7. Bijlage 1 Programmabegroting 2023.pdf

Wat willen we bereiken? HOOFDAMBITIE De verdere vertaling van de genoemde speerpunten naar dit programma wordt tot uitdrukking gebracht in de volgende hoofdambities: In de kadernotitie ‘SAMENLEVEN: Omvorming van het sociale domein’ (2014) staat de volgende doelstelling geformuleerd: In 2020 heeft onze gemeente grote sprongen gemaakt in de participatie van burgers, ondernemers en maatschappelijke organisaties op het sociale domein: a. Burgers participeren maximaal in de maatschappij en ontvangen zo nodig een passend en integraal ondersteuningsaanbod waar mogelijk op basis van eigen kracht; b. De eigen kracht van de burger en de maatschappij wordt maximaal benut, waarbij: - burgers elkaar vinden omdat de gemeente heeft gezorgd voor het matchen van vraag en aanbod; - burgers zelf met ideeën bij de gemeente komen voor wijkprojecten: de gemeente neemt hierbij een meedenkende houding aan, maar laat de uitvoering bij de burger;

-60-

Programmabegroting 2023

-

c.

de kracht van de maatschappij ervoor heeft gezorgd dat D’r Durpswinkel een succes is: de gemeente maakt terugtrekkende bewegingen. de organisaties die actief zijn op het gebied van wonen-welzijn-zorg hebben een systeem ontwikkeld waardoor er goed wordt samengewerkt en casuïstieken integraal worden opgepakt.

Hoofdambitie 1: De klant staat centraal! 1gezin-1plan-1regisseur Integraal werken: één organisatie / partner is regisseur, moet samenwerken met anderen (brede benadering van de situatie) en verbinden We kennen de klant Niemand valt buiten de boot: iedereen doet mee! Maatwerk in plaats van standaardpakketten Hoofdambitie 2: Voorzieningenpakket Meer collectief, minder individueel Meer richten op vroege signalering en preventie: licht waar het kan, zwaar waar het moet Laagdrempelige toegang Kwaliteit waarborgen met beperkte middelen Hoofdambitie 3: SAMENleven = eigen kracht Cultuuromslag bij burgers:  insteken op wat iemand wel nog kan (demedicaliseren, ontzorgen en normaliseren)  inschakelen eigen netwerk  collectieve voorzieningen zijn voorliggend Cultuuromslag bij gemeente:  zorgen dat iedereen ergens ‘bij’ hoort  iedereen doet mee  insteek is de kwaliteiten van onze burgers (stimuleren van positief zelfbeeld) Cultuuromslag bij instellingen:  ‘gezamenlijke’ verantwoordelijkheid geven (niet instellingsbelang maar klantbelang is leidend)  samenwerken  regie nemen  budget is gemaximaliseerd en dus leidend  signaalfunctie is verplicht voor iedereen die een rol heeft! De rol van omgeving  Eigen kracht versterken, ook bij de omgeving  Bijzondere aandacht voor mantelzorgers (hoe ver reikt de eigen kracht?) Hoofdambitie 4: Rol van de gemeente Regierol Eindverantwoordelijk

& budgetverantwoordelijk Inzetten op eigen kracht, van burgers én van instellingen: aanspreken op verantwoordelijkheden! Verbindingen leggen Steviger inzetten op resultaatgerichtheid (control-functie) BELEIDSINDICATOREN Aan de hand van de volgende verplichte beleidsindicatoren worden de maatschappelijke effecten toegelicht die met dit programma worden beoogd: Indicator

Eenheid

Bron

Kinderen in uitkeringsgezin Werkloze jongeren

% kinderen tot CBS 18 jaar in bijstandsgezin % 16 t/m 22 CBS jarigen

Realisatie Realisatie Realisatie Realisatie 2017 2018 2019 2020

Realisatie 2021 SPV NL

4

4

4

4

4

6

2

2

2

2

2

2

-61-

Programmabegroting 2023

Indicator

Eenheid

Jongeren met jeugdhulp Jongeren met jeugdbescherming Jongeren met jeugdreclassering Banen

% van alle CBS jongeren tot 18 jaar % van alle CBS jongeren tot 18 jaar

11,8

12,7

11,9

12,6

13,3

12,9

2,3

2,3

1,7

2,3

2,1

1,2

% van alle jongeren van 12 tot 23 jaar

CBS

0

0*

0

0

0,18

0,3

Aantal per 1.000 in de leeftijd 15-64 % van de werkzame beroepsbevol king t.o.v. de beroepsbevol king Aantal per 10.000 inwoners van 18 jaar e.o. Aantal per 10.000 inwoners van 15-64 jaar

CBS / LISA

267,1

268,2

276,3

273,6

353,7

805,5

CBS

65,1

66,1

66,8

66,0

67,6

70,4

CBS

215,0

204,0

170,6

180,8

204,2

431,2

CBS

442,3

276,8

357,4

420,2

n.b.

n.b.

Aantal per 10.000 inwoners

CBS

n.b.

n.b.

710

740

740

n.b.

Netto arbeidsparticipatie

Personen met een bijstandsuitkering Lopende reintegratievoorziening en Cliënten met een maatwerkarrangement WMO

Bron

Realisatie Realisatie Realisatie Realisatie 2017 2018 2019 2020

Realisatie 2021 SPV NL

* via de website www.waarstaatjegemeente.nl

Om de realisatie van de hoofdambities van dit programma te kunnen meten, zijn deze vertaald naar de volgende indicatoren: Indicator

Bron

Maatschappelijke participatie *

Burgeronderzoek Parkstad Limburg Burgeronderzoek Parkstad Limburg Burgeronderzoek Parkstad Limburg

Eenzaamheid

Zelfredzaamheid

Realisatie 2015

Realisatie 2017

Realisatie Realisatie 2019 2021

Hoogste Parkstad

3,6

Streefwaarde 2023 3,9

3,8

3,8

3,6

13%

9%

8%

15%

8%

8%

8,4

8,1

8,5

8,5

8,7

8,7

* Score voor maatschappelijke participatie loopt van 0 (=zeer laag) t/m 10 (=zeer hoog).

KADERSTELLENDE BELEIDSNOTA’S Het beleid in Simpelveld met betrekking tot dit programma is onder meer vastgelegd in de volgende documenten: 1. Strategische visie 2013-2023 gemeente Simpelveld (2013); 2. College-agenda 2022-2026 (2022);

-62-

3,9

Programmabegroting 2023

3. Kadernotitie Omvorming van het sociale domein Simpelveld - “Samenleven” (2014); 4. Gemeenschappelijke regeling Werkvoorzieningsschap Oostelijk Zuid-Limburg (2015); 5. Gemeenschappelijke regeling Werkgeverservicepunt Parkstad (2017); 6. Gemeenschappelijke regeling ISD Kompas (2020); 7. Nota Gemeentelijk Armoedebeleid (2022); 8. Beleidskader Werk, Inkomen en Sociale Zorg 2019/2022 (2018); 9. Beleidsplan 2021-2022 Kompas (2021); 10. Beleidskader Arbeidsmarktbeleid Parkstad Limburg 2016-2020 (2016); 11. Verordening Wet Inburgering (2013); 12. Beleidsplan WMO 2015 (2014); 13. Wmo-verordening 2018 (2018); 14. Besluit nadere regels maatschappelijke ondersteuning gemeente Simpelveld 2018 (2018); 15. Protocol Hulp bij het huishouden gemeente Simpelveld 2018 (2018); 16. Nadere regels Wmo opvang en Beschermd wonen gemeente Simpelveld 2017 (2016); 17. Notitie Vrijwilligerswerk en mantelzorg (2009); 18. Subsidieverordening gemeente Simpelveld 2022 (2021); 19. Visie Opvang & Beschermd wonen Parkstad 2017 (2018); 20. Personen met verward gedrag: Bouwstenen voor een gezamenlijke aanpak in Parkstad Limburg 2017 (2018); 21. Beleidskader Jeugdhulp Zuid-Limburg 2019 – 2022 (2019); 22. Beleidsagenda Jeugdhulp Parkstad 2019 - 2022 (2019); 23. Verordening jeugdhulp gemeente Simpelveld 2020 (2019); 24. Beleidsregels jeugdhulp gemeente Simpelveld 2020 (2019).

Wat doen we daarvoor? Prioriteiten Doelstellingen Minimabeleid / Armoedebeleid Zorgdragen voor een integraal, efficiënt en adequaat samenstel van minimaregelingen, zodat eenieder in staat wordt gesteld om zoveel als mogelijk deel te nemen aan het maatschappelijk leven, te participeren in de maatschappij.

Participatiewet

Effectief en efficiënt uitvoering geven aan de Participatiewet, om daarmee onze burgers zoveel als mogelijk in staat te stellen een eigen inkomen te verwerven en een zinvolle bijdrage te leveren aan de maatschappij.

Inburgering

Zorgen dat inburgeringsplichtigen zo snel mogelijk de taal leren, worden geactiveerd richting werk en volwaardig aan de Nederlandse samenleving gaan deelnemen. Ervoor zorg dragen dat alle burgers, ook burgers met één of meerdere beperkingen, kunnen deelnemen aan het maatschappelijk leven.

Wet Maatschappelijke Ondersteuning

-63-

Activiteiten - Implementeren herijkt minimaBeleid (nieuwe nota armoedebeleid 2022); - Uitvoering en tussentijdse evaluatie project De Voorzieningenwijzer (o.b.v. afspraken Regio-deal); - Uitvoering geven en monitoren van de wijzigingen in de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs). - Uitvoering geven aan de GR ISD Kompas voor de gemeenten Simpelveld, Voerendaal en Beekdaelen; - Inspelen op de gevolgen van de coronacrisis op het bestand, de taken en de dienstverlening van Kompas. - Uitvoering geven aan de nieuwe wet Inburgering die per 1-1-2022 is ingegaan.

- Maatschappelijk werk / doorontwikkeling d’r Durpswinkel; - Handhaven van de huidige

Programmabegroting 2023

Prioriteiten

Jeugdwet

Jeugd- en jongerenwerk

Doelstellingen

Activiteiten kwaliteit van zorgtaken; - Beschermd wonen en maatschappelijke opvang; - Skaeve Huse; - Wijziging GR Omnibuzz; - Continu cliëntervaringsonderzoek. Alle kinderen moeten gezond en veilig - Doorontwikkeling inkoop jeugdkunnen opgroeien, hun talenten zorg; ontwikkelen en naar vermogen - Doorontwikkeling preventieve- en participeren in de samenleving. voorliggende jeugdhulp; - Wet verbeterde beschikbaarheid zorg voor jeugdigen; - De hervormingsagenda Jeugdigen en jongeren ondersteunen - mogelijkheden om nieuwe bij het participeren in de maatschappij. impulsen te geven aan (laagdrempelig) jeugd- en jongerenwerk.

Minimabeleid/Armoedebeleid In het beleidsplan Werk, Inkomen en Sociale Zorg 2019-2022 zijn de kaders geschetst voor o.a. het armoedebeleid. Deze kaders zijn verder geconcretiseerd in de nota Minimabeleid. In 2022 is de nota Minimabeleid samen met de gemeenten Voerendaal en Beekdaelen, ISD Kompas en de adviesraden Sociaal Domein van de gemeenten Simpelveld, Voerendaal en Beekdaelen herijkt. Deze herijking van het minimabeleid heeft zich met name gericht op de actualisatie van het bestaande beleid. Eind 2022 zal deze nota aan de gemeenteraad ter besluitvorming worden voorgelegd. Uitvoering van deze nieuwe nota zal dan per 2023 plaatsvinden. Verder zal in 2023 uitvoering gegeven worden aan De VoorzieningenWijzer en zal er een tweede (tussentijdse) evaluatie gaan plaatsvinden. Dit als onderdeel van de afspraken vanuit de Regio Deal Parkstad Limburg en in het kader van het voorportaal van de gemeentelijke schuldhulpverlening. Middels dit instrument worden inwoners meer en beter toe geleid naar (de voor hen best passende) bestaande voorzieningen. Er wordt samen met de inwoner gekeken of er financieel voordeel te behalen valt op vijf gebieden: energiecontract, toeslagen, zorgverzekering, minimaregelingen en aangifte inkomstenbelasting Participatiewet In 2022 heeft ISD Kompas de ingeslagen manier van werken vervolgd: rechtvaardig, persoonlijk en van hoge kwaliteit.

Het werkgebied van ISD Kompas is echter wel behoorlijk gegroeid; niet alleen door de stijging van het aantal werkzoekenden maar ook het gebied zelf is door de komst van de postcodegebieden Schinnen en Onderbanken meer uitgestrekt. De afgelopen 2 jaar heeft ISD kompas zich meer en meer kunnen inrichten op het werken op afstand. Dit zogenaamde hybride werken wordt de nieuwe reguliere werkwijze van ISD Kompas. In 2023 zal de dienstverlening hier nog verder op worden ingericht en zullen ook de locaties hierop aangepast worden. Hybride werken vraagt om een open en transparante manier van communiceren, niet alleen intern maar ook richting het bestuur, de raden en de colleges. In 2022 is gekeken wat de beste aanpak hierin blijkt te zijn en zijn de processen hierbij geoptimaliseerd. Daarnaast heeft ISD Kompas in 2022 nog steeds te maken gehad met de gevolgen van de coronacrisis. Dit betekent dat ISD Kompas te maken had met een situatie waarin ze flexibel moesten meebewegen in de mogelijkheden en de dienstverlening daarop dienden aan te passen. ISD Kompas zal een combinatie van digitale en fysieke dienstverlening aanbieden, uiteraard met oog voor degenen die (nog) niet digitaal vaardig zijn. Voor 2023 e.v. zal ISD Kompas deze ingeslagen manier van werken blijven uitvoeren.

Het aantal uitkeringen is ondanks de coronaperiode van de afgelopen jaren nagenoeg gelijk gebleven (lichte stijging). Werkzoekenden met een korte afstand tot de arbeidsmarkt zullen door ISD Kompas waar mogelijk direct aan de poort actief naar werk begeleid worden. Bij werkzoekenden met een grotere afstand tot de arbeidsmarkt is het van belang dat zij zich blijven ontwikkelen, met ondersteuning van ISD Kompas en WSP Parkstad, zodat voor deze doelgroep zoveel mogelijk kansen gecreëerd kunnen worden. Voor 2023 streven we ernaar om het aantal uitkeringen te stabiliseren en waar mogelijk te verlagen.

-64-

Programmabegroting 2023

Inburgering Per 1 januari 2022 is de nieuwe wet Inburgering in werking getreden. In het nieuwe stelsel krijgen gemeenten nadrukkelijk de regie over de inburgering. De bedoeling is dat nieuwkomers vanaf het eerste moment aan de slag gaan met hun inburgering en dat gemeenten hen daarbij activeren en begeleiden. ISD Kompas geeft namens de gemeente uitvoering aan deze nieuwe wet. Daarnaast heeft ISD Kompas vanaf 2022 de maatschappelijke begeleiding van nieuwkomers neergelegd bij Impuls (onder toezicht van CMWW/GRIP en ISD kompas). Voor 2023 wordt deze werkwijze voor gemeente Simpelveld gecontinueerd en uitgevoerd door ISD Kompas en de maatschappelijke begeleiding van nieuwkomers door Impuls. Wet maatschappelijke ondersteuning Maatschappelijk werk / Doorontwikkeling d’r Durpswinkel In de herstart na Corona zien we een terughoudendheid in het aantal deelnemers van activiteiten in D’r Durpswinkel. Daarnaast heeft ook de oorlog in Oekraïne mogelijk gevolgen. Dit laatste heeft o.a. tot gevolg dat van Impuls de nodige extra maatschappelijke inzet wordt gevraagd. Het tekort aan vrijwilligers zorgt voor een uitdaging op meerdere terreinen, o.a. onderwijs, verenigingsleven. Vanuit de visie dat de Durpswinkel wordt vormgegeven voor- en door inwoners, werpt dit een extra drempel op.

Samen met Impuls wil de gemeente vooral een doorstart maken in een duidelijk(er) preventiebeleid en invulling van het voorliggende veld. Met Impuls zullen beleidspijlers opgesteld worden om de (preventieve)zorg voor alle inwoners gezamenlijk vorm te geven. Als gemeente streven we ernaar om samen met Impuls en andere partners de maatschappelijke vitaliteit van inwoners te vergroten. Handhaven van de huidige kwaliteit van zorgtaken De uitvoering van zorgverlening wordt zwaar belast door het toenemend aantal mensen met een zorgvraag. Een stijging die we de komende tijd ook niet zo snel zien afzwakken. Het blijft een uitdaging om de zorg zo goed als mogelijk te leveren (regulier, dan wel in de vorm van een informeel alternatief). In 2023 wordt de focus verschoven naar de voorkant waarin het voorliggende veld en preventie tot prioriteit wordt gemaakt. (doorcentralisatie) Beschermd wonen en maatschappelijke opvang Sinds de invoering van de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) in 2015 valt ook Beschermd Wonen (BW) onder de Wmo taken van een gemeente. Vanuit de rijksoverheid was er het voornemen om per 01-012023 een doorcentralisatie BW door te voeren. In april 2022 besloot de staatssecretaris tot uitstel maar worden inmiddels door VWS, samen met de VNG, de nieuwe doorcentralisatie voorstellen van Beschermd Wonen verder uitgewerkt en mogelijk herzien.

Parallel met de landelijke doorcentralisatie is afgelopen winter de notitie “Samen Thuis 2023-2026” door alle Parkstad colleges vastgesteld. Daarin zijn voor de komende jaren de ontwikkelingen en uitgangspunten voor Beschermd Wonen beschreven. De rode draad in deze notitie is een verbeterde samenwerking tussen gemeenten met samenwerkende aanbieders. Skaeve Huse De opgave tot de realisatie van 21 zogenaamde ‘Skaeve Huse’ wordt verdeeld over alle Parkstadgemeenten, waarbij gesteld is dat er één huisje per 10.000 inwoners gerealiseerd moet worden. Skaeve Huse is een bijzondere woonvorm bedoeld voor mensen die vanwege hun gedrag niet regulier gehuisvest kunnen worden en die tevens niet passen in een beschermde woonvorm. Hiermee voegen we een woonvorm toe aan de woonladder in deze regio en creëren we stabiele huisvesting voor een deel van de zorgmijders. Voor de gemeente Simpelveld betekent dit een opgave van één Skaeve Huse. Om actief tot realisatie van deze opgave te kunnen komen werkt de gemeente Simpelveld samen met de gemeente Voerendaal. Wijziging GR Omnibuzz Het voornemen bestaat om de gemeenschappelijke regeling Omnibuzz te wijzigen. De aanleiding is om te komen tot een logischer kostenverdeling, waarbij de kostenverdeling tussen alle gemeenten zal plaatsvinden op basis van kilometers in plaats van de huidige methode met zones.

-65-

Programmabegroting 2023

Continu cliëntervaringsonderzoek Gemeenten zijn volgens de Wmo 2015 en Jeugdwet verplicht om jaarlijks een cliëntervaringsonderzoek uit te (laten) voeren onder inwoners die gebruik maken of gebruik hebben gemaakt van hulp of ondersteuning. In 2021 is aan het college voorgesteld om, in tegenstelling tot voorgaande jaren, te werken met een andere methodiek, namelijk continu cliëntervaringsonderzoek. Dit houdt in dat cliënten op meerdere vaste momenten in het (ondersteunings-)proces worden bevraagd naar hun ervaringen. Voor 2021 is de keuze gemaakt alle nieuwe unieke cliënten (zorgvragen jeugd en WMO) eenmalig te bevragen op hun ervaringen. Voor jeugd was de respons 2021 slechts 19% (9 volledig ingevulde vragenlijsten) waardoor deze bevindingen niet representatief zijn. Voor Wmo was de respons 60,2 % (53 volledig ingevulde vragenlijsten) welke ruimvoldoende resultaten hebben opgeleverd. Ter bevordering van een hogere respons en een hogere betrouwbaarheid van de resultaten is de inrichting van een continue onderzoek gestart tezamen met een marketing en research bureau Magis. De raad zal op de gebruikelijke wijze over de resultaten geïnformeerd worden op het moment dat de resultaten bij het ministerie van VWS worden aangeleverd.

Jeugdwet Sinds 2015 zijn gemeenten bestuurlijk en financieel verantwoordelijk voor de uitvoering van de Jeugdwet en daarmee voor alle vormen van jeugdhulp, kinderbescherming en jeugdreclassering. De gemeenten in ZuidLimburg werken op dit terrein samen. Voor Simpelveld geldt dat de gemeente Maastricht fungeert als centrumgemeente en zorg draagt voor alle zaken omtrent inkoop, contractering, facturatie en monitoring. Het toegangsproces en de preventieve en voorliggende jeugdhulp worden lokaal uitgevoerd. Doorontwikkeling inkoop jeugdzorg In 2021 zijn we in Zuid-Limburg begonnen aan de doorontwikkeling van de inkoop jeugdzorg. In 2022 heeft in het teken gestaan van verdere uitwerking van de transformatie door het uitwerken en implementeren van een nieuwe inkoopsystematiek. Dit uiteraard na opdrachtverstrekking door en samen met de andere gemeenten in Zuid-Limburg. De regionale aanbesteding ten aanzien van probleem, hoog specialistisch en gedwongen kader: gesloten en intensieve klinische jeugdhulp (GIKJ) en crisishulp heeft in 2021 en 2022 plaatsgevonden. In 2022 zijn aanbestedingen uitgezet worden aanbieders geselecteerd zodat vanaf 2023 de nieuwe contracten kunnen ingaan voor wonen en ambulante jeugdhulp(groep en individueel) worden gesloten. In 2023 wordt er samen met de zorgaanbieders (3-5) een ontwikkelagenda vormgegeven middels dialoogsessies.

Deze ontwikkelagenda zal de basis vormen voor het jeugdhulplandschap. Doorontwikkeling preventieve en voorliggende jeugdhulp De ambulante jeugdhulp is onderverdeeld in drie percelen. Perceel 3 betreft de sub regio Parkstad en bestaat uit Brunssum, Kerkrade en Simpelveld. Vanuit deze sub regio worden samen met de partners in het voorliggend veld thema’s uitgewerkt. Deze thema’s worden meegenomen in de dialoogsessies met de aanbieders in 2023. Wet verbeterde beschikbaarheid zorg voor jeugdigen In 2021 is een start gemaakt met de uitvoering van de eisen vanuit het rijk ten aanzien van het landelijk programma Zorg voor de Jeugd en de nieuwe Wet betere beschikbaarheid zorg voor jeugdigen. Met de Wet verbeterde beschikbaarheid zorg voor jeugdigen stelt de landelijke overheid eisen ten aanzien van het verantwoord opdrachtgeverschap. Het rijk wil hierbij vergaande regionale samenwerking. Strekking van de wet is namelijk dat binnen één regio één uitvoeringsvariant voor inkoop en verantwoording van jeugdhulp wordt gehanteerd. Hiervoor is in 2021 een regiovisie jeugdhulpregio Zuid-Limburg opgesteld. Voor 2023 wordt een nieuwe regiovisie opgesteld. Daarnaast wordt er gewerkt aan een beleidskader 2023-2028 voor de jeugdregio Zuid-Limburg. Het gedachtengoed van de transformatie staat hierbij centraal. Per 1 januari 2023 gaat de wet in.

De hervormingsagenda Het huidige jeugdstelsel is niet houdbaar, vandaar dat het ministerie van VWS, zorgaanbieders, cliënten(vertegenwoordigers), professionals en de VNG werken aan de Hervormingsagenda Jeugd 2022-2028 om de hulpverlening te verbeteren en het jeugdstelsel beheersbaar te maken. Het streven is om de hervormingsagenda eind 2022 af te hebben. Bij de uitwerking van de hervormingsagenda zijn er vijf leidende

-66-

Programmabegroting 2023

principes. Verschillende ontwikkelingen van de hervormingsagenda zijn al meegenomen met de transformatie. De andere ontwikkelingen worden nauwgezet gevolgd. De hervormingsagenda zal ook landen in de Wet verbetering zorg voor jeugdigen. Jeugd- en jongerenwerk 2022 heeft in het teken gestaan om de behoeften van jongeren in kaart te brengen. In 2023 wordt getracht deze behoeften om te zetten in concrete acties. KENGETALLEN Uitkeringsgerechtigden per trede participatieladder* - Trede 1: Geïsoleerd - Trede 2: Sociale contacten buiten de deur - Trede 3: Deelname georganiseerde activiteiten - Trede 4: Onbetaald werk - Trede 5: Betaald werk met ondersteuning Niet ingedeeld** Wet Sociale Werkvoorziening (Wsw) - Taakstelling / gerealiseerde arbeidsplaatsen Hulpvragen Wmo - binnengekomen bij de gemeente - binnengekomen bij d’r Durpswinkel Maatschappelijk Werk - uren maatschappelijk werk Ouderenwerk - uren ouderenwerk

Bron Kompas

2017 138

2018 134

2019 141

2020 145

2021 130

Kompas Kompas

2% 35%

1,1% 31,4%

0,7% 34,8%

2,8% 37,2%

0% 35,4%

Kompas

27%

25,8%

26,2%

21,4%

21,5%

Kompas

24%

29,4%

24,1%

20%

18,5%

Kompas

12%

10,4%

5,0%

8,3%

7,7%

Kompas

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

10,3%

16,9%

WOZL

107,70

100,52

97,29

85,82

80,83

ZorgNed / Gemeente Impuls

406

402

486

543

580

456

416

593

356

233

Impuls

1.937

1.937

2.017

2.217

3.278

Impuls

916

916

771

920

633

* Tredes participatieladder: - Trede 1 Geïsoleerd: Heeft niet of nauwelijks contact met anderen dan huisgenoten. - Trede 2 Sociale contacten buiten de deur: Heeft minimaal één keer per week fysiek contact met mensen die geen huisgenoten zijn. - Trede 3 Deelname aan georganiseerde activiteiten: Neemt deel aan activiteiten in georganiseerd verband zoals verenigingen of opleiding. - Trede 4 Onbetaald werk: Doet onbetaald werk. - Trede 5 Betaald werk met ondersteuning: Heeft een arbeidscontract met een werkgever of is zzp’er en ontvangt daarbij ondersteuning. ** Uitkeringsgerechtigden waarvan nog niet is bepaald in welke trede hij/zij wordt opgenomen.

-67-

Programmabegroting 2023

Wat mag het kosten? BATEN EN LASTEN

Las ten excl. kvs t. & ka pi taa l l s t. Ba ten Saldo excl. kvst. & kap. lst. Las ten kos tenverdeel s ta a t Kapi ta a ll a sten Saldo van baten en lasten Toevoegi ngen Onttrekki ngen Gerealiseerd / geraamd resultaat

Rekening Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2021 2022 2023 2024 2025 2026 13.971.079 11.180.055 11.838.022 11.674.176 11.494.582 11.318.747 2.917.697 2.309.450 2.414.210 2.433.850 2.441.550 2.443.260 -11.053.382 -8.870.605 -9.423.812 -9.240.326 -9.053.032 -8.875.487 437.643 431.547 551.894 551.894 551.894 551.894 154 109 68 61 57 53 -11.491.180 -9.302.261 -9.975.774 -9.792.281 -9.604.983 -9.427.434 0 0 0 0 0 0 582.650 0 0 0 0 0 -10.908.530 -9.302.261 -9.975.774 -9.792.281 -9.604.983 -9.427.434

In onderstaande tabel is het saldo van baten en lasten op productniveau weergegeven: Rekening 2021 Saldo van baten en lasten: 6.1 s amenkracht en burgerpa rti ci pa ti e jeugdzorg / al gemene voorzi eni ngen -97.584 WMO / a l gemene voorzi eni ngen -613.251 kinderopvang 67.657 voor & vroegs chool s e educa ti e -66.541 jeugd- & jongerenwerk 0 s ubs i di es jeugd -16.384 vl uchteli ngen -10.035 mfc Op de Boor -19.141 6.2 Wi jktea ms eers tel ijnsl oket - toega ng tot zorg -282.889 6.3 inkomensregel i ngen i nkomen -207.714 s oci al e zorg -578.314 6.4 begel eide pa rti ci pa ti e beschut werk -2.377.693 6.5 a rbei ds pa rti ci pa ti e a rbeids pa rti ci pa tie -509.433 6.6 ma a twerkvoorzi eni ngen (WMO) WMO / ma a twerkvoorzi eni ngen -109.893 na tura ma teri eel 6.71 ma a twerkdi ens tverl eni ng 18+ WMO / ma a twerkvoorzi eni ngen -1.711.472 na tura immateri eel WMO / pgb -123.352 6.72 ma a twerkdi ens tverl eni ng 18jeugdzorg / pgb -54.827 jeugdzorg / i ndivi duel e -4.772.000 voorzi eni ngen na tura jeugdzorg / ouderbi jdra ge 0 i ndi vi duel e voorzi eni ngen en opva ng 6.81 geës ca l eerde zorg 18+ WMO / opva ng en bes chermd -8.314 wonen Gerealiseerd / geraamd resultaat -11.491.180

Begroting 2022

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

-132.330 -656.267 69.930 -38.016 0 -11.055 -11.208 -23.505

-160.682 -721.479 61.342 -64.197 0 -17.180 -13.058 -27.039

-161.412 -725.759 62.765 -66.207 0 -17.180 -13.058 -37.746

-162.172 -730.109 64.113 -68.247 0 -17.180 -13.058 -31.310

-162.952 -734.609 65.456 -70.317 0 -17.180 -13.058 -30.908

-278.708

-399.562

-399.562

-399.562

-399.562

-278.300 -622.514

-257.090 -612.295

-266.170 -621.375

-275.690 -630.895

-285.700 -640.905

-2.415.087

-2.269.901

-2.062.091

-1.865.551

-1.671.141

-467.890

-461.350

-470.430

-479.950

-489.960

-98.903

-102.318

-102.318

-102.318

-102.318

-1.403.137

-1.625.154

-1.630.927

-1.637.243

-1.643.469

-117.325

-127.912

-127.912

-127.912

-127.912

-62.831 -2.702.911

-65.901 -3.059.538

-65.901 -3.034.538

-65.901 -3.009.538

-65.901 -2.984.538

0

0

0

0

0

-52.204

-52.460

-52.460

-52.460

-52.460

-9.302.261

-9.975.774

-9.792.281

-9.604.983

-9.427.434

-68-

Programmabegroting 2023

MUTATIES IN RESERVES In programma 0 zijn de volgende mutaties in reserves met betrekking tot dit programma geraamd. Rekening 2021 Toevoegingen (lasten) re serve s oci a al domei n Subtotaal toevoegingen Onttrekkingen (baten) re serve s oci a al domei n re serve s oci a al domei n / overschri jdi ng jeugdzorg en wmo Subtotaal onttrekkingen Totaal

Begroting 2022

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

0

0

0

0

0

0

132.650

0

0

0

0

0

450.000 582.650 -582.650

0 0

0 0

0 0

0 0

0 0

INVESTERINGEN Geen TOELICHTING De voornaamste mutaties ten opzichte van de begroting 2022 zijn de volgende:  Uit de Berap najaar 2021 - Geen  Uit de Berap voorjaar 2022 - Aanpassing gemeentelijke bijdrage o.b.v. begroting 2023 Kompas - Aanpassing gemeentelijke bijdrage o.b.v. begroting 2023 WOZL/WSP Parkstad - Aanpassing gemeentelijk bijdrage o.b.v. begroting 2023 Omnibuzz - Bijstellen budgetten wmo-breed op basis ervaringscijfers  Overige - Bijstelling budget subsidie maatschappelijk werk i.v.m. de bijgestelde subsidieaanvraag van Impuls, onder andere naar aanleiding van de grote caseload - Vooruitlopend op de besluitvorming over de invulling van het mantelzorgcompliment in onze gemeente, is alvast structureel aanvullend budget in de voorliggende begroting opgenomen -

Op basis van de actuele informatie is het budget voor de jeugdzorg bijgesteld Totaal

0 40.000 17.000 -5.500 -225.000

-47.750 -10.000 -350.000 -581.250

Verschillen ten opzichte van de begroting 2022 van kapitaallasten en de loonkostenverdeelstaat worden hier niet verder toegelicht. Deze verschillen zijn met name het gevolg van wijzigingen in de renteomslag en de afdelingsplannen (grondslag loonkostenverdeling).

Wat zijn de risico’s? De volgende financiële risico’s kunnen worden benoemd:  Sociaal domein: zorgplicht en open einde regelingen  Lagere rijksbijdrage gebundelde uitkering door daling aantal cliënten (Kompas)  Ontwikkeling wsw-populatie (WOZL/WSP Parkstad) Voor een nadere toelichting van de risico’s zie de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing.

-69-

Programmabegroting 2023

Programma 7. Volksgezondheid en milieu Onder dit programma vallen de volgende taakvelden: Volksgezondheid, riolering, afval, milieubeheer en begraafplaatsen.

Strategische visie In de Strategische visie 2013-2023 staat een viertal speerpunten benoemd. De beleidsvelden in dit programma hebben met name een relatie met het volgende speerpunt: Blijven wonen (met benodigde basisvoorzieningen) - Leefbaarheid en veiligheid worden gewaarborgd; - De kernen zijn aanvullend aan elkaar voor wat betreft de basisvoorzieningen: niet elke voorziening is in elke kern aanwezig; - Basisvoorzieningen zijn beschikbaar, fysiek of op een andere wijze: de gemeente faciliteert dit; - De basisvoorzieningen zijn van een goede kwaliteit; - De ruimtelijke omgeving krijgt een sterke kwaliteitsimpuls en behoudt het groene karakter. Participatie (burgers, ondernemers en maatschappelijke organisaties) - Inzetten op samenwerking met maatschappelijke actoren; - Kracht van de maatschappij benutten; - Vraag en aanbod van burgers met elkaar verbinden; - Trots zijn op wat ‘we’ doen: laten zien welke kracht onze burgers hebben; - Inzetten op samenredzaamheid en leefbaarheid.

College-agenda Zoals aangegeven bij Programma 0 wordt voor wat betreft de College-agenda verwezen naar de op 29 september 2022 aan de raad toegezonden Raadsinformatiebrief inzake de Collegeagenda 2022-2026.

Wat willen we bereiken? HOOFDAMBITIE De verdere vertaling van het genoemde speerpunt naar dit programma wordt tot uitdrukking gebracht in de volgende hoofdambities: 1.

2.

3.

Het blijven garanderen van de milieukwaliteit voor onderdelen als bodem, geluid, gezondheid en veiligheid; het voldoen aan de (wettelijke) milieukwaliteiten en dat voor de toekomst zo houden; het behalen van de wettelijke eisen op het gebied van lucht, geluid, water, bodem, afval, veiligheid en risico’s. Aansluitend op de basismilieukwaliteit voortdurend zoeken naar kansen om de leefkwaliteit, en op de langere termijn de duurzaamheid, te verbeteren: het verhogen van de milieukwaliteit draagt bij aan een aantrekkelijke woon-, werk- en recreatieve omgeving; per gebied wordt gestreefd naar verschillende milieu- en leefkwaliteitskenmerken, passend bij de kenmerken en mogelijkheden van de gebieden. Bewust maken van de eigen verantwoordelijkheid van burgers door in te zetten op preventie (inclusief communicatie) over o.a. gezondheid, veilig wonen en ouder worden.

-70-

Programmabegroting 2023

BELEIDSINDICATOREN Aan de hand van de volgende verplichte beleidsindicatoren worden de maatschappelijke effecten toegelicht die met dit programma worden beoogd: Indicator

Eenheid

Bron

Realisatie Realisatie Realisatie Realisatie 2017 2018 2019 2020

Realisatie 2021 SPV NL

Omvang huishoudelijk restafval Hernieuwbare elektriciteit

Kg. per inwoner

CBS

127,7

112,1

114,7

121,7*

121,5

n.b.**

%

RWS

6,4

11,9

13,8

19,6

n.b.

n.b.

* De omvang van het huishoudelijk restafval is in 2020 hoger vanwege het thuiswerken en sluiting van de horeca i.v.m. de Covid-19 pandemie. ** De Nederlandse cijfers over 2021 zijn nog niet bekend omdat het CBS deze nog moet binnenkrijgen van de gemeenten. De landelijke cijfers met betrekking tot de omvang van huishoudelijk afval over 2021 worden in september 2022 bekend gemaakt.

Om de realisatie van de hoofdambities van dit programma te kunnen meten, zijn deze vertaald naar de volgende indicator: Indicator Bron Realisatie Realisatie Realisatie Realisatie StreefBeste van 2015 2017 2019 2021 waarde Parkstad 2023 Milieuoverlast * Energiebesparing woningen: - gas - elektriciteit Energieopwekking (hernieuwbare energie) Negatieve gezondheidsbeleving **

Burgeronderzoek Parkstad Limburg

1,5

2,7

2,6

n.b.

1,7

1,7

Klimaatmonitor RWS *** Klimaatmonitor RWS *** RWS ****

n.b.

n.b.

14,3%

n.b.

n.v.t.

n.v.t.

n.b.

n.b.

19,1%

n.b.

n.v.t.

n.v.t.

n.b.

n.b.

6,9%

n.b.

n.v.t.

n.v.t.

Burgeronderzoek Parkstad Limburg

17%

20%

14%

n.b.

16%

16%

* De score wordt weergegeven op een schaal van 0 (= komt niet voor) tot 10 (= komt heel vaak voor). ** Percentage dat de eigen gezondheidsbeleving als matig of slecht waardeert. *** Over de periode 2010-2018 **** Realisatie 2018

KADERSTELLENDE BELEIDSNOTA’S Het beleid in Simpelveld met betrekking tot dit programma is in de basis onder meer vastgelegd in de volgende documenten: 1. Strategische visie 2013-2023 gemeente Simpelveld (2013); 2. College-agenda 2022-2026 (2022); 3. Gemeentelijk Watertakenplan 2020-2024 (2019); 4. Basisrioleringsplan Zuiveringskring Wijlré (2018); 5. Grondstoffenplan 2022-2026 (2022); 6. Uitvoerings- en Handhavingsbeleid en uitvoeringsprogramma voor de VTH-taken in de fysieke omgeving (2019); 7. Regionaal gezondheidsbeleid “Zuid blinkt uit” (2019); 8. Beleidsnotitie “Samen Actief Sport- en beweegbeleid 2018-2021 Gemeente Simpelveld” (2018).

-71-

Programmabegroting 2023

Wat doen we daarvoor? Prioriteiten Gezondheidsbeleid

Thematiek duurzaamheid / klimaat

Project Aanpak zwerfafval

Project Parkstad Limburg Energie Transitie (PALET)

Thematiek stikstof / Pfas

Doelstellingen Activiteiten De achterstand van Zuid-Limburg op - Uitvoering geven aan het het gebied van gezondheid aanzienlijk regionaal gezondheidsbeleid inlopen, zodat meer Zuid-Limburgse “Zuid springt eruit” (Trendbreuk); kinderen een kansrijke start krijgen. - Uitvoering geven aan het Regionaal Preventieakkoord ZuidLimburg en de lokale preventieagenda van gemeente Simpelveld 2021-2023. Toekomstbestendig regionaal / lokaal - Oriëntatie hoe op regionale-/ klimaatbeleid ontwikkelen. lokale schaal invulling kan worden gegeven aan de totstandkoming van toekomstbestendig klimaatbeleid, zoals is vastgesteld in de Klimaatadaptatiestrategie Parkstad Limburg; - Fase 3 is gestart waarbij geanticipeerd is op kandidatuur van de Einstein Telescoop en de voortgang van het project Windenergie Parkstad-Zuid. Tijdens de looptijd van het project - Door de beëindiging van het door “Extra aanpak zwerfafval in de periode Nedvang ter beschikking gestelde 2013-2022” is het zwerfafval zwerfafvalbudget wordt het structureel teruggedrongen door project low-budget voortgezet. gedragsverandering van inwoners en bezoekers aan onze gemeente. Doelstelling / ambitie om als regio - Het Uitvoeringsprogramma Parkstad in 2040 energieneutraal te PALET 2022-2026 heeft tot op zijn. heden geen prioriteit gehad omdat andere zaken meer acute aandacht vroegen, waaronder de RES en TVW.

Wel is het RUDproject voor PALET 3.0, dat in 2019 is gestart, in afrondende fase en geëvalueerd. Dit RUDproject heeft als doel om energiebesparing bij bedrijven te realiseren. RUD Zuid-Limburg heeft bij bedrijven energiescans uitgevoerd en daaropvolgend geadviseerd in eventueel te treffen maatregelen. Ontwikkelingen en regelgeving volgen, - Thematiek stikstof. mede in relatie tot Simpelveldse projecten.

Gezondheidsbeleid In 2019 heeft de raad het Regionaal gezondheidsbeleid 2020-2023 ‘Zuid springt eruit, Zuid-Limburg zet nieuwe trend in gezondheid’ vastgesteld. In 2021 hebben de Zuid-Limburgse gemeenten het Regionaal Preventieakkoord Zuid-Limburg 2021-2023 vastgesteld. Daaraan gerelateerd heeft elke gemeente een eigen lokale preventieagenda opgesteld. In 2023 wordt hier verder uitvoering aangegeven. Daarnaast is Kansrijke start onderdeel van de Trendbreuk aanpak. In 2021 en 2022 hebben de eerste bijeenkomsten met het

-72-

Programmabegroting 2023

voorliggend veld plaatsgevonden voor 2023 willen we deze samenwerking verduurzamen en komen tot een structurele succesvolle Kansrijke Start. Ook worden zorgpaden verder ontwikkeld om tot een duidelijk overzicht te komen van ons voorliggend veld. Gezonde basisschool van de Toekomst In schooljaar 2021-2022 zijn beide basisscholen gestart als de beweegschool. Het voordeel van de aanpak van de beweegschool is dat kinderen gestimuleerd worden om onder andere tijdens de (vrijblijvende) tussenschoolse opvang (TSO) meer te bewegen door bijvoorbeeld pauzesport. Dit biedt kinderen zowel een extra beweegmoment als een uitlaatklep. Bovendien zorgt dit ook voor structuur in de pauze. Het aantal kinderen dat meedoet met de TSO stijgt enorm. Voorheen namen per school plus minus 150 leerlingen deel. Nu zien we dat tussen de 200 en 250 kinderen deelnemen aan de TSO. Dit is een stijging van 33% tot 57%. In 2023 wordt een stap gezet om alvast groente en fruit aan te bieden in de klas. Daarnaast wordt er getracht om het tekort aan vrijwilligers op te lossen d.m.v. de inzet van de organisatie Brood & Spelen. Thematiek duurzaamheid / klimaat Regionale Energie Strategie (RES) Nederland heeft de internationale klimaatafspraken van Parijs uit 2015 in 2019 vertaald in een Nederlands Klimaatakkoord.

Eén van de afspraken uit het Nationaal Klimaatakkoord is dat 30 energieregio’s in Nederland in kaart brengen waar en hoe het beste duurzame elektriciteit door middel van zonne- en windenergie op land opgewekt kan worden en onderzoeken hoe huishoudens van het aardgas af kunnen. De RES regio Zuid-Limburg heeft op 1 juli de RES 1.0 (Regionale Energie Strategie) bij het Rijk ingediend. Met een bod van 1.3 terawattuur (TWh) duurzaam opgewekte energie (zonne- en windenergie) draagt de RES Zuid-Limburg haar steentje bij aan de landelijke opgave van 35 TWh. Dit strategische visiedocument is door alle gemeenteraden, Provinciale Staten en het algemeen bestuur van het Waterschap vastgesteld. Met het indienen van de RES 1.0 staan we nu voor de uitvoering. Elke twee jaar vindt een herijking plaats om te beoordelen of de doelen en ambities nog realistisch zijn en/of dat de RES op basis van nieuwe inzichten en ontwikkelingen moet worden bijgesteld. Transitievisie Warmte (TVW) In de TVW geeft de gemeente in een tijdpad aan wanneer wijken van het aardgas gaan. Voor wijken die vóór 2030 gepland staan (de kansrijke wijken), wordt in de TVW aangegeven welke mogelijke warmte-alternatieven beschikbaar en betaalbaar zijn. Het Rijk heeft voor deze wijkgerichte aanpak de regie bij de gemeenten neergelegd. De concept-TVW is als TVW 1.0 ter besluitvorming aan de raad voorgelegd eind 2021.

Een technische analyse wordt in het kader van de TVW 2.0 uitgevoerd om te dienen als bouwsteen om van “TVW 1.0 naar TVW 2.0” te kunnen komen. Deze technische analyse is in Q2 2022 afgerond en dient als input voor stakeholdersessies. In de TVW 2.0 worden de bouwstenen aangeleverd om kansrijke clusters van woningen en utiliteitsgebouwen aan te kunnen wijzen en aardgasvrij te maken vóór 2030. Om huishoudens hierin te ondersteunen is in Q1 2022 gestart met de opzet van een regionaal isolatie- en verduurzamingsprogramma. Het streven is om de definitieve TVW 2.0 eind 2022 voor te leggen aan de raad. Na oplevering van de TVW 2.0 wordt een start gemaakt met de wijkuitvoeringsplannen voor de meest kansrijke wijk(en). Verkenning windenergie Parkstad-zuid Vanwege het gemeente overstijgende karakter worden samen met de gemeenten Heerlen en Kerkrade de mogelijkheden voor windenergie in ‘Parkstad-Zuid’ verkend. Gemeenten gaan met elkaar, met omwonenden en andere belanghebbenden in het ‘gebied Parkstad-Zuid’ in gesprek over de technische en ruimtelijke mogelijkheden en de wijze waarop omwonenden maximaal zouden kunnen profiteren van windenergie.

Doel is om gezamenlijk één of meerdere zoekgebieden aan te wijzen en te komen tot realisatie van een breed gedragen en haalbaar windenergieproject in Parkstad-Zuid en daarmee bij te dragen aan de gezamenlijke energietransitieopgave in Heerlen, Kerkrade en Simpelveld. In Q2 2022 is fase 3 van het project gestart. Eveneens is het onderzoek afgerond omtrent de eventueel nadelige gevolgen van windturbines op de Einstein Telescoop. Initiatiefnemers hebben in Q2 2022 middels een brief aan Provincie Limburg de wens geuit om de planning van de planontwikkelingsfase van het windpark niet te vertragen als gevolg van de nominatie van de Einstein Telescoop. Daarom hebben de initiatiefnemers het verzoek ingediend om een garantstelling ten laste te leggen bij de Provincie voor de kosten van de

-73-

Programmabegroting 2023

initiatiefnemers mits het windpark geen doorgang kan vinden vanwege de komst van het project Einstein telescoop. Middels een separate brief aan Provincie Limburg ondersteunt Parkstad, namens de drie bestuurders van de drie deelnemende gemeenten, de wens van de initiatiefnemers, zonder daarbij de hoogte van de garantstelling te onderschrijven. In de Omgevingsverordening 2021 van de Provincie Limburg worden nieuwe beschermingsregels vastgesteld. De regels hebben betrekking op verstorende activiteiten die trillingen in de ondergrond kunnen veroorzaken die nadelig zijn voor de Einstein Telescoop, waaronder windturbines. Het projectteam Windenergie Parkstad-Zuid gaat Q3 2022 een zienswijze indienen op deze voorliggende Omgevingsverordening 2021, met als insteek dat beide projecten naast elkaar kunnen bestaan zonder elkaar nadelig te beïnvloeden. Dit maakt dat vooralsnog geen inzage kan worden gegeven of voor het verdere vervolg van fase 3. Project ‘Aanpak zwerfafval’ In de periode 2013 tot en met 2022 is Gemeente Simpelveld actief geweest met de extra aanpak van zwerfafval door dit te verminderen en bovenal te voorkomen. Hierbij is gebruik gemaakt van de Zwerfafvalvergoeding die ter beschikking is gesteld door Nedvang.

Tijdens de looptijd van het project is het zwerfafval structureel teruggedrongen door gedragsverandering en zo de kosten van het verwijderen van zwerfafval te verminderen. Afgelopen jaren zijn inwoners benaderd om als vrijwilliger in hun eigen omgeving zwerfafval te gaan rapen en mee te helpen om de gemeente vrij van zwerfafval te houden. De gemeente heeft hiervoor materialen (veiligheidshesje, handschoenen, vuilniszakken en afvalknijpers en -ringen) beschikbaar gesteld die in een bruikleenovereenkomst zijn vastgelegd. Het ingezamelde zwerfafval wordt na melding opgehaald door de buitendienst. Verder wordt met het plaatsen van een Blow Up afvalbak op hotspots aandacht gevraagd voor het voorkomen van zwerfafval en zijn op een drietal plaatsen afvaldisplays geplaatst waar inwoners en bezoekers aan onze gemeente een papieren afvalzak kunnen “trekken” om hun afval te verzamelen tijdens bijvoorbeeld een wandeling. Bovengenoemde projecten (faciliteren ZAP-ers, plaatsing Blow up afvalbak en vullen afvaldisplays) zullen in 2023 low-budget – er is een structureel budget van € 2.000 beschikbaar in de begroting 2023 – worden voortgezet om het zwerfafval nog verder terug te dringen.

Thematiek stikstof / Pfas Stikstofaanpak Drie jaar geleden – op 29 mei 2019 – deed de Raad van State uitspraak dat het Programma Aanpak Stikstof niet gebruikt mocht worden als basis om toestemming te verlenen voor activiteiten die leiden tot een stikstoftoename ter plaatse van Natura 2000-gebieden. Voornoemde uitspraak heeft verstrekkende consequenties voor ruimtelijke ontwikkelingen op meerdere terreinen, zoals woningbouw, de aanleg van infrastructuur, de bouw van nieuwe bedrijven en agrarische activiteiten die kunnen leiden tot een toename van de uitstoot van stikstofoxiden of ammoniak. Als gevolg van de uitspraak geldt als voorwaarde bij toestemmingsverlening dat zodanige maatregelen moeten worden getroffen, dat verzekerd is dat de stikstofdepositie op daarvoor gevoelige Natura2000-gebieden niet toeneemt. In 2020 is gebleken dat de gevolgen van de uitspraak van de Raad van State voor Simpelveldse projecten die destijds in voorbereiding/uitvoering waren, beperkt zijn gebleven tot het uitvoeren van een stikstoftoets voor zowel de realisatiefase als de gebruiksfase van het betreffende project. Deze projecten waren allemaal min of meer kleine projecten in de kernen Simpelveld en Bocholtz, op een relatief grote afstand van de voor stikstof gevoelige gebieden. Al deze kleine plannen leveren dan wel zullen niet bijdragen aan stikstofdepositie op de genoemde kwetsbare gebieden.

De voor de gemeente Simpelveld dichtstbijzijnd gelegen Natura 2000gebieden zijn de Kunderberg (gelegen nabij de Wijnstraat) en het Geuldal (gelegen nabij Baneheide en de Bulkemstraat). Projecten die in de toekomst zouden kunnen bijdragen aan de depositie van stikstof op de nabijgelegen Natura 2000-gebieden zijn: - Vakantieresort Heuvelland: beoogde vakantiewoningen en -appartementen en - de herontwikkeling van de Stationsomgeving ZLSM. Enerzijds door de omvang ervan en anderzijds door de ligging ervan nabij de kwetsbare gebieden zijn deze plannen aangemeld bij de provincie als projecten die (mogelijk) nieuwe stikstofruimte behoeven.

-74-

Programmabegroting 2023

Eén van de eerste maatregelen die de overheid nam om de stikstofuitstoot in Nederland terug te dringen, was invoering van de maximumsnelheid op snelwegen van 100 km/u overdag. Voor de landbouwsector heeft het kabinet een pakket maatregelen samengesteld, met bijvoorbeeld een subsidie voor innovatie en verduurzaming van stallen en met de gerichte opkoopregeling. Op 1 juli 2021 werd de nieuwe Wet stikstofreductie en natuurverbetering van kracht. Daarin is bepaald dat in 2030 minimaal 50 procent van de hectares met stikstofgevoelige natuur onder een veilige stikstofgrens moet zijn. Door de natuur te versterken en uitstoot bij de bron terug te dringen in de sectoren landbouw, mobiliteit, infrastructuur en woningbouw, wordt perspectief geboden om de vergunningverlening verder op gang te brengen en de natuur te beschermen. Provincies moeten van minister Christianne van der Wal (Natuur en Stikstof) voor 1 juli 2023 hun gebiedsaanpak presenteren om de uitstoot van stikstof sterk te verminderen. In een aantal gebieden, zoals de Gelderse Vallei en delen van Brabant en Limburg, moet die worden gehalveerd. PFAS-regelgeving Medio 2019 is het “Tijdelijke Handelingskader PFAS” (Per- en PolyFluorAlkylStoffen) geïntroduceerd met gevolg dat er veel te doen was over PFAS in de bodem. PFAS is een groep stoffen behorend tot de categorie “Zeer Zorgwekkende Stoffen”.

Eind 2019 is het tijdelijk handelskader aangepast naar een achtergrondwaarde die voorlopig is ingeschat op 0,8 μg/kg (microgram per kilogram). Dit betekent dat grond met gehalten beneden deze achtergrondwaarden mag worden toegepast. Dat is een aanzienlijke verruiming ten opzichte van de bepalingsgrens van 0,1 μg/kg, die aanvankelijk gold. Provincie Limburg heeft in overleg met de Limburgse gemeenten in de periode van medio januari tot medio februari 2020 provinciebreed onderzoek laten doen. Op basis van dit onderzoek is aangetoond dat de diffuse PFAS-waarden in onverdachte gebieden voor de provincie Limburg onder de landelijk vastgestelde voorlopige achtergrondwaarden liggen. Voor Simpelveldse projecten zijn de gevolgen van PFAS beperkt tot het uitvoeren van een bodemonderzoek naar PFAS van het project. KENGETALLEN Bron Lengte vrijvervalriool (in km.) Lengte persriolen (in km.) Aantal straatkolken; - Machinale kolken - Handmatige kolken - Zandvangers - Lijngoten Afval (in tonnen)

- totaal grof en huishoudelijk restafval: - huishoudelijk restafval halen aan huis - huishoudelijk restafval milieupark - grof huishoudelijk restafval halen aan huis - grof huishoudelijk restafval milieupark

- gft - oud papier en karton halen aan huis - verpakkingsglas via ondergrondse - PMD halen aan huis (ongesorteerd) - plastic gesorteerd - metaal

2017 65,8

2018 65,8

2019 65,8

2020 65,8

2021 68,7

vGRP / Watertakenplan vGRP / Watertakenplan Rd4

5,6

5,6

5,6

5,6

6,2

± 2.675

± 2.400

± 2.400

2.693

2.926

Rd4

1.528

1.277

1.305

1.367

1.373

Rd4

1.304

1.115

1.062

1.095

1.070

Rd4

46

69

144

190

204

Rd4

12

18

18

13

8

Rd4

166

168

92

78

91

Rd4 Rd4

1.528 656

1.485 640

1.703 580

1.772 553

1.733 598

Rd4

260

254

262

290

280

Rd4

274

318

331

357

352

Rd4 Rd4

174 29

199 32

246 50

190 36

-75-

1)

176 30

2.319 220 98 56

2.533 236 100 57

Programmabegroting 2023

Bron - drankenkartons

2017 25

Rd4

2018 29

2019 21

2020 31

2021 23

1) Vanwege een brand in de sorteerinstallatie in Duitsland is nog niet alle in 2019 ingezamelde PMD gesorteerd.

Wat mag het kosten? BATEN EN LASTEN

Las ten excl. kvs t. & ka pi taa l l s t. Ba ten Saldo excl. kvst. & kap. lst. Las ten kos tenverdeel s ta a t Kapi ta a ll a sten Saldo van baten en lasten Toevoegi ngen Onttrekki ngen Gerealiseerd / geraamd resultaat

Rekening Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2021 2022 2023 2024 2025 2026 2.209.718 2.054.992 2.281.345 2.437.560 2.490.618 2.508.742 2.501.339 2.502.680 2.759.680 3.085.910 3.227.550 3.302.970 291.621 447.688 478.335 648.350 736.932 794.228 140.652 121.830 134.056 134.056 134.056 134.056 528.450 486.879 506.098 669.597 756.206 818.484 -377.482 -161.021 -161.819 -155.303 -153.330 -158.312 0 0 0 0 0 0 84.260 0 0 0 0 0 -293.222 -161.021 -161.819 -155.303 -153.330 -158.312

In onderstaande tabel is het saldo van baten en lasten op productniveau weergegeven: Rekening 2021 Saldo van baten en lasten: 7.1 vol ksgezondhei d GGD-gezondheids bel eid ma ntel zorg & vri jwil l i gers werk jeugdgezondhei ds zorg 7.2 ri ol eri ng ri ol ering & wa terbeheer ri ool heffi ng 7.3 a fva l a fva l bel ei d & i nza mel i ng i nza mel i ng zwerfvui l a fva l s toffenheffi ng 7.4 mi l i eubeheer mi l i eubeheer ongedi ertebes tri jdi ng hondenpoepbel eid 7.5 begra a fpl a a tsen en crematoria begra afpl aa ts onderhoud begra a fpl a a ts del ven gra ven begra a fpl a ats Gerealiseerd / geraamd resultaat

Begroting 2022

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

-196.777 -9.797 -175.408

-134.111 -5.676 -291.464

-155.309 -5.857 -332.435

-158.209 -5.857 -343.535

-161.579 -5.857 -348.765

-165.029 -5.857 -352.955

-1.145.224 1.212.124

-925.953 1.213.620

-1.081.499 1.443.360

-1.238.937 1.597.370

-1.337.198 1.696.660

-1.393.257 1.749.900

-934.939 -13.070 1.188.480

-983.802 -9.978 1.254.060

-1.000.166 -12.142 1.281.320

-1.149.133 -12.142 1.453.540

-1.184.141 -12.142 1.495.890

-1.202.690 -12.142 1.518.070

-283.511 -8.694 -5.423

-243.076 -11.614 -6.382

-260.404 -11.882 -6.619

-259.759 -11.882 -6.619

-259.817 -11.882 -6.619

-257.971 -11.882 -6.619

43.109 -42.884 -5.467 -377.482

30.000 -42.145 -4.500 -161.021

30.000 -45.686 -4.500 -161.819

30.000 -45.640 -4.500 -155.303

30.000 -43.380 -4.500 -153.330

30.000 -43.380 -4.500 -158.312

-76-

Programmabegroting 2023

MUTATIES IN RESERVES In programma 0 zijn de volgende mutaties in reserves met betrekking tot dit programma geraamd. Rekening 2021

Begroting 2022

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Toevoegingen (lasten) Subtotaal toevoegingen Onttrekkingen (baten) reserve duurza amhei d Subtotaal onttrekkingen Totaal

0

0

0

0

0

0

84.260 84.260 -84.260

0 0

0 0

0 0

0 0

0 0

INVESTERINGEN 2023 - 2038-13 aanleg rwa-buffer Bongerd - Reservering vervanging vrijverval riolen en gemalen inspectie 2022 - Totaal te ontvangen KRW* subsidie -nvt- Totaal te ontvangen DHZ** subsidie project 2038-13 2024

2025

2026

- 2038-1 Open rwa-buffer Bongerd - 2038-6 Afkoppelen Heiweg, Wijngracht en omgeving - 2039-1 Open krw-buffer Broek-Prickart (in bestaande buffer WL) - 2047-1 Gesloten krw-buffer Hoogenberg voetpad / Rodeput - Reservering vervanging vrijverval riolen en gemalen inspectie 2023 - Totaal te ontvangen KRW subsidie projecten 2039 en 2047 - Totaal te ontvangen DHZ subsidie -nvt- 2038-2 Afkoppelen omgeving Bethlehem-/Elisabethstraat - 2038-5 Afkoppelen omgeving Margriet-/Zonnebloemstraat - 2038-10 Afkoppelen Steenbergervoetpad - 2038-11 Afkoppelen omgeving Groeneboord/Persoon/Kommerstraat - 2038-11 Gesloten krw-leiding Doctor Ottenstraat - 2517-1 Open krw-buffer Weiweg - Reservering vervanging vrijverval riolen en gemalen inspectie 2024 - Totaal te ontvangen KRW subsidie projecten 2048 en 2517 - Totaal te ontvangen DHZ subsidie -nvt- 2038-3 Afkoppelen Vlengendaal/Pleiweg - 2038-4 Afkoppelen Margriet-/Leliestraat - Reservering vervanging vrijverval riolen en gemalen inspectie 2025 - Totaal te ontvangen KRW subsidie project 2038 - Totaal te ontvangen DHZ subsidie -nvt-

*subsidie waterschap Limburg inzake Kader Richtlijn Water **subsidie Provincie Limburg inzake Deltaplan Hoge Zandgronden

-77-

2.261.390 120.000 0 -341.190 324.360 959.880 177.030 1.037.520 300.000 -484.200 0 350.600 313.840 42.090 626.450 151.590 126.930 300.000 -108.285 0 673.200 577.440 300.000 -465.905 0

Programmabegroting 2023

TOELICHTING De voornaamste mutaties ten opzichte van de begroting 2022 zijn de volgende:  Uit de Berap najaar 2021 - Geen  Uit de Berap voorjaar 2022 - Aanpassing gemeentelijke bijdrage o.b.v. begroting 2023 GGD incl. jeugdgezondheidszorg - Aanpassing gemeentelijke bijdrage o.b.v. begroting 2023 RUD  Overige - Bijstellen budgetten riolering en waterbeheer op basis van ervaringsgegevens. E.e.a. is budgettair neutraal omdat de rioolheffing 100% kostendekkend is - Hogere opbrengst rioolheffing op basis van actuele ramingen* - Hogere opbrengst afvalstoffenheffing op basis recente ervaringscijfers m.b.t. aanbiedgedrag en kosten RD4* - Hoger bijdrage op basis van begroting 2023 van Rd4 Totaal

0 -14.600 -11.800

-122.650 229.740 27.260 -43.830 64.120

(*zat ook al (deels) in jaarschijf 2023 van de meerjarenraming 2022-2025)

Verschillen ten opzichte van de begroting 2022 van kapitaallasten en de loonkostenverdeelstaat worden hier niet verder toegelicht. Deze verschillen zijn met name het gevolg van wijzigingen in de renteomslag en de afdelingsplannen (grondslag loonkostenverdeling).

Wat zijn de risico’s? De volgende financiële risico’s kunnen worden benoemd:  Majeure projecten GGD  Actuele beheerplannen Beheerplannen geven inzicht in de benodigde financiële middelen om kapitaalgoederen te onderhouden op basis van het gewenste kwaliteitsniveau. Het beheerplan voor rioleringen is actueel. Voor een nadere toelichting van de risico’s zie de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing.

-78-

Programmabegroting 2023

Programma 8. Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing (VHROSV) Onder dit programma vallen de volgende taakvelden: Ruimtelijke ordening, grondexploitatie en wonen en bouwen.

Strategische visie In de Strategische visie 2013-2023 staat een viertal speerpunten benoemd. De beleidsvelden in dit programma hebben met name een relatie met de volgende speerpunten: Toerisme en recreatie - De gemeente behoort tot één van de mooiste plekjes in Zuid-Limburg; - De gemeente ontwikkelt en profileert zich als toeristische gemeente; - Voor de regio Parkstad is de gemeente dé uitvalsbasis (slapen in Simpelveld, dagattracties in Parkstad); - We zetten in op het behoud van de ZLSM als uniek toeristisch element; - We leggen een verbinding tussen de toeristische elementen en het centrum van beide kernen; - We zetten in op het creëren van een unieke camping in Bocholtz met een verwijzing naar het Romeins verleden. Blijven wonen (met benodigde basisvoorzieningen) - Elke kern behoudt zijn eigen identiteit; - Leefbaarheid en veiligheid worden gewaarborgd; - We streven naar behoud van historische panden; - De ruimtelijke omgeving krijgt een sterke kwaliteitsimpuls en behoud het groene karakter; - De kernen zijn aanvullend aan elkaar voor wat betreft de basisvoorzieningen: niet elke voorziening is in elke kern aanwezig; - Basisvoorzieningen zijn beschikbaar, fysiek of op een andere wijze: de gemeente faciliteert dit; - De basisvoorzieningen zijn van een goede kwaliteit.

Participatie (burgers, ondernemers en maatschappelijke organisaties) - Inzetten op samenwerking met maatschappelijke actoren; - Kracht van de maatschappij benutten; - Vraag en aanbod van burgers met elkaar verbinden; - Trots zijn op wat ‘we’ doen: laten zien welke kracht onze burgers hebben. Kleinschalig en startend ondernemerschap - Meedenken met en adviseren van startende ondernemers: maken van een ondernemersloket.

College-agenda Zoals aangegeven in Programma 0 wordt voor wat betreft de College-agenda verwezen naar de op 29 september 2022 aan de raad toegezonden Raadsinformatiebrief inzake de Collegeagenda 2022-2026.

Wat willen we bereiken? HOOFDAMBITIE De verdere vertaling van de genoemde speerpunten naar dit programma wordt tot uitdrukking gebracht in de volgende hoofdambities:

-79-

Programmabegroting 2023

1. 2. 3.

Een woningmarkt die is afgestemd op de demografische en maatschappelijke ontwikkelingen zoals krimp en vergrijzing en beperkte opvangfunctie voor nieuwkomers; Voldoende en kwalitatief goede, toekomstbestendige woningen voor de inwoners van de gemeente, waarbij met name aandacht wordt geschonken aan jonge(re) gezinnen en senioren, mede om de doorstroming op de woningmarkt te bevorderen; Behoud en versterking van de kwaliteit van de kernen, zoals een prettig woonklimaat en groene uitstraling, de kwalitatieve waarden van het buitengebied en van de openbare ruimten. Fysieke clustering van wonen, zorg, voorzieningen en werkgelegenheid binnen de logische bebouwingscontouren.

BELEIDSINDICATOREN Aan de hand van de volgende verplichte beleidsindicatoren worden de maatschappelijke effecten toegelicht die met dit programma worden beoogd: Indicator

Eenhei d

Gemidd. WOZwaarde Nieuw gebouwde woningen

Duizend CBS euro Aantal per ABF 1.000 woningen % CBS

Demografische druk Gemeentelijke In euro’s woonlasten éénpersoonshuishouden Gemeentelijke In euro’s woonlasten meerpersoonshuishouden

Bron

Realisatie Realisatie Realisatie Realisatie 2017 2018 2019 2020

Realisatie 2021 SPV NL

166

171

176

194

204

290

1,2

14

0

0,8

6,4.

8,9

75,6

77,5

78,5

79,6

80,1

70,1

COELO

738

779

805

848

842

733

COELO

800

825

845

884

880

810

Om de realisatie van de hoofdambities van dit programma te kunnen meten, zijn deze vertaald naar de volgende indicator: Indicator

Bron

Tevredenheid over gemeente als woonen leefgemeente

Burgeronder -zoek Parkstad Limburg Burgeronder -zoek Parkstad Limburg Burgeronder -zoek Parkstad Limburg Burgeronder -zoek Parkstad Limburg

Tevredenheid buurtvoorzieningen

Tevredenheid over voorzieningen voor jongeren Woningwaardering

Realisatie Realisatie Realisatie Realisatie 2015 2017 2019 2021 7,4

7,6

7,4

n.b.**

Streefwaarde 2023 7,9

Hoogste Parkstad

64%

66%

67%

59%

71%

71%

20%

29%

23%

24%

37%

37%

7,9

7,9

7,8

7,5

8,1

8,1

7,9

* Burgeronderzoek Parkstad Limburg wordt tweejaarlijks uitgevoerd, derhalve wordt bovenstaand niet de realisatie van elk jaar weergegeven. ** Stadsonderzoek n.a.v. gemeentelijke dienstverlening etc. is in 2021 niet uitgevoerd. Vanwege de organisatieverandering bij de gemeente Heerlen is het onderzoek (nog) niet gefaciliteerd kunnen worden. Er vindt op dit moment oriëntatie plaats óf en op welke wijze de dienstverlening bij de gemeente Heerlen zal worden gemeten. Middels overleg tussen de deelnemende gemeenten zal bepaald worden

-80-

Programmabegroting 2023

hoe er verder gegaan wordt en of dat in gezamenlijkheid kan. Mocht het stadsonderzoek n.a.v. de gemeentelijke dienstverlening zijn doorgang vinden, dan zal dit op zijn vroegst in het najaar van 2022 zijn.

KADERSTELLENDE BELEIDSNOTA’S Het beleid in Simpelveld met betrekking tot dit programma is in de basis vastgelegd in de volgende documenten: 1. Strategische visie 2013-2023 gemeente Simpelveld (2013); 2. College-agenda 2022-2026 (2022); 3. Geactualiseerde envelop, herstructureringsvisie Parkstad Limburg 2012-2020 (2012); 4. Gemeentelijk woningbouwprogramma 2013 e.v. (2013); 5. Kwalitatief afwegingskader voor woningbouwplannen vanuit een markttechnisch perspectief (2013); 6. Intrekkingsbeleid omgevingsvergunning voor de activiteit bouwen van één of meer woningen/appartementen (2013); 7. Provinciaal Omgevingsplan Limburg 2014 (2014); 8. Omgevingsverordening Limburg (2014); 9. Provinciaal Verkeers- en vervoersprogramma (2014); 10. Vigerende bestemmingsplannen (diverse jaren); 11. Bestuursovereenkomst “Regionale afspraken Zuid-Limburg” (2016); 12. Diverse andere regionale documenten met betrekking tot herstructurering, wonen en krimp; 13. Structuurvisie wonen Zuid-Limburg (2016); 14. Gemeentelijke Woonvisie Simpelveld Regionale Woonvisie Parkstad Limburg 2017-2021 (2017); 15. Regionale Woningmarktprogrammering Parkstad Limburg 2019-2022 (2019); 16. Verordening Startersleningen gemeente Simpelveld (2019); 17. Beleidsregel tijdelijke versoepeling van de compensatiesystematiek van de Structuurvisie Wonen ZuidLimburg (2019). 18. Woonbehoefte onderzoek (2019) 19.

Beleidsregel ‘Ruim baan voor goede woningbouwplannen 2021’ als onderdeel van de Structuurvisie Wonen Zuid-Limburg (2021)

Wat doen we daarvoor? Prioriteiten Beleidsveld wonen

Doelstellingen Waarborgen en versterken van de leefbaarheid van de gemeente, de kwaliteit van de leefomgeving en een goed functionerende woningmarkt met aantrekkelijke, elkaar aanvullende woonmilieus met extra aandacht voor een passend en betaalbaar woonproduct voor de doelgroepen starters, senioren en ééngezinshuishoudens.

-81-

Activiteiten - Continuering van de beleidsregel ‘ruim baan voor goede woningbouwplannen’ die inmiddels meerdere malen succesvol is toegepast; - Afronding door middel van vaststelling actualisatie lokale Woonvisie Simpelveld en regionale woonvisie Parkstad. Het inmiddels uitgevoerde woonbehoefte onderzoek is één van de bouwstenen voor de woonvisie; - Onderzoeken welke beschikbare sturingselementen van toepassing kunnen zijn en effectief (maat en schaal) kunnen worden ingezet op de lokale woningmarkt. Hierbij is de toepassing van een huisvestingsverordening een uiterste optie; - Naast de woonvisie moet tevens (gezien onze groeiende groep ouderen en zorgbehoevenden) ook