7. Bijlage 1 Beleidsplan openbare verlichting 2024 tm 2027

Beleidsplan Openbare Verlichting 2024 t/m 2027, Gemeente Simpelveld

Beleidsplan Openbare Verlichting 2024 tot en met 2027 Gemeente Simpelveld

Pagina 1 van 29

Beleidsplan Openbare Verlichting 2024 t/m 2027, Gemeente Simpelveld

Colofon Beleidsplan Openbare Verlichting 2024 t/m 2027 Gemeente Simpelveld: Dhr. Dave Heckmans en Dhr. Jeroen Smolenaers d.heckmans@simpelveld.nl en jeroen.smolenaers@gp12.nl Service Provider: Spie Infratechniek Dhr. Maurice Broers maurice.broers@spie.com Versie: V0.7 Status: Concept Datum: Maart 2024 Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen of op enige andere manier zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de auteur.

Pagina 2 van 29

Beleidsplan Openbare Verlichting 2024 t/m 2027, Gemeente Simpelveld

Inhoudsopgave 1

Samenvatting ................................................................................................................................... 5

2

Inleiding ........................................................................................................................................... 7 2.1

3

4

5

6

Doelstelling beleidsplan........................................................................................................... 7

Afbakening en begripsvorming ........................................................................................................ 8 3.1

Afbakening ............................................................................................................................... 8

3.2

Begripsvorming ........................................................................................................................ 9

Functies van de openbare verlichting............................................................................................ 11 4.1

Doel van de openbare verlichting.......................................................................................... 11

4.2

Sociale veiligheid ................................................................................................................... 11

4.3

Verkeersveiligheid.................................................................................................................. 12

4.4

Comfort en Sfeer ................................................................................................................... 12

Kaders en regelgeving van de openbare verlichting ...................................................................... 13 5.1

Wettelijke verplichting ........................................................................................................... 13

5.2

Nederlandse Praktijkrichtlijn NPR 13201 .............................................................................. 13

5.3

Arbeidsomstandigheden wet ................................................................................................ 13

5.4

Politie Keurmerk Veilig Wonen (PKVW) ................................................................................. 13

5.5

Energie- en klimaatakkoord ................................................................................................... 14

5.6

Landelijke richtlijnen lichthinder ........................................................................................... 14

5.7

Natura 2000 ........................................................................................................................... 14

5.8

Duurzaam inkopen................................................................................................................. 15

5.9

Integrale aanpak .................................................................................................................... 15

5.10

Openbaar groen..................................................................................................................... 15

5.11

Overige regelingen................................................................................................................. 15

Beleidskeuze Effectief en Duurzaam .............................................................................................. 16 6.1

Huidige situatie ...................................................................................................................... 16

6.2

Scenario Effectief en Duurzaam............................................................................................. 16

6.2.1

Beleidskeuze: Werken met kapitaalslasten ................................................................... 16

6.2.2

Beleidskeuze: Gelijkblijvende lichtkwaliteit................................................................... 17

6.2.3 Beleidskeuze: Besparing energie- en onderhoudskosten door toepassen van Led verlichting ...................................................................................................................................... 17 6.2.4

Beleidskeuze: Alles naar led verlichting in 1 jaar ........................................................... 18

6.2.5

Beleidskeuze: Regelen van het verlichtingsniveau ........................................................ 18

6.2.6

Beleidskeuze: Kleurtemperatuur en kleurweergave ..................................................... 18

6.2.7

Beleidskeuze: Telemanagement .................................................................................... 19

6.2.8

Beleidskeuze: Duurzaamheid......................................................................................... 20 Pagina 3 van 29

Beleidsplan Openbare Verlichting 2024 t/m 2027, Gemeente Simpelveld

6.2.9

Beleidskeuze: Duurzaam beheer en onderhoud ........................................................... 20

6.2.10

Beleidskeuze: Duurzaam verlichten buitengebieden .................................................... 20

7

Financiën ....................................................................................................................................... 22

8

Afsluiting ........................................................................................................................................ 24

Bijlage 4

Beheer en Onderhoud ....................................................................................................... 25

Pagina 4 van 29

Beleidsplan Openbare Verlichting 2024 t/m 2027, Gemeente Simpelveld

1 Samenvatting In dit Beleidsplan Openbare Verlichting 2024 t/m 2027 vindt u de kaders en beleidskeuzes die gemaakt zijn. Bij het maken van deze keuzes is steeds een afweging gemaakt tussen veiligheid en financiën maar is er ook aandacht voor duidelijkheid voor de interne organisatie en inwoners van de gemeente Simpelveld. Onderwerpen: Het huidige areaal Openbare Verlichting van de gemeente Simpelveld bestaat uit, 2.543 lichtmasten, 2.579 armaturen en 2.592 lampen (HST Huidige situatie3). Openbare verlichting levert een bijdrage aan de sociale- en verkeersveiligheid maar zeker ook aan de leefbaarheid binnen de gemeente (HST 4). Het is belangrijk om te weten dat verlichten op zich een keuze is. Men kan ervoor kiezen om geen verlichting aan te brengen maar als er gekozen wordt om dat wel te doen, dan zijn er in Nederland kaders en regelgeving rondom het thema openbare verlichting (HST 5). Tenslotte zijn er beleidskeuzes gemaakt (HST 66.2) welke de naam: Scenario Effectief en Duurzaam heeft gekregen.

De belangrijkste keuzes zijn: - Werken met kapitaalslasten - De juiste kwaliteit verlichting bij het te verlichten gebied; - Alle conventionele verlichting in 1 jaar vervangen voor led; - Dimmen van verlichting waar het kan; - Voorbereiden op slimme verlichting; - Rekening houden met duurzaamheid Het gekozen scenario Effectief en Duurzaam geeft het beste resultaat op de benodigde financiële middelen (HST 7). Het huidige budget is € 200.000. Door een combinatie van energiekosten, uitfasering van kwikhoudende lampen en de benodigde vervangingsinvesteringen, is er voor de komende beleidsperiode een tekort. Als de huidige werkwijze wordt gecontinueerd, dan bedraagt het tekort € 74.000 per jaar (zie Bijlage 1). Echter, de gemeente heeft besloten een aantal beleidsmaatregelen te nemen. Vanaf 2024 worden de investeringen voor openbare verlichting afgeschreven en zal er met kapitaalslasten gewerkt gaan worden. Dat heeft al een enorme impact op de begroting. Daarnaast kiest men er voor om bestaande conventionele armaturen in 1 jaar te vervangen voor led. De totale investering die hiervoor in 2024 nodig is bedraagt € 625.000 (€ 580.000 armaturen en €47.000 masten). De gemeente heeft nu ca. 37% led armaturen maar zal binnen een jaar volledig op led opgestapt zijn.

Hierdoor nemen de energiekosten en onderhoudskosten direct significant af én is er geen budget meer nodig om de uitfasering van kwikhoudende lampen te bekostigen. Het huidige budget is dan ruim voldoende voor de komende beleidsperiode. Voor de komende beleidsperiode is de volgende begroting gemaakt. Jaartal Kapitaallasten 2024 € 2025 € 50.880 2026 € 51.716 2027 € 53.474

Onderhoud € 102.126 € 84.503 € 84.503 € 84.503

Energie € 71.101 € 53.420 € 53.420 € 53.420

Totaal € 173.226 € 188.803 € 189.639 € 191.396

Huidig budget € 200.000 € 200.000 € 200.000 € 200.000 Pagina 5 van 29

Beleidsplan Openbare Verlichting 2024 t/m 2027, Gemeente Simpelveld

Er is natuurlijk wel een aandachtspunt: In de loop van de jaren zullen de kapitaallasten oplopen tot uiteindelijk ca. € 136.000 euro. Als we verder geen rekening houden met indexering en wijzigingen in het areaal, dan zal het benodigde budget uiteindelijk groeien naar jaarlijks ca. € 275.000. Zoals zichtbaar in de onderstaande tabel, lopen de benodigde budgetten voor de toekomst hierdoor gestaag omhoog. Het is natuurlijk ook belangrijk om de budgetten te indexeren en mee te laten bewegen met de energieprijzen. Planperiode 2024-2027 2028-2031 2032-2035 2036-2039

Benodigd budget Huidige budget € 185.766 € 200.000 € 195.598 € 200.000 € 202.422 € 200.000 € 219.774 € 200.000

Extra nodig € -14.234 € -4.402 € 2.422 € 19.774

Tabel 1 Inzicht in de groei van het gemiddelde jaarlijkse budget tgv oplopende kapitaalslasten.

Als de vervanging van alle conventionele armaturen, na één jaar, is gerealiseerd, dan zal het energieverbruik dalen met 34% en wordt het energieakkoord al direct gehaald. Meer details zijn in Bijlage 2 Scenario Effectief en Duurzaam te vinden. In bijlage 3 vind u het financieel overzicht voor de komende beleidsperiode op basis van het scenario.

Pagina 6 van 29

Beleidsplan Openbare Verlichting 2024 t/m 2027, Gemeente Simpelveld

2 Inleiding In dit beleidsplan openbare verlichting wordt het beleid op het gebied van openbare verlichting (OVL) in de gemeente Simpelveld voor de periode 2024 tot en met 2027 beschreven. Het Beleidsplan Openbare Verlichting is bedoeld als een handboek waarin de wijze waarop er binnen de gemeente omgegaan wordt met openbare verlichting is vastgelegd. Het beleidsplan vormt de kapstok waaraan alle verlichtingsplannen en ontwerpen worden opgehangen en geeft antwoord op alle beleidsvragen over verlichting. Hierbij gaat het om de functionele, technische en maatschappelijke aspecten van openbare verlichting. Verder formuleert het Beleidsplan Openbare Verlichting de richting om te komen tot landelijke, gemeentelijke en wettelijke doelstellingen. Het gaat daarbij om thema’s zoals o.a. energiebesparing en lichthinder.

2.1 Doelstelling beleidsplan Het doel van het beleid is om een kader te scheppen waarbinnen de openbare ruimte effectief, kostenefficiënt en milieubewust verlicht wordt binnen de daarvoor geldende wettelijke bepalingen en richtlijnen. Sociale veiligheid, verkeersveiligheid en duurzaamheid zijn hierin belangrijke thema’s.

Pagina 7 van 29

Beleidsplan Openbare Verlichting 2024 t/m 2027, Gemeente Simpelveld

3 Afbakening en begripsvorming 3.1 Afbakening In de onderstaande paragrafen leest u wat we exact bedoelen met de openbare verlichting en waarvoor de gemeente Simpelveld verantwoordelijk is.

Openbare verlichting | OVL Met openbare verlichting bedoelen we in dit beleidsplan alle buitenverlichting in het openbaar gebied waarvoor de gemeente Simpelveld verantwoordelijk is. In dit beleidsplan wordt de openbare verlichting veelal aangeduid met “OVL”.

Verlichting van derden Reclameverlichting, verlichting van glastuinbouw, feestverlichting, sportveldverlichting en verlichting van derden die grenzen aan de openbare ruimte, vallen niet onder openbare verlichting en worden daarom niet in dit beleidsplan meegenomen. In dit beleidsplan wordt deze verlichting aangeduid met “verlichting van derden”.

Achterpadverlichting Achterpadverlichting die is aangesloten op het openbare verlichtingsnet en eigendom is van woningcorporaties maken ook geen deel uit van dit beleidsplan. Hiervoor zijn of worden specifieke contractuele afspraken gemaakt met de betreffende corporaties. In dit beleidsplan wordt deze verlichting aangeduid met “achterpadverlichting”.

OVL-netwerk De ondergrondse infrastructuur is eigendom en de verantwoordelijkheid van Enexis en maakt daarom geen onderdeel uit van dit beleidsplan. In dit beleidsplan wordt deze infrastructuur aangeduid met “het OVL-netwerk”.

Pagina 8 van 29

Beleidsplan Openbare Verlichting 2024 t/m 2027, Gemeente Simpelveld

3.2 Begripsvorming Het huidige areaal Openbare Verlichting van de gemeente Simpelveld is in 2023, 2.543 lichtmasten, 2.579 armaturen en 2.592 lampen. In de volgende figuren krijgt u inzicht in de opbouw van het areaal.

Pagina 9 van 29

Beleidsplan Openbare Verlichting 2024 t/m 2027, Gemeente Simpelveld

Pagina 10 van 29

Beleidsplan Openbare Verlichting 2024 t/m 2027, Gemeente Simpelveld

4 Functies van de openbare verlichting In dit hoofdstuk leest u over de functies van de openbare verlichting in de gemeente Simpelveld.

4.1 Doel van de openbare verlichting Openbare verlichting speelt een belangrijke rol in onze maatschappij. Velen zijn zich er nauwelijks van bewust dat deze verlichting de helft van onze tijd, zorgt voor veiligheid en leefbaarheid. Het hoofddoel van de openbare verlichting is om het openbare leven bij duisternis zo goed mogelijk te laten functioneren. Het niveau daglicht kan met de openbare verlichting niet bereikt worden, dit is ook niet het doel van openbare verlichting. Goede openbare verlichting levert een belangrijke bijdrage aan een sociaal veilige, verkeersveilige en goede leefomgeving, ook wel omschreven als ruimtelijke kwaliteit.

Figuur 1: Doel van de openbare verlichting

4.2 Sociale veiligheid Sociale veiligheid en het gevoel veilig te zijn hangt mede samen met de mate waarin een gebruiker in de openbare ruimte de omgeving overzichtelijk vindt én de aanwezigheid van andere gebruikers. In algemene zin kun je stellen dat openbare verlichting bijdraagt aan een positief veiligheidsgevoel van inwoners. Openbare verlichting zorgt ervoor dat de omgeving, verkeer en andere personen goed en tijdig zichtbaar zijn. De aanwezigheid van openbare verlichting betekent niet dat een gebied ook veilig is. Hiervoor is de aanwezigheid van andere gebruikers in het gebied noodzakelijk. Als er geen of weinig gebruikers gebruik maken van bepaalde gebieden, dan kan ervoor gekozen worden om bewust geen verlichting te plaatsen. Als hiervoor gekozen wordt is het wel noodzakelijk dat er, binnen de bebouwde kom, een alternatieve route van A naar B voorhanden is.

Pagina 11 van 29

Beleidsplan Openbare Verlichting 2024 t/m 2027, Gemeente Simpelveld

4.3 Verkeersveiligheid Openbare verlichting draagt bij aan het verhogen van de verkeersveiligheid. Het helpt alle verkeersdeelnemers bij het overzien van de weg en de verkeerssituaties. Dat wordt bereikt doordat het juiste licht zorgt voor een goede waarneming van medeweggebruikers, van obstakels op het wegdek en van het verloop van de weg. Dit betekent niet dat alle wegen verlicht moeten zijn. Dit is afhankelijk van de wegcategorie en de verkeerssituatie.

4.4 Comfort en Sfeer Openbare verlichting bevordert de herkenbaarheid, geeft sfeer en benadrukt het specifieke karakter van de openbare ruimte. Leefbaarheid of comfort van de openbare ruimte is in grote mate afhankelijk van de sfeer binnen deze ruimte. Vooral in winkel- en uitgaansgebieden speelt dit doel van de openbare verlichting tijdens de avonduren een belangrijke rol. Het aanlichten van markante punten en gebieden draagt ook bij aan de aantrekkelijkheid van de gemeente. De keuze van een armatuur, hoogte en type mast, de locatie, lichtkleur en lichtintensiteit van het lichtpunt dragen bij aan de sfeer die het gebied uitstraalt. Bij het beïnvloeden van de leefbaarheid spelen daarom lichtsterkte, kleurweergave, kleurtemperatuur, duur van de verlichting, het verlichte gebied en de uitstraling een rol.

Pagina 12 van 29

Beleidsplan Openbare Verlichting 2024 t/m 2027, Gemeente Simpelveld

5 Kaders en regelgeving van de openbare verlichting Dit beleidsplan komt tot stand binnen bestaande kaders. In dit hoofdstuk worden deze kaders besproken.

5.1 Wettelijke verplichting Er is geen verplichting om te verlichten. Als er echter verlichting staat dan verwacht de wet van de gemeente dat zij zich gedraagt als een goed “huisvader” en kan de gemeente aansprakelijk worden gesteld indien de openbare verlichting niet functioneert en niet is onderhouden zoals dat van de verlichting verwacht mag worden.

5.2 Nederlandse Praktijkrichtlijn NPR 13201 De Nederlands praktijkrichtlijn NPR 13201 is een gezamenlijke uitgave van NEN (NEderlandse Norm) en NSVV (Nederlandse Stichting Voor Verlichtingskunde), met als doel om kwaliteitscriteria (lichttechnische) aan te geven bij het toepassen van de openbare verlichting in een bepaalde omgeving in de buitenruimte. De NPR geeft richtlijnen voor de verlichtingskwaliteit geen eisen. De verschillende verlichtingsklassen in de NPR geven aan waar de verlichting aan behoort te voldoen. In de NPR 13201 wordt onderscheid gemaakt tussen 3 verlichtingsklassen: M, C en P. Elke klasse verwijst naar de gebruiker van de openbare ruimte; gemotoriseerd (Motorised), Conflict en voetganger (Pedestrian). Elke verlichtingsklasse bestaat uit 6 verschillende opties met elk verschillende eisen aan de verlichting. De verlichtingsklasse wordt bepaald met behulp van verschillende determineertabellen. In deze tabellen staan parameters die elk een weegfactor hebben. De som van alle weegfactoren bij elkaar (SWF) bepaalt welke verlichtingsklasse aangehouden dient te worden.

5.3 Arbeidsomstandigheden wet Bij werkzaamheden aan elektrische installaties spelen de arbeidsomstandigheden een rol. Hiervoor is de NEN 3140 van toepassing. Deze norm regelt een veilige bedrijfsvoering van werkzaamheden nabij, aan of met elektrische objecten in het laagspanningsgebied. De gemeente moet hiervoor een installatieverantwoordelijke aanwijzen.

5.4 Politie Keurmerk Veilig Wonen (PKVW) Het PKVW geeft aan dat verlichting bij voor-, achter- en zijdeuren van de woning preventief werkt tegen inbraak. Daarnaast is het een verplicht onderdeel voor het certificaat Beveiligde Woning. Voorwaarde is dat deze deuren bereikbaar en voor anderen zichtbaar zijn. De openbare verlichting zorgt soms al voor voldoende verlichting bij de voordeur. Uit onderzoeken is gebleken dat goede verlichting bijdraagt aan de veiligheid en bijdraagt aan het veiligheidsgevoel van omwonenden. De gemeente onderstreept deze stellingen maar wijst er uitdrukkelijk op dat het keurmerk Veilig Wonen een pakket aan maatregelen is. Als er sprake is van een totaalpakket aan maatregelen waarbij de verlichting de verantwoordelijkheid van de gemeente is, zal de gemeente haar verantwoordelijkheid nemen.

Pagina 13 van 29

Beleidsplan Openbare Verlichting 2024 t/m 2027, Gemeente Simpelveld

5.5 Energie- en klimaatakkoord Energieakkoord voor duurzame groei Sinds de introductie van energiezuinige en duurzame led verlichting, wordt er veel energie bespaart in de openbare verlichting. Dit biedt een belangrijke bijdrage aan de doelstellingen van het landelijke energie akkoord voor Duurzame groei uit 2013. Van Energieakkoord voor duurzame groei naar klimaatakkoord Het energieakkoord voor duurzame groei, kortweg het Energieakkoord, is een Nederlandse overeenkomst uit 2013 tussen de overheid en ruim veertig organisaties over energiebesparing, duurzame energie en klimaatmaatregelen. In 2019 is het Klimaatakkoord tot stand gekomen. Hierin ligt de nadruk op CO2-reductie. Deze afspraken zijn met meer dan honderd partijen gemaakt, waaronder veel partijen uit het Energieakkoord. De nog lopende afspraken uit het Energieakkoord zijn integraal opgenomen in het Klimaatakkoord.

Het Energieakkoord heeft een bindend karakter. Voor de openbare verlichting wordt gestreefd naar het versneld verledden van het huidige verlichtingsareaal. Het Energieakkoord heeft daarnaast de volgende doelstellingen: • Ten opzichte van 2013 20% besparing leveren in 2020 • Ten opzichte van 2013 50% besparing leveren in 2030 • In 2020 is minimaal 40% van het bestaande verlichtingsareaal voorzien van slim energiemanagement en energiezuinige (led-) verlichting

5.6 Landelijke richtlijnen lichthinder De NSvV brengt naast de NPR13201 ook de richtlijn Lichthinder uit. Er zijn veel locaties met kunstmatige verlichting. Dit kan verschillende soorten negatieve effecten veroorzaken. Hinder bij mensen ontstaat wanneer mensen zich niet kunnen onttrekken aan het aanwezige kunstlicht, terwijl ze daar wel behoefte aan hebben. Bijvoorbeeld om te kunnen rusten of slapen. Bij de beoordeling van lichthinder voor mensen maken overheden een afweging tussen maatschappelijke belangen (bijvoorbeeld veiligheid op straat, of bruikbaarheid sportvelden) en de hinderbeleving. Aan de hand van de richtlijn Lichthinder kan lichttechnisch getoetst worden of er sprake is van geoorloofde hinder of niet.

5.7 Natura 2000 Natura 2000 is een Europees netwerk van beschermde natuurgebieden. In deze Natura 2000gebieden worden bepaalde dieren, planten en hun natuurlijke leefomgeving beschermd om de biodiversiteit (soortenrijkdom) te behouden. De biodiversiteit staat in Europa al jaren onder druk. Duurzame bescherming van flora en fauna is hard nodig. Planten en dieren trekken zich weinig aan van landsgrenzen en het is daarom belangrijk om natuurbescherming in Europees verband aan te pakken. Zo voorkomen we dat de natuur in Europa en in Nederland steeds meer van hetzelfde wordt. In Natura 2000 gebieden is verlichting in principe niet toegestaan en zal deze in geval van plaatsing worden getoetst.

Pagina 14 van 29

Beleidsplan Openbare Verlichting 2024 t/m 2027, Gemeente Simpelveld

5.8 Duurzaam inkopen De gemeente Simpelveld heeft de ambitie om zo veel mogelijk duurzaam in te kopen, volgens de criteria “Duurzaam Inkopen” van het RVO. De uitgebreide kaders zijn terug te vinden in de meest recente inkoop- en aanbestedingsbeleid van de gemeente.

5.9 Integrale aanpak Een integrale aanpak bij het ontwerpen van een nieuwe of de reconstructie van een bestaande weg vergroot de kans dat een optimale verlichtingsoplossing wordt gekozen, rekeninghoudend met de wensen van de inrichting. Om dat te bereiken werken disciplines zoals wegontwerpers, stedenbouwkundigen, landschapsdeskundigen, civiel technici en verlichtingsdeskundigen al in de ontwerpfase samen.

5.10 Openbaar groen Met de afdeling groenonderhoud worden afspraken gemaakt om in voorkomende gevallen hinderend groen te snoeien of om andere oplossingen te vinden. Bij nieuwe plannen en herinrichtingen wordt het plaatsen van lichtmasten in een zo vroeg mogelijk stadium afgestemd op het bomen- en struikenontwerp.

5.11 Overige regelingen Voor openbare verlichting kunnen verder de volgende wetten en regelingen van belang zijn: • Wegenwet; • Elektriciteitswet en energiewet; • Europese normen voor verlichtingsmiddelen; • Ecologische hoofdstructuur (EHS); • Flora en faunawet, Natuurbeschermingswet; • Bij uitvoering van werkzaamheden spelen diverse richtlijnen een rol, waaronder voor aanbestedingen, arbeidsomstandigheden en installatieverantwoordelijkheid.

Pagina 15 van 29

Beleidsplan Openbare Verlichting 2024 t/m 2027, Gemeente Simpelveld

6 Beleidskeuze Effectief en Duurzaam Om inzicht te krijgen in het effect van bepaalde keuzes zijn diverse calculaties gemaakt. Het inzicht heeft ertoe geleid dat gekozen is voor een scenario waarin alle conventionele armaturen binnen één jaar vervangen wordt door led armaturen: Scenario Effectief en Duurzaam! In de volgende paragrafen wordt deze keuze onderbouwd.

6.1 Huidige situatie Indien het huidige beleid wordt gecontinueerd dan is er voldoende aandacht voor efficiëntie en effectiviteit. De lichtkwaliteit blijft gehandhaafd en door na einde levensduur (conventionele) armaturen om te bouwen naar led verlichting, neemt het energieverbruik en de onderhoudskosten geleidelijk af. Een zorg daarbij zijn de gestegen energiekosten. Onder invloed van de prijsstijging van gas in 2022 zijn de energiekosten exponentieel gestegen en dat legt uiteraard druk op de begroting. In dit plan is gerekend met € 0,14/kWh laag tarief en € 0,17/kWh hoog tarief. Daarnaast zijn door Europese wetgeving een aantal veel gebruikte lage druk kwik lampen verboden en dat betekent dat er extra kosten gemaakt moeten worden om deze uitfasering op te lossen. Rekening houdende met alle factoren geeft de calculatie ons de volgende begroting:

Figuur 2 Jaarlijks budget per hoofdcategorie voor de komende 4 beleidsperiodes (geen indexering)

Concreet zou dit betekenen dat er de komende beleidsperiode een extra financiële behoefte van jaarlijks € 74.000 is. Meer detailinformatie vind u in Bijlage 1 “Scenario 1: Led en Regulier vervangen.” Echter, zoals eerder aangegeven is gekozen voor het Scenario Effectief en Duurzaam.

6.2 Scenario Effectief en Duurzaam Uit diverse calculaties blijkt het scenario Effectief en Duurzaam het meeste waarde bij te dragen aan de beleidsuitgangspunten. In de onderstaande paragrafen wordt het scenario toegelicht.

6.2.1

Beleidskeuze: Werken met kapitaalslasten

De eerste belangrijke beleidskeuze is het werken met kapitaalslasten. Alle investeringen die in lichtobjecten in de toekomst gedaan worden, worden lineair afgeschreven tegen een bepaald percentage. In de berekeningen is rekening gehouden met een rentepercentage van 3,5% (vastgesteld Pagina 16 van 29

Beleidsplan Openbare Verlichting 2024 t/m 2027, Gemeente Simpelveld

voor 2024). Er is voor gekozen om de reguliere economische levensduur van masten en armaturen aan te houden, 40 jaar resp. 20 jaar. Het afschrijven gebeurt lineair en dat wil zeggen dat de afschrijving ieder jaar gelijk blijft (bedrag/looptijd) en de te betalen rente steeds een beetje lager wordt naarmate de boekwaarde lager wordt.

Figuur 3 Principe van Lineair afschrijven

Het effect hiervan is dat de benodigde kapitaal lasten in het begin relatief klein is en langzaam stijgt naarmate er door de jaren heen steeds meer lichtobjecten worden vervangen. Op zeker moment bereiken de kapitaallasten het maximum als alle lichtobjecten zijn vervangen (na 40 jaar) en daarna blijven de kapitaallasten rondom het maximum stabiel. De kapitaallasten moeten jaarlijks in het budget worden opgenomen als zijnde een verplichting. Het grootste voordeel voor de beheerder hiervan is dat er vervolgens altijd voldoende budget beschikbaar is voor vervanging voor gelijkwaardige materialen.

6.2.2

Beleidskeuze: Gelijkblijvende lichtkwaliteit

De gebruikers van de openbare ruimte moeten zich veilig en comfortabel blijven voelen. Om dit te realiseren dient nieuw te ontwerpen verlichting aan de meest recente versie van de NPR 13201 (zie HST 5.2) te voldoen. In bestaande situaties waar enkele de armaturen vervangen dienen te worden, blijven de bestaande mastposities gehandhaafd. In die gevallen wordt getracht om ze goed mogelijk aan de kwaliteitscriteria uit de NPR 13201 te voldoen.

6.2.3

Beleidskeuze: Besparing energie- en onderhoudskosten door toepassen van Led verlichting

Het toepassen van Led verlichting zorgt voor een besparing op het energieverbruik ten opzicht van conventionele lampen. Daarbij gaan de onderhoudskosten van onze onderhoudsaannemer ook omlaag. Zij rekenen voor een Led armatuur geen remplacekosten1 meer (led armaturen worden niet geremplaceerd) en ook de kosten voor lampvervanging komt te vervallen. Daarvoor komt in de plaats het uitwisselen van een led armatuur indien deze in storing gaat. De totale kostenbesparing die nog gerealiseerd kan worden door toepassing van led armaturen is voor energie € 17.500 per jaar en voor onderhoud € 20.000 per jaar.

1 Remplace: groepsgewijs vervangen van materiaal voordat het massaal defect gaat. Dit gebeurt bij conventionele lampen

op basis van de afgegeven levensduur.

Pagina 17 van 29

Beleidsplan Openbare Verlichting 2024 t/m 2027, Gemeente Simpelveld

6.2.4

Beleidskeuze: Alles naar led verlichting in 1 jaar

Op dit moment is 37% van de armaturen reeds led. Door de overige conventionele armaturen in één keer te vervangen naar led armaturen, is de totale kostenbesparing economisch gunstiger dan om dit geleidelijk te doen. De totale kostenbesparing bedraagt € 37.500 (zie 6.2.3) én er is geen investering nodig tgv de uitfasering van fluorescentie lampen. De kapitaallasten van de investering zijn € 48.000 in 2024. Hiervoor is dan ook gekozen. De investering die gedaan moet worden om de armaturen te vervangen bedraagt € 580.000 in 2024, de kapitaalslasten worden in 2025 opgenomen in het budget.

6.2.5

Beleidskeuze: Regelen van het verlichtingsniveau

De NPR 13201 (Hst 5.2) laat ruimte om afhankelijk van de (verkeers)drukte het lichtniveau te regelen (oftewel te dimmen). Gemeente Simpelveld conformeert zich aan de NPR13201 en zal daar waar van toepassing gebruik maken van deze technische mogelijkheid. De laatste jaren wordt in toenemende mate zogenaamde dimverlichting toegepast. Dit houdt in dat alle lampen blijven branden en op het tijdstip dat de avond verlichting wordt gedoofd, wordt het lichtniveau met de helft gereduceerd. Hierdoor worden donkere plekken (zogenaamde ongelijkmatigheid), die ontstaan door het uitschakelen van de avondbranders, voorkomen. De gelijkmatigheid van de verlichting blijft dus gehandhaafd alleen de lichtintensiteit wordt minder. De burger ervaart deze manier van verlichten als prettig en veilig.

Figuur: Avond Nacht schakeling ’s nachts

Figuur: Dimmen ‘s nachts

Daar waar geen dimverlichting is toegepast, kan de schakeling van avond en nachtbranders aangepast worden aan de specifieke situatie van het te verlichten gebied.

6.2.6

Beleidskeuze: Kleurtemperatuur en kleurweergave

Kleurtemperatuur en kleurweergave is een producteigenschap, het is echter een belangrijke factor bij de beoordeling van de kwaliteit van verlichting. De kleurtemperatuur van de lichtbron is een sfeerbepalende eigenschap. Er is op landelijk niveau onderzoek gedaan naar de beleving van licht. Uit dit onderzoek kwam naar voren dat warmer licht in bijvoorbeeld centrumgebieden als prettiger ervaren wordt. Daarnaast biedt licht met een kleurtemperatuur van <3000K minder hinder voor de natuurlijke omgeving. In ecologische zones zal per geval gekeken moeten worden wat de gewenste oplossing is. Er is inmiddels voldoende informatie beschikbaar om een juiste keuze te maken. In de basis zijn lichtbronnen met geen of weinig blauw en/of groen in het spectrum, de beste lampen om toe te passen als natuurvriendelijke verlichting. Niet verlichten is in deze context nog altijd het beste.

Pagina 18 van 29

Beleidsplan Openbare Verlichting 2024 t/m 2027, Gemeente Simpelveld

Per gebied zijn de keuzes voor kleurtemperatuur vastgelegd: Gebied Gebruik Centrumgebied Sfeer, toeristisch, warm Woongebieden (ook bij Functioneel, zichtbaarheid ontsluitingswegen) Ontsluitingswegen (zonder Functioneel, zichtbaarheid bij woonfunctie) hogere snelheden Kantoor- en Bedrijventerreinen Functioneel, zichtbaarheid Verkeerswegen >50km/h Functioneel, zichtbaarheid

Kleurtemperatuur ≤3000K ≤4000K ≤4000K ≥4000K ≥4000k

De kleurweergave (Ra) van een lichtbron geeft de mate van kleurherkenning aan. De kleurherkenning onder de zon is Ra = 100, naarmate het getal afneemt neemt de kleurechtheid onder dat licht ook af.

Per gebied zijn de keuzes voor kleurweergave vastgelegd: Gebied Gebruik Centrumgebied Sfeer, toeristisch, warm Woongebieden (ook bij Functioneel, zichtbaarheid ontsluitingswegen) Ontsluitingswegen (zonder Functioneel, zichtbaarheid bij woonfunctie) hogere snelheden Kantoor- en Bedrijventerreinen Functioneel, zichtbaarheid Verkeerswegen >50km/h Functioneel, zichtbaarheid

6.2.7

Kleurweergave (Ra) ≥70 ≥70 ≥25 ≥70 ≥25

Beleidskeuze: Telemanagement

Telemanagement is een techniek waarbij de verlichting op afstand ingesteld en geregeld kan worden. De verwachting is dat over 5 jaar de componenten die hiervoor nodig zijn, standaard onderdeel uitmaken van een armatuur. Er is op dit moment nog geen keuze gemaakt om armaturen wel of niet van telemanagement te voorzien. Er wordt daarom voor gekozen om alle nieuwe armaturen voor te Pagina 19 van 29

Beleidsplan Openbare Verlichting 2024 t/m 2027, Gemeente Simpelveld

bereiden op telemanagement. Hiervoor wordt het gestandaard protocol “Zhaga D4i” gebruikt. Armaturen dienen te voldoen aan Zhaga D4i en worden uitgerust met een externe Zhaga connector. Deze connector kan in een latere fase worden uitgerust met een module die contact maakt met internet zodat de lichtmast op afstand benader- en stuurbaar wordt. De kosten voor het aankopen van een armatuur met een Zhaga connector, wegen niet op tegen de kosten die het met zich mee brengt om deze componenten op een later tijdstip in bestaande armaturen in te bouwen.

6.2.8

Beleidskeuze: Duurzaamheid

Het gebruik van duurzame energie en duurzame materialen staat hoog in het vaandel bij de gemeente Simpelveld. Bij het installeren en onderhouden van installaties wordt o.a. rekening gehouden met: • Het toepassen van milieuvriendelijk geproduceerde materialen. • Het werken met duurzaam en energiezuinig materieel. • De levensduur en recyclingmogelijkheden van het standaard pakket verlichtingsmiddelen. • Hergebruik van vrijkomende materialen. • Afvoer van defecte en oude gasontladingslampen naar een erkende verwerker. • Activiteiten voortkomend uit het Milieubeleidsplan. • Inkoop- en aanbestedingsbeleid van de gemeente Simpelveld. • Social return of investment.

6.2.9

Beleidskeuze: Duurzaam beheer en onderhoud

Het beheer en onderhoud binnen de gemeente Simpelveld dient op een duurzame wijze uitgevoerd te worden. De werkzaamheden en organisatie worden behandeld en beschreven in bijlage 4.

6.2.10 Beleidskeuze: Duurzaam verlichten buitengebieden Voor het buitengebied gaan wij in principe uit van afwezigheid van openbare verlichting. De zichtbaarheid/overzichtelijkheid van complexe of gevaarlijke verkeerssituaties moet wel gewaarborgd worden. Verstoring van fauna wordt vermeden. “Licht waar het moet, donker waar het kan” Buiten de bebouwde kom zijn andere overwegingen van toepassing op het al dan niet toepassen van de openbare verlichting. • De verlichting buiten de kom draagt nauwelijks bij aan de verbeterde leefbaarheid. • De veiligheidsbeleving kan worden vergroot door aanwezigheid van verlichting. • Flora en Fauna. Het is niet wenselijk om het buitengebied in het licht te zetten. Dit is onwenselijk en onhaalbaar gezien de hoge kosten, het beperkte gebruik, de beperkte voordelen en de negatieve neveneffecten (lichtvervuiling, verstoring fauna en energieverbruik). Dit wordt veelal ook door bewoners onderkend.

Pagina 20 van 29

Beleidsplan Openbare Verlichting 2024 t/m 2027, Gemeente Simpelveld

Afbeelding: negatieve effecten van verlichting: lichtvervuiling

Oriëntatie verlichting wordt wel veelal gewaardeerd door bewoners. Bij oriëntatie verlichting verbetert, ondanks dat het donker is, het zicht op de omgeving doordat er geen verblinding is. Oriëntatie verlichting veroorzaakt ook weinig lichthinder.

Pagina 21 van 29

Beleidsplan Openbare Verlichting 2024 t/m 2027, Gemeente Simpelveld

7 Financiën Scenario Efficiënt en Duurzaam gaat uit van het vervangen van alle conventionele armaturen voor led armaturen, met daarbij in acht genomen, alle beleidskeuzes uit het voorgaande hoofdstuk. Voor de komende beleidsperiode is de volgende begroting gemaakt (geen indexering2): Jaartal Kapitaallasten 2024 € 2025 € 50.880 2026 € 51.716 2027 € 53.474

Onderhoud € 102.180 € 84.503 € 84.503 € 84.503

Energie € 71.101 € 53.420 € 53.420 € 53.420

Totaal € 173.280 € 188.803 € 189.639 € 191.396

Huidig budget € 200.000 € 200.000 € 200.000 € 200.000

Tabel 2 Exploitatieoverzicht beleidsperiode 2024 t/m 2027

Er is slechts een klein verschil met het huidige budget voor de komende beleidsperiode. Er is geen aanpassing van het huidige budget nodig. De benodigde investering in 2024 voor het in een keer overstappen op Led verlichting én regulier vervangen van lichtmasten, bedraagt afgerond € 625.000 (€ 580.000 voor armaturen en € 47.000 voor lichtmasten). De benodigde investering voor de komende beleidsperiode is in de onderstaande tabel weergegeven. Jaar

Investering masten Investering armaturen

Totaal

2030

€ 46.490

€ 578.150

€ 624.650

2031

€ 31.560

€ 270

€ 31.830

2032

€ 47.620

€ 270

€ 47.890

2033

€ 49.960

€ 270

€ 50.230

Tabel 3 Investeringsbehoefte beleidsperiode 2024 t/m 2027

Er is natuurlijk wel een aandachtspunt: In de loop van de jaren zullen de kapitaallasten oplopen tot uiteindelijk ca. € 136.000 euro. Als we verder geen rekening houden met indexering en wijzigingen in het areaal, dan zal het benodigde budget uiteindelijk groeien naar jaarlijks ca. € 275.000. Het is natuurlijk belangrijk om de budgetten te indexeren en mee te laten bewegen met de energieprijzen.

2 Naast het feit dat de toekomstige indexering niet in te schatten is, geeft indexering een vertekent beeld als verschillende

mogelijkheden financieel met elkaar vergeleken worden. Daarom is geen indexering toegepast bij de financiële gegevens.

Pagina 22 van 29

Beleidsplan Openbare Verlichting 2024 t/m 2027, Gemeente Simpelveld

Hieronder inzicht in de groei van de kapitaalslasten voor de komende 4 beleidsperiodes (16 jaar totaal).

Planperiode 2024-2027 2028-2031 2032-2035 2036-2039

Benodigd budget Huidige budget € 185.766 € 200.000 € 195.598 € 200.000 € 202.422 € 200.000 € 219.774 € 200.000

Extra nodig € -14.234 € -4.402 € 2.422 € 19.774

Tabel 4 Inzicht in de groei van het gemiddelde jaarlijkse budget tgv oplopende kapitaalslasten.

Als de vervanging van alle conventionele armaturen, na één jaar, is gerealiseerd, dan zal het energieverbruik dalen met 34% en wordt het energieakkoord al direct gehaald. Meer details zijn in Bijlage 2 Scenario Effectief en Duurzaam te vinden. In bijlage 3 vind u het financieel overzicht voor de komende beleidsperiode op basis van het scenario.

Pagina 23 van 29

Beleidsplan Openbare Verlichting 2024 t/m 2027, Gemeente Simpelveld

8 Afsluiting Dit beleidsplan is met veel zorg en detail tot stand gekomen. Desondanks kunnen technologische en maatschappelijke ontwikkelingen zorgen voor nieuw inzicht. Het blijft derhalve altijd belangrijk om dit handboek te toetsen aan de laatste stand van zaken. Bijlage 1: Scenario Led en regulier vervangen V1.0 Gem Simpelveld Bijlage 2: Scenario Effectief en Duurzaam V1.0 Gem Simpelveld Bijlage 3: Financieel overzicht beleidsperiode 2024 t/m 2027

Pagina 24 van 29

Beleidsplan Openbare Verlichting 2024 t/m 2027, Gemeente Simpelveld

Bijlage 4

Beheer en Onderhoud

Om de gemeente zoveel mogelijk te vrijwaren voor aanspraken op basis van gevolgen van slechte openbare verlichting, houden wij de openbare verlichting in een goede staat door het (laten) verrichten van onderhoud. Daartoe moet er niet alleen een plan tot vervanging van oude en onbetrouwbare materialen bestaan, maar tevens moeten de bestaande componenten bij gebreken incidenteel vervangen worden en storingen worden opgelost. De gemeente is economisch eigenaar van de verlichtingsinstallaties. Het onderhoud kan worden opgesplitst in drie delen, t.w.: • Preventief onderhoud •

Correctief onderhoud

•

Vervangingen

Preventief onderhoud. Hieronder verstaan we: • • •

Het schilderen van de stalen lichtmasten Het groepsgewijs vervangen van lampen (groepsremplace). Armaturen worden gelijktijdig met de vervanging van de lampen gereinigd. Tevens vindt gelijk inspectie plaats Het invetten van sluitingen van de deurtjes in de masten tijdens de groepsgewijze lampvervangingen

Correctief onderhoud. Hieronder verstaan we: • Het vervangen van defecte onderdelen van lichtmastcombinaties • Het herstellen van storingen in het OVL-net door de netbeheerder • Het vervangen van materialen als gevolg van aanrijdingen en vernielingen • Het periodiek opnemen van de status van de lichtmastcombinaties tijdens lampvervangingsronden Vervangingen. Vervangingen zijn de meest verregaande vorm van onderhoud. Enerzijds is er in dit geval sprake van vervanging van lichtmasten en armaturen vanwege “einde levensduur”, anderzijds gaat het bij vervangingen om grootschalige omvormingen, respectievelijk aanpassingen van de bestaande verlichtingsmiddelen en verlichtingsniveaus om deze te laten voldoen aan het vastgestelde beleid in dit beleidsplan. Storingsafhandeling Ten behoeve van het verhelpen van storingen en schades aan de openbare verlichting dienen ambtenaren en burgers van Simpelveld, politie terecht te kunnen bij het storingsmeldpunt van de serviceprovider dat vierentwintig uur per dag en zeven dagen per week bereikbaar is. Urgente storingen die een gevaarlijke situatie veroorzaken dienen direct of uiterlijk binnen 1 uur na melding veiliggesteld. Iedere storings- en schademelding dient geregistreerd en afgehandeld te worden in een beheersysteem.

Bovendien dient de gemeente te allen tijde toegang te hebben tot het beheersysteem, zodat de managementinformatie vrij beschikbaar is voor de gemeente Pagina 25 van 29

Beleidsplan Openbare Verlichting 2024 t/m 2027, Gemeente Simpelveld

Simpelveld. Uitgevoerde werkzaamheden dienen te worden vastgelegd in het beheersysteem en worden weergegeven op een maandelijkse rapportage of via het systeem door de gemeente op te vragen zijn. Binnen 10 werkdagen worden storingen afgehandeld. Bij complexe storingen wordt door de gemeente Simpelveld een beroep gedaan op de technische specialisten van de service provider. Deze verzorgt tevens opleidingen om het kennisniveau van de reguliere betrokkenen, zowel bij de service provider als bij de gemeente Simpelveld te verhogen.

Storingsmelding Storingsmelding

Storingsmeldpunt

Registratie in Beheersysteem

Binnen 1 uur ter plaatse om veilig te stellen

JA

Gevaarlijke situatie

NEE

JA Grote defecten of hinder

Herstellen binnen 24 uur

NEE

Herstellen binnen 1 week

Rapportage

Afmelden in Beheerssysteem

Rapportage

Ondergrondse storingen (Enexis) Storingen in de openbare verlichting zijn te verdelen in twee categorieën. De eerste categorie is een storing in de lichtmast zelf, het zogenaamde bovengrondse deel. De tweede categorie storingen heeft betrekking op het zogenaamde ondergrondse deel. Hieronder wordt verstaan het OV-net of de aansluiting van de lichtmast. De servicenormen met betrekking tot de storingen zijn alleen van Pagina 26 van 29

Beleidsplan Openbare Verlichting 2024 t/m 2027, Gemeente Simpelveld

toepassing op de storingen in het ondergrondse deel. Voor het oplossen van de storingen in het ondergrondse deel is Enexis Netwerk verantwoordelijk. Om de voortgang bij storingen en communicatie bij het oplossen van OV-storingen aan het ondergrondse deel te bevorderen is er een servicenorm geïntroduceerd door Enexis Netwerk. Deze servicenorm geldt voor het hele verzorgingsgebied van Enexis Netwerk en de belangrijkste element in deze norm is de communicatie tussen gemeente en Enexis netwerk over aanmelding, prioritering en het inplannen van elke OVstoring. Schade door aanrijdingen en vandalisme. Ten behoeve van de schadeafhandeling worden door de service provider de volgende werkzaamheden uitgevoerd: •

Het vastleggen van schadegevallen

•

Het beoordelen op basis van expertise of er sprake is van schade door vernieling of schade als gevolg van een aanrijding

•

Het verzamelen van dossierstukken conform de richtlijnen van het Waarborgfonds

•

Het verzorgen van de aangifte en het opvragen van het proces-verbaal bij de politie

•

Het indienen van een kopie van het schadeaanrijdingsformulier / Europees schadeformulier, rapportage en een raming van de herstelwerkzaamheden aanrijdingschade

•

Zorg dragen voor het vervangen van alle defecte onderdelen inclusief de hoofdonderdelen ( mast, uithouder en armatuur ). Indien van toepassing het overzetten van gemonteerde bebording en / of lichtbakken, en het eventueel her nummeren van de lichtmast

•

In overleg treden met de directie, voor het plaatsen van een tijdelijke mast of armatuur indien het niet reguliere materialen betreft en het schadeherstel niet kan plaatsvinden

•

Het muteren in het geautomatiseerde beheersysteem

Pagina 27 van 29

Beleidsplan Openbare Verlichting 2024 t/m 2027, Gemeente Simpelveld

Schade

Niet verhaalbare schade (Vandalisme)

Aanrijdingsschade

Veiligstellen

Veiligstellen

Kostenopgave naar gemeente

Aangifte, foto's en administratie

Schademasten vervangen (inclusief verwerken mutaties) Akkoord Veroorzaker trachten te achterhalen NEE Uitvoering Onderhoud JA Veroorzaker bekend

NEE

Schadeverhalen verhalenbij bij Schade waarborgfonds waarborgfonds

JA

Schademasten vervangen (inclusief verwerken mutaties)

Schade verhalen op veroorzaker

Rapportage

Beheersysteem. De gemeente beschikt over een beheersysteem hetgeen een internetapplicatie is waarmee het volledige storingen/schade proces door de gemeente kan worden aangestuurd en worden gevolgd. Daarnaast zijn de actuele bestandsgegevens te downloaden. Dit betekent dat te allen tijde de belangrijkste informatie voor handen is. In het beheersysteem vindt men de volgende elementen terug: •

Het lichtmastnummer

•

De locatie ( gemeente, plaats/kern, straat, indien bekend huisnummer type van het lichtpunt)

•

Materiaal, hoogte van de lichtmast en plaatsingsdatum, status in bedrijf of niet

•

Fabrikaat, type, aantal en plaatsingsdatum van de armatuur

•

Fabrikaat, type, vermogen aantal en plaatsingsdatum van de lamp

•

Remplacedatum

•

Schilderdatum

•

Brandrooster e.d.

•

Datum van melding storing

•

Datum van herstel

Pagina 28 van 29

Beleidsplan Openbare Verlichting 2024 t/m 2027, Gemeente Simpelveld

De onderstaande werkzaamheden kunnen met behulp van het beheersysteem worden uitgevoerd, t.w.: • Het registreren en bijhouden van het digitale OV bestand van de openbare verlichting • Het muteren van geplaatste, verwijderde of gewijzigde masten, armaturen en/of lampen in het OV-bestand • Het verzorgen van statistische gegevens uit het statistiekbestand • Het bijhouden van de bolletjestekening

Pagina 29 van 29