7. Bijlage 1 Programmabegroting 2023.pdf

Programmabegroting 2023

Inhoudsopgave Aanbieding aan Raad

3

Hoofdstuk 1: Algemeen 1.1 Planning & Control-cyclus 1.2 Indeling programmabegroting 1.3 Over de gemeente 1.4 Samenstelling gemeenteraad en college van burgemeester en wethouders 1.5 Begroting in één oogopslag 1.6 Financiële status en weerbaarheid

7 9 9 11 12 14 20

BELEIDSBEGROTING Hoofdstuk 2: Programmaplan 2.1 Programma 0: Bestuur en ondersteuning 2.2 Programma 1: Veiligheid 2.3 Programma 2: Verkeer, vervoer en waterstaat 2.4 Programma 3: Economie 2.5 Programma 4: Onderwijs 2.6 Programma 5: Sport, cultuur en recreatie 2.7 Programma 6: Sociaal domein 2.8 Programma 7: Volksgezondheid en milieu 2.9 Programma 8: Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing (VHROSV)

23 25 34 40 45 50 55 60 70 79

Hoofdstuk 3: Paragrafen 3.1 Bedrijfsvoering 3.2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing 3.3 Financiering 3.4 Lokale heffingen 3.5 Onderhoud kapitaalgoederen 3.6 Grondbeleid 3.7 Verbonden partijen 3.8 Demografische ontwikkelingen

89 91 96 104 109 116 121 122 138

FINANCIËLE BEGROTING Hoofdstuk 4: Overzicht van baten en lasten 4.1 Overzicht van baten en lasten op programmaniveau 4.2 Toelichting baten en lasten – incidenteel en structureel 4.3 Overzicht van baten en lasten op taakveldniveau 4.4 Vooruitblik reserves en voorzieningen 2023-2026

141 143 144 149 150

Hoofdstuk 5: Uiteenzetting van de financiële positie 5.1 Financiële positie en toelichting

151 153

Hoofdstuk 6: Overigen 6.1 Indicatoren 6.2 Trefwoordenlijst 6.3 Lijst van afkortingen

159 161 163 166

Vaststellingsbesluit

169

-1-

Programmabegroting 2023

-2-

Programmabegroting 2023

AANBIEDING AAN RAAD

Bocholtz

-3-

Programmabegroting 2023

-4-

Programmabegroting 2023

Inleiding Hierbij bieden wij u de programmabegroting 2023 en de meerjarenraming 2024-2026 ter vaststelling aan. Deze begroting is de eerste van deze raadsperiode. In voorgaande programmabegrotingen is steeds de directe verbinding met het collegeprogramma zichtbaar gemaakt. In voorliggende programmabegroting 2023 bleek dit ‘termijn-technisch’ niet haalbaar. Derhalve wordt verwezen naar de collegeagenda die eind september separaat aan uw raad verzonden wordt. Daarin heeft de vertaling van het coalitieakkoord ‘Verbindend duurzaam verder bouwen’ plaatsgevonden. In het voorwoord bij de begrotingen van 2021 en 2022 werden de woorden van premier Rutte ‘Sturen in de mist’ aangehaald, refererend aan het klimaat van ‘onzekerheid en onvoorspelbaarheid’ als gevolg van de Covid-19 pandemie, waarbinnen de begrotingen zijn opgesteld. Deze woorden hebben niets aan actualiteit verloren. Nu met name als gevolg van geopolitieke ontwikkelingen, in het bijzonder de oorlog in Oekraïne. Het menselijk leed dat met gewapende conflicten gepaard gaat, komt ook in onze gemeente heel dichtbij door de opvang van Oekraïense vluchtelingen. Daarnaast heeft het conflict geleid tot ongekende inflatiecijfers die vele burgers, bedrijven en gemeenten financieel raken en maatschappelijke onrust veroorzaken.

Dergelijke onzekere tijden vragen van het gemeentebestuur om ‘Stabiel en koersvast’ het beleid van de afgelopen jaren door te zetten om zo ambities te kunnen waarmaken. De begroting voor 2023 sluit met een positief saldo van € 20.235. Ook meerjarig laten alle jaren positieve saldi zien. In deze begroting is wederom een stevig meerjarig investeringsprogramma opgenomen van ruim € 9 miljoen. Daarnaast zijn nog een aantal investeringen in uitvoering of voorbereiding, waartoe uw Raad al eerder heeft besloten. Wij wensen u veel leesplezier. Simpelveld, 20 september 2022 Het college van burgemeester en wethouders, De waarnemend secretaris, De waarnemend burgemeester, Dhr. P.A.M.J. Cremers

Dhr. D.W.J. Schneider

-5-

Programmabegroting 2023

-6-

Programmabegroting 2023

HOOFDSTUK 1

Simpelveld

ALGEMEEN

-7-

Programmabegroting 2023

-8-

Programmabegroting 2023

1.1 Planning & Control-cyclus De Planning & Control-cyclus van de gemeente Simpelveld kent de volgende documenten: - Programmabegroting - Berap voorjaar - Berap najaar - Jaarstukken In onderstaand diagram wordt per P&C-document een korte toelichting gegeven. Tevens wordt het bijbehorende tijdpad globaal weergegeven. Door middel van arcering is in onderstaand diagram aangegeven waar we ons op dit moment in de P&C-cyclus bevinden. Periode

Document

Toelichting

November jaar t-1

Programmabegroting

Voornemens van de Raad voor het College van B&W ten aanzien van het komende jaar.

Juni jaar t

Berap voorjaar

Tussentijdse verantwoording door College van B&W over voortgang voornemens en tevens effecten jaarstukken voorgaand jaar.

December jaar t

Berap najaar

Tussentijdse verantwoording door College van B&W over voortgang voornemens en vooruitblik wijzigingen in begroting komend jaar.

Juni jaar t+1

Jaarstukken

Eindverantwoording door College van B&W over de uitvoering van de voornemens.

1.2 Indeling programmabegroting De programmabegroting is een belangrijk instrument voor de invulling van de kaderstellende- en controlerende rol van de raad. Middels de programmabegroting wordt de raad in staat gesteld om te sturen op hoofdlijnen en te controleren of de vooraf afgesproken doelstellingen worden gerealiseerd. Dit betekent op haar beurt dat het college verantwoording dient af te leggen over de uitvoering en de eventuele haalbaarheid van de “opdracht”. De jaarstukken, bestaande uit het jaarverslag en de jaarrekening, zijn een instrument om deze verantwoording te kunnen afleggen. De indeling van de programmabegroting volgt de wettelijke voorschriften. De indeling van de verschillende hoofdstukken vindt u in de inhoudsopgave.

-9-

Programmabegroting 2023

De beleidsbegroting Wat staat er in de programma’s? Bij elk programma dienen de drie W-vragen, ‘wat willen we bereiken?’, ‘wat doen we daarvoor?’ en ‘wat mag het kosten?’ beantwoord te worden. De eerste W-vraag betreft ‘wat willen we bereiken?’. Hier wordt een doel (= hoofdambitie) gesteld. Het is van groot belang om hier de juiste “onderleggers” voor te hebben. De strategische visie en de college-agenda zijn dergelijke “onderleggers”. Daarnaast maken we gebruik van verplichte beleidsindicatoren die de maatschappelijke effecten toelichten die met ieder afzonderlijk programma worden beoogd. Als input dient hiervoor bijvoorbeeld het Burgeronderzoek Parkstad Limburg dat iedere twee jaar plaatsvindt. In 2021 heeft het burgeronderzoek (vragen over veiligheid, wonen, openbare ruimte etc.) plaatsgevonden. Hieraan hebben alle Parkstad-gemeenten deelgenomen (incl. Beekdaelen en Voerendaal die 1x per 4 jaar i.p.v. 1x per 2 jaar deelnemen). Het stadsonderzoek (dienstverlening etc.) is in 2021 niet uitgevoerd. Twee jaar geleden namen vier gemeenten deel aan dit onderzoek, te weten Simpelveld, Kerkrade, Brunssum en Landgraaf. De gemeente Heerlen had in 2021 onvoldoende capaciteit om dit onderzoek te faciliteren. Wél oriënteert de gemeente Heerlen zich óf en zo ja, op welke wijze de dienstverlening zal worden gemeten.

In de loop van dit najaar zal er verder in gesprek worden gegaan om te bezien hoe e.e.a. verder opgepakt zal worden en of dit gezamenlijk kan. Bij de tweede W-vraag, ‘wat doen we daarvoor?’, zijn in een overzichtelijk schema de prioriteiten en bijbehorende activiteiten aangegeven. De derde W-vraag, ‘wat mag het kosten?’, geeft de doorrekening weer van de baten en lasten per programma voor de periode 2023-2026. Verder worden per programma de investeringen aangegeven, mogelijke mutaties in reserves en de voornaamste verschillen ten opzichte van de begroting 2022 beknopt toegelicht. Wat staat er in de paragrafen? De (verplichte) paragrafen in hoofdstuk 3 zijn een dwarsdoorsnede van de programma’s vanuit een specifiek perspectief (bijvoorbeeld onderhoud, lokale heffingen, weerstandsvermogen, bedrijfsvoering etc.). Dit zijn onderwerpen die in de basis in elk van de 9 programma’s terugkomen. Het gaat om beleidslijnen van het beheerproces, waarbij sprake is van een groot financieel belang, een grote politieke betekenis of een aanzienlijk belang voor de realisatie van de beleidsvoornemens. Het doel van de paragrafen is, dat thema’s die verspreid in de programma’s zijn opgenomen, worden gebundeld in een kort overzicht. Hierdoor krijgt de raad voldoende inzicht in deze onderwerpen om de kaderstellende- en controlerende taak uit te voeren.

De financiële begroting Wat staat er in de financiële begroting? In hoofdstuk 4 is o.a. het overzicht van baten en lasten opgenomen waarin inzichtelijk per programma de baten en lasten worden weergegeven. Tevens is in dit hoofdstuk de vooruitblik reserves en voorzieningen opgenomen. De financiële positie en de toelichting hierop zijn terug te vinden in hoofdstuk 5. Onderdelen zijn o.a. de geprognosticeerde balans en het investeringsprogramma 2023-2026.

-10-

Programmabegroting 2023

1.3 Over de gemeente Sinds de gemeentelijke herindeling in 1982 vormen de voormalige gemeenten Simpelveld en Bocholtz samen de nieuwe gemeente Simpelveld. Het grondgebied van de gemeente heeft een oppervlakte van ongeveer 1.603 ha. De gemeente telt in totaal 10.424 inwoners (peildatum 1 januari 2022). POORT VAN HET HEUVELLAND Het prachtige heuvelachtige landschap is het decor voor de gemeente Simpelveld, gelegen in het beekdal van de Eyserbeek. Een dal met steile hellingen en heuvelplateaus met weidse uitzichten. Wie landelijk wil wonen met alle voorzieningen bij de hand, vindt dat in Simpelveld. Behalve een levendig centrum in de kern Simpelveld, met een gevarieerd winkelaanbod en levensloopbestendige appartementen, en een onlangs geheel vernieuwd centrum in Bocholtz, heeft de gemeente ook goede voorzieningen in het basisonderwijs, (ouderen)zorg, sport en recreatie. In Simpelveld en Bocholtz vind je nog dat echte dorpsgevoel, waar mensen elkaar kennen en tijd voor elkaar maken. Beide dorpen hebben een bruisend verenigingsleven, van muziekverenigingen en zangkoren tot sportclubs en culturele instellingen. HART VAN EEN GRENZELOZE REGIO Zuid-Limburg maakt werk van grenzeloze groei, door te investeren in grensoverschrijdend openbaar vervoer en door krachten te bundelen over de grenzen heen. In het hart van die grenzeloze regio ligt de gemeente Simpelveld.

Met aan de ene kant de stedelijke regio Parkstad Limburg, aan de andere kant de charme van het Limburgse heuvelland en op een steenworp afstand de keizerstad Aken, die zich manifesteert als het centrum van de high-tech-industrie. Dat maakt Simpelveld tot een prima uitvalsbasis om te wonen, te werken en te recreëren. LIMBURG OP ZIJN BEST Gemeente Simpelveld is ook het ideale startpunt voor wandel- en fietstochten, of dagtrips naar de toeristische attracties in Parkstad Limburg. Genieten van het Bourgondische leven in Limburg? In Simpelveld kan dat. Rust, ruimte, natuur en gastvrij ontvangen worden, dat is Limburg op zijn best. Wij hebben een breed en gevarieerd aanbod aan gezellige restaurants en overnachtingsmogelijkheden van een bungalowpark tot nostalgische Limburgse hoeves. In Simpelveld is genoeg te beleven. Wij zijn de thuishaven voor de Zuid-Limburgse Stoomtrein Maatschappij. Wanneer u vanaf het nostalgische station met de stoomtrein vertrekt, waant u zich even terug in de tijd. Wat er in onze gemeente te zien of te doen is, vindt u allemaal terug op de website www.toeristischsimpelveld.nl. GEMEENTEWAPEN & LOGO Het gemeentewapen is ontleend aan het wapen van de familie Von der Leyen, heren van Simpelveld en Bocholtz van 1640 tot 1773: een zilveren (witte) paal in een azuren (blauw) veld. In de ene blauwe baan zijn afgebeeld een duif - als afbeelding van de H.

Geest - en een ampul met olie - attributen van St. Remigius, patroonheilige van Simpelveld. In de andere blauwe baan staan twee schelpen - attributen die behoren bij St. Jacobus de Meerdere, patroonheilige van Bocholtz. Diezelfde symbolen zijn ook terug te vinden in de gemeentevlag. Het logo van de gemeente geeft weer dat Simpelveld en Bocholtz in een dal liggen, waar de kerktorens net boven de groene heuvels uitsteken. Een centrale ligging, met wegen die over en om elkaar heen lijken te lopen, maakt de gemeente Simpelveld tot een aantrekkelijk woon- en leefgebied. Met dit beeld voor ogen zijn ronde vormen gebruikt die een beweging uitdrukken en die tegelijkertijd het actieve verenigingsleven karakteriseren.

-11-

Programmabegroting 2023

1.4 Samenstelling gemeenteraad en college van burgemeester en wethouders DE SAMENSTELLING VAN DE RAAD (per 1 september 2022) De raad van de gemeente Simpelveld telt 15 zetels, de verdeling over de verscheidene fracties is als volgt: 5 4 3 2 1

SAMEN 1 R.H.A. Honings (fractievoorzitter), W.P.E. Weijers, Mw. D.G.A. Honings, K.W.W Bremen en J.M. Zwanenburg Burgerbelangen P.H. Spirk (fractievoorzitter), H.A.J. Clignet, L.A.H. Schuyer-Dreesens en L.G.M. Deswijzen Leefbaar Simpelveld F.J. Ortmans (fractievoorzitter), L.A.A.M. Schoonen en R.H.M. Kisters CDA J.H.M. van Kerkvoort (fractievoorzitter) en Mw. K.L.M. Vanhommerig-Dullens Lokaal Actief R.H.J. De la Haije (fractievoorzitter) griffier: Dhr. Bc. F.G. Simons

SAMENSTELLING COLLEGE VAN BURGEMEESTER EN WETHOUDERS

-12-

Programmabegroting 2023

waarnemend burgemeester: D.W.J. Schneider Portefeuille: Algemeen bestuur, Openbare orde en Veiligheid, Handhaving, Financiën, Dienstverlening, Intergemeentelijke samenwerking. wethouder: W.J.H. Schleijpen, loco-burgemeester Portefeuille: Wonen en Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening, Milieu & Duurzaamheid, BOR. wethouder: M.J.J.M. Gulpen Portefeuille: Mobiliteit en Infra, Werk en inkomen, Personeel en Organisatie en Sport. wethouder: A.A.H. Ernes Portefeuille: Volksgezondheid, WMO, Jeugd, Cultuur. wethouder: J.W.H. Hodinius Portefeuille: Onderwijs, Welzijn, Economie en Toerisme, Evenementen. algemeen directeur / gemeentesecretaris: Mw. Mr. M. Liu

-13-

Programmabegroting 2023

1.5 Begroting in één oogopslag

-14-

Programmabegroting 2023

UITGANGSPUNT BEGROTING Als uitgangspunt voor het opstellen van de begroting 2023 en de meerjarenraming 2024-2026 hebben de begroting 2022, de structurele effecten uit de Berap voorjaar 2022 en de afspraken uit het coalitieakkoord 2022-2026 ‘Verbindend duurzaam verder bouwen’ gediend. De belangrijkste wijzigingen ten opzichte van de begroting 2022 worden bij de diverse programma’s toegelicht. BEGROTINGSSALDI EN ANALYSE De begroting 2023 en de meerjarenramingen 2024-2026 vertonen de volgende saldi: Jaar Saldi begroting

2023 +20.235

2024 +146.579

2025 +1.210.844

2026 +28.773

Gecorrigeerd voor incidentele inkomsten en uitgaven conform BBV-richtlijnen (zie blz. 147) zijn de saldi als volgt: Jaar Saldi begroting

2023 -266.845

2024 +559.499

2025 +1.423.764

2026 +41.693

De totaal geraamde baten en lasten zijn in 2023 € 29.506.919 respectievelijk € 29.486.684. In de voorliggende begroting zijn de effecten van de meicirculaire 2022 verwerkt. De effecten van de septembercirculaire zullen worden meegenomen bij het opstellen van de berap najaar 2022. Zoals in de inleiding beschreven is deze begroting opgesteld in een onzekere en roerige tijd. Met name de inflatiecijfers, in het bijzonder de explosieve stijging van de energieprijzen, vraagt extra financiële inspanningen. Desondanks zijn wij er in geslaagd om een financiële basis neer te zetten die zoveel als mogelijk rekening houdt met deze omstandigheden. Wel is het nodig om in 2023 incidenteel de algemene reserve deels (€ 725.000) aan te spreken. Ook het jaar 2026 sluit met een positief saldo, ondanks het feit dat de uitkering in het gemeentefonds met ingang van 2026 fors lager is. Daarnaast is het gelukt om het collegeprogramma financieel te vertalen in de voorliggende begroting, waarbij wij onze ambities voor de burgers van Simpelveld onverkort nastreven. Hierna worden de belangrijkste financiële mutaties toegelicht: Stijging energiekosten € 400.000 (2023), € 400.000 (2024), € 200.000 (2025) Op dit moment loopt voor de Zuid-Limburgse gemeenten een aanbesteding voor gas en elektriciteit. De prijzen zijn zoals bekend bijzonder ongunstig.

Op basis van de voorlopige aanbestedingsinformatie is in deze begroting rekening gehouden met € 400.000 aan extra energiekosten in de jaren 2023 en 2024 en voor 2025 met € 200.000 aan extra energiekosten. Hierbij zijn wij ervan uitgegaan dat op de termijn (vanaf 2025) de prijzen voor energie weer op een meer regulier niveau komen. Eventuele reguliere prijsstijgingen zijn dan binnen de beschikbare stelposten voor loon- en prijsstijging op te vangen. De stelposten voor loon- en prijsstijging bedragen voor de 2023 tot en met 2026 respectievelijk € 250.000, € 400.000, 550.000 en € 700.000. Indexering investeringsprogramma met 20% Gelet op de stijgende kostenontwikkeling zijn de investeringsbedragen in de periode 2023-2026 met 20% verhoogd. Inzet algemene reserve € 725.000 (incidenteel 2023) Onder andere als gevolg van het hiervoor genoemde effect van de energiekosten en de stijging van de kosten jeugdzorg is het noodzakelijk om in 2023 eenmalig een beroep te doen op de algemene reserve. Zie ook de toelichting op de ontwikkeling van de algemene reserve hierna. Extra Rijksmiddelen jeugdzorg (structureel) Het Rijk en de VNG hebben in juni 2021 overeenstemming bereikt over extra middelen voor de jeugdzorg voor gemeenten. Dit naar aanleiding van de uitspraak van de zogenaamde ‘commissie van wijzen’.

Het kabinet heeft aanvullend hierop besloten een besparing van structureel € 511 miljoen toe te passen. De invulling van deze besparingen is een Rijksverantwoordelijkheid. In tegenstelling tot de afspraken over de gemeentebegrotingen 2022, is nu landelijk afgesproken dat de extra middelen volledig mogen worden meegenomen. In de

-15-

Programmabegroting 2023

gemeentebegrotingen 2022 mocht voor de jaren 2023 t/m 2025 met maximaal 75% rekening worden gehouden. Voor Simpelveld resulteert dit in het volgende beeld: 2023 Extra rijksmiddelen jeudzorg landelijk Aanvullende besparingen Maximaal op te nemen extra rijksmiddelen jeugdzorg landelijk

2024

2025

1.445.000.000 1.265.000.000 758.000.000 100.000.000 500.000.000 1.445.000.000 1.365.000.000 1.258.000.000

Extra middelen jeugdzorg gemeente Simpelveld in totaliteit Extra middelen jeugdzorg gemeente Simpelveld in begroting 2022 Aanvullende extra middelen jeugdzorg gemeente Simpelveld in begroting 2023

840.000 635.000 205.000

790.000 595.000 195.000

730.000 550.000 180.000

2026 367.000.000 500.000.000 867.000.000 500.000 550.000 -50.000

In de voorliggende begroting is derhalve rekening gehouden met aanvullende extra middelen voor de jeugdzorg van € 205.000 in 2023 tot € 180.000 in 2025. Meerkosten jeugdzorg € 350.000 (2023), € 325.000 (2024), € 300.000 (2025), € 275.000 (2026) In de jaarstukken 2021 bleek een overschrijding van het budget jeugdzorg met ruim € 1 mio. M.i.v. 2022 is het woonplaatsbeginsel ingevoerd. Dit betekent dat de totaaluitgaven voor de jeugdzorg in 2022 en volgende voor onze gemeente afnemen. Van deze afname is bij het opstellen van de begroting 2022 een inschatting gemaakt. Op basis van de actuele cijfers menen wij echter dat het budget bijgesteld dient te worden. Derhalve is in de voorliggende begroting het budget met € 350.000 verruimd. Deze verruiming neemt t/m 2026 jaarlijks af met € 25.000. Naar verwachting zullen door de regionale hervorming van de jeugdzorg de kosten afnemen. Uiteraard is er bij de jeugdzorg sprake van een zorgplicht en open-einde-regeling, waardoor de uitgaven een grillig verloop kennen. Het voorspellen van de benodigde budgetten is daarom bijzonder lastig. In totaliteit, is voor de jeugdzorg (zorg in natura en PGB) vanaf 2023 ruim € 3 mio beschikbaar. Herverdeling van het gemeentefonds (structureel) In de meicirculaire is de herverdeling van het gemeentefonds vanaf 2023 vertaald. Daarbij is tussen Rijk en gemeenten afgesproken dat het voor- c.q.

nadeel voor een gemeente in 2023 maximaal € 7,50 per inwoner bedraagt. Voor 2024 is dat maximaal € 22,50 per inwoner en voor 2025 en verder maximaal € 37,50 per inwoner. Simpelveld is een voordeelgemeente. In de navolgende tabel is weergeven hoe het voordelige effect zich voor Simpelveld ontwikkeld:

Suppletie herverdeling gemeentefonds korting suppletie herverdeling gemeentefonds (schatting) Voordeel suppletie herverdeling gemeentefonds (schatting op basis van 10400 inwoners)

2023

2024

2025

2026

505.126 -427.126 78.000

503.971 -269.971 234.000

502.816 -112.816 390.000

502.816 -112.816 390.000

Naast de hiervoor genoemde onderdelen zijn in deze begroting nog de volgende omvangrijke mutaties doorgevoerd: Algemene uitkering € 1.656.000 (2023), € 2.170.000 (2024), € 2.702.000 (2025), € 1.565.000 (2026) De algemene reserve is verwerkt op basis van de meicirculaire. Het voordeel is exclusief de hiervoor genoemde effecten van de herverdeling van het gemeentefonds en de extra Rijksmiddelen jeugdzorg. Duidelijk is dat de groei van de algemene uitkering, met ingang van 2026 aanzienlijk terugvalt. Uitbreiding formatie € 806.500 (structureel) De financiële effecten conform het raadsvoorstel ‘organisatie- en uitvoeringskracht’ m.b.t. de uitbreiding van de formatie en de structurele extra dotatie in de personeelsreserve zijn in deze begroting verwerkt. Uitbreiding formatie wethouders € 67.000 (structureel) De overeengekomen uitbreiding van het college van B & W is financieel vertaald. Opstellen organisatievisie € 25.000 (incidenteel 2023)

-16-

Programmabegroting 2023

Aanvullend op de op te stellen strategische agenda is het voorstel om een concernvisie op te stellen. Bijdrage middengebied / regionale samenwerking Bij de start van de samenwerking in het middengebied is in 1e instantie een budget van ruim € 31.000 voor de jaren 2020 t/m 2022 opgenomen. In de voorliggende begroting is het budget structureel opgenomen voor bijdrage middengebied / regionale samenwerking. ICT-kosten € 61.000 (structureel) Bijstelling begroting Parkstad-IT door indexering, aantallen en faciliteiten raads- en commissieleden. Extra budget onderhoud voetbalvelden € 41.000 (structureel) Uit de voorlopige resultaten van het onderzoek naar de gemeentelijke voetbalvelden komt naar voren dat het beschikbare budget voor het jaarlijkse onderhoud ontoereikend is. Bijstelling subsidie maatschappelijk werk € 48.000 (structureel) De subsidieaanvraag van Impuls is bijgesteld, onder andere naar aanleiding van de grote caseload. Lagere opbrengst bouwleges € 35.000 (structureel) Als gevolg van de invoering van de Omgevingswet wordt voorzien dat de bouwleges aanzienlijk afnemen.

Resumerend staan de belangrijkste financiële mutaties de volgende tabel opgesomd: 2023 2024 2025 2026 -400.000 -400.000 -200.000 725.000 205.000 195.000 180.000 -50.000 -350.000 -325.000 -300.000 -275.000 78.000 234.000 390.000 390.000 1.656.000 2.170.000 2.702.000 1.565.000 -806.500 -806.500 -806.500 -806.500 -67.000 -67.000 -67.000 -67.000 -25.000 -31.000 -31.000 -31.000 -31.000 -61.000 -61.000 -61.000 -61.000 -41.000 -41.000 -41.000 -41.000 -48.000 -48.000 -48.000 -48.000 -35.000 -35.000 -35.000 -35.000

-energiekosten -inzet algemene reserve -extra Rijksmiddelen jeugdzorg -jeugdzorg -herverdeling gemeentefonds -algemene uitkering -uitbreiding formatie -uitbreiding formatie wethouders -opstellen organisatievisie -bijdrage middengebied / regionale samenwerking -ict-kosten -onderhoud voetbalvelden -maatschappelijk werk -bouwleges

Voor een meer gedetailleerde toelichting verwijzen wij naar de diverse programma’s, waar de afwijkingen ten opzichte van de begroting 2022 zijn toegelicht. ONTWIKKELING ALGEMENE RESERVE Zoals hierboven beschreven is het voorstel om in 2023 € 725.000 van de algemene reserve in zetten om o.a. de explosieve stijging van de energiekosten en de stijging van de kosten jeugdzorg op te vangen. Door de positieve begrotingssaldi in de daaropvolgende jaren, met name in 2025, komt de algemene reserve weer ruimschoots op niveau. De raad heeft de minimumomvang van de algemene reserve bepaald op € 3.000.000. In 2023 wordt aan deze voorwaarde voldaan. Uit de vooruitblik reserves en voorzieningen blijkt dat deze drempel ook in de periode 2023-2026 niet wordt gepasseerd. Voor een nader overzicht wordt verwezen naar de paragraaf 4.4 Vooruitblik reserves en voorzieningen 2023-2026. INVESTERINGEN De voorliggende begroting kent voor de komende vier jaar een investeringsprogramma van in totaal € 9.034.640. De oorspronkelijke investeringsbedragen zijn gezien de huidige inflatiecijfers met 20% verhoogd. Het investeringsprogramma 2023-2026 ziet er als volgt uit: 2023 Programma 0. Bestuur en ondersteuning Armmaaier 43.200

2024 Vrachtwagen

2025 300.000

-17-

Transporter

2026 55.200

Programmabegroting 2023

2023 Transporter

2024

2025

55.200

Programma 2. Verkeer, vervoer en waterstaat Rehabilitatie 600.000 Uitbreiding Velocity / wegen Mobiliteitsplan Uitbreiding 24.340 Haltevoorzieningen Velocity / op orde / Mobiliteitsplan Mobiliteitsplan Haltevoorzieningen 15.360 op orde / Mobiliteitsplan Programma 7. Volksgezondheid en milieu 2038-13 Aanleg rwa2.261.390 2038-1 Open rwabuffer Bongerd buffer Bongerd

24.340 15.360

324.360

2026

Klepelmaaier

19.200

Rehabilitatie wegen Uitbreiding Velocity / Mobiliteitsplan Haltevoorzienin gen op orde / Mobiliteitsplan

600.000

2038-2 Afkoppelen omgeving Bethlehem/Elisabethstraat 2038-5 Afkoppelen omgeving Margriet/Zonnebloemstraat 2038-10 Afkoppelen Steenbergervoetpad

350.600

2038-3 Afkoppelen Vlengendaal/ Pleiweg

673.200

313.840

2038-4 Afkoppelen Margriet/Leiestraat

577.440

42.090

Reservering vervanging vrijverval riolen en gemalen inspectie 2025

300.000

-465.905

24.340

15.360

Reservering vervanging vrijverval riolen en gemalen inspectie 2022

120.000

2038-6 Afkoppelen Heiweg, Wijngracht en omgeving

959.880

Totaal te ontvangen KRW subsidie -nvt-

0

2039-1 Open krwbuffer Broek-Pickart (in bestaand buffer WL)

177.030

Totaal te ontvangen DHZ subsidie project 2038-13

-341.190

2047-1 Gesloten krwbuffer Hoogenberg voetpad / Rodeput

1.037.520

2038-11 Afkoppelen omgeving Groeneboord/ Persoon/Kommerstraat

626.450

Totaal te ontvangen KRW subsidie project 2038

Reservering vervanging vrijverval riolen en gemalen inspectie 2023 Totaal te ontvangen KRW subsidie projecten 2039 en 2047 Totaal te ontvangen DHZ subsidie -nvt-

300.000

2048-1 Gesloten krwleiding Doctor Ottenstraat 2517-1 Open krw-buffer Weiweg

151.590

Totaal te ontvangen DHZ subsidie -nvt-

Reservering vervanging vrijverval riolen en gemalen inspectie 2024 Totaal te ontvangen KRW subsidie projecten 2048 en 2517 Totaal te ontvangen DHZ subsidie -nvt-

300.000

TOTAAL

2.778.300

-484.200

0

2.654.290

0

126.930

-108.285

0

2.517.315

1.084.735

Ten opzichte van de meerjarenraming uit de begroting 2022 zijn voor het jaar 2023 de volgende nieuwe investeringen opgenomen: Armmaaier Van de huidige armmaaier is de technische en economische levensduur verstreken. Derhalve is vervanging noodzakelijk. Transporter De vervanging van een van de gemeentelijke transporters was in 2024 voorzien. Door de technische staat is vervanging in 2023 echter wenselijk. Bij de bepaling van het investeringsbudget is uitgegaan van de aanschaf van een elektrisch aangedreven transporter. Bij de keuze voor de aanschaf zal worden beoordeeld of de prijs/kwaliteit verhouding van een elektrisch aangedreven voertuig opweegt tegen de aanschaf van een transporter met reguliere brandstof.

-18-

Programmabegroting 2023

Uitbreiding Velocity / Mobiliteitsplan In de raadsvergadering 21 april jl. heeft de Raad ingestemd met Mobiliteitsplan 2022-2032. Onderdeel hiervan vormt de uitbreiding van ‘Velocity’. Haltevoorzieningen op orde / Mobiliteitsplan In de raadsvergadering 21 april jl. heeft de Raad ingestemd met Mobiliteitsplan 2022-2032. Onderdeel hiervan vormt ‘Haltevoorzieningen op orde’. Investeringsprogramma rioleringen Eveneens in de raadsvergadering 21 april jl. heeft de raad ingestemd met het investeringsprogramma riolen 2022-2027. Deze investeringen zijn volledig meegenomen in de voorliggende begroting. Daarbij zijn de investeringsbedragen zoals hiervoor reeds toegelicht, net zoals alle overige investeringen, met 20% verhoogd i.v.m. de huidige inflatiecijfers. LOKALE HEFFINGEN Conform de lijn die met de auditcommissie is besproken, wordt voorgesteld de OZB, de marktgelden, de leges (grotendeels) en de begraafrechten met 1,5 % te indexeren. Voor de toeristenbelasting is afgesproken deze om het jaar te indexeren, daardoor blijft het tarief in 2023 ongewijzigd op € 1,50. Conform de afspraken in het coalitieakkoord wordt de hondenbelasting in 4 termijnen afgeschaft. In 2023 wordt de 1e verlaging doorgevoerd. Voor de rioolheffing is het voorstel het tarief met € 43,80 te verhogen naar € 278,40.

Deze stijging is met name het gevolg van de noodzakelijke bijstelling van de jaarbudgetten voor het beheer van het gemeentelijk rioolstelsel en het stevige investeringsprogramma. De variabele tarieven afvalstoffenheffing blijven ongewijzigd. Het voorstel is om het vaste tarief met € 6 te verhogen naar € 210. E.e.a. wordt uitgebreid toegelicht in de paragraaf lokale heffingen.

-19-

Programmabegroting 2023

1.6 Financiële status en weerbaarheid Het is van belang om inzicht te hebben in de financiële positie (hoe financieel gezond is de gemeente) en de financiële weerbaarheid (welke mogelijkheden zijn er in financieel moeilijke tijden). Om beter inzicht te geven in de financiële ‘gezondheid’ van Simpelveld is een zogenaamde ‘stresstest’ opgenomen die door middel van indicatoren inzicht geeft in de financiële status en weerbaarheid van de gemeente. Overigens is de samenstelling van de ‘stresstest’ geen ‘exacte wetenschap’ maar geeft deze uiteindelijk wel een indicatie van de financiële positie en de financiële weerbaarheid van de gemeente. De uitkomsten van de ‘stresstest’ staan in de vorm van een dashboard in onderstaande figuur: RISICOPROFIEL INDICATOR Lokale lasten Weerstandsvermogen Schuldpositie Aanwending externe financiering Verhouding vaste activa/reserves Reservepositie Voorzieningen Garantstellingen Rentelasten Grondexploitaties Begroting 2023 - 2026 EMU-saldo OVERALL SCORE

Zeer gunstig

Gunstig

Neutraal

Ongunstig

Zeer ongunstig

De conclusie is dat de financiële positie van de gemeente Simpelveld een (stabiel) positief beeld geeft op basis van de huidige stand van zaken. Dit blijkt uit het feit dat de overall score van de ‘stresstest’ ten opzichte van vorig jaar redelijk constant is gebleven met een gemiddelde score van 3,3 t.o.v. de gemiddelde score van 3,5 in de programmabegroting 2022. Hierna worden de verschillende indicatoren en scores toegelicht. Lokale lasten De lokale lastendruk is de druk van de lasten van rioolheffing, afvalstoffenheffing en OZB. De gemiddelde lokale lastendruk binnen Nederland over 2022 is € 904 (Limburg: € 947) voor meerpersoonshuishoudens (bron: COELO). De score voor Simpelveld wordt bepaald door de procentuele afwijking ten opzichte van het landelijk gemiddelde. Simpelveld heeft een lokale lastendruk van € 986 en scoort daarmee ongunstig. Hoe hoger de lastendruk, des te ‘risicovoller’ aangezien er minder mogelijkheid is tot stijging van de tarieven en dus minder ruimte in de begroting gecreëerd kan worden. -

Weerstandsvermogen Het weerstandvermogen geeft de mate aan, waarin de gemeente in staat is om de nadelige gevolgen van risico's op te vangen zonder dat het beleid moet worden aangepast. De ratio voor het weerstandsvermogen is voor Simpelveld als zeer gunstig te classificeren. Gesteld kan worden dat de gemeente Simpelveld zeker voldoende ruimte heeft om incidentele risico’s te kunnen opvangen. Zaak blijft het om structurele budgettaire risico’s te kunnen blijven dekken.

-

Schuldpositie De schuldpositie wordt uitgedrukt in de debt ratio. Deze ratio geeft aan welk aandeel van de bezittingen is belast met schulden. Hoe lager de uitkomst hoe gunstiger dit is. Immers dan wordt meer gefinancierd met eigen vermogen in plaats van vreemd vermogen. De score voor Simpelveld wordt bepaald door de procentuele afwijking ten opzichte van het landelijk gemiddelde (52,4%). Simpelveld heeft een debt ratio van 59% en scoort daarmee ongunstig.

-20-

Programmabegroting 2023

-

Aanwending externe financiering De ratio 'Externe financiering in % materiële vaste activa' biedt inzicht in de financiering van de materiële vaste activa. Het percentage van 41% geeft aan dat de materiële vaste activa grotendeels zijn gefinancierd met eigen middelen, slechts 41% is gefinancierd met vreemd vermogen. Dit is laag ten opzichte van de 50% die landelijk als acceptabel wordt beschouwd. Simpelveld scoort daarmee gunstig.

-

Verhouding vaste activa/reserves Deze indicator wordt als volgt berekend: immateriële vaste activa + materiële vaste activa - eigen vermogen. Een negatieve uitkomst is gunstig; immers bij het in één keer volledig afschrijven van de immateriële en materiële vaste activa, resteert nog steeds eigen vermogen. De ratio voor Simpelveld is 42% waardoor Simpelveld voor deze indicator ongunstig scoort.

-

Reservepositie Om de financiële positie van een gemeente te bepalen, wordt ook wel gekeken naar de solvabiliteitsratio. De solvabiliteit geeft een goed beeld van de mate waarin een gemeente zijn bezittingen financiert met eigen vermogen of vreemd vermogen. De solvabiliteit wordt uitgedrukt als het aandeel van het eigen vermogen in het balanstotaal; hoe lager dit percentage des te hoger de financiële afhankelijkheid (van derden / financiers). Volgens het CBS bedraagt de gemiddelde solvabiliteit over 2021 van alle gemeenten in Nederland 34,80%. Simpelveld heeft een solvabiliteit van 32% en scoort daarmee neutraal.

-

Voorzieningen De voorzieningen geven inzicht in het ‘gereserveerde’ bedrag voor kwantificeerbare toekomstige voorziene risico’s/verliezen en voorziene toekomstige benodigde middelen aan onderhoudsuitgaven voor de kapitaalgoederen. De omvang van de voorzieningen op het balanstotaal is gemiddeld. De voorzieningen zijn toereikend en zijn gebaseerd op onderliggende stukken. Onderhoudsvoorzieningen zijn gebaseerd op onderhoudsplannen. Echter opgemerkt wordt dat de plannen zijn opgesteld op basis van een minimaal niveau van onderhoud. Voor Simpelveld betekent dit derhalve een neutrale score.

-

Garantstellingen Deze indicator heeft betrekking op de garantstellingen en de gewaarborgde leningen. Hoe hoger de omvang hoe hoger het risico van daadwerkelijke garantiestelling. Bij Simpelveld is met name sprake van gewaarborgde geldleningen in de sociale woningbouw en de bevordering van het eigen woningbezit. Deze geldleningen in de sociale sfeer zijn gegarandeerd door het WSW, Waarborgfonds Sociale Woningbouw, waarbij de gemeente als achtervang optreedt. Het risico is hierdoor zeer beperkt en ligt in lijn in vergelijking met referentiegemeenten. Derhalve is de score neutraal.

-

Rentelasten Middels deze indicator wordt inzicht verkregen in welk deel van de exploitatie gebonden is door de netto rentelasten. Hoe meer vreemd vermogen, hoe hoger de rentelasten en des te lager de flexibiliteit van de begroting (meer vaste lasten). Voor Simpelveld betekent dit dat ongeveer 1,15% van de exploitatie bestaan uit de netto rentelasten. De score is gunstig.

-

Grondexploitaties De omvang van de balanspost voorraden (= grondexploitaties) is nul. Derhalve is de score zeer gunstig.

-

Begroting 2023 – 2026 Gestreefd wordt naar een structureel financieel evenwicht. De begroting 2023 tot en met 2026 is structureel sluitend. Aandachtspunt blijft, evenals voorgaande jaren, met name de structurele exploitatieruimte. Dit resulteert in een neutrale score.

-

EMU-saldo Het investeringsprogramma liet in 2022 een piek zien, waardoor het EMU-saldo een tekort liet zien. In 2023 en de daaropvolgende jaren nemen de EMU-saldi toe (als gevolg van een beperkter investeringsprogramma). Derhalve is de score neutraal.

-21-

Programmabegroting 2023

-22-

Programmabegroting 2023

HOOFDSTUK 2

Gemeentehuis Simpelveld en centrum

PROGRAMMAPLAN

-23-

Programmabegroting 2023

-24-

Programmabegroting 2023

Programma 0. Bestuur en ondersteuning Onder dit programma vallen de volgende taakvelden: Bestuur, burgerzaken, beheer overige gebouwen en gronden, overhead, treasury, OZB woningen, OZB nietwoningen, belastingen overig, algemene uitkering en overige uitkeringen Gemeentefonds, overige baten en lasten, vennootschapsbelasting en mutaties reserves.

Strategische visie De kernwaarden en speerpunten van onze gemeente zijn vastgelegd in de in 2013 vastgestelde Strategische Visie 2013-2023. De visie is tot stand gebracht vanuit het perspectief dat een visie moet inspireren; het is een ambitieus toekomstbeeld, een gewenste droomsituatie. Bij de uitwerking daarvan komen we ook meteen in het spanningsveld tussen wens en realiteit. De visie betekent niet dat we alle wensen kunnen inwilligen. Het betekent wel dat we keuzes moeten maken. Keuzes maken met de focus op kwaliteit. Of we die verre stip op de horizon ooit bereiken weet niemand, maar met de Strategische visie weten we welke koers we willen varen. De Strategische visie bestaat uit kernwaarden en speerpunten. De kernwaarden maken deel uit van de organisatie-identiteit en hebben betrekking op het gewenste gedrag van de gemeente. Het omschrijft de gedragscode waarmee de gemeente de visie wil realiseren en zijn bepalend voor keuzes - en de wijze waarop die worden gemaakt. De kernwaarden die de komende 10 jaar binnen de gemeente centraal staan zijn: - Klantgericht - Kwaliteit - Samenwerken De speerpunten duiden aan op welke thema’s (beleidsvelden) de gemeente zich de komende 10 jaar gaat focussen.

De speerpunten die de komende 10 jaar centraal staan zijn: - Toerisme en recreatie - Blijven wonen (met de benodigde basisvoorzieningen) - Participatie (burgers, ondernemers en maatschappelijke organisaties) - Kleinschalig ondernemerschap

College-agenda Op 20 juni 2022 heeft de gemeenteraad kennisgenomen van het coalitieakkoord 2022-2026 'Verbindend duurzaam verder bouwen' en het college van burgemeester en wethouders opgedragen dit coalitieakkoord als kader te gebruiken bij het opstellen van de Collegeagenda. In de op 27 september 2022 vastgestelde collegeagenda zijn de uitgangs- en actiepunten uit het coalitieakkoord op hoofdlijnen verwoord en -vanuit het besef dat niet alle actiepunten tegelijk kunnen worden opgepakt en een fasering derhalve noodzakelijk is- voorzien van een grofmazige meerjarige planning. Aansluitend heeft de raad middels een Raadsinformatiebrief kennis kunnen nemen van de college-agenda. Aangegeven is dat deze meerjarige college-agenda de planmatige vertaling van (puur) het coalitieakkoord 2022-2026 betreft, daarbij benadrukkend, dat de dynamische wereld om ons heen, met elkaar in rap tempo opvolgende veranderingen vraagt om wendbaarheid: snel en adequaat kunnen inspelen op veranderende en vaak onvoorspelbare omstandigheden. In dat licht spreekt het vanzelf, dat de collegeagenda 2022-2026 zich niet beperkt tot uitvoering van de actiepunten uit het coalitieakkoord, maar dat deze doorlopend verder wordt vormgeven via de daarvoor geijkte kanalen.

-25-

Programmabegroting 2023

Met name de jaarlijkse programmabegroting biedt hiervoor het passende instrumentarium. In voorgaande programmabegrotingen is steeds de directe verbinding met het collegeprogramma zichtbaar gemaakt, door per programma de actiepunten/ activiteiten te benoemen welke in de collegeagenda voor het betreffende begrotingsjaar stonden gepland. In voorliggende programmabegroting 2023 bleek dit ‘termijntechnisch’ niet haalbaar. In inhoudelijke zin is dit voor de thans voorliggende begroting van ondergeschikt belang. We houden immers koers voor wat betreft de doorontwikkeling van bestaande thema’s en opgaven, waarbij we verder bouwen op de uitgangspunten, kernwaarden en beleidslijnen zoals deze in eerdere raadsperiodes zijn ingezet. Daar waar nieuwe accenten worden gelegd en er sprake is van nieuwe opgaven krijgen deze deels een plek in voorliggende begroting en vindt verdere fine-tuning en afstemming met de college-agenda plaats in de programmabegroting 2024 e.v. Vandaar dat in deze voorliggende programmabegroting 2023 bij de diverse programma’s onder de kop “College-agenda” wordt verwezen naar het eind september aan de raad toegezonden document.

Wat willen we bereiken? HOOFDAMBITIE De verdere vertaling van de genoemde speerpunten naar dit programma wordt tot uitdrukking gebracht in de volgende hoofdambities: 1. 2. 3.

Behouden/versterken van voldoende bestuurskracht om met de beschikbare kwaliteiten en middelen (bestuur, personeel, financiën, ruimte) zowel de door rijk en provincie opgelegde opgaven als de eigen gemeentelijke opgaven te realiseren. Een bestuur dat doeltreffend, open en inzichtelijk is. Prudent omgaan met de financiering en algemene dekkingsmiddelen omwille van een structureel gezonde financiële huishouding, zodat de doelstellingen van de programma’s uitvoerbaar zijn c.q. worden en derhalve ten gunste komen van alle inwoners.

BELEIDSINDICATOREN Aan de hand van de volgende verplichte beleidsindicatoren worden de maatschappelijke effecten toegelicht die met dit programma worden beoogd: Indicator

Eenheid

Bron

SPV

NL

Formatie ambtelijke organisatie Bezetting

Fte per 1.000 inwoners

Gemeente

7,0

6,9

6,5

6,97

8,2

n.b.

Fte per 1.000 inwoners Kosten per inwoner Kosten als % van totale loonsom + totale kosten inhuur externen % van totale lasten

Gemeente

7,0

6,9

6,5

6,97

8,2

n.b.

Gemeente

€ 650

€ 678

€ 723

€ 810

€ 948

n.b.

Gemeente

12%

16%

10,71%

12,14%

3%

n.b.

Gemeente

17%

17%

15,62%

18%

20%

n.b.

Apparaatskosten Externe inhuur

Overhead

Realisatie Realisatie Realisatie Realisatie 2018 2019 2020 2021

-26-

Begroting 2023

Programmabegroting 2023

Om de realisatie van de hoofdambities van dit programma te kunnen meten, zijn deze vertaald naar de volgende indicator: Indicator

Bron

Realisatie 2015

Realisatie 2017

De gemeente betrekt inwoners voldoende bij haar activiteiten Transparantie gemeentelijke besluiten Tevredenheid gemeentelijke dienstverlening De gemeente werkt snel De gemeente komt afspraken na

Realisatie Realisatie 2019 2021

StreefWaarde 2023

Hoogste Parkstad

Burgeronderzoek Parkstad Limburg

n.b.

33%

30%

n.b.**

33%

33%

Burgeronderzoek Parkstad Limburg

5,3

5,8

5,4

n.b.**

5,9

5,9

Burgeronderzoek Parkstad Limburg

6,9

7,1

6,7

n.b.**

7,6

7,6

Burgeronderzoek Parkstad Limburg Burgeronderzoek Parkstad Limburg

20%

23%

20%

n.b**

31%

31%

32%

35%

31%

n.b.**

48%

48%

* Burgeronderzoek Parkstad Limburg wordt tweejaarlijks uitgevoerd, derhalve wordt bovenstaand niet de realisatie van elk jaar weergegeven. ** Stadsonderzoek n.a.v. gemeentelijke dienstverlening etc. is in 2021 niet uitgevoerd. Vanwege de organisatieverandering bij de gemeente Heerlen is het onderzoek (nog) niet gefaciliteerd kunnen worden. Er vindt op dit moment oriëntatie plaats óf en op welke wijze de dienstverlening bij de gemeente Heerlen zal worden gemeten. Middels overleg tussen de deelnemende gemeenten zal bepaald worden hoe er verder gegaan wordt en of dat in gezamenlijkheid kan. Mocht het stadsonderzoek n.a.v. de gemeentelijke dienstverlening zijn doorgang vinden, dan zal dit op zijn vroegst in het najaar van 2022 zijn.

KADERSTELLENDE BELEIDSNOTA’S Het beleid in Simpelveld met betrekking tot dit programma is onder meer vastgelegd in de volgende documenten: 1. Strategische visie 2013-2023 gemeente Simpelveld (2013); 2. College-agenda 2022-2026 (20222); 3. Diverse gemeentelijke belasting- en legesverordeningen; 4. De verordeningen ‘212’, ‘213’ en ‘213a’ (2021); 5. De nota Auditcommissie (2007); 6. Het Treasurystatuut (2018); 7. De nota Reserves en voorzieningen (2019); 8. De nota Activeren en afschrijven (2022); 9. De nota Inkoop- en aanbestedingsbeleid (2020); 10. De nota Misbruik en oneigenlijk gebruik (2019); 11. De nota Risicomanagement en weerstandsvermogen (2019); 12. Regeling productverantwoordelijkheid (2016); 13. Notitie Burgerparticipatie (2016).

Wat doen we daarvoor? Prioriteiten Strategische Agenda

Doelstellingen Strategische agenda 2024-2030

Samenwerking; -Parkstad Limburg -Zuid Limburg -K80 gemeenten

Primair: samenwerking Parkstad.

-27-

Activiteiten Opstellen Strategische agenda 2024-2030. - Gezamenlijke aanpak strategische agenda Parkstad Limburg 20212030;

Programmabegroting 2023

Prioriteiten

Doelstellingen Complementair: samenwerking ZuidLimburg.

Coronapandemie

Zo adequaat als mogelijke inspelen op nadere ontwikkelingen inzake de Corona-thematiek

Activiteiten -Lokale vertaling geven aan bovenlokale ontwikkelingen m.b.t. bestuurlijke organisatie; -samenwerking Middengebied Zuid Limburg / NOVI. Daar waar ontwikkelingen daartoe aanleiding geven, wordt voortzetting gegeven geven aan de eerder gekozen aanpak en werkwijze aangaande Corona

Strategische agenda Onze Strategische Visie 2013-2023 lag afgelopen decennium aan de basis van breed in de raad gedragen coalitieakkoorden, meerjarige collegeagenda’s en jaarlijkse programmabegrotingen en heeft daarmee richting gegeven aan een stabiel gemeentelijk beleid. Hoewel het ‘eindjaar’ (2023) van deze Strategische Visie nadert, bieden de hierin vastgelegde kernwaarden en speerpunten een uitstekende basis voor onze route in de komende tijd. In 2023 zal een meerjarige Strategische agenda voor de periode 2024 tot 2030 opgesteld worden. Samenwerking Het borgen van de bestuurskracht en de zelfstandigheid van onze gemeente zijn hoofdambities om zowel de door Rijk en Provincie opgelegde opgaven als de eigen gemeentelijke opgaven te realiseren. Wij zijn trots op onze vitale gemeenschap en hebben vertrouwen in de toekomst van onze gemeente. In schaalvergroting door herindeling zien we geen antwoord op de uitdagingen waarvoor gemeenten staan. Zelfstandig blijven met intensieve samenwerking in de regio biedt de beste mogelijkheid om als gemeentebestuur herkenbaar, nabij en aanspreekbaar te zijn voor de lokale gemeenschap. Juist in onze korte afstand tot inwoners ligt onze kracht waarbij de menselijke maat ons vertrekpunt is. Parkstad Limburg Samenwerking levert winst op voor onze inwoners. Daarbij ligt onze focus primair in Parkstad.

In 2021 heeft afrondende besluitvorming plaatsgevonden over een eerder ingezet traject om de samenwerking binnen Parkstad te verdiepen en te verbreden om zo de regionale bestuurs- en uitvoeringskracht te versterken, waardoor de complexe opgaven waar Parkstad voor staat beter in gezamenlijkheid kunnen worden aangepakt. In lijn met de vastgestelde Strategische agenda Parkstad Limburg 2021-2030 werken we in Parkstadverband samen op de thema’s Wonen en Herstructurering, Economie en Toerisme, Ruimte en Mobiliteit, Duurzaamheid, Sociaaleconomische structuurversterking en Grensoverschrijdende samenwerking. Samenwerking IBA Parkstad. De uitvoering van het IBA-project ligt in handen van de IBA-organisatie. Na de afronding van het expojaar 2021/2022 eindigt IBA. Wel zal er een beperkte organisatie aanblijven om e.e.a. financieel-administratief af te ronden. Door het IBA-bureau wordt momenteel voor de gehele regio de focus gelegd op sleutelprojecten. Voor de gemeente Simpelveld wordt de nadruk gelegd op de realisatie van de Leisure Lane, natuur-transferia Oerland van Kalk en niet in de laatste plaats de gebiedsontwikkeling rondom de ZLSM (allen sleutelprojecten). De uitvoering en realisatie van de projecten kan ook na het formele einde van de IBA, dus na 2022 nog doorlopen.

Daarnaast is het goed om de positieve effecten en energie van de IBA vast te houden zodat de regio zich kan blijven doorontwikkelen. Er wordt dan ook nu ook al nagedacht over de periode na de IBA. Er is inmiddels al nagedacht over de ‘Toekomst IBA Parkstad BV na Expo’. Een en ander wordt verder uitgewerkt. Samenwerking Zuid-Limburg Complementair aan de Parkstadsamenwerking zoeken we voor specifieke opgaven verbinding met Zuid Limburg, met de netwerksamenwerking in het Middengebied en met de K80-gemeenten. Daarbij zijn we voorstander van een open benadering waarbij we per thema en aard van de activiteit vanuit het principe “coalition of the willing“ bezien wat het best passende schaalniveau is om doelstellingen én uitvoeringskracht te realiseren.

-28-

Programmabegroting 2023

Inzake onze netwerksamenwerking Middengebied Zuid Limburg participeren we met name in de programmalijnen Landbouw en landschap en Toerisme van de toekomst. Daarnaast draagt deze netwerksamenwerking bij aan informatie-uitwisseling en het zien en benutten van kansen voor samenwerking op uitvoerend / praktisch niveau. De aan Zuid-Limburg toegekende status ‘NOVI-gebied’ zien we daarbij als instrument dat kan helpen om de urgente opgaven in Zuid-Limburg aan te pakken en bestaande agenda’s en programma’s in de regio aan te jagen en te ondersteunen. Daarbij dragen we in Parkstad-verband bij aan de nadere uitwerking van de vier hoofdopgaven uit het NOVI-plan van aanpak: Europese schakelregio met grensoverschrijdende kansen, Circulaire economie en samenleving, Sterke en gezonde steden en het versterken van het unieke Nationaal Landschap als groene long voor Zuid-Limburg. Middels een op 10 maart jl. toegezonden RIB is de raad geïnformeerd over de Startagenda 2022 NOVI Zuid-Limburg. Coronapandemie Zoals bekend hebben wij vanaf maart 2020 binnen onze mogelijkheden en in aanvulling op landelijke maatregelen uitvoering gegeven aan verschillende lokale ondersteuningsmaatregelen welke zijn vastgelegd in een werkdocument dat lopende de crisis -telkens na afstemming met het Presidium- verdere inhoudelijke aanvulling heeft gekregen.

Daarbij is in procedurele zin als werkwijze gekozen voor inhoudelijke afstemming met het Presidium over te nemen / aan te passen lokale maatregelen, waarbij financiële consequenties en risico’s via ons regulier P&C instrumentarium achteraf worden verantwoord richting gemeenteraad. Een werkwijze waarmee we met flexibiliteit en snelheid kunnen inspelen op ontwikkelingen. In de vergadering van 10 december 2020 heeft de raad ingestemd met het instellen van een reserve Covid-19 waarbij het college is gemandateerd voor de vulling en aanwending van deze reserve en waarbij financiële verantwoording achteraf via de planning en control documenten plaatsvindt. Anticiperend op de Omikronvariant, die eind 2021 zijn intrede deed hebben we medio februari 2022 invulling gegeven aan een volgende actualisatie van de Notitie lokale ondersteuningsmaatregelen. De in februari 2022 gemaakte inschatting, dat we over de Omikronpiek heen leken te zijn, bleek afgelopen voorjaars- en zomerperiode te worden bewaarheid: stapsgewijs zijn we afgelopen jaar teruggekeerd naar de ‘normale situatie’. In lijn met de oproep van de Minister tot ‘realisme’ (“Corona is niet weg”) hebben we in februari 2022 gekozen voor voortzetting van onze aanpak met lokale ondersteuningsmaatregelen.

Alertheid blijft in deze geboden en daar waar ontwikkelingen daartoe aanleiding geven blijven we voortzetting geven aan de eerder gekozen aanpak en werkwijze aangaande Corona. Voor eventuele vervolgmaatregelen is in de reserve Covid-19 nog circa € 145.000 beschikbaar. KENGETALLEN Bron Aantal inwoners (peildatum 1 januari) BRP Gemeente Bevolkingsdichtheid (inw. per km2) CBS Aantal huishoudens CBS Gemiddelde huishoudgrootte CBS Aantal voltrokken huwelijken in Register Simpelveld Burgerlijke Stand Gemeente Aantal voltrokken partnerregistraties Register in Simpelveld Burgerlijke Stand Gemeente

-29-

2017 10.562 659 4.869 2,2 31

2018 10.516 656 4.874 2,1 39

2019 10.557 658 4.896 2,1 29

2020 10.555 658 4.939 2,1 15

2021 10.475 654 4.909 2,14 31

11

16

13

14

13

Programmabegroting 2023

Wat mag het kosten? BATEN EN LASTEN

Las ten excl. kvs t. & ka pi taa l l s t. Ba ten Saldo excl. kvst. & kap. lst. Las ten kos tenverdeel s ta a t Kapi ta a ll a sten Saldo van baten en lasten Toevoegi ngen Onttrekki ngen Gerealiseerd / geraamd resultaat

Rekening 2021 6.459.136 23.848.730 17.389.594 738.105 47.580 16.603.909 524.251 1.336.016 17.415.674

Rekening Begroting Begroting Begroting Begroting 2022 2023 2024 2025 2026 5.925.975 6.801.157 6.779.124 6.888.826 6.923.575 21.660.464 23.096.984 23.921.128 24.904.920 23.602.092 15.734.489 16.295.827 17.142.004 18.016.094 16.678.517 706.893 800.683 800.676 800.676 800.676 61.329 45.339 45.500 17.681 10.192 14.966.267 15.449.805 16.295.828 17.197.737 15.867.649 100.000 200.000 200.000 200.000 200.000 199.515 924.515 199.515 199.515 199.515 15.065.782 16.174.320 16.295.343 17.197.252 15.867.164

-30-

Programmabegroting 2023

In onderstaande tabel is het saldo van baten en lasten op productniveau weergegeven: Rekening 2021 Saldo van baten en lasten: 0.1 bes tuur gemeentera a d -264.189 ra ads commi s si e -21.943 col lege b & w -431.882 ra ads gri ffier -108.305 i ntergemeenteli jke -284.241 bestuurl i jke verni euwi ng 0 0.2 burgerza ken B.R.P. -195.435 na tura l i s a ti e -2.317 burgerl ijke s tand 86.020 verki ezi ngen -93.355 0.4 overhea d s ecreta ri s & s ecreta ri ekos ten -166.660 voorl i chti ng & gemeenteberichten -113.468 juri dis che kwal i tei tszorg -189.508 re pres entati e, promoti e & P.R. -23.226 onderschei di ngen en 0 eremeda i ll es a ccounta nts kos ten -49.427 progra mmabegroti ng & -128.375 ja a rvers l a g re kenka mer -9.158 overhea d kos ten -4.936.991 0.5 Trea s ury trea sury 7.092 deel nemi ngen energiebedri jven 171.840 bespa a rde rente reserves en 164.923 voorzi eni ngen 0.61 OZB woni ngen WOZ -64.258 OZB Eigenaren 1.916.807 heffi ng & invorderi ng gem. bel . 53 0.62 OZB ni et-woni ngen WOZ 0 OZB Eigenaren 176.536 OZB Gebrui kers 128.408 0.64 Be l a sti ngen overi g hondenbel a s ti ng 80.004 preca ri obel as ti ng 294 heffi ng & invorderi ng gem. bel .

-21.517 0.7aAl gemeneuiuitkeri tkering nggemeentegemeentefonds l gemene 19.948.943 fonds 0.8 overi ge ba ten en l a sten a l gemene ba ten & l a sten 128.351 s a l do va n kos tenpla a ts en 0 a l gemene ba ten & l a sten 0 0.9 Vennoots cha ps bel a s ti ng (VpB) Vennootschaps bel a s ti ng (VpB) 0 0.10 Muta ties res erves Mutati es reserves 1.710.660 Gerealiseerd / geraamd resultaat 17.415.674

Begroting 2022

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

-252.714 -23.555 -498.391 -104.133 -243.289 0

-264.425 -25.688 -590.203 -107.096 -263.643 0

-264.425 -25.688 -565.203 -107.096 -258.643 0

-264.425 -25.688 -565.203 -107.096 -260.643 0

-264.425 -25.688 -565.203 -107.096 -262.643 0

-156.204 -4.164 71.499 -41.251

-188.265 -5.578 72.123 -56.820

-170.265 -5.571 72.123 -45.120

-170.265 -5.571 72.123 -45.120

-170.265 -5.571 72.123 -45.120

-165.328 -78.854 -165.492 -22.547 0

-168.966 -120.656 -169.668 -22.627 0

-168.966 -120.656 -169.668 -22.627 0

-168.966 -120.656 -169.668 -22.627 0

-168.966 -120.656 -169.668 -22.627 0

-50.560 -135.773

-50.765 -151.769

-50.765 -151.769

-50.765 -151.769

-50.765 -151.769

-21.208 -4.522.158

-21.469 -5.193.712

-21.469 -5.202.146

-21.469 -5.240.738

-21.469 -5.230.634

13.452 169.960 146.572

21.663 169.989 0

21.966 170.036 0

22.144 170.064 0

22.321 170.092 0

-82.470 1.857.510 0

-112.080 1.885.370 0

-99.080 1.913.650 0

-92.500 1.942.360 0

-93.890 1.971.500 0

0 162.100 125.640

0 164.530 127.520

0 167.000 129.440

0 169.500 131.380

0 172.050 133.350

77.780 0 -22.977

58.340 0 -23.678

38.890 0 -23.758

19.450 0 -23.838

0 0 -23.918

19.001.742

20.565.524

21.286.653

22.256.735

20.939.697

-56.000 0 0

-65.226 0 0

-107.890 0 0

-155.887 0 0

-189.986 0 0

0

0

0

0

0

86.595 15.065.782

711.595 16.174.320

76.390 16.295.343

76.390 17.197.252

76.390 15.867.164

-31-

Programmabegroting 2023

MUTATIES IN RESERVES In programma 0 zijn de volgende mutaties in reserves met betrekking tot dit programma geraamd. Rekening 2021 Toevoegingen (lasten) re serve pers oneel re serve Covi d-19 Subtotaal toevoegingen Onttrekkingen (baten) a l gemene res erve - overgang PIT a l gemene res erve - ni et vergoede kos ten hoogwater jul i 2021 a l gemene res erve - onderhoud vi a duct Bochol tzerweg-Ki evi t a l gemene res erve - i nzet t.b.v. re serve Covi d-19 re serve i nzet ta a kstell i ng re serve overl oop re serve pers oneel re serve IBA Subtotaal onttrekkingen Totaal

Begroting 2022

Begroting 2023

Begroting 2024

133.000 391.251 524.251

100.000

200.000

100.000

307.000

0

Begroting 2025

Begroting 2026

200.000

200.000 0 200.000

200.000 0 200.000

200.000 0 200.000

0

0

0

0

199.515 0 0 0 199.515 485

199.515 0 0 0 199.515 485

199.515 0 0 0 199.515 485

107.983 89.400 725.000 201.470 199.515 100.988 222.440 107.220 1.336.016 -811.765

199.515 0 0 0 199.515 -99.515

199.515 0 0 0 924.515 -724.515

INVESTERINGEN 2023 - Vervanging armmaaier - Vervanging transporter 2024 - Vervanging vrachtwagen 2025 - Vervanging transporter - Vervanging klepelmaaier 2026 Geen

43.200 55.200 300.000 55.200 19.200

TOELICHTING De voornaamste mutaties ten opzichte van de begroting 2022 zijn de volgende: 





Uit de Berap najaar 2021 - Algemene uitkering effecten mei-/septembercirculaire 2021 - Abonnement Business Intelligence module Zorgned Uit de Berap voorjaar 2022 - Algemene uitkering effecten decembercirculaire 2022 - Stelpost prijsstijging a.g.v. oorlog in Oekraïne - Aanpassing gemeentelijke bijdrage o.b.v. begroting 2023 Stadsregio Parkstad Limburg - Aanpassing gemeentelijke bijdrage o.b.v. begroting 2023 BsGW Overige - Algemene uitkering incl. effecten meicirculaire 2022* en stelposten loon- en prijsstijging. - Bijstelling begroting Parkstad-IT door indexering, aantallen en faciliteiten raads- en commissieleden - Uitbreiding van het formatie wethouders - Budget opstellen organisatievisie - Indexering OZB opbrengst*

-32-

200.000 -4.000 375.000 -100.000 -1.800 -29.400 1.088.782 -60.320 -66.887 -25.000 32.170

Programmabegroting 2023

-

Stapsgewijs afschaffen hondenbelasting conform afspraken coalitieovereenkomst Totaal

-19.440 1.389.105

*zat ook al (deels) in jaarschijf 2023 van de meerjarenraming 2022-2025

Verschillen ten opzichte van de begroting 2022 van overhead, kapitaallasten en de loonkostenverdeelstaat worden hier niet verder toegelicht. Deze verschillen zijn met name het gevolg van wijzigingen in de renteomslag en de afdelingsplannen (grondslag loonkostenverdeling).

Wat zijn de risico’s? De volgende financiële risico’s kunnen worden benoemd:  Aanbestedingen (risico kan zich breed voordoen)  Actuele beheerplannen Beheerplannen geven inzicht in de benodigde financiële middelen om kapitaalgoederen te onderhouden op basis van het gewenste kwaliteitsniveau. Het beheerplan voor gebouwen wordt momenteel geactualiseerd. Het risico kan zich voordoen bij alle programma’s waarbij er sprake is van gemeentelijke gebouwen  Verbonden partijen (risico kan zich breed voordoen)  Gevolgen BsGW door invoering fiscale vereenvoudigingswet en taxeren op gebruiksoppervlak  Coronacrisis (risico kan zich breed voordoen)  Oorlog Oekraïne (risico kan zich breed voordoen)  Nieuwe wetten en deregulering van regelgeving door het Rijk/Rijksbezuinigingen (risico kan zich breed voordoen) Voor een nadere toelichting van de risico’s zie de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing.

-33-

Programmabegroting 2023

Programma 1. Veiligheid Onder dit programma vallen de volgende taakvelden: Crisisbeheersing en brandweer, openbare orde en veiligheid.

Strategische visie In de Strategische visie 2013-2023 staat een viertal speerpunten benoemd. De beleidsvelden in dit programma hebben met name een relatie met de volgende speerpunten: Blijven wonen (met de benodigde basisvoorzieningen) - Leefbaarheid en veiligheid worden gewaarborgd. Participatie (burgers, ondernemers en maatschappelijke organisaties) - Gemeente neemt de positie in van ‘regiegemeente’. - Inzetten op samenwerking met maatschappelijke actoren.

College-agenda Zoals aangegeven bij programma 0 wordt voor wat betreft de College-agenda verwezen naar de op 29 september 2022 aan de raad toegezonden Raadsinformatiebrief inzake de Collegeagenda 2022-2026.

Wat willen we bereiken? HOOFDAMBITIE De verdere vertaling van de genoemde speerpunten naar dit programma wordt tot uitdrukking gebracht in de volgende hoofdambitie: De gemeente Simpelveld zorgt voor leefbare wijken en kernen waar burgers en bezoekers zich veilig voelen. Tevens zorgt de gemeente Simpelveld samen met de burgers en ondernemers voor verhoging van de fysieke en sociale veiligheid. De hoofdambitie van het veiligheidsbeleid van de gemeente Simpelveld is het zorgen voor leefbare kernen waarin alle mensen zich veilig voelen door het, mede in regionale samenwerking, door de gemeente gevoerde veiligheidsbeleid, zoals voldoende politiezorg, verantwoorde brandweerzorg en een geactualiseerd rampenplan. Integrale veiligheid in Simpelveld betekent niet alleen samenwerken, maar ook samen werken aan de verbetering van de lokale veiligheid met interne en externe partners. Dit wil de gemeente mede bereiken door het verantwoordelijkheidsgevoel voor veiligheid meer bij burgers en ondernemers te leggen en dat gevoel ook te verhogen. Hierdoor zijn de burgers bereid samen met de gemeente de veiligheid te bevorderen en criminaliteit c.q. overlast te verminderen of te voorkomen. Tevens wordt er meer aandacht geschonken aan sociale veiligheid: burgers bewustmaken van wat ze zelf aan sociale controle kunnen betekenen.