- en Contactcentrum Een belangrijk onderdeel is de verdere ontwikkeling van het Klant- en Contactcentrum (KCC) voor de Algemene Gezondheidszorg (AGZ). Het KCC is inmiddels door- gegroeid tot een afdelingsbreed aanspreekpunt voor de gehele afdeling AGZ. De komende periode zetten we in op het verder professionaliseren van dit centrum. Op termijn onderzoeken we de mogelijkheden om dit centrum verder uit te breiden. Het KCC biedt heldere en actuele informatie, beantwoordt vragen over vaccinaties en fungeert als loket waar zowel inwoners als experts terechtkunnen voor advies of doorverwijzing naar de juiste zorg- of kennispartner. Hierdoor vergroten we de toegankelijkheid van vaccinatie- advies en ontstaat een duidelijke en herkenbare ingang voor vaccinatievragen. Tuberculosebestrijding (TBC) Vroegtijdige signalering en preventie Binnen de Publieke Gezondheidszorg Asielzoekers (PGA) blijft de focus liggen op het snel signaleren en behandelen van TBC en het voorkomen van nieuwe besmettingen. Samen met zorgaanbieders zoals MUMC+ en Gezond- heidszorg Asielzoekers, gemeenten en andere partners, volgen we meldingen direct op. Personen en groepen met een verhoogd risico sporen we vroegtijdig op.
Zij krijgen passende begeleiding om verspreiding te beperken. Daarnaast ontvangen doelgroepen gerichte informatie om TBC zoveel mogelijk te voorkomen. Actieve voorlichting en toeleiding TBC vormt nog steeds een ernstige infectieziekte in Zuid-Limburg en vraagt blijvend om aandacht. De GGD blijft haar deskundigheid op dit terrein actief inzetten om zowel professionals als inwoners te informeren over risico's en het belang van tijdige herkenning. Door gerichte outreach-activiteiten, bij onder andere asielzoekerscentra, krijgt TBC meer zichtbaarheid en informeren we mensen beter over signalen die medische beoordeling vereisen. Vroege opsporing en snelle behandeling blijven sleutel- punten om TBC in een vroeg stadium aan te pakken. interventies om een hogere en stabiele vaccinatiegraad in Zuid-Limburg te realiseren. Belang van vaccineren verhogen De GGD zet gericht in op het vergroten van kennis en bewustzijn over het belang van vaccineren. Voor gemeenten maken we rapportages met actuele vaccina- tiecijfers op wijkniveau, inclusief duiding van lokale trends en aandachtspunten. Richting inwoners brengen we het belang van vaccineren structureel en doelgroepgericht onder de aandacht.
Dit gebeurt via toegankelijke infor- matie op onze website, het gericht verspreiden van communicatiemiddelen zoals flyers op locaties waar (specifieke) doelgroepen aanwezig zijn en het organiseren van ontmoetingsmomenten in buurthuizen, moskeeën, scholen en andere wijkvoorzieningen. Door onze communi- catie af te stemmen op de taal, cultuur en informatie- behoefte van diverse groepen, streven we naar het verhogen van de begrijpelijkheid en relevantie van onze voorlichting. Uitgangspunt is de kennis over het voor- komen van infectieziekten en het belang van vaccineren te verhogen bij inwoners. Pandemische paraatheid Ook in 2027 worden middelen ingezet voor aanvullend onderzoek, het aannemen en opleiden van personeel, versterking van de surveillance en extra inzet op het ver- beteren van de bovenregionale samenwerking in het kader van het versterken van de Versterking Infectieziekte- bestrijding en Pandemische paraatheid (VIP).
Concreter gaat het dan over de versterking van de monitoring en surveillance en extra inzet op het verbeteren van de bovenregionale samenwerking en het implementeren van Landelijke Functie Opschaling Infectieziektebestrijding Concept 19 02 02 Vaccinatie- 2.1 | Staat van Baten en Lasten | 24- uurs IZB | TBC | VIP | voorziening | COVID-19 | Totaal Baten Begroting | Bijdragen gemeenten | 1.822.979 | 888.804 | - | - | - | 2.711.783 Tarieven gemeenten | 66.000 | - | - | - | - | 66.000 Infectieziekte- | Plusproducten gemeenten | - | - | - | - | - | - Bijdragen centrumgemeenten | - | - | - | - | - | - bestrijding | Bijdrage Rijk/Provincies | 137.000 | - | 5.427.000 | - | 1.580.000 | 7.144.000 Overige bijdrage | - | 237.000 | - | 1.543.000 | - | 1.780.000 Onvoorzien | - | - | - | - | - | - Incidentele opbrengsten | 117.000 | - | - | - | - | 117.000 Totale baten | 2.142.979 | 1.125.804 | 5.427.000 | 1.543.000 | 1.580.000 | 11.818.783 Lasten Personeelslasten | 1.284.000 | 726.000 | 1.803.000 | 846.000 | 975.000 | 5.634.000 Huisvestingslasten | 23.000 | 12.000 | - | - | 400.000 | 435.000 Afschrijvingslasten | - | - | - | - | - | - Rente- en bankkosten | - | - | - | - | - | - Beheers- en adm.
lasten | 29.000 | 12.000 | 33.000 | 16.000 | 120.000 | 210.000 Lasten vervoermiddelen | - | - | - | - | 15.000 | 15.000 Lasten automatisering | 163.000 | 71.000 | - | - | 60.000 | 294.000 Lasten medische middelen | 18.000 | 12.000 | - | 400.000 | 10.000 | 440.000 Lasten uitvoering derden | - | - | 3.126.000 | - | - | 3.126.000 Onvoorzien | - | - | - | - | - | - Incidentele lasten | 118.000 | - | - | - | - | 118.000 Totale lasten | 1.635.000 | 833.000 | 4.962.000 | 1.262.000 | 1.580.000 | 10.272.000 Saldo baten en lasten | 507.979 | 292.804 | 465.000 | 281.000 | - | 1.546.783 Toevoeging aan reserve | - | - | - | - | - | - Onttrekking aan reserve | - | - | - | - | - | - Resultaat* | 507.979 | 292.804 | 465.000 | 281.000 | - | 1.546.783 * Het resultaat dient ter dekking van de overhead. 20 GGD Zuid-Limburg | Begroting 2027 2.2 Seksuele gezondheid T oegankelijke seksuele gezondheidszorg Kerntaak van het centrum is de seksualiteitshulpverlening voor de 3 specifieke doelgroepen: jongeren, sekswerkers en mannen die seks hebben met mannen. De hulpverle- ning is gericht op 5 grote soa's*. Dit houdt in dat, aanvul- lend op de huisartsenzorg, we inzetten op vroegtijdige opsporing, diagnostiek en counseling. Ook de PrEP-zorg die gericht is op het voorkomen van hiv bij (kwetsbare) mannen die seks hebben met mannen, behoort tot de kerntaak.
We voeren deze kerntaken uit via het aanbieden van consulten op 3 GGD-locaties in Heerlen, Sittard en Maastricht. Een belangrijke focus ligt daarbij op laag- drempelige toegang tot deze dienstverlening door digitaal beter bereikbaar te zijn en specifieke doelgroepen te vinden. In 2027 versterken en continueren we de samen- werking met regionale huisartsen voor aanvullende seksuele gezondheidszorg, PrEP, vaccinaties en surveil- lance. In het kader van het gewijzigde landelijke PrEP-beleid ontvangen inwoners geen PrEP-medicatie meer via de GGD. Zij kunnen bij het CSG wel terecht voor halfjaarlijkse controles en het voorschrijven van een PrEP-recept. * Deze vijf zijn: chlamydia, gonorroe, syfilis, hiv en hepatitis B. Concept 21 02 GGD Zuid-Limburg | Begroting 2027 Nu Niet Zwanger Ondersteuning van mensen in kwetsbare omstandig- heden Nu Niet Zwanger (NNZ) is een landelijk programma dat sinds 2019 wordt ingezet binnen de 16 Zuid-Limburgse gemeenten. Het programma ondersteunt mensen in kwetsbare omstandigheden bij het bewust nemen van beslissingen over kinderwens, seksualiteit en anticonceptie. Het doel is onbedoelde zwangerschappen voorkomen en kinderen een kansrijke start bieden. Het bereik in Zuid- Limburg groeit duidelijk, maar ook de zorgvraag binnen NNZ neemt toe. Factoren als armoede en psychische kwetsbaarheid vergroten de complexiteit van de proble- matiek.
Door intensief samen te blijven werken met ketenpartners kunnen we effectief inspelen op deze toenemende zorgvraag. Onze inhoudelijke experts blijven zich richten op wijken en gebieden die achterblijven, zodat NNZ overal in de regio en zeker op die plekken stevig en gelijkwaardig beschikbaar is. Bekijk voor meer informatie ook de factsheet Nu Niet Zwanger 2025 T er bescherming van financieel kwetsbare inwoners verkenden we mogelijkheden voor (tijdelijke) financiering van PrEP-medicatie. Vanaf 2026 is het landelijke PrEP- noodfonds van Soa Aids Nederland voorhanden. Het is nog onduidelijk hoelang dat fonds blijft bestaan. Doelgerichte preventie en outreach Naast de consulten op de poli's blijft de GGD inzetten op advies en preventie op maat. Speciale aandacht is er voor groepen die een groter risico hebben op een seksuele gezondheidsachterstand en minder goed hun weg naar passende zorg vinden. Dit zijn bijvoorbeeld jongeren en sekswerkers. Binnen onze outreach-activiteiten werkt het CSG samen met regionale ketenpartners (zoals Queer Parkstad, het COC en de Hiv-vereniging), ervaringsdeskun- digen en peercoördinatoren om doelgroepen gericht te bereiken en naar zorg en ondersteuning toe te leiden. Voorlichting en deskundigheidsbevordering richten zich primair op jongeren tot 25 jaar en op professionals die dagelijks met deze doelgroep werken.
Via het train-de- trainer-principe rusten we deze professionals toe om in gesprek te gaan over relaties, seksualiteit, grenzen aangeven en het voorkomen van onbedoelde zwanger- schappen. Concept 22 02 GGD Zuid-Limburg | Begroting 2027 2.2 Begroting Seksuele gezondheid Staat van Baten en Lasten T otaal Baten Bijdragen gemeenten 1.183.654 Tarieven gemeenten - Plusproducten gemeenten 105.000 Bijdragen centrumgemeenten - Bijdrage Rijk/Provincies 1.782.000 Overige bijdrage 259.000 Onvoorzien - Incidentele opbrengsten - T otale baten 3.329.654 Lasten Personeelslasten 2.077.000 Huisvestingslasten 129.000 Afschrijvingslasten - Rente- en bankkosten - Beheers- en adm. lasten 55.000 Lasten vervoermiddelen - Lasten automatisering 68.000 Lasten medische middelen 455.000 Lasten uitvoering derden 87.000 Onvoorzien - Incidentele lasten - T otale lasten 2.871.000 Saldo baten en lasten 458.654 T oevoeging aan reserve - Onttrekking aan reserve - Resultaat* 458.654 * Het resultaat dient ter dekking van de overhead. Concept 23 02 GGD Zuid-Limburg | Begroting 2027 2.3 Hygiëne en Inspectie (H&I) Kwaliteit van toezicht bij gastouders In 2026 voerden we wijzigingen door in het kwaliteitskader voor het toezicht op gastouders. In 2027 zetten we deze kwaliteitsontwikkeling voort door de systematiek verder te professionaliseren en te borgen binnen de interne processen.
Daarbij werkt de GGD actief samen met landelijke expertisegroepen, waarmee de toezichthou- dende taken verder differentiëren en specialiseren. Deze samenwerking draagt bij aan een uniforme, deskundige en toekomstbestendige uitvoering van het toezicht. T oezicht op Wmo-calamiteiten Het aantal meldingen van Wmo-calamiteiten blijft laag, zowel in Zuid-Limburg als landelijk. Dit kan wijzen op een onderbenutting van het meldingssysteem. Om dit te verbeteren, versterken we de samenwerking met gemeenten. We streven ernaar om de meldingsbereidheid te verhogen, zodat calamiteiten sneller opgemerkt worden en tijdig adequaat aangepakt worden. Deze samenwerking versterkt het toezicht op Wmo-calamiteiten en draagt zo bij aan een verbeterde kwaliteit van zorg en ondersteuning voor kwetsbare inwoners.
Concept 24 02 02 Hygiëne & 2.3 | Staat van Baten en Lasten | Inspectie | Toezicht WMO | Totaal Opbrengsten Hygiëne en | Bijdragen gemeenten | - | 144.177 | 144.177 Tarieven gemeenten | 937.000 | - | 937.000 Inspectie | Plusproducten gemeenten | - | - | - Bijdragen centrumgemeenten | - | - | - Bijdrage Rijk/Provincies | - | - | - Overige bijdrage | - | - | - Onvoorzien | - | - | - Incidentele opbrengsten | - | - | - Totale baten | 937.000 | 144.177 | 1.081.177 Lasten Personeelslasten | 581.000 | 86.000 | 667.000 Huisvestingslasten | 67.000 | 10.000 | 77.000 Afschrijvingslasten | - | - | - Rente- en bankkosten | - | - | - Beheers- en adm. lasten | 1.000 | 1.000 | 2.000 Lasten vervoermiddelen | - | - | - Lasten automatisering | 56.000 | 8.000 | 64.000 Lasten medische middelen | - | - | - Lasten uitvoering derden | - | - | - Onvoorzien | - | - | - Incidentele lasten | - | - | - Totale lasten | 705.000 | 105.000 | 810.000 Saldo baten en lasten | 232.000 | 39.177 | 271.177 Toevoeging aan reserve | - | - | - Onttrekking aan reserve | - | - | - Resultaat* | 232.000 | 39.177 | 271.177 * Het resultaat dient ter dekking van de overhead. 25 GGD Zuid-Limburg | Begroting 2027 2.4 Medische Milieukunde Proactief adviseren bij inwoners en gemeenten We zetten blijvend in op proactieve advisering over gezondheidsrisico's die samenhangen met de leef- en woonomgeving.
Inwoners ontvangen advies over onder meer vocht- en schimmelproblemen, slechte isolatie, onvoldoende ventilatie en andere woninggebonden risico’s. Hierbij hebben we speciale aandacht voor kwetsbare groepen. Naast deze preventieve voorlichting behandelt de GGD ook meldingen en klachten van inwoners over hun woonomgeving. Waar nodig volgt een onderzoek of advies om gezondheidsklachten te voorkomen of te verminderen. Ook richting gemeenten speelt de GGD een actieve adviesrol. We informeren tijdig over de gezondheidsgevolgen van milieufactoren en klimaatverandering, zoals hitte. De GGD ondersteunt gemeenten bij het opstellen en actualiseren van hitte- plannen en andere klimaat-adaptieve maatregelen en levert structureel beleidsinput voor een gezonde, veilige en klimaatbestendige leefomgeving. Gezondheidskundig advies en nazorg tijdens crisis Bij incidenten met gevaarlijke stoffen, zoals chemische lekkages, industriële ongevallen en grote branden, bestaat het risico dat inwoners blootgesteld worden aan schade- lijke stoffen. De gezondheidsadviseur gevaarlijke stoffen (GAGS) is gespecialiseerd in crisiscommunicatie en adviseert over mogelijke gevolgen en te nemen maat- regelen. Het doel is om door het verstrekken van duidelijke en begrijpelijke informatie onrust, onzekerheid en wantrouwen tot een minimum te beperken.
In de nazorg- fase blijft de GGD actief betrokken om de gevolgen van het incident voor inwoners en gemeenten zorgvuldig af te handelen. De GGD verzorgt onder meer het opstellen en verspreiden van informatiebrieven, de telefonische bereikbaarheid voor gezondheidsvragen en het beant- woorden en duiden van gezondheidsklachten. Concept 26 02 GGD Zuid-Limburg | Begroting 2027 02 Concept 27 Staat van Baten en Lasten T otaal Baten Bijdragen gemeenten 687.226 Tarieven gemeenten - Plusproducten gemeenten Bijdragen centrumgemeenten - Bijdrage Rijk/Provincies - Overige bijdrage 72.000 Onvoorzien - Incidentele opbrengsten - T otale baten 759.226 Lasten Personeelslasten 436.000 Huisvestingslasten - Afschrijvingslasten - Rente- en bankkosten - Beheers- en adm. lasten 11.000 Lasten vervoermiddelen - Lasten automatisering 6.000 Lasten medische middelen - Lasten uitvoering derden - Onvoorzien - Incidentele lasten - T otale lasten 453.000 Saldo baten en lasten 306.226 T oevoeging aan reserve - Onttrekking aan reserve - Resultaat* 306.226 * Het resultaat dient ter dekking van de overhead. 2.4 Medische Milieukunde GGD Zuid-Limburg | Begroting 2027 2.5 Openbare Geestelijke Gezondheidszorg zorgteam van Mondriaan.
In opdracht van de Commissie Zorg en Veiligheid heeft de werkgroep Heroriëntatie bemoeizorg Zuid-Limburg een actueel fundament in de vorm van een regionaal afsprakenkader voor bemoeizorg Zuid-Limburg opgesteld dat naar verwachting in 2027 ingevoerd wordt. Wijk-GGD’er Landelijk wordt beleid ingezet om de aanpak van personen met verward en onbegrepen gedrag te versterken. De GGD heeft in het kader van het actieprogramma ‘Grip op onbegrip’ voor 4 jaar subsidie ontvangen om de vroeg- signalering en opvolging in de wijk door de Wijk-GGD’er vorm te geven in Zuid-Limburg. Sinds 1 mei 2024 is de Wijk-GGD'er actief in Maastricht (3 wijken), Valkenburg, Beek, Stein, Sittard-Geleen, Brunssum en Heerlen (1 wijk). In 2027 zijn de eindverantwoording aan de subsidieverlener ZonMW en de borging van de pilot vroegsignalering en opvolging in de wijk belangrijke actiepunten. De Wijk-GGD’er speelt een belangrijke rol in vroegsignale- ring bij mensen met verward of onbegrepen gedrag. Door zichtbaar aanwezig te zijn in de wijk legt de Wijk-GGD’er laagdrempelig contact, verbindt signalen uit de keten en helpt passende ondersteuning op gang te brengen. Deze aanpak draagt bij aan het voorkomen van escalaties, onnodige politie-inzet en verdere ontregeling.
Borging van Vangnet OGGZ Het Vangnet Openbare Geestelijke Gezondheidszorg (Vangnet OGGZ) is een meldpunt speciaal bedoeld voor mensen met zorgwekkend gedrag die zelf geen hulp vragen. Voor de gemeenten in de Westelijke Mijnstreek en Maastricht Heuvelland verzorgt de GGD het Vangnet OGGZ. Jaarlijks nemen we gemiddeld 250 nieuwe meldingen in ontvangst en geven we 180 adviezen. De medewerkers schatten samen met de cliënt in op welke domeinen hulp nodig is. Omdat de GGD zelf geen zorg- aanbieder is, zorgen de medewerkers vervolgens voor toeleiding naar passende zorg. Het landelijk (telefonisch) meldpunt ‘Zorgwekkend gedrag’ geven we vorm voor 7 gemeenten in Zuid-Limburg. Het vangnet valt onder het takenpakket van de Wmo. Zowel professionals als inwoners kunnen er terecht. De koers die uitgezet wordt in de Commissie Zorg en Veiligheid en het daarbij behorende werkplan, vormen de basis voor de aanpak van de problematiek bij personen met verward of onbegrepen gedrag. Het Vangnet OGGZ en de Wijk-GGD’er volgen deze koers. De zorg voor personen met onbegrepen gedrag organi- seert het Vangnet OGGZ in 2 sub-regio’s in Zuid-Limburg en in de andere sub-regio gebeurt dat door het bemoei- Concept 28 02 GGD Zuid-Limburg | Begroting 2027 deze functie is cruciaal om de aanpak op het snijvlak van zorg en veiligheid verder te versterken.
Het is 1 van de onderdelen om de aanpak voor mensen met verward en onbegrepen gedrag te verstevigen. De Wijk-GGD’er: • Denkt mee bij vroegsignalen en overlegt laagdrempelig over zorgen in de wijk • Helpt bij het verhelderen van een zorgsituatie zonder hulpvraag • Verbindt signalen van verschillende ketenpartners en brengt passende zorg op gang • Zoekt actief en outreachend contact met mensen over wie zorgen zijn, eventueel samen met ketenpartners • Is aanspreekpunt en volgt op De subsidie vanuit ZonMW wordt naar verwachting ook na 2027 voortgezet. Het is echter nog onduidelijk welke voorwaarden hieraan verbonden worden en hoe deze financiering eruitziet. Maatschappelijk Interventieteam (MIT-team) In 2027 wordt het MIT in Zuid-Limburg ingevoerd. Het MIT is een 24/7 interventieteam dat politie ondersteunt bij personen met acuut onbegrepen gedrag. Het Vangnet OGGZ en de Wijk-GGD’er hebben een rol in het opvolgen van MIT-meldingen waar enerzijds bemoeizorg en ander- zijds verbinding tussen ketenpartners binnen zorg en veiligheid noodzakelijk is.
Concept 29 02 02 Staat van Baten en Lasten | Vangnet OGGZ | Totaal 2.5 | Baten Bijdragen gemeenten | - | - Begroting | Tarieven gemeenten | - | - Openbare | Plusproducten gemeenten | 929.000 | 929.000 Bijdragen centrumgemeenten | - | - Geestelijke | Bijdrage Rijk/Provincies | - | - Overige bijdrage | 69.000 | 69.000 Gezondheids- | Onvoorzien | - | - Incidentele opbrengsten | - | - zorg | Totale baten | 998.000 | 998.000 Lasten Personeelslasten | 491.000 | 491.000 Huisvestingslasten | 33.000 | 33.000 Afschrijvingslasten | - | - Rente- en bankkosten | - | - Beheers- en adm. lasten | 2.000 | 2.000 Lasten vervoermiddelen | - | - Lasten automatisering | 19.000 | 19.000 Lasten medische middelen | - | - Lasten uitvoering derden | 2.000 | 2.000 Onvoorzien | - | - Incidentele lasten | - | - Totale lasten | 547.000 | 547.000 Saldo baten en lasten | 451.000 | 451.000 Toevoeging aan reserve | - | - Onttrekking aan reserve | - | - Resultaat* | 451.000 | 451.000 * Het resultaat dient ter dekking van de overhead. 30 GGD Zuid-Limburg | Begroting 2027 2.6 Publieke gezondheid, monitoring, onderzoek en beleid Kinderopvang en de Gezonde School-aanpak. Ook in het voortgezet onderwijs zetten we deze aanpak in, aangevuld met aandacht voor leefstijl, sociale veiligheid en weerbaar- heid. Voor jongvolwassenen ligt de focus op leefstijl, mentale druk en bestaanszekerheid.
Hierbij leveren we ook inzet richting het mbo, in aansluiting op inzichten uit monitors en signalen uit de praktijk. Voor volwassenen en ouderen brengen we factoren in beeld die gezondheid en partici- patie beïnvloeden, zoals vitaliteit, sociale netwerken en bestaanszekerheid. Hiermee ondersteunen we gemeenten bij het bepalen van aandachtspunten en het maken van passende keuzes in hun preventiebeleid. Gezonde leefomgeving en gebiedsgerichte keuzes Gebiedsprofielen die via onze website beschikbaar zijn, brengen gegevens over leefomgeving, gezondheid en sociaaleconomische omstandigheden samen, waar mogelijk tot op wijk- en buurtniveau. We gebruiken de informatie in gesprekken om verschillen zichtbaar te maken en keuzes in gebiedsplannen en lokale preventie- agenda’s te onderbouwen. Hiermee kunnen gemeenten bepalen welke wijken of doelgroepen prioriteit vragen en welke omgevingsfactoren verbeterd kunnen worden om gezondheid te versterken. Daarnaast ondersteunen we gemeenten via JOGG bij het realiseren of versterken van een leefomgeving die gezond gedrag bij kinderen en jongeren stimuleert. Hierbij gaat het onder andere om het bevorderen van bewegen, ontmoeten, gezonde voedingskeuzes en een sociale omgeving die gezond gedrag mogelijk maakt.
De inzichten uit gebiedsprofielen en gesprekken met lokale partners benutten we om maatregelen goed te laten aansluiten op de sociale en fysieke context van buurten. Mentaal welbevinden in alle levensfasen Mentaal welbevinden blijft in 2027 een belangrijk aan- dachtspunt. Signalen uit monitors, verdiepend onderzoek en ervaringen uit de praktijk laten zien welke factoren een rol spelen, zoals druk op jongeren, eenzaamheid, financiële zorgen en sociale steun. Deze inzichten gebruiken we om gemeenten en partners te adviseren over passende preventieve keuzes. De GGD ondersteunt gemeenten en partners door trends te duiden, risico’s te signaleren en partijen samen te brengen die een rol spelen in het versterken van mentaal welbevinden. Thema’s zoals suïcidepreventie, weerbaar- heid, positieve gezondheid en sociale verbondenheid krijgen hierbij aandacht. Daarnaast sluiten we aan bij bestaande programma’s en initiatieven die bijdragen aan veerkracht, leefstijl en weerbaarheid bij jeugd en jong- In 2027 ligt de focus op het versterken van gezondheid door de hele levensloop. We volgen ontwikkelingen in leefomgeving, mentaal welbevinden en verschillen tussen gebieden en bevolkingsgroepen en benutten gegevens uit monitors, onderzoek en praktijk om trends te duiden en beleidskeuzes te ondersteunen.
Gemeenten en partners ontvangen actuele inzichten, handelingsopties en onder- steuning bij preventieve activiteiten. Daarnaast werken we aan een sterke regionale kennis en data-infrastructuur, waarin gegevens en expertise uit verschillende domeinen samenkomen en toegankelijk gemaakt worden voor beleidsvorming en uitvoering. Deze inzet sluit aan bij de regionale ambities binnen Trendbreuk, het programma- tisch werken, GALA, IZA, AZWA en de Academische Werkplaats Publieke Gezondheid (AWPG). Gezondheid door de levensloop In 2027 richten we ons op het versterken van gezondheid in alle levensfasen van Trendbreuk met Kansrijke Start, Peutertijd, Basisschool, Voortgezet onderwijs, Jong- volwassenen, Volwassenen en Ouderen. Voor Kansrijke Start gaat het onder andere om preventieve inzet via Rookvrije Start en om ondersteuning van partners bij het versterken van een gezonde zwangerschap en de eerste 1.000 dagen. In de peuter- en basisschoolleeftijd onder- steunen we kinderopvang en scholen bij een gezonde en stimulerende omgeving, onder meer via Gezonde Concept 31 02 GGD Zuid-Limburg | Begroting 2027 volwassenen, in lijn met Trendbreuk en de Programmalijn Gezonde Samenleving. Op basis van actuele inzichten ondersteunen we gemeenten bij het maken van keuzes voor een integrale aanpak van mentaal welbevinden.
Zelfdoding is een groot probleem in Nederland en is doodsoorzaak nummer 1 onder jongeren van 10 tot 30 jaar. Bekend is dat 60% van deze mensen niet in zicht is van de geestelijke gezondheidszorg. Het vroegsignaleren van mentale problemen, bewustwording en voeren van het gesprek zijn van belang om suïcidepreventie vorm te geven. De Wet integrale suïcidepreventie die per 1 januari 2026 in werking trad, moet hier verandering in brengen. De gemeenten in Zuid-Limburg hebben besloten een regionaal actienetwerk op te zetten. Vanuit preventief oogpunt willen we het aantal zelfdodingen terugdringen. De GGD kreeg de opdracht om dit actienetwerk op te zetten samen met partners in het sociaal en zorgdomein. Dit gaat in de vorm van een subsidie, waarbij de lokale middelen regionaal ingezet worden. In principe voor de duur van 1 jaar (2026) met de mogelijkheid voor een vervolg in het 2e jaar (2027). Maatschappelijke participatie en bestaanszekerheid In 2027 zetten we in op het ondersteunen van gemeenten en partners bij het versterken van maatschappelijke participatie en het verminderen van achterstanden. Daarbij gaat het om thema’s als gezondheidsvaardigheden, taalniveau, sociale samenhang, de sociale basis en bestaanszekerheid. Deze factoren bepalen of inwoners grip ervaren op hun dagelijks leven en dragen bij aan hun veerkracht.
Concept 02 32 GGD Zuid-Limburg | Begroting 2027 Daarnaast nemen we in het najaar van 2027 de MBO- monitor en de monitor Voortgezet Speciaal Onderwijs/ Praktijkonderwijs af. We publiceren de resultaten hiervan in 2028. Deze vormen samen met eerdere monitoren een doorgaande lijn van jeugd naar jongvolwassenheid. Waar nodig maken we gebruik van kwalitatieve verdieping, zoals gesprekken of bijeenkomsten met jongeren, ouders en professionals om de betekenis achter de cijfers beter te begrijpen. De aandacht ligt daarnaast op representativiteit en inclusiviteit van de monitors. We verkennen nieuwe methoden om moeilijk bereikbare groepen beter in beeld te brengen. Ook voeren we onderzoek uit naar de invloed van leefomgeving en sociaaleconomische omstandig- heden op gezondheid. Kennisinfrastructuur en partnerschappen Een sterke kennisinfrastructuur is essentieel voor het duurzaam verbeteren van gezondheid in Zuid-Limburg. Samenwerking met de AWPG, onderwijs- en onder- zoeksinstellingen, zorgorganisaties en maatschappelijke partners versterkt de ontwikkeling en toepassing van kennis. We breiden de regionale data-infrastructuur uit om gegevens uit verschillende bronnen te combineren. Dit levert een completer beeld op van gezondheid, leef- omgeving en maatschappelijke omstandigheden. We ontsluiten resultaten via digitale platforms en gezamen- lijke analyses.
We versterken partnerschappen rond We gebruiken gebiedsprofielen, monitors en signalen uit de praktijk om zichtbaar te maken waar inwoners, waaronder jeugdbelemmeringen ervaren in bijvoorbeeld welbevinden, groepsdynamiek of gezondheidsgedrag. We vertalen deze inzichten naar advies richting gemeenten en scholen, zodat zij passende keuzes kunnen maken voor inzet binnen het sociaal domein. Daarnaast brengen we partijen uit welzijn, zorg, onderwijs en werk met elkaar in contact om initiatieven die partici- patie en bestaanszekerheid bevorderen beter op elkaar te laten aansluiten. In asielzoekerscentra zetten we in op gezondheidsvoorlichting en activiteiten gericht op zelfredzaamheid en welzijn. Dit draagt bij aan toegankelijk- heid, gezondheid en participatie binnen kwetsbare groepen. Door sociale, fysieke en economische factoren in samenhang te bekijken, ontstaat een completer beeld van omstandigheden die de mogelijkheden van inwoners beïnvloeden. Monitoring en duiding van gezondheid We versterken de monitoring van gezondheid in 2027 verder. We leveren de resultaten van de Gezondheids- monitor Jeugd op en maken deze beschikbaar via de Gezondheidsatlas. Via het Kompas vullen we deze aan met duiding en handelingsopties die gemeenten ondersteunen bij het actualiseren van hun preventiebeleid.
De uitkom- sten geven inzicht in onder meer mentaal welbevinden, leefstijl, sociale omstandigheden en schoolervaringen. thema’s als mentale gezondheid, gezonde leefomgeving, jeugd, ouderen en kwetsbare groepen verder. Het delen van kennis en ervaringen draagt bij aan de ontwikkeling van een lerende regio. Academische Werkplaats Publieke Gezondheid Onderzoek en innovatie vormen in 2027 een belangrijke pijler van het regionale gezondheidsbeleid. De Acade- mische Werkplaats Publieke Gezondheid Mosa (AWPG Mosa) verbindt wetenschap, beleid en praktijk in onder- zoek dat zich richt op regionale vraagstukken en is 1 van de 3 inhoudelijke programmalijnen. De aandacht gaat uit naar onderwerpen zoals vaccinatie- bereidheid, ongelijkheid in gezondheid en brede welvaart. We zetten participatieve onderzoeksvormen in om inwoners actief te betrekken bij het begrijpen van hun leefomgeving en gezondheidservaringen. Hierdoor sluiten beleidskeuzes beter aan bij de situatie van inwoners. De regio ontwikkelt zich verder als lerende regio, waarin partners kennis delen via gezamenlijke trajecten, evaluaties en experimenten. Digitale innovaties zoals dashboards en dataverbindingen maken informatie sneller beschikbaar en toegankelijker. Deze combinatie van onderzoek, innovatie en samenwerking versterkt de inhoudelijke basis van het publieke gezondheidsbeleid.
Concept 33 02 GGD Zuid-Limburg | Begroting 2027 Crisisorganisatie en psychosociale hulpverlening Crisiscoördinatie De GGD is 24/7 bereikbaar bij crises en rampen. Hiervoor is een piketrooster ingericht voor crisiscoördinatoren en ondersteuning. De crisiscoördinator coördineert de afstemming tussen de diverse processen, stemt af met de veiligheidsregio (via de GHOR) en stemt af met de Directeur Publieke Gezondheid. De medewerkers die we kunnen inzetten in deze processen volgen regelmatige scholingen en trainingen om hun coördinatietaak goed te kunnen uitvoeren. De GGD is wettelijk verplicht een crisisplan te hebben. In dit plan beschrijven we 4 proces- sen: infectieziektebestrijding, medische milieukunde, gezondheidsonderzoek (bij rampen) en PSH. De eerste 3 processen zijn reguliere GGD-processen die bij rampen of gebeurtenissen opgeschaald worden indien nodig. Proces psychosociale hulpverlening Dit proces heeft tot doel om (dreigende) maatschappelijke onrust bij gebeurtenissen te voorkomen, kanaliseren, verminderen en/of reguleren, passende opvang te bevor- deren, informatieverstrekking te verbeteren en ondersteu- ning te optimaliseren. De uitvoering van de psychosociale hulpverlening (PSH) is geen reguliere taak van de GGD. Hiervoor gingen we een samenwerking aan met de lokale maatschappelijk werkorganisaties in Zuid-Limburg en Slachtofferhulp Nederland.