7. 24-44 Bijlage 1 Jaarstukken 2023 incl. controleverklaring
Tekst van het document
Jaarstukken 2023
In onderstaande tabel is het saldo van baten en lasten op productniveau weergegeven: Rekening 2022 Saldo van baten en lasten: 5.1 s portbel ei d en a ctiveri ng s port a l gemeen 5.2 s portaccommoda ties bi nnens port Bochol tz bi nnens port Si mpel vel d beheer (ni et groene) s portterrei nen beheer groene s portvel den 5.3 cul tuurpres entatie, cul tuur-productie en cul tuurpa rtici pa tie s ubs i di es kuns t en cul tuur kuns t en cul tuur muzi ekonderwi js 5.5 cul tureel erfgoed monumentenbel ei d 5.6 medi a bi bl i otheekwerk 5.7 openba a r groen en (openl ucht) recrea tie na tuur- en l a nds cha ps -bes chermi ng openba a r groen s peel terrei nen en recrea tie-voorzi eni ngen / JOP's Gerealiseerd / geraamd resultaat
Begroting 2023
Rekening 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
-138.211
-138.098
-156.069
-131.962
-135.475
-139.145
-231.669 -63.442 -12.431 -116.822
-202.366 -64.421 -19.692 -153.573
-294.062 -48.634 -866 -100.045
-222.642 -65.680 -46.293 -119.187
-221.967 -64.130 -35.905 -141.151
-221.860 -63.827 -35.799 -144.653
-73.803 -21.844 -90.616
-78.050 -30.441 -119.480
-73.869 -21.622 -119.818
-96.332 -63.016 -119.480
-97.682 -53.016 -119.480
-99.092 -53.016 -119.480
-345
-422
-436
-454
-454
-454
-184.231
-190.373
-148.531
-164.284
-165.728
-167.580
-14.115
-43.691
-29.028
-75.495
-89.145
-89.145
-666.466 -58.164 -1.672.159
-760.389 -79.006 -1.880.002
-777.075 -70.906 -1.840.962
-836.324 -92.284 -2.033.433
-871.348 -92.162 -2.087.643
-871.307 -92.129 -2.097.487
MUTATIES IN RESERVES In programma 0 zijn de volgende mutaties in reserves met betrekking tot dit programma geraamd. Rekening 2022 Toevoegingen (lasten) res erve s peel rui mte Subtotaal toevoegingen Onttrekkingen (baten) res erve Covi d-19 res erve s peel rui mte Subtotaal onttrekkingen Totaal
3.920 3.920
Begroting 2023
Rekening 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
3.920 3.920
3.920 3.920
3.920 3.920
3.920 3.920
3.920 3.920
0 3.920
0 3.920
50.000 50.000 -46.080
0 3.920
0 3.920
39.248 39.248 -35.328
INVESTERINGEN In de programmabegroting waren de volgende investeringen in 2023 voorzien: 2023 - Vervanging en renovatie voetbalvelden - Realisatie hoofdpad en centrale ontmoetingsplek levensbomenbos
1.838.000 30.000
Met betrekking tot de hiervoor genoemde investeringen 2023 het volgende: − Vervanging en renovatie voetbalvelden De definitieve besluitvorming over de exacte invulling van de vervanging en renovatie van de voetbalvelden van de drie voetbalverenigingen is voorzien voor de raadsvergadering van juli 2024. − Realisatie hoofdpad en centrale ontmoetingsplek levensbomenbos In januari 2024 is het levensbomenbos officieel geopend. Daadwerkelijk heeft de genoemde investering € 24.995 bedragen.
-57-
Jaarstukken 2023
VERSCHILLENANALYSE De voornaamste verschillen tussen de rekening en de begroting 2023 (na wijziging) zijn de volgende (verklaring verschil tussen het ‘Saldo excl. kvst./kap.’): Omschrijving ▪ Product sport algemeen: in het dienstjaar is geen gebruik gemaakt van het beschikbare budget voor investeringssubsidies. ▪ Product beheer groene sportvelden: conform het raadsvoorstel inzake de vervanging en renovatie van de voetbelvelden was een budget van € 67.000 beschikbaar voor de technische begeleiding van het proces en de aanbesteding. Een deel van de werkzaamheden heeft echter plaatsgevonden in de 1e helft van 2024. Derhalve wordt voorgesteld het resterende budget via de resultaatbestemming over te hevelen. ▪ Product openbaar groen: via de begroting 2022 is een budget beschikbaar gesteld voor een ‘0-beurt’ van de gemeentelijke bomen. De werkzaamheden worden over een langere periode uitgevoerd. Ook het reguliere jaarlijkse snoeien van de gemeentelijke bomen is niet volledig in 2023 uitgevoerd, o.a. omdat de werkzaamheden afhankelijk zijn van de weersomstandigheden en de beschikbaarheid van de betreffende aannemer. Dit geldt ook voor andere werkzaamheden in het ‘groen’. Derhalve wordt, vergelijkbaar met 2022, via de resultaatbestemming voorgesteld deze diverse restant budgetten via de reserve overloop over te hevelen naar 2024.
Per saldo houden de inzet van de overgehevelde budgetten uit 2022 en de nog over te hevelen budgetten 2023 zich grotendeels in evenwicht, zodat e.e.a. budgettair neutraal is. Totaal
Voordeel
Nadeel
23.220
49.870
0 73.090
0
Wat zijn de risico’s? De volgende financiële risico’s kunnen worden benoemd: − Actuele beheerplannen Beheerplannen geven inzicht in de benodigde financiële middelen om kapitaalgoederen te onderhouden op basis van het gewenste kwaliteitsniveau. Het groenstructuurplan is in 2022 door de gemeenteraad vastgesteld. Voor een nadere toelichting van de risico’s zie de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing.
-58-
Jaarstukken 2023
Programma 6. Sociaal domein Onder dit programma vallen de volgende taakvelden: Samenkracht en burgerparticipatie, wijkteams, inkomensregelingen, begeleide participatie, arbeidsparticipatie, maatwerkvoorzieningen (Wmo), maatwerkdienstverlening 18+, en 18-, geëscaleerde zorg 18+ en 18-.
Strategische visie In de Strategische visie 2013-2023 staat een viertal speerpunten benoemd. De beleidsvelden in dit programma hebben met name een relatie met de volgende speerpunten: Blijven wonen (met benodigde basisvoorzieningen) - Leefbaarheid en veiligheid worden gewaarborgd. - De kernen zijn aanvullend aan elkaar voor wat betreft de basisvoorzieningen: niet elke voorziening is in elke kern aanwezig. - Basisvoorzieningen zijn beschikbaar, fysiek of op een andere wijze: de gemeente faciliteert dit. - De basisvoorzieningen zijn van een goede kwaliteit. Participatie (burgers, ondernemers en maatschappelijke organisaties) - Inzetten op samenwerking met maatschappelijke actoren. - Kracht van de maatschappij benutten. - Vraag en aanbod van burgers met elkaar verbinden. - Trots zijn op wat ‘we’ doen: laten zien welke kracht onze burgers hebben. - Inzetten op samenredzaamheid en leefbaarheid.
College-agenda Zoals aangegeven in Programma 0 wordt voor wat betreft de College-agenda verwezen naar de op 29 september 2022 aan de raad toegezonden Raadsinformatiebrief inzake de Collegeagenda 2022-2026.
Wat wilden we bereiken? HOOFDAMBITIE De verdere vertaling van de genoemde speerpunten naar dit programma wordt tot uitdrukking gebracht in de volgende hoofdambities: In de kadernotitie ‘SAMENLEVEN: Omvorming van het sociale domein’ (2014) staat de volgende doelstelling geformuleerd: In 2020 heeft onze gemeente grote sprongen gemaakt in de participatie van burgers, ondernemers en maatschappelijke organisaties op het sociale domein: a. Burgers participeren maximaal in de maatschappij en ontvangen zo nodig een passend en integraal ondersteuningsaanbod waar mogelijk op basis van eigen kracht; b. De eigen kracht van de burger en de maatschappij wordt maximaal benut, waarbij: - burgers elkaar vinden omdat de gemeente heeft gezorgd voor het matchen van vraag en aanbod; - burgers zelf met ideeën bij de gemeente komen voor wijkprojecten: de gemeente neemt hierbij een meedenkende houding aan, maar laat de uitvoering bij de burger;
-59-
Jaarstukken 2023
-
c.
de kracht van de maatschappij ervoor heeft gezorgd dat D’r Durpswinkel een succes is: de gemeente maakt terugtrekkende bewegingen. de organisaties die actief zijn op het gebied van wonen-welzijn-zorg hebben een systeem ontwikkeld waardoor er goed wordt samengewerkt en casuïstieken integraal worden opgepakt.
Hoofdambitie 1: De klant staat centraal! 1gezin-1plan-1regisseur Integraal werken: één organisatie/ partner is regisseur, moet samenwerken met anderen (brede benadering van de situatie) en verbinden We kennen de klant Niemand valt buiten de boot: iedereen doet mee! Maatwerk in plaats van standaardpakketten Hoofdambitie 2: Voorzieningenpakket Meer collectief, minder individueel Meer richten op vroege signalering en preventie: licht waar het kan, zwaar waar het moet Laagdrempelige toegang Kwaliteit waarborgen met beperkte middelen Hoofdambitie 3: SAMENleven = eigen kracht Cultuuromslag bij burgers: • insteken op wat iemand wel nog kan (demedicaliseren, ontzorgen en normaliseren) • inschakelen eigen netwerk • collectieve voorzieningen zijn voorliggend Cultuuromslag bij gemeente: • zorgen dat iedereen ergens ‘bij’ hoort • iedereen doet mee • insteek is de kwaliteiten van onze burgers (stimuleren van positief zelfbeeld) Cultuuromslag bij instellingen: • ‘gezamenlijke’ verantwoordelijkheid geven (niet instellingsbelang maar klantbelang is leidend) • samenwerken • regie nemen • budget is gemaximaliseerd en dus leidend • signaalfunctie is verplicht voor iedereen die een rol heeft! De rol van omgeving • Eigen kracht versterken, ook bij de omgeving • Bijzondere aandacht voor mantelzorgers (hoe ver reikt de eigen kracht?) Hoofdambitie 4: Rol van de gemeente Regierol Eindverantwoordelijk
& budgetverantwoordelijk Inzetten op eigen kracht, van burgers én van instellingen: aanspreken op verantwoordelijkheden! Verbindingen leggen Steviger inzetten op resultaatgerichtheid (control-functie)
-60-
Jaarstukken 2023
BELEIDSINDICATOREN Aan de hand van de volgende verplichte beleidsindicatoren worden de maatschappelijke effecten toegelicht die met dit programma worden beoogd: Indicator
Eenheid
Bron
Realisatie 2018
Realisatie 2019
Realisatie 2020
Realisatie 2021
Kinderen in uitkeringsgezin
% kinderen tot 18 jaar in bijstandsgezin % 16 t/m 22 jarigen % van alle jongeren tot 18 jaar % van alle jongeren tot 18 jaar
CBS*
4
4
4
4
4
n.b.
n.b.
CBS*
2
2
2
2
2
n.b.
n.b.
CBS*
12,7
11,9
12,6
13,0
13,4
11,1
11,1
CBS*
2,3
1,7
2,3
2,0
1,5
1,1
1
% van alle jongeren van 12 tot 23 jaar Aantal per 1.000 in de leeftijd 15-64 % van de werkzame beroepsbevolking t.o.v. de beroepsbevolking Aantal per 10.000 inwoners van 18 jaar e.o. Aantal per 10.000 inwoners van 15-64 jaar Aantal per 10.000 inwoners
CBS*
0
0
0
n.b.
n.b.
n.b.
0,3
CBS / LISA*
336,8
344,9
340,9
353,7
359,1
n.b.
n.b.
CBS*
66,1
66,8
66,0
67,6
69,1
70,0
73,1
CBS*
204
170,6
180,8
204,2
181,5
170,4
344,8
CBS*
276,8
248,6
389,1
394,8
399,0
388,5
191,5
CBS*
n.b.
710
740
740
720
740
700
Werkloze jongeren Jongeren met jeugdhulp Jongeren met jeugdbescherming Jongeren met jeugdreclassering Banen
Netto arbeidsparticipatie
Personen met een bijstandsuitkering Lopende reintegratievoorzieningen Cliënten met een maatwerkarrangement WMO
* via de website www.waarstaatjegemeente.nl
-61-
Realisatie Realisatie 2023 2022 SPV NL
Jaarstukken 2023
Om de realisatie van de hoofdambities van dit programma te kunnen meten, zijn deze vertaald naar de volgende indicatoren: Indicator
Bron (**)
Streefwaarde
Realisatie 2015
Realisatie 2017
Realisatie 2019
Realisatie 2021
Hoogste Parkstad
Maatschappelijke participatie * Eenzaamheid
Burg.ondz. Parkstad Limburg
3,9
3,8
3,8
3,6
3,6
3,9
Burg.ondz. Parkstad Limburg Burg.ondz. Parkstad Limburg
16%
15%
11%
9%
17%
16%
8,5
8,4
8,1
8,5
8,5
8,5
Zelfredzaamheid
* Score voor maatschappelijke participatie loopt van 0 (=zeer laag) t/m 10 (=zeer hoog). ** Burgeronderzoek Parkstad Limburg wordt tweejaarlijks uitgevoerd, derhalve wordt bovenstaand niet de realisatie van elk jaar weergegeven. Medio januari 2024 heeft i.s.m. andere Parkstad-gemeenten het Burgeronderzoek plaatsgevonden, waarvan begin juni 2024 de resultaten bekend worden gemaakt via https://parkstad.incijfers.nl. Het is ons streven om uw raad op de hoogte te brengen van de behaalde resultaten alvorens de publicatie van deze resultaten plaatsvindt op PinC (=Parkstad in Cijfers). De resultaten zullen in de programmabegroting 2025 worden verwerkt.
KADERSTELLENDE BELEIDSNOTA’S Het beleid in Simpelveld met betrekking tot dit programma is onder meer vastgelegd in de volgende documenten: 1. Strategische visie 2013-2023 gemeente Simpelveld (2013); 2. College-agenda 2022-2026 (2022); 3. Kadernotitie Omvorming van het sociale domein Simpelveld - “Samenleven” (2014); 4. Gemeenschappelijke regeling Werkvoorzieningsschap Oostelijk Zuid-Limburg (2015); 5. Gemeenschappelijke regeling Werkgeverservicepunt Parkstad (2017); 6. Gemeenschappelijke regeling ISD Kompas (2020); 7. Nota Gemeentelijk Armoedebeleid (2022); 8. Handhavingsverordening ISD Kompas 2023 gemeente Simpelveld (2023); 9. Verordening afstemming ISD Kompas 2023 gemeente Simpelveld (2023); 10. Verordening individuele Inkomenstoeslag ISD Kompas 2023 gemeente Simpelveld (2023); 11. Verordening Participatiewet IOAW en IOAZ ISD Kompas gemeente Simpelveld (2023); 12. Beleidskader Arbeidsmarktbeleid Parkstad Limburg 2016-2020 (2016); 13. Verordening Wet Inburgering (2022); 14. Beleidsplan WMO 2015 (2014); 15. Wmo-verordening 2018 (2018); 16. Besluit nadere regels maatschappelijke ondersteuning gemeente Simpelveld 2018 (2018); 17. Protocol Hulp bij het huishouden gemeente Simpelveld 2018 (2018); 18. Nadere regels Wmo opvang en Beschermd wonen gemeente Simpelveld 2017 (2016); 19. Notitie Vrijwilligerswerk en mantelzorg (2009); 20.
Subsidieverordening gemeente Simpelveld 2022 (2021); 21. Visie Opvang & Beschermd wonen Parkstad 2017 (2018); 22. Personen met verward gedrag: Bouwstenen voor een gezamenlijke aanpak in Parkstad Limburg 2017 (2018); 23. Beleidskader Jeugdhulp Zuid-Limburg 2024-2028 (2023); 24. Beleidsagenda Jeugdhulp Parkstad 2019-2022 (2019); 25. Verordening jeugdhulp gemeente Simpelveld 2020 (2019); 26. Beleidsregels jeugdhulp gemeente Simpelveld 2023 (2022).
-62-
Jaarstukken 2023
Wat zouden we doen? Prioriteiten Minimabeleid/ Armoedebeleid
Doelstellingen Zorgdragen voor een integraal, efficiënt en adequaat samenstel van minimaregelingen, zodat eenieder in staat wordt gesteld om zoveel als mogelijk deel te nemen aan het maatschappelijk leven, te participeren in de maatschappij.
Participatiewet
Effectief en efficiënt uitvoering geven aan de Participatiewet, om daarmee onze burgers zoveel als mogelijk in staat te stellen een eigen inkomen te verwerven en een zinvolle bijdrage te leveren aan de maatschappij.
Inburgering
Zorgen dat inburgeringsplichtigen zo snel mogelijk de taal leren, worden geactiveerd richting werk en volwaardig aan de Nederlandse samenleving gaan deelnemen. Ervoor zorgdragen dat alle burgers, ook burgers met één of meerdere beperkingen, kunnen deelnemen aan het maatschappelijk leven.
Wet Maatschappelijke Ondersteuning
Jeugdwet
Alle kinderen moeten gezond en veilig kunnen opgroeien, hun talenten ontwikkelen en naar vermogen participeren in de samenleving.
Jeugd- en jongerenwerk
Jeugdigen en jongeren ondersteunen bij het participeren in de maatschappij.
-63-
Activiteiten - Implementeren herijkt minimaBeleid (nieuwe nota armoedebeleid 2022); - Uitvoering en tussentijdse evaluatie project De Voorzieningenwijzer (o.b.v. afspraken Regio-deal); - Uitvoering geven en monitoren van de wijzigingen in de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs). - Uitvoering geven aan de GR ISD Kompas voor de gemeenten Simpelveld, Voerendaal en Beekdaelen; - Inspelen op de gevolgen van de coronacrisis op het bestand, de taken en de dienstverlening van Kompas; - Uitvoering geven aan de nieuwe Wet Inburgering die per 1-1-2022 is ingegaan.
- Maatschappelijk werk/ doorontwikkeling d’r Durpswinkel; - Handhaven van de huidige kwaliteit van zorgtaken; - Beschermd wonen en maatschappelijke opvang; - Skaeve Huse; - Wijziging GR Omnibuzz; - Continu cliëntervaringsonderzoek. - Doorontwikkeling inkoop jeugdzorg; - Doorontwikkeling preventieve- en voorliggende jeugdhulp; - Wet verbeterde beschikbaarheid zorg voor jeugdigen; - De hervormingsagenda. - Mogelijkheden om nieuwe impulsen te geven aan (laagdrempelig) jeugd- en jongerenwerk.
Jaarstukken 2023
Wat hebben we gedaan? Minimabeleid/Armoedebeleid Begin 2023 is de nieuwe nota Armoedebeleid ter besluitvorming aan uw raad voorgelegd. Na vaststelling van de nota is deze in 2023 verder geïmplementeerd. In juli 2023 is als actiepunt uit deze nota de implementatie van het Volwassenenfonds in gemeente Simpelveld gestart. Voor 2023 zijn voor gemeente Simpelveld 23 aanvragen voor het Volwassenenfonds gehonoreerd. Daarnaast is als actiepunt voortkomend uit de nieuwe nota Armoedebeleid in 2023 een armoedemonitor uitgevoerd. De resultaten worden medio 2024 aan uw raad middels een Raadsinformatiebrief voorgelegd. Het klanttevredenheidsonderzoek is vanwege de korte termijn volgend op de armoedemonitor doorgeschoven naar 2024. Verder is in 2023 uitvoering gegeven aan De Voorzieningenwijzer en heeft er een tweede (tussentijdse) evaluatie plaatsgevonden. Dit als onderdeel van de afspraken vanuit de Regio Deal Parkstad Limburg en in het kader van het voorportaal van de gemeentelijke schuldhulpverlening. Middels dit instrument zijn inwoners meer en beter toegeleid naar (de voor hen best passende) bestaande voorzieningen. Er is samen met de inwoner gekeken of er financieel voordeel te behalen valt op vijf gebieden: energiecontract, toeslagen, zorgverzekering, minimaregelingen en aangifte inkomstenbelasting. Het project De Voorzieningenwijzer zal ook na 2023 voor 3 jaar worden voortgezet.
Samen met ISD Kompas en de overige Kompas-gemeenten is in 2023 bekeken hoe de vroegsignalering en de resultaten hiervan verbeterd kunnen worden. Momenteel wordt overleg gepleegd met de beheerders van het informatiesysteem hoe de managementinformatie voortkomend uit dit systeem bijgesteld en verbeterd kan worden. Met Impuls vinden er gesprekken plaats met betrekking tot de aanlevering van de resultaten voortkomend uit de signalen vroegsignalering (huisbezoeken en de acties die hier uit voortkomen). Verwacht wordt dat in 2024 de informatievoorziening verbeterd is zodat we meer en beter kunnen sturen op de signalen en hiermee meer mensen preventief uit de schuldhulpverlening kunnen houden. Tevens is in 2023 onderzocht of we kunnen aansluiten bij Schuldhulpmaatje als extra dienstverlening richting onze inwoners. Hierover dient medio 2024 een besluit te worden genomen. Participatiewet Net als in 2022 hebben inwoners met een laag inkomen in 2023 een tegemoetkoming in de gestegen energiekosten gehad. Gemeenten hebben in 2023 opnieuw budget van het rijk gekregen om via de bijzondere bijstand mensen met een laag inkomen te helpen met de hoge energiekosten. De energietoeslag bedroeg in 2023, net als in 2022, €1.300. Inwoners die bekend zijn bij ISD Kompas hebben de energietoeslag in december 2023 ontvangen.
Inwoners die nog niet bekend zijn bij ISD Kompas maar wel in de doelgroep vallen kunnen de energietoeslag in 2024 nog aanvragen (betrekking hebbende op het jaar 2023). Tevens is de verwachting dat 2023 de laatste keer zal zijn dat er een energietoeslag zal worden uitgekeerd aan mensen met een inkomen tot 120% van het sociale minimum. Ten opzichte van 2022 hadden in 2023 ook uitwonende studenten met een aanvullende beurs, van wie de ouders een laag inkomen hebben, recht op een tegemoetkoming. DUO heeft aan hen € 400 uitgekeerd. Het aantal uitkeringen is in 2023 nagenoeg gelijk gebleven (lichte stijging). Werkzoekenden met een korte afstand tot de arbeidsmarkt zijn door ISD Kompas waar mogelijk direct aan de poort actief naar werk begeleid. Bij werkzoekenden met een grotere afstand tot de arbeidsmarkt is het van belang dat zij zich blijven ontwikkelen, met ondersteuning van ISD Kompas en WSP Parkstad, zodat voor deze doelgroep zoveel mogelijk kansen gecreëerd kunnen worden. Voor 2024 streven we ernaar om het aantal uitkeringen te stabiliseren en waar mogelijk te verlagen. Inburgering Per 1 januari 2022 is de nieuwe wet Inburgering in werking getreden. In het nieuwe stelsel hebben gemeenten nadrukkelijk de regie over de inburgering gekregen.
De bedoeling is dat nieuwkomers vanaf het eerste moment aan de slag gaan met hun inburgering en dat gemeenten hen daarbij activeren en begeleiden. ISD Kompas heeft namens de gemeente in 2023 uitvoering gegeven aan deze nieuwe wet.
-64-
Jaarstukken 2023
Wet maatschappelijke ondersteuning Welzijnswerk uitgevoerd door Impuls: Algemeen maatschappelijk werk Het maatschappelijk werk fungeert vaak als eerste vangnet voor mensen die hulp nodig hebben. De oorlog in Oekraïne, de nasleep van Corona, de hoge inflatie (o.a. energiekosten), vergrijzing en andere maatschappelijke veranderingen zorgen ervoor dat ook in Simpelveld maatschappelijke hulpvragen in aantallen en complexiteit toenemen. Efficiënte oplossingen en innovatieve hulpverlening is cruciaal om effectief en tijdig hulp te kunnen bieden aan inwoners die dit nodig hebben. In 2023 is zodoende het maatschappelijk werk (verder) aan de slag gegaan met: 1. Verschuiving van individuele consulten naar collectief aanbod Impuls maakt bewust de keuze meer te werken vanuit een collectief aanbod zodat het bereik van maatschappelijk werk wordt vergroot via o.a. ‘peersupport’ (zelfhulpgroep). Dit heeft als belangrijke meerwaarde dat mensen van elkaar kunnen leren maar daarnaast ook buiten de sessies elkaar (makkelijker) weten te vinden en elkaar tot steun kunnen zijn. 2. Positieve gezondheid Alle medewerkers van Impuls zijn geschoold in het werken vanuit positieve gezondheid. Dit heeft als voordeel dat mensen meer worden aangemoedigd en ondersteund om hun eigen kracht te benutten waarmee ze hun eigen gezondheid en welzijn kunnen bevorderen. 3.
Vragen in beeld Om meer inzicht te verkrijgen wat leeft en beweegt binnen de gemeenschap wordt de aard van hulpvragen aan het maatschappelijk werk sinds 2023 in kaart gebracht. Deze waardevolle inzichten kunnen worden gebruikt om preventieve maatregelen en maatschappelijke preventieprogramma’s (GALA) beter af te stemmen op de behoeften van de gemeenschap. D’r Durpswinkel In 2023 is er in aandacht besteed aan de interpretatie van d’r Durpswinkel. Niet alleen de naam maar ook de dynamische en interactieve uitvoering van bijvoorbeeld de frontdesk schept verwarring. Het is belangrijk om zowel de doelstelling, dienstverlening als de werkwijze van d’r Durpswinkel helder te communiceren om onduidelijkheid te voorkomen en betrokkenheid van inwoners te vergroten. Daar waar het oorspronkelijke streven er was om d’r Durpswinkel volledig te laten functioneren door inwoners, heeft de praktijk uitgewezen dat dit uitdagender was dan aanvankelijk gedacht. Verschillende belangen, een gebrek aan consensus en continuïteit in de toewijzing van taken (mede vertroebeld door Corona) hebben ook in 2023 uitgewezen dat inzet vanuit Impuls essentieel is voor het functioneren van d’r Durpswinkel. Het vinden van de juiste balans tussen vrijwillige betrokkenheid en professionele aansturing blijft een constante uitdaging.
Dit heeft een rol gespeeld in het vertrek van de vorige coördinator afgelopen zomer en de herdefiniëring en tweedeling van de huidige functieomschrijving coördinator d’r Durpswinkel. In de gemeenschap associëren inwoners d’r Durpswinkel vooral met de frontdesk dienstverlening en/of de locatie “Rode Beuk”. De naam d’r Durpswinkel schept de verwachting dat het een winkel is waar diensten worden verleend of producten worden aangeboden. De afspraak wordt gemaakt om eenduidig de naam d’r Durpswinkel te verbinden aan de vraaggerichte dienstverlening van: 1. D’r Durpswinkel frontdesk/vraagloket Onder leiding van de nieuwe coördinator is de frontdesk aan de slag gegaan om een digitaal registratiesysteem in te richten en heldere verwijsafspraken te maken tussen frontdesk medewerkers en ketenpartners. Ook is het rooster aangepast zodat elke werkdag de bezetting weer verzekerd is van inhoudelijk deskundige vrijwilligers. De hulpvragen waarmee inwoners veelal een beroep doen op de frontdesk zijn ANWB-automaatje, invullen van formulieren, hulp bij administratie, computer/GSM gebruik, deelname aan SWOBS activiteiten, uitleen scootmobiel en huis-tuin- en keuken klussen. Voor al deze vragen zijn er voldoende vrijwilligers aanwezig die deze hulpvragen kunnen uitvoeren. Binnen de Rode Beuk zien we dat de d’r Durpswinkel frontdesk druk bezocht wordt.
In het voorjaar 2023 heeft uitgewezen dat een frontdesk voorziening in samenwerking met de Regiobank in ‘Op de Boor’ slechts één hulpvraag heeft opgeleverd. 2. De vrijwilligerscentrale Impuls heeft 2023 afgesloten met 120 geregistreerde vrijwilligers in hun vrijwilligersbestand. Onder leiding van de nieuwe coördinator heeft er een update plaatsgevonden (opschoning en verdere
-65-
Jaarstukken 2023
digitalisatie) van de vrijwilligerscentrale. Matching, werving en bemiddeling, training en ondersteuning van en voor vrijwilligers wordt hierdoor beter gefaciliteerd. Ouderenwerk Binnen het ouderenwerk ligt de focus op activatie en ontmoeting. Het ouderenwerk werkt nauw samen met de dienstverlening van d’r Durpswinkel. Het ouderenwerk sluit aan bij de algemene filosofie van participatie en betrokkenheid zoals deze ook in de vraaggerichte dienstverlening van d’r Durpswinkel worden uitgevoerd. Het ouderenwerk geeft invulling aan drie diensten/voorzieningen waarin de behoeften en wensen van de gemeenschap leidend zijn: 1. Ontmoetingsactiviteiten Deze informele activiteiten, gehouden in zowel de locaties 'Rode Beuk' als 'Op de Boor', zijn gericht op het samenbrengen van mensen om sociale interactie te bevorderen. De activiteiten omvatten onder andere dagelijks samen soep eten, wekelijks afwisselend samen tafelen en samen friet eten. De opkomst bij deze activiteiten is hoog (wekelijks uitverkocht) en wordt voornamelijk door ouderen bezocht. Via activiteiten zoals de speelkamer en het opvoedcafé worden er, met succes, ook andere doelgroepen aangetrokken. 2. Lotgenotencontact Er wordt gewerkt aan het herstarten van lotgenotencontact in samenwerking met verschillende organisaties en professionals. Impuls speelt hierbij een faciliterende rol.
De uitvoering van lotgenoten contact(en) ligt bij bestaande organisaties, burgerinitiatieven en vrijwilligers. In 2023 hebben hierover gesprekken plaatsgevonden met o.a. Steunpunt Mantelzorg Parkstad, casemanagers dementie, Alzheimer Café Parkstad en het Toon Hermanshuis. 3. SWOBS (Stichting Welzijn Ouderen Bocholtz en Simpelveld) Onder deze naam worden beweeg- en andere activiteiten georganiseerd voor ouderen in Bocholtz en Simpelveld. Impuls heeft de faciliterende en coördinerende verantwoordelijkheid in deze activiteiten. Er wordt gestreefd naar een breder publiek in leeftijden via een doorstart van de SWOBS onder een andere naam, verandering van locaties en vernieuwend aanbod. In 2023 is via enquêtes, interviews, registratie van deelnemers en feedback gesprekken met vakdocenten een start gemaakt met het onderzoeken van behoeften en interesses. Het doel is er om de activiteiten fris en boeiend te houden niettemin veel bezochte activiteiten zonder veranderwens te behouden. Het ouderenwerk en de voorzieningen van d’r Durpswinkel hebben beide tot doel de zelfredzaamheid van inwoners te bevorderen en een vroegtijdig beroep op met name de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (Wmo), Jeugdhulp en Participatiewet te voorkomen. Alle activiteiten leveren een bijdrage aan het versterken van sociale verbindingen, bevorderen van gezondheid en welzijn onder inwoners.
WijkConnect (www.wijsimpelveld.nl) De gemeente heeft eind 2023 een digitaal sociaalplatform aangekocht via aanbieder WijkConnect. Hiermee wordt de kracht van de samenleving en (primaire) preventie tot prioriteit gemaakt. WijkConnect is een online maatwerk platform met de missie 'mensen te verbinden in de wijk'. Het platform ondersteunt netwerken, organisaties, hulp en lokale initiatieven in zichtbaarheid en verbinding zodat meer bewoners hun eigen weg naar geluk en vitaliteit kunnen vinden. Binnen www.wijsimpelveld.nl kunnen inwoners van de gemeente Simpelveld medio zomer/najaar 2024 o.a. terecht voor een agenda van wekelijkse (verenigings)activiteiten, een overzichtelijke evenementenkalender en een sociale kaart van alle actieve organisaties in de gemeente Simpelveld. Tezamen met Impuls (toezichthouder van dit platform) streven wij ernaar om de maatschappelijke impact van voorliggende voorzieningen te versterken en de zelfredzaamheid van inwoners te vergroten. (Doordecentralisatie) Beschermd Wonen en maatschappelijke opvang Sinds de invoering van de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) in 2015 valt Beschermd Wonen (BW) onder de Wmo taken van een gemeente. Vanuit de rijksoverheid was er verschillende keren het voornemen om een doordecentralisatie BW door te voeren om zodoende BW niet alleen een taak van centrumgemeenten te laten zijn maar van alle gemeenten.
Daarover hebben de VNG en de ministeries van VWS en BZK in 2019 een akkoord bereikt. Hieraan gekoppeld zou er een nieuwe financiële verdeling over gemeenten en een woonplaatsbeginsel komen. Zowel de financiële herverdeling als de invoering van het woonplaatsbeginsel zijn echter meermaals uitgesteld. De nieuwe streefdatum voor de invoering is nu 1 januari 2025.
-66-
Jaarstukken 2023
In Parkstad is in de afgelopen jaren op alle vlakken (beleid en uitvoering) al voorgesorteerd op de doordecentralisatie van beschermd wonen: 1. Er is door alle gemeenten een gezamenlijke regionale visie beschermd wonen en opvang vastgesteld; 2. Er is een regionale uitvoeringsagenda beschermd wonen en opvang; 3. Er heeft een herijking van het aanbod en een nieuwe inkoop plaatsgevonden. Sinds 1 januari 2023 wordt een samenwerkingsverband van aanbieders via een lumpsum financiering gesubsidieerd; 4. De werkwijze rondom het regionale loket opvang en beschermd wonen is in alle gemeenten geïmplementeerd; 5. Alle gemeenten dragen hun steentje bij als het gaat om spreiding van beschermd wonen en opvang over de hele regio: kleinschalige opvang in de wijk, de Skaeve Huse, Housing, doorstroomwoningen, etc.; 6. We zijn met alle Parkstadgemeenten een kostenverdeelsleutel overeengekomen die vanaf het (nochtans uitgestelde) decentralisatiejaar ingaat; 7. Er is in gezamenlijkheid een nieuwe/gewijzigde GR opgesteld. Uitstel van de financiële herverdeling van beschermd wonen betekent dat de financiële middelen van beschermd wonen volledig ten gunste komen van centrumgemeente Heerlen in 2024. Dat geldt eveneens voor het overschot op deze middelen.
Centrumgemeente Heerlen is door de overige Parkstadgemeenten in 2023 verzocht afspraken te maken teneinde een rechtvaardige financiële regeling te treffen met betrekking tot dit overschot. De notitie “Samen Thuis 2023-2026” is door alle Parkstadcolleges vastgesteld. Daarin zijn voor de komende jaren de ontwikkelingen en uitgangspunten voor Beschermd Wonen beschreven. De rode draad in deze notitie is een verbeterde samenwerking tussen gemeenten met samenwerkende aanbieders. Een nieuwe uitvoeringsagenda 2023-2025 is in december 2023 vastgesteld. Skaeve Huse Gemeente Simpelveld heeft, net als gemeente Voerendaal, de opgave om één Skaeve Huse (1 per 10.000 inwoners) te realiseren. Beide gemeenten hebben hierin de samenwerking gezocht en het perceel aan de Kerkstraat 2 te Ubachsberg als meest geschikt bevonden voor het plaatsen van twee Skaeve Huse. Voor alle partijen is het gunstiger om beide huisjes te clusteren. Op deze manier kunnen de bouw- en aanlegkosten per huisje teruggebracht worden en kan de zorg efficiënter georganiseerd worden door de zorgaanbieder. Gemeente Voerendaal treedt als aanbestedende dienst op voor de gezamenlijke uitvoering van de Skaeve Huse waarbij een kostenverdeling (volgens een 50/50 verdeelsleutel) tussen beide gemeenten is overeengekomen. Naar verwachting start de daadwerkelijke bouw van beide Skaeve Huse medio 2024.
Continu cliëntervaringsonderzoek (CEO) Gemeenten zijn volgens de Wmo 2015 en Jeugdwet verplicht om jaarlijks een cliëntervaringsonderzoek uit te (laten) voeren onder inwoners die gebruik maken of gebruik hebben gemaakt van hulp of ondersteuning. Sinds 2021 is aan het college toegezegd om, in tegenstelling tot voorgaande jaren, te werken met een andere methodiek, namelijk continu cliëntervaringsonderzoek. Vanwege verschillende problemen met de applicaties is het niet gelukt deze methodiek binnen de gemeente Simpelveld te implementeren. In 2024 zal over het jaar 2023 het laatste cliëntervaringsonderzoek uitgevoerd worden door marketing & research bureau MAGIS. De raad zal op de gebruikelijke wijze over deze resultaten geïnformeerd worden evenals de keuze hoe het CEO vanaf 2024 wordt ingeregeld. Jeugdwet Sinds 2015 zijn gemeenten bestuurlijk en financieel verantwoordelijk voor de uitvoering van de Jeugdwet en daarmee voor alle vormen van jeugdhulp, kinderbescherming en jeugdreclassering. De gemeenten in ZuidLimburg werken op dit terrein samen. Voor Simpelveld geldt dat de gemeente Maastricht fungeert als centrumgemeente en zorg draagt voor alle zaken omtrent inkoop, contractering, facturatie en monitoring. Het toegangsproces en de preventieve en voorliggende jeugdhulp worden lokaal uitgevoerd.
Doorontwikkeling inkoop jeugdzorg In 2021 zijn we in Zuid-Limburg begonnen aan de doorontwikkeling van de inkoop jeugdzorg. 2022 heeft in het teken gestaan van verdere uitwerking van de transformatie door het uitwerken en implementeren van een nieuwe inkoopsystematiek. Dit uiteraard na opdrachtverstrekking door en samen met de andere gemeenten in Zuid-Limburg. De regionale aanbesteding ten aanzien van probleem, hoog specialistisch en gedwongen kader:
-67-
Jaarstukken 2023
gesloten en intensieve klinische jeugdhulp (GIKJ) en crisishulp heeft in 2021 en 2022 plaatsgevonden. In 2022 zijn aanbestedingen uitgezet en aanbieders geselecteerd, zodat vanaf 2023 de nieuwe contracten konden worden gesloten en konden ingaan voor wonen en ambulante jeugdhulp (groep en individueel). Het jaar 2023 heeft in het teken gestaan van de implementatie hiervan. Daarnaast is er middels dialoogsessies samen met de zorgaanbieders (drie penvoerders) een ontwikkelagenda vormgegeven. Deze ontwikkelagenda zal de basis vormen voor het jeugdhulplandschap. Uiteindelijk heeft dit geleid tot een nieuwe systematiek die de basiscontracten vervangt voor de komende 10 jaar en dan zijn het enkel de ontwikkelpartners die per subregio verantwoordelijk zijn voor het leveren van ambulante jeugdhulp. In de regio Parkstad wordt de ambulante jeugdhulp door de gemeenten Heerlen, Voerendaal en Landgraaf in een eigen aanbesteding verworven, genaamd JENS, met uitzondering van de ambulante begeleiding bij verblijf. De gemeenten Brunssum, Kerkrade en Simpelveld verwerven het ambulante ontwikkeltraject samen met de gemeenten in Zuid-Limburg. Mede door de vanuit de inhoud gestuurde gemeenschappelijkheden tussen de overige gemeenten is besloten om gezamenlijk het Project ontwikkeltraject ambulant vorm te gaan geven.
Doel is de ontwikkelingen die noodzakelijk zijn om de transformatie in de Jeugdhulp vorm te geven, gezamenlijk aan te pakken en waar mogelijk op elkaar af te stemmen. Hierbij is een gezamenlijke aansturing van groot belang. Doorontwikkeling preventieve en voorliggende jeugdhulp Een van de opdrachten van de transformatie jeugd is het versterken van de sociale (pedagogische) basis. Een stevige pedagogische basis stimuleert de ontwikkeling van kinderen en ondersteunt ouders bij het opvoeden. Een stevige basis draagt bij aan het gezond, veilig en kansrijk opgroeien en helpt bij het omgaan met alledaagse problemen. Het is een belangrijk onderdeel van preventiebeleid voor de jeugd. Het is van belang dat jeugdigen en gezinnen zoveel mogelijk toegerust zijn om (hulp)vragen gezamenlijk en in hun sociale context op te pakken en als dat niet lukt, antwoorden laagdrempelig weten te vinden. De pedagogische basis bestaat uit basisvoorzieningen voor jeugdigen en gezinnen zoals opvang, onderwijs, welzijn, jongerenwerk, sport, jeugdgezondheidszorg en lokale teams met laagdrempelige informatie voor ouders over opvoeden en opgroeien (ook online). We willen meer duidelijkheid geven aan de in de Jeugdwet aan gemeenten gegeven opdracht om het opvoedkundige klimaat in gezinnen, wijken, buurten, scholen en kinderopvang te versterken. Impuls verzorgt sinds 2023 zelf Rots en Watertraining.
Hier leren kinderen zich onafhankelijk op te stellen en eigen keuzes te maken (Rots), maar ook hoe ze met anderen kunnen samenwerken, spelen en leven (Water). Het opvoedcafé is een plek waar je als (aanstaande) ouders naar toe kunt om elkaar te ontmoeten onder het genot van een kopje koffie of een ontbijtje. Ouders kunnen elkaar vragen stellen, ervaringen, informatie en tips delen en elkaar steunen. Ook is er een mogelijkheid om gasten uit te nodigen die iets komen vertellen over diverse thema’s, waaronder gezonde voeding, opvoeden etc. XONAR en Mutsaers XONAR is een van de grootste aanbieders van jeugdhulp in onze regio. In de afgelopen jaren is hun exploitatie verliesgevend geweest. Daarom is al enige tijd de frequentie van de reguliere periodieke gesprekken verhoogd. In samenspraak met de Jeugdautoriteit, die toezicht houdt op de continuïteit in de Jeugdhulp, hebben wij XONAR gevraagd een herstelplan op te stellen dat moet leiden tot een duurzaam herstel van de situatie. Uiteindelijk gaat het erom dat de continuïteit van de jeugdhulp verzekerd is. De zestien gemeenteraden van de jeugdregio Zuid-Limburg hebben allemaal ingestemd met het herstelplan van jeugdzorgaanbieder XONAR. Dat betekent dat de gemeenten samen, maximaal een bedrag van € 8 miljoen ter beschikking hebben gesteld aan XONAR.
Met deze éénmalige financiële bijdrage kan XONAR een herstelplan uitvoeren om tot een duurzaam gezonde organisatie te komen. Op 23 oktober 2023 heeft een delegatie van de G16 uitvoerig met de bestuurder en een delegatie van de RvT van XONAR gesproken over de gevoelens van de gemeenteraden en de ingediende moties en amendement. Zowel de gevoelens van de gemeenteraden als de strekking van moties en amendement zijn verwerkt in een brief met voorwaarden die door XONAR voor akkoord is ondertekend. Wet verbeterde beschikbaarheid zorg voor jeugdigen In 2021 is een start gemaakt met de uitvoering van de eisen vanuit het rijk ten aanzien van het landelijk programma Zorg voor de Jeugd en de nieuwe Wet betere beschikbaarheid zorg voor jeugdigen. Met de Wet verbeterde beschikbaarheid zorg voor jeugdigen stelt de landelijke overheid eisen ten aanzien van het verantwoord opdrachtgeverschap. Het rijk wil hierbij vergaande regionale samenwerking. Strekking van de wet is namelijk dat binnen één regio één uitvoeringsvariant voor inkoop en verantwoording van jeugdhulp wordt gehanteerd. Hiervoor is in 2021 een regiovisie jeugdhulpregio Zuid-Limburg opgesteld. In 2023 is een nieuwe
-68-
Jaarstukken 2023
regiovisie opgesteld. Tevens is het beleidskader 2023-2028 voor de jeugdregio Zuid-Limburg opgesteld. Het gedachtegoed van de transformatie staat hierbij centraal. In 2024 zal de besluitvorming door de raad plaatsvinden. De hervormingsagenda Het huidige jeugdstelsel is niet houdbaar, vandaar dat het ministerie van VWS, zorgaanbieders, cliënten(vertegenwoordigers), professionals en de VNG de Hervormingsagenda Jeugd 2023-2028 hebben opgesteld om de hulpverlening te verbeteren en het jeugdstelsel beheersbaar te maken. De Hervormingsagenda Jeugd is op 19 juni 2023 definitief vastgesteld, ondertekend en aangeboden aan de Tweede Kamer en Eerste Kamer. De definitieve vaststelling van de Hervormingsagenda Jeugd betekent dat alle partijen in volle vaart aan de slag gaan met de grootste hervorming van de jeugdzorg sinds 2015. De Hervormingsagenda is een beleidsagenda die een maatschappelijke beweging wil stimuleren, zodat voor jeugdigen die dat nodig hebben blijvend hulp beschikbaar is. De vraag naar jeugdhulp kan, zoals gezegd, niet los worden gezien van (de situatie van) het gezin waarin een jeugdige opgroeit: armoede, schulden, huisvestingsproblematiek, onderwijs, de druk van de prestatiemaatschappij en problematiek van ouders, maar is domein overstijgend. De uitvoering van de hervormingsagenda staat de komende jaren centraal.
Regionaal zijn we bezig met het opstellen van een implementatieplan. De hervormingsagenda zal ook landen in de Wet verbetering zorg voor jeugdigen. Ook is er een regionale werkgroep gestart omtrent de hervormingsagenda. Jeugd- en jongerenwerk In 2022 en 2023 heeft de focus gelegen op het jongere kind (denk aan preventief aanbod basisscholen op thema’s zoals weerbaarheid en pesten en dorpskinderen (tussen de 225-290 kinderen per kwartaal)). In de aanloop naar het nieuwe jaar wordt de doelgroep uitgebreid. Door een doorlopende lijn van aanbod te organiseren in de opvang en begeleiding van kinderen en jeugdigen, ontstaat er meer grip op de doelgroep. Doel hiervan is ook het opbouwen van een basis voor het voorliggend veld van jeugd. Middels een nieuwe jeugd- en jongerenwerker met meer ervaring willen we dit krachtig neerzetten. In 2023 zijn er plannen gemaakt voor een jongerenontmoetingsplaats. Doordat de levering verlaat is, is de JOP niet meer in 2023 geplaatst maar op 22 mei 2024.
KENGETALLEN Uitkeringsgerechtigden per trede participatieladder* - Trede 1: Geïsoleerd - Trede 2: Sociale contacten buiten de deur - Trede 3: Deelname georganiseerde activiteiten - Trede 4: Onbetaald werk - Trede 5: Betaald werk met ondersteuning Niet ingedeeld** Wet Sociale Werkvoorziening (Wsw) - Taakstelling/gerealiseerde arbeidsplaatsen Hulpvragen Wmo - binnengekomen bij de gemeente - binnengekomen bij d’r Durpswinkel Maatschappelijk Werk - uren maatschappelijk werk Ouderenwerk - uren ouderenwerk
Bron Kompas
2018 134
2019 141
2020 145
2021 2022*** 2023*** 130 109
Kompas Kompas
1,1% 31,4%
0,7% 34,8%
2,8% 37,2%
0% 35,4%
n.b. n.b.
Kompas
25,8%
26,2%
21,4%
21,5%
n.b.
Kompas
29,4%
24,1%
20%
18,5%
n.b.
Kompas
10,4%
5,0%
8,3%
7,7%
n.b.
Kompas
n.v.t.
n.v.t.
10,3%
16,9%
n.b.
WOZL
100,52
97,29
85,82
80,83
n.b.
402
486
543
580
547
565
416
593
356
233
526
588
Impuls
1.937
2.017
2.217
3.278
3.806
2.000
Impuls
916
771
920
633
379
916
Zorg-Ned/ Gemeente Impuls
-69-
Jaarstukken 2023
* Tredes participatieladder: - Trede 1 Geïsoleerd: Heeft niet of nauwelijks contact met anderen dan huisgenoten. - Trede 2 Sociale contacten buiten de deur: Heeft minimaal één keer per week fysiek contact met mensen die geen huisgenoten zijn. - Trede 3 Deelname aan georganiseerde activiteiten: Neemt deel aan activiteiten in georganiseerd verband zoals verenigingen of opleiding. - Trede 4 Onbetaald werk: Doet onbetaald werk. - Trede 5 Betaald werk met ondersteuning: Heeft een arbeidscontract met een werkgever of is zzp’er en ontvangt daarbij ondersteuning. ** Uitkeringsgerechtigden waarvan nog niet is bepaald in welke trede hij/zij wordt opgenomen. *** ISD Kompas werkt sinds 2022 niet meer met de participatieladder, derhalve worden deze kengetallen dan ook niet meer geregistreerd. Vanaf 2023 wordt een indeling gemaakt naar arbeidsfitheid. Deze kengetallen zullen bij het opstellen van de begroting 2025 worden verwerkt in een nieuwe tabel o.b.v. arbeidsfitheid i.p.v. de kengetallen uit de participatieladder.
Wat heeft het gekost? BATEN EN LASTEN
La s ten excl . kvs t. & ka pi ta a l l s t. Ba ten Saldo excl. kvst. & kap. lst. La s ten kos tenverdeel s ta a t Ka pi ta a l l a s ten Saldo van baten en lasten Toevoegi ngen Onttrekki ngen Gerealiseerd / geraamd resultaat
Rekening Begroting Rekening Begroting Begroting Begroting 2022 2023 2023 2024 2025 2026 12.350.194 12.211.517 14.384.927 11.929.274 11.744.174 11.746.368 3.265.707 2.898.510 3.465.824 2.367.350 2.461.980 2.699.610 -9.084.488 -9.313.007 -10.919.102 -9.561.924 -9.282.194 -9.046.758 572.803 688.299 636.465 737.240 737.240 737.240 37.997 41.512 35.915 35.349 73.568 80.706 -9.695.287 -10.042.818 -11.591.483 -10.334.513 -10.093.002 -9.864.704 0 67.000 67.000 0 0 0 0 67.187 134.346 0 0 0 -9.695.287 -10.042.631 -11.524.137 -10.334.513 -10.093.002 -9.864.704
-70-
Jaarstukken 2023
In onderstaande tabel is het saldo van baten en lasten op productniveau weergegeven: Rekening 2022 Saldo van baten en lasten: 6.1 s a menkra cht en burgerpa rti ci pa ti e jeugdzorg / a l gemene voorzi eni ngen WMO / a l gemene voorzi eni ngen ki nderopva ng jeugd- & jongerenwerk s ubs i di es jeugd vl uchtel i ngen mfc Op de Boor 6.2 Toega ng en eers tel i jns voorzi eni ngen eers tel i jns l oket - toega ng tot zorg Jeugdhul p / toega ng en eers tel i jns voorzi eni ngen 6.3 i nkomens regel i ngen i nkomen s oci a l e zorg 6.4 WSW en bes chut werk bes chut werk 6.5 a rbei ds pa rti ci pa ti e a rbei ds pa rti ci pa ti e 6.6 ma a twerkvoorzi eni ngen (WMO) WMO / ma a twerkvoorzi eni ngen ma teri eel en woondi ens ten WMO / ma a twerkvoorzi eni ngen vervoers di ens ten 6.71a hui s houdel i jke hul p WMO WMO / Hui s houdel i jke hul p WMO / Hui s houdel i jke hul p (PGB) 6.71b Begel ei di ng WMO WMO / Begel ei di ng 6.71d Overi ge ma a twerka rra ngementen (WMO) WMO / Overi ge ma a twerka rra ngementen 6.72a Jeugdhul p begel ei di ng Jeugdhul p / PGB Jeugdhul p / Begel ei di ng 6.72b Jeugdhul p beha ndel i ng Jeugdhul p / Beha ndel i ng a mbul a nt 6.72d Jeugdhul p zonder verbl i jf overi g Jeugdhul p / Ma a twerka rra ngementen overi g 6.73a Pl eegzorg Jeugdhul p / Pl eegzorg met verbl i jf 6.73b Gezi ns geri cht Jeugdhul p / Gezi ns geri cht 6.73c Jeugdhul p met verbl i jf
overi g Jeugdhul p met verbl i jf overi g 6.74a Jeugd beha ndel i ng GGZ zonder verbl i jf Jeugd / Beha ndel i ng GGZ zonder verbl i jf 6.81a Bes chermd wonen (WMO) WMO / Bes chermd wonen 6.81b Ma a ts cha ppel i jke- en vrouwenopva ng (WMO) WMO / Ma a ts cha ppel i jke- en vrouwenopva ng 6.82a Jeugdbes chermi ng Jeugdbes chermi ng 6.82b Jeugdrecl a s s eri ng Jeugdrecl a s s eri ng Gerealiseerd / geraamd resultaat
Begroting 2023
Rekening 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
-135.474 -573.149 64.174 0 -16.295 630.673 -22.581
-160.682 -721.479 -8.658 0 -17.180 586.942 -27.039
-155.090 -777.203 -8.453 0 -16.771 657.915 -90.258
-171.572 -752.093 -13.028 0 -18.660 -18.862 -24.423
-172.332 -780.443 -10.911 0 -18.660 -18.862 -45.677
-173.112 -784.943 -9.588 0 -18.660 -18.862 -47.023
-415.346 0
-617.562 -3.050
-501.499 -108
-424.699 -3.052
-424.699 -3.032
-424.699 -3.002
-136.866 -1.316.440
-414.490 -612.295
-311.399 -1.377.251
-343.370 -805.011
-352.670 -814.311
-362.400 -824.041
-2.387.854
-2.343.901
-2.346.139
-2.135.005
-1.919.345
-1.586.495
-297.713
-461.350
-208.974
-355.170
-364.470
-374.200
-174.189
-103.018
-191.787
-102.636
-102.636
-62.636
-154.674
-209.863
-180.039
-213.933
-226.953
-239.483
-1.006.415 -117.688
-941.733 -127.912
-1.136.211 -147.070
-1.067.001 -127.865
-1.167.001 -127.865
-1.167.001 -127.865
-412.579
-470.252
-554.680
-484.901
-484.901
-484.901
-103.071
-4.401
-4.731
-4.125
-4.097
-4.092
-47.576 -3.060.313
-65.901 -781.916
-51.314 -816.721
-67.008 -779.948
-67.008 -773.458
-67.008 -766.978
0
-919.528
-1.176.112
-917.243
-719.613
-811.983
0
-256.046
-230.957
-178.250
-178.250
-178.250
0
-241.926
-111.621
-241.389
-239.379
-237.379
0
-40.750
-62.313
-40.647
-40.307
-39.967
0
-812.075
-1.438.782
-810.006
-803.276
-796.536
0
-33.081
-206.527
-33.034
-32.764
-32.494
-11.912
-41.450
-12.365
-9.824
-9.824
-32.354
0
-11.010
-1.333
-11.010
-11.010
-11.010
0
-170.282
-133.300
-169.838
-168.428
-167.018
0 -10.930 -389 -10.910 -10.820 -9.695.287 -10.042.818 -11.591.483 -10.334.513 -10.093.002
-10.724 -9.864.704
-71-
Jaarstukken 2023
MUTATIES IN RESERVES In programma 0 zijn de volgende mutaties in reserves met betrekking tot dit programma geraamd. Rekening 2022
Begroting 2023
Toevoegingen (lasten) res erve s chul dhul pverl eni ng 67.000 Subtotaal toevoegingen 0 67.000 Onttrekkingen (baten) res erve covi d-19 t.b.v. regel i ng tegemoetkomi ng energi ekos ten) res erve s oci a a l domei n / i nzet t.b.v. Xona r 67.187 Subtotaal onttrekkingen 0 67.187 Totaal 0 -187
Rekening 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
67.000 67.000
0
0
0
67.159 67.187 134.346 -67.346
0 0
0 0
0 0
INVESTERINGEN In de programmabegroting waren voor 2023 geen investeringen voorzien. Naast het investeringsprogramma 2023 is in het verslagjaar nog een aantal investeringen uitgevoerd c.q. afgerond uit eerdere jaren. Voor dit programma betreft het: − Verbouwing accommodatie Op de Boor Via de berap najaar 2023 is het budget voor de verbouwing van accommodatie Op de Boor bijgesteld op basis van de uitkomsten van het bouwteam overleg met de aannemer. In het dienstjaar is € 39.486 besteed. In april 2024 zijn de daadwerkelijke bouwwerkzaamheden gestart. VERSCHILLENANALYSE De voornaamste verschillen tussen de rekening en de begroting 2023 (na wijziging) zijn de volgende (verklaring verschil tussen het ‘Saldo excl. kvst./kap.’): Omschrijving ▪ Product inkomen/sociale zorg/arbeidsparticipatie: uit de jaarstukken van Kompas blijkt een voordeel. Voor een verdere toelichting verwijzen wij naar het betreffende raadsvoorstel met bijlagen, zoals dat in de raadsvergadering van 20 juni stond geagendeerd. Verder dient een deel van de in 2022 en 2023 ontvangen inburgeringgelden aan het Rijk te worden geretourneerd, omdat hiervan geen gebruik is gemaakt. Door Kompas is de regeling energietoeslag uitgevoerd. De middelen zijn via de algemene uitkering (programma 0) in 2022 en 2023 aan gemeenten gecompenseerd. Per saldo heeft dit geresulteerd in een overschot.
De daadwerkelijk kosten voor de energietoeslag 2023 hebben € 532.228 bedragen. ▪ Product vluchtelingen: als gevolg van de oorlog in Oekraïne worden er binnen onze gemeente vluchtelingen opgevangen. De kosten die hiermee gemoeid zijn worden door het Rijk volgens vaste landelijke afspraken gecompenseerd. Ten opzichte van de directe lasten is er sprake van een aanzienlijk voordeel. Dit voordeel is hoger dan in de berap najaar 2023 was voorzien. ▪ Product wmo-totaal: sinds 2015 zijn gemeenten verantwoordelijk voor een groot aantal extra taken in het kader van de wmo (-begeleiding). In totaliteit is er sprake van een overschrijding. Mogelijk mede als gevolg van de aanzuigende werking van het abonnementstarief. ▪ Product jeugdzorg-totaal: bij de jeugdzorg is sprake van een openeinderegeling. De uitgaven kunnen jaarlijks fluctueren. Het beroep op jeugdzorg is de afgelopen decennia sterk gestegen. Met ingang van 2022 is het woonplaatsbeginsel voor de jeugdzorg ingevoerd. Het beschikbare budget bleek in 2023 ontoereikend, mede doordat in het
-72-
Voordeel
Nadeel
262.907
72.427
532.228
66.641
212.662
Jaarstukken 2023
verslagjaar over het de jaren 2017 tot met 2022 een nabetaling in rekening wordt gebracht van € 175.657. Totaal
329.548
888.761 1.706.078
Wat zijn de risico’s? De volgende financiële risico’s kunnen worden benoemd: − Sociaal domein: zorgplicht en openeinderegelingen − Lagere rijksbijdrage gebundelde uitkering door daling aantal cliënten (Kompas) − Ontwikkeling wsw-populatie (WOZL/WSP Parkstad) Voor een nadere toelichting van de risico’s zie de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing.
-73-
Jaarstukken 2023
Programma 7. Volksgezondheid en milieu Onder dit programma vallen de volgende taakvelden: Volksgezondheid, riolering, afval, milieubeheer en begraafplaatsen.
Strategische visie In de Strategische visie 2013-2023 staat een viertal speerpunten benoemd. De beleidsvelden in dit programma hebben met name een relatie met het volgende speerpunt: Blijven wonen (met benodigde basisvoorzieningen) - Leefbaarheid en veiligheid worden gewaarborgd; - De kernen zijn aanvullend aan elkaar voor wat betreft de basisvoorzieningen: niet elke voorziening is in elke kern aanwezig; - Basisvoorzieningen zijn beschikbaar, fysiek of op een andere wijze: de gemeente faciliteert dit; - De basisvoorzieningen zijn van een goede kwaliteit; - De ruimtelijke omgeving krijgt een sterke kwaliteitsimpuls en behoudt het groene karakter. Participatie (burgers, ondernemers en maatschappelijke organisaties) - Inzetten op samenwerking met maatschappelijke actoren; - Kracht van de maatschappij benutten; - Vraag en aanbod van burgers met elkaar verbinden; - Trots zijn op wat ‘we’ doen: laten zien welke kracht onze burgers hebben; - Inzetten op samenredzaamheid en leefbaarheid.
College-agenda Zoals aangegeven in Programma 0 wordt voor wat betreft de College-agenda verwezen naar de op 29 september 2022 aan de raad toegezonden Raadsinformatiebrief inzake de Collegeagenda 2022-2026.
Wat wilden we bereiken? HOOFDAMBITIE De verdere vertaling van de genoemde speerpunten naar dit programma wordt tot uitdrukking gebracht in de volgende hoofdambities: 1.
2.
3.
Het blijven garanderen van de milieukwaliteit voor onderdelen als bodem, geluid, gezondheid en veiligheid; het voldoen aan de (wettelijke) milieukwaliteiten en dat voor de toekomst zo houden; het behalen van de wettelijke eisen op het gebied van lucht, geluid, water, bodem, afval, veiligheid en risico’s. Aansluitend op de basismilieukwaliteit voortdurend zoeken naar kansen om de leefkwaliteit, en op de langere termijn de duurzaamheid, te verbeteren: het verhogen van de milieukwaliteit draagt bij aan een aantrekkelijke woon-, werk- en recreatieve omgeving; per gebied wordt gestreefd naar verschillende milieu- en leefkwaliteitskenmerken, passend bij de kenmerken en mogelijkheden van de gebieden. Bewust maken van de eigen verantwoordelijkheid van burgers door in te zetten op preventie (inclusief communicatie) over o.a. gezondheid, veilig wonen en ouder worden.
-74-
Jaarstukken 2023
BELEIDSINDICATOREN Aan de hand van de volgende verplichte beleidsindicatoren worden de maatschappelijke effecten toegelicht die met dit programma worden beoogd: Indicator
Eenheid
Bron
Realisatie Realisatie Realisatie Realisatie 2018 2019 2020 2021
Realisatie Realisatie 2023 2022 SPV NL
Omvang huishoudelijk restafval Hernieuwbare elektriciteit
Kg. per inwoner
CBS
112,1
114,7
121,7*
121,5
113,4
115,0
n.b. ****
%
RWS
11,9
13,8
19,6
n.b.
19,1**
n.b.
n.b.
* De omvang van het huishoudelijk restafval is in 2020 hoger vanwege het thuiswerken en sluiting van de horeca i.v.m. de Covid-19 pandemie. **De Nederlandse cijfers over 2022 zijn nog niet bekend omdat het CBS deze nog moet binnenkrijgen van de gemeenten. ***De Nederlandse cijfers over 2023 zijn nog niet bekend omdat het CBS deze nog moet binnenkrijgen van de gemeenten.
Om de realisatie van de hoofdambities van dit programma te kunnen meten, zijn deze vertaald naar de volgende indicator: Indicator
Bron (***)
Streefwaarde
Realisatie 2015
Realisatie 2017
Realisatie 2019
Realisatie 2021
Beste van Parkstad
Milieuoverlast *
Burgerondz. Parkstad Limburg Burgerondz. Parkstad Limburg
2,7
1,5
2,7
2,6
2,7
2,7
Uitvraag gebeurt niet meer via Burgerondz. m.i.v. 2020
18%
20%
14%
n.b.**
Uitvraag gebeurt niet meer via Burgerondz. m.i.v. 2020
Negatieve gezondheidsbeleving
* De score wordt weergegeven op een schaal van 0 (= komt niet voor) tot 10 (= komt heel vaak voor) ** Percentage dat de eigen gezondheidsbeleving als matig of slecht waardeert. Indicator wordt niet meer uitgevraagd via het Burgeronderzoek ***Burgeronderzoek Parkstad Limburg wordt tweejaarlijks uitgevoerd, derhalve wordt bovenstaand niet de realisatie van elk jaar weergegeven. Medio januari 2024 heeft i.s.m. andere Parkstad-gemeenten het Burgeronderzoek plaatsgevonden, waarvan begin juni 2024 de resultaten bekend worden gemaakt via https://parkstad.incijfers.nl. Het is ons streven om uw raad op de hoogte te brengen van de behaalde resultaten alvorens de publicatie van deze resultaten plaatsvindt op PinC (=Parkstad in Cijfers). De resultaten zullen in de programmabegroting 2025 worden verwerkt.
Indicator
Bron
Energiebesparing woningen: - gas Klimaatmonitor RWS - elektriciKlimaatteit monitor RWS EnergieRWS opwekking (hernieuwbare energie)
Realisatie 2015
Realisatie 2017
Realisatie 2019
Realisatie 2021
Realisatie 2022
Realisatie 2023
n.b.
n.b.
14,3%
n.b.
26,3%
n.b.*
n.b.
n.b.
12%
n.b.
7,5%
n.b.*
n.b.
n.b.
6,9%
8,9%
n.b.
n.b.*
*Ten behoeve van de indicatoren energiebesparing en energieopwekking zijn geen recentere data beschikbaar dan de laatstbenoemde indicatoren in bovengenoemde tabel.
-75-
Jaarstukken 2023
KADERSTELLENDE BELEIDSNOTA’S Het beleid in Simpelveld met betrekking tot dit programma is onder meer vastgelegd in de volgende documenten: 1. Strategische visie 2013-2023 gemeente Simpelveld (2013); 2. College-agenda 2022-2026 (2022); 3. Gemeentelijk Watertakenplan 2020-2024 (2019); 4. Basisrioleringsplan Zuiveringskring Wijlré (2018); 5. Grondstoffenplan 2022-2026 (2022); 6. Uitvoerings- en Handhavingsbeleid en uitvoeringsprogramma voor de VTH-taken in de fysieke omgeving (2023); 7. Regionaal gezondheidsbeleid “Zuid blinkt uit” (2019); 8. Beleidsnotitie “Samen Actief Sport- en beweegbeleid 2018-2021 Gemeente Simpelveld” (2018). 9. Transitievisie Warmte 1.0 (2021)
Wat zouden we doen? Prioriteiten Gezondheidsbeleid
Thematiek duurzaamheid/klimaat
Project Aanpak zwerfafval
Project Parkstad Limburg Energie Transitie (PALET)
Doelstellingen De achterstand van Zuid-Limburg op het gebied van gezondheid aanzienlijk inlopen, zodat meer Zuid-Limburgse kinderen een kansrijke start krijgen.
Activiteiten - Uitvoering geven aan het regionaal gezondheidsbeleid “Zuid springt eruit” (Trendbreuk); - Uitvoering geven aan het Regionaal Preventieakkoord ZuidLimburg en de lokale preventieagenda van gemeente Simpelveld 2021-2023. Toekomstbestendig regionaal/lokaal - Oriëntatie hoe op regionale-/ klimaatbeleid ontwikkelen. lokale schaal invulling kan worden gegeven aan de totstandkoming van toekomstbestendig klimaatbeleid, zoals is vastgesteld in de Klimaatadaptatie strategie Parkstad Limburg; - Fase 3 is gestart waarbij geanticipeerd is op kandidatuur van de Einstein Telescoop en de voortgang van het project Windenergie Parkstad-Zuid. Tijdens de looptijd van het project - Door de beëindiging van het door “Extra aanpak zwerfafval in de periode Nedvang ter beschikking gestelde 2013-2022” is het zwerfafval zwerfafvalbudget wordt het structureel teruggedrongen door project low-budget voortgezet. gedragsverandering van inwoners en bezoekers aan onze gemeente. Doelstelling/ambitie om als regio - Het Uitvoeringsprogramma Parkstad in 2040 energieneutraal te PALET 2022-2026 heeft tot op zijn. heden geen prioriteit gehad omdat andere zaken meer acute aandacht vroegen, waaronder de RES en TVW. Wel is het RUDproject voor PALET 3.0, dat in 2019 is gestart, in afrondende fase en geëvalueerd. Dit RUDproject heeft als doel om
-76-
Jaarstukken 2023
Prioriteiten
Thematiek stikstof/PFAS
Doelstellingen
Activiteiten energiebesparing bij bedrijven te realiseren. RUD Zuid-Limburg heeft bij bedrijven energiescans uitgevoerd en daaropvolgend geadviseerd in eventueel te treffen maatregelen. Ontwikkelingen en regelgeving volgen, - Thematiek stikstof. mede in relatie tot Simpelveldse projecten.
Wat hebben we gedaan? Gezondheidsbeleid In 2023 is het regionale werkprogramma Trendbreuk geactualiseerd en opgezet voor de komende vier jaren. Voortzetting en borging van Kansrijke Start is een majeur thema. Daarnaast is in 2023 met name de invoering en uitwerking van IZA en GALA opgepakt. Dit in regionale samenwerking binnen de regio ZL met aandacht voor de lokale uitvoering. De plannen van aanpak zijn voorbereid en inmiddels vastgesteld en goedgekeurd. De financiële basis is gelegd voor de periode 2024-2026. Tevens is in 2023 een start gemaakt met het in kaart brengen en actualiseren van de lokale sociale basis. Hierin is gezondheid een belangrijk thema. Het regionaal gezondheidsbeleid ‘Zuid springt er uit’ is met een jaar verlengd en zal in 2024 worden vernieuwd met aansluiting op de ontwikkelingen Trendbreuk, GALA en IZA. Gezonde basisschool van de Toekomst Zie ook programma 4, Onderwijs Thematiek duurzaamheid/klimaat Regionale Energie Strategie (RES) Nederland heeft de internationale klimaatafspraken van Parijs uit 2015 in 2019 vertaald in een Nederlands Klimaatakkoord. Eén van de afspraken uit het Nationaal Klimaatakkoord is dat 30 energieregio’s in Nederland in kaart brengen waar en hoe de beste duurzame elektriciteit door middel van zonne- en windenergie op land opgewekt kan worden en onderzoeken hoe huishoudens van het aardgas af kunnen.
De RES-regio Zuid-Limburg heeft op 1 juli 2021 de RES 1.0 (Regionale Energie Strategie) bij het Rijk ingediend. Met een bod van 1.3 terawattuur (TWh) duurzaam opgewekte energie (zonne- en windenergie) draagt de RES Zuid-Limburg haar steentje bij aan de landelijke opgave van 35 TWh. Dit strategische visiedocument is door alle gemeenteraden, Provinciale Staten en het algemeen bestuur van het Waterschap vastgesteld. Momenteel loopt de uitvoering van de doelstellingen achter op schema. Dit heeft te maken met substantiële veranderingen van uitgangspunten en (beleids)kaders voor met name windenergie en zon-op-land. Zo heeft Provincie Limburg op 18 januari 2023 een Wijzigingsverordening van de Omgevingsverordening Limburg 2014 vastgesteld, waarin zij een beschermingsgebied Einstein Telescope heeft aangewezen, waarbinnen geen activiteiten zijn toegelaten die trillingen kunnen veroorzaken die een nadelig effect kunnen hebben op de werking van de Einstein Telescope. Ook verbiedt de wijzigingsverordening een aanvang te maken met activiteiten die te maken hebben met het plaatsen of hebben van een windturbine. Daarmee heeft Provincie Limburg de verdere ontwikkeling van Windenergie Parkstad-Zuid uitgesloten.