7 24-37 Bijlage 2 Concept jaarstukken 2023 SPL_181761

DB 24 april 2024 Bijlage 4.1.1

Concept jaarstukken 2023

Inhoud 1.

Inleiding en samenvatting ............................................................................................................ 4 1.1 Kernagenda .................................................................................................................................. 4 1.2 Speerpunten ................................................................................................................................. 5 1.3 Samenvatting van de financiën in 2023 ..................................................................................... 6 1.4 Voorstel resultaatbestemming 2023 .......................................................................................... 8

2.

Programma Kerntaken .................................................................................................................. 9 2.1 Concrete activiteiten en resultaten in 2023 ............................................................................... 9 2.1.1 BC Ruimte en Mobiliteit ........................................................................................................... 9 2.1.2 BC Duurzaamheid ................................................................................................................... 12 2.1.3 BC Economie en Toerisme ...................................................................................................... 16 2.1.4 BC Wonen en Herstructurering.............................................................................................. 20 2.1.5 BC Sociaaleconomische Structuurversterking ..................................................................... 32 2.1.6 Grensoverschrijdende Samenwerking .................................................................................. 35 2.2 Financieel overzicht programma Kerntaken ........................................................................... 37 2.2.1 Werkbudgetten .......................................................................................................................

38 2.2.2 Regionale Initiatieven ............................................................................................................ 39 2.2.3 Cofinanciering door derden van kernactiviteiten ................................................................ 39 2.2.4 Formatie en bezetting programma activiteiten .................................................................. 39 2.2.5 Financiering en afschrijving buitenring ................................................................................ 39

3.

Programma Flexibele Schil ......................................................................................................... 40 3.1 Administratie zonnepanelen .................................................................................................... 40

4.

Algemene dekkingsmiddelen ..................................................................................................... 41 4.1 Gemeentelijke bijdrage Kerntaken .......................................................................................... 41

5.

Overhead, bedrijfsvoering en frictiebudget .............................................................................. 42 5.1 Ontwikkeling bedrijfsvoering ................................................................................................... 42 5.2 Loonkosten, formatie en bezetting ......................................................................................... 43 5.3 Frictiebudget .............................................................................................................................. 43 5.4 Rechtmatigheid ......................................................................................................................... 44

6.

Bedrag heffing vennootschapsbelasting ................................................................................... 45

7.

Onvoorzien ................................................................................................................................... 45

8.

Mutatie reserves .......................................................................................................................... 45

9.

Paragrafen .................................................................................................................................... 45 9.1 Weerstandsvermogen en risicobeheersing ............................................................................. 45 9.2 Financiering................................................................................................................................ 47 9.3 Wet Open Overheid ................................................................................................................... 49 2

10.

Balans ....................................................................................................................................... 50

11.

Overzicht baten en lasten 2023 .............................................................................................. 52

12.

Toelichtingen ........................................................................................................................... 53

12.1 Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling ............................................................ 53 12.2 Toelichtingen op de balans per 31 december 2023 ................................................................ 55 12.3 Toelichting op het overzicht van baten en lasten ................................................................. 91 12.4 Analyse begrotingsafwijkingen en begrotingsrechtmatigheid........................................... 98 12.5 Gebeurtenissen na balansdatum ............................................................................................ 98 13.

SiSa ........................................................................................................................................... 99

14.

Taakvelden ............................................................................................................................... 99

15.

Rechtmatigheidsverklaring .................................................................................................. 100

16.

Bijlagen ................................................................................................................................... 101

3

1. Inleiding en samenvatting 1.1 Kernagenda In het kader van herijking van de taken van Stadsregio Parkstad Limburg is in 2021 de Gemeenschappelijke Regeling aangepast. Er zijn twee nieuwe bestuurscommissies en onderliggende overlegstructuren ingesteld; een bestuurscommissie Duurzaamheid en een bestuurscommissie Sociaal Economische Structuurversterking (SES); de afzonderlijke bestuurscommissies Ruimte en Mobiliteit zijn samengevoegd tot één bestuurscommissie Ruimte & Mobiliteit. Het thema grensoverschrijdende samenwerking (GROS) is formeel aan de portefeuille van het Dagelijks Bestuur toegevoegd. Governance De regionale samenwerking Stadsregio Parkstad Limburg krijgt vorm via een gemeenschappelijke regeling van de 7 colleges. Deze bestaat uit het Dagelijks Bestuur (zijnde de 7 burgemeesters), het Algemeen Bestuur (zijnde het DB + 7 wethouders) en de thematische bestuurscommissies (bestaande uit de betreffende portefeuillehouders). Deze constructie is een antwoord op het vraagstuk van de democratische legitimatie van het regiobestuur, aangezien de reguliere verantwoordingslijnen gehandhaafd blijven. De vertegenwoordigers in de bestuurlijke gremia leggen immers o.a. verantwoording af aan het eigen college en de eigen raad. Het Dagelijks Bestuur heeft algemene taken op het terrein van regionale samenwerking.

Het is verantwoordelijk voor het Parkstad Bureau (P&O, Financiën en Organisatie), organisatie van de bestuurlijke samenwerking (Governance), grensoverschrijdende samenwerking en verdeling van middelen. Daarnaast heeft het Dagelijks Bestuur de verantwoordelijkheid voor het leggen van dwarsverbanden en het initiëren/uitvoeren van overkoepelende activiteiten (bestuurscommissies-overstijgende onderwerpen). In de regionale samenwerking is er een cruciale rol weggelegd voor de inhoudelijke bestuurscommissies (BC’ s), samengesteld uit de portefeuillehouders van de deelnemende gemeenten. De bestuurscommissies zijn gegroepeerd rondom de zes kernthema’s: • • • • • •

Wonen en Herstructurering Ruimte en Mobiliteit Duurzaamheid Economie en Toerisme Sociaal Economische Structuurversterking Grensoverschrijdende Samenwerking (DB)

Binnen deze thema’s wordt gewerkt aan verschillende soorten taken: 1. 2. 3. 4. 5.

Platform voor (bestuurlijke) afstemming Regionale beleidsontwikkeling Programmasturing Monitoring en instrumentontwikkeling Lobby & fondsvorming

Het regiobureau faciliteert het Dagelijks Bestuur, Algemeen Bestuur en de bestuurscommissies, zowel inhoudelijk als logistiek en heeft daarvoor structureel middelen beschikbaar via de regiobijdragen. In de jaarstukken wordt verslag gedaan van de in 2023 uitgevoerde activiteiten in relatie tot de in 2023 beschikbaar gestelde middelen. De jaarstukken bestaan uit 2 delen: Het jaarverslag 2023 met een inhoudelijke en financiële verantwoording ingedeeld naar de in de begroting 2023 opgenomen programmastructuur en aangevuld met de verplichte paragrafen. De jaarrekening 2023 ingedeeld in de balans en het overzicht van baten en lasten, inclusief toelichtingen en verplichte bijlagen Sisa en taakveldenoverzicht.

4

1.2 Speerpunten In het jaarplan van Stadsregio Parkstad Limburg wordt elk jaar een aantal speerpunten benoemd, als focus binnen het takenpakket. Deze speerpunten zijn bureaubreed en worden elk jaar door zowel het Dagelijks Bestuur als de bestuurscommissies geselecteerd. 1.

Een nieuwe Regio Deal Op 17 februari 2023 is bekend geworden dat Stadsregio Parkstad Limburg opnieuw voor een Regio Deal is geselecteerd, ter waarde van €25 miljoen. Het sluiten van een nieuwe Regio Deal was hét speerpunt voor 2023. Deze Regio Deal is op 1 november 2023 bezegeld. Medio december zijn de eerste 11 projecten geselecteerd voor een bijdrage uit de Regio Deal. Gedurende het jaar zijn (thematische) workshops en een nieuwe conferentie Brede Welvaart over ‘economie en brede welvaart’ georganiseerd. Daarnaast is de brede maatschappelijke coalitie in Parkstad een tweetal keer bij elkaar gekomen. Ook zijn er meekoppelkansen ontvangen uit de Winkelimpuls (€2,5 miljoen), Woningbouwimpuls (€1,25 miljoen), Startbouwimpuls (€5,7 miljoen) en het Volkshuisvestingsfonds (€38 miljoen).

2.

Nieuw narratief In 2023 is gestart met de uitwerking van het nieuwe narratief. Dit heeft geleid tot een eerste versie van het nieuwe narratief in december. Daarnaast is de rapportage Elke Regio Telt! uitgekomen, en heeft een plek gekregen op de nationale politieke agenda.

3.

Uitvoering en voortgang Regio Deal 1.0 Terwijl er al hard gewerkt wordt aan een nieuwe Regio Deal, zijn de projecten uit de eerste Regio Deal nog niet afgerond. Verschillende projecten zijn langjarig van aard en lopen nog enkele jaren door. Deze projecten zijn het bewijs van het succes van de regionale aanpak. De voortgang wordt bewaakt vanuit de afgegeven projectbeschikkingen en meegenomen in de monitoring en sturing op de nieuwe Regio Deal. Waar mogelijk wordt in bestaande projecten gestuurd op kwaliteitsverbetering en versnelling van de realisatie. In 2023 is een afsprakenkader vastgesteld tussen Gedeputeerde Staten en het DB over de afronding van de Regio Deal 1.0, is een afrondende rapportage voor het ministerie van Binnenlandse Zaken en de Provincie Limburg opgesteld en is een opdracht verstrekt aan een extern bureau voor een onafhankelijke evaluatie.

4. Realisatiekracht, samenwerking en integraliteit De verschillende grote maatschappelijke opgaven vragen veel van de organisaties van gemeenten en stakeholders (onderwijsorganisaties, woningcorporaties, e.d.). De ambities in de regio zijn groot. Het thema organisatiekracht heeft een plek gekregen in de Regio Deal. Er zijn helaas echter geen financiële middelen aan het thema gelabeld. Bestuurlijk is besloten dat het thema organisatiekracht dient te worden opgepakt door de individuele gemeenten. 5.

Doorontwikkeling Regiobureau Door de Takendiscussie, de Regio Deal 1.0 en de nieuwe Gemeenschappelijke Regeling is er veel veranderd. Eind 2023 is een voorstel behandeld, om de organisatie van Stadsregio Parkstad Limburg beter te equiperen op de nieuwe taken. De gevolgen van nieuwe wetgeving (Woo/ nieuwe Wgr) en de SiSaverantwoordingssystematiek zijn belegd binnen de organisatie. Op het gebied van financiën is een nieuw systeem geïmplementeerd.

De concrete activiteiten en resultaten van de bestuurscommissies in 2023 zijn nader uitgewerkt in paragraaf 2.1.

5

1.3 Samenvatting van de financiën in 2023 Begrote kosten De begroting 2023 (na de 3e begrotingswijziging) is gebaseerd op de uitgangspunten van de regionale samenwerking met een beperkt activiteitenbudget (structureel € 720.000 per jaar) voor de Kernagenda. Daarnaast was € 40.000 structureel werkbudget beschikbaar voor de lobby subsidieverwerver. Naast de thema’s die behoren tot de Kernagenda en waarvan de financiering loopt via bijdragen van de gemeenten is er binnen de samenwerking plaats voor een Flexibele Schil (Administratie zonnepanelen). Daarnaast werd rekening gehouden met verplichtingen van de Buitenring, loonkosten en kosten voor bedrijfsvoering. Stadsregio Parkstad Limburg is niet vennootschapsbelasting plichtig en kent geen post onvoorzien. Begrote dekking De activiteiten werden gedekt door de gemeentelijke bijdragen aan Stadsregio Parkstad Limburg die in 2023 uitkwamen op € 4,54 miljoen voor de Regiobijdragen inclusief het deel van € 50.000 van AG Charlemagne (Grensoverschrijdende samenwerking).Daarnaast was er dekking uit de inzet van reserves, rentebaten en door inkomsten als gevolg van bijdragen van derden voor projecten. Naast bovenstaande is er nog sprake van verdeling van middelen via de balans, dit betreft enerzijds de SPUK Bevolkingsdaling en daarnaast de Regionale Initiatieven.

6

Resultaat 2023 In onderstaand overzicht wordt de begroting na verwerking van de 3e begrotingswijziging weergegeven. Ook de realisatie 2023 is hierin opgenomen. Overzicht van baten en lasten: * Begroting 2023

Begroting 2023 na 3e wijziging

Realisatie 2023

Verschil

700 50 pm 40 pm 264 95 2.627 15 551

720 0 72 40 2.985 264 95 2.832 15 797

718 0 58 38 2.382 264 94 2.790 15 795

-2 0 -14 -2 -604 0 -1 -42 0 -2

0

169

0

-169

Totaal lasten

4.342

7.990

7.154

-836

Bijdragen deelnemende gemeenten Bijdrage deelnemende gemeenten GROS Bijdrage gemeente Heerlen takendiscussie Totaal bijdragen deelnemende gemeenten

3.955 50 356 4.361

4.156 0 380 4.536

4.536

0

Bijdragen gemeenten flexibele schil

pm

0

0

0

Cofinanciering door derden van projecten kernactiviteiten

pm

1.443

777

-666

0

1.693

1.781

88

4.361

7.672

7.094

-578

Gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten

19

-318

-60

259

Stortingen in reserves: Reserve Ringwegen Reserve werkbudgetten Bestuurscommissies Reserve werkbudgetten flexibele schil Investeringsreserve verbouwing Reserve werkbudget DB/Regio Deal

197 0 0 0 0

197 810 0 50 65

198 482 0 50 65

-1 328 0 0 -0

Onttrekkingen aan reserves: Algemene Reserve Reserve Ringwegen Reserve werkbudget Algemeen Bestuur Reserve werkbudget DB/Regio Deal Reserve werkbudgetten flexibele schil Reserve stortplaats Nieuwenhagen Investeringsreserve verbouwing Frictiereserve

0 156 0 0 0 0 0 22

186 156 0 0 72 65 7 125

186 156 0 0 58 65 7 50

-0 0 0 0 -14 0 0 -75

Omschrijving Werkbudget kernactiviteiten Grensoverschrijdende samenwerking Flexibele schil administratieve eenheid zonnepanelen Lobby inzake subsidieverwerving Cofinanciering door derden projecten kernactiviteiten Afschrijvingen buitenring Financieringskosten buitenring Loonkosten formatie Tijdelijke frictiekosten sociaal plan Materiële kosten bedrijfsvoering en huisvesting Bedrijfsvoering op orde via rentebaten

Rentebaten Totaal baten

0

829

483

-346

Saldo mutatie reserves

Reserve werkbudgetten Bestuurscommissies

-19

318

210

-108

Gerealiseerde resultaat

0

0

150

150

* Het overzicht van baten en lasten gerangschikt naar programma’s is opgenomen op pagina 52 e.v.

7

Gerealiseerd resultaat Volgens de jaarrekening komt het financiële resultaat in 2023 uit op € 150.000 positief. Dit resultaat is als volgt opgebouwd: Herkomst van resultaat 2023

Bedrag

Werkbudget Formatie Bedrijfsvoering op orde via rentebaten (10%) Hogere rentebaten bedrijfsvoering dan begroot (10%) Bedrijfsvoering Niet onttrokken frictiereserve

2 42 169 9 2 -75

Gerealiseerd resultaat 2023

150

Werkbudget Voor activiteiten passend binnen de werkbudgetten van de bestuurscommissies en het Dagelijks Bestuur was in totaal € 720.000 beschikbaar. Hiervan was in 2023 op basis van het jaarplan € 611.000 bestemd voor de bestuurscommissies en € 109.000 voor het Dagelijks Bestuur. Het gedeelte van de werkbudgetten bestuurscommissies is volledig ingezet. Het werkbudget van het DB is € 2.000 lager uitgekomen dan begroot. Bedrijfsvoering incl. rentebaten Het resultaat op bedrijfsvoering wordt met name veroorzaakt door lagere lasten dan begroot op de loonkosten en de kosten bedrijfsvoering.

1.4 Voorstel resultaatbestemming 2023 Het voorstel is om – uitgaande van de herkomst van de onderdelen van het resultaat – hieraan een bestemming te geven. Dit leidt tot het volgende voorstel:

Voorstel bestemming

Toevoegen aan reserve werkbudget DB Financiering 2,5 FTE 25 jaar Parkstad Zoet-zuur traject Terug te laten vloeien naar de Parkstad gemeenten

Bedragen

2 41 56 30 21 150

Het voorstel resultaatbestemming is als volgt: - resterende werkbudget van het Dagelijks Bestuur ad € 2.000 toe te voegen aan de reserve werkbudget DB conform het vigerende beleid. - €41.000 in te zetten voor de (gedeeltelijke) financiering van de te werven 2,5 fte inzake subsidieafhandeling. Voor de financiering van deze 2,5 fte is in 2024 € 195.0000 benodigd. Dit bedrag zal uit incidentele middelen worden gedekt. Het voorstel is om hiervan € 41.000 te dekken via de resultaatbestemming conform het DB besluit van 13 december 2023 en het DB/AB besluit van 24 januari 2024, via toevoeging aan de reserve werkbudget DB. - € 56.000 in te zetten voor de financiering van activiteiten in het kader van de viering van 25 jaar Parkstad. - € 30.000 in te zetten voor de financiering van het Zoet-zuur traject. Dit betreft de ondersteuning bij de ruimtelijke uitwerking van een herstructureringslocatie, benodigd voor het verkrijgen van subsidies zoals het Volkshuisvestingsfonds en de Startbouwimpuls. - € 21.000 terug te laten vloeien naar de Parkstadgemeenten.

8

2. Programma Kerntaken 2.1 Concrete activiteiten en resultaten in 2023 Binnen Stadsregio Parkstad Limburg is in 2023 een veelvoud aan activiteiten uitgevoerd binnen de kernthema’s. Hierna volgt een overzicht waarbij de activiteiten en resultaten zijn ingedeeld naar de hoofdfuncties per bestuurscommissie: • Inleiding • Speerpunten • Platform • Beleid • Programmering • Monitoring • Advisering • Instrumentontwikkeling • Lobby & fondsvorming

2.1.1 BC Ruimte en Mobiliteit Inleiding De bestuurscommissie Ruimte en Mobiliteit (RuMo) is in 2021 gevormd na het samengaan van de tot dan toe afzonderlijke bestuurscommissie Ruimte en bestuurscommissie Mobiliteit. Er is sprake van twee afzonderlijke ambtelijke overleggen. In 2023 is bovendien besloten om het thema ‘Water en Klimaatadaptatie’ per 1 januari 2024 toe te voegen aan de BC RuMo. Daarmee is per 2024 ook sprake van een derde ambtelijk overleg, namelijk het AO Water en Klimaatadaptatie. Voor de overdracht hiervan hebben in 2023 diverse voorbereidingen plaatsgevonden. Ruimte Op het gebied van Ruimte is in 2023 wederom sprake geweest van een grote dynamiek. Het Rijk heeft voorbereidingen getroffen voor een nieuwe Nota Ruimte, onder andere middels het programma NOVEX en de Contourennotitie Nota Ruimte. Door de Stadsregio is mede in dat kader aan diverse (Zuid-)Limburgse tafels een bijdrage geleverd aan het NOVEX-gebied Zuid-Limburg en is een reactie gegeven op het Ruimtelijk Voorstel Limburg. Ook is geparticipeerd in bovenregionale ontwerpende onderzoeken Panorama ZuidLimburg en Zuid-Limburg in Euregionale Context, welke beide in 2023 zijn opgeleverd. Op het schaalniveau van Parkstad is in het voorjaar van 2023 door alle gemeenteraden het Regionaal Afstemmingskader voor de Gemeentelijke Omgevingsvisies vastgesteld.

Ook zijn in 2023 het Voorontwerp facetbestemmingsplan reductie plancapaciteit en het Ontwerp facetbestemmingsplan reductie plancapaciteit opgeleverd en door de individuele colleges ter inzage gelegd. In mei 2023 is de Gebiedsgerichte aanpak Landelijk Gebied opgeleverd als Parkstad-inbreng voor en concretisering van het Limburgs Programma Landelijk Gebied. Mobiliteit De activiteiten binnen het thema Mobiliteit dragen bij aan de versterking van de economische structuur van de regio. Voor economische structuurversterking zijn regionale en grensoverschrijdende verkeers- en vervoersnetwerken nodig; goede bereikbaarheid via de netwerken en goede omgevingskwaliteit en leefbaarheid daarbinnen. Mede vanuit de ambitie van de energietransitie PALET en leefbaarheid wordt duurzame mobiliteit gestimuleerd. In dat kader is in 2023 besloten om het e-bike deelsysteem Velocity met acht locaties uit te breiden en zijn voorbereidingen getroffen voor een visie op deelmobiliteit. Met de focus vanuit leisure wordt getracht netwerken extra aantrekkelijk te maken. Stadsregio Parkstad Limburg vervult

9

daarbij functies op het gebied van de regionale afstemming en besluitvorming (Platform), beleidsontwikkeling (Beleid) en coördinatie en afstemming van de uitvoering (Programmering).

Platform Algemeen • Bestuurscommissie Ruimte en Mobiliteit • Regionaal Bestuurlijk Overleg Leefomgeving / MIRT / Goederenvervoer Ruimte • Bestuurlijk Kern Overleg (BKO) Zuid-Limburg • Bestuurlijk Overleg Nationaal Landschap Zuid-Limburg • Bestuurlijke Kerngroep Regionaal Afstemmingskader • Breed overleg Landelijk Gebied Mobiliteit • Bestuurlijk Overleg Mobiliteit Zuid-Limburg • Bestuurlijk RMO Zuid-Limburg • Mobiliteitsberaad Limburg • Stuurgroep Zuid-Limburg Bereikbaar • Spoortafel Zuid-Nederland

Beleid Ruimte • In het kader van het NOVEX-gebied Zuid-Limburg zijn samen met het Rijk, Provincie Limburg, Waterschap en de Zuid-Limburgse gemeenten voorbereidingen getroffen voor het NOVEX Ontwikkelperspectief ZuidLimburg. Het ontwikkelperspectief bouwt voort op de Zuid-Limburg Agenda en het ontwerpend onderzoek Panorama Zuid-Limburg. Het wordt in de eerste helft van 2024 ter besluitvorming voorgelegd. • Het Regionaal Afstemmingskader voor de Gemeentelijke Omgevingsvisies is in het voorjaar van 2024 vastgesteld door de zeven gemeenteraden. Met dit kader als regionale bouwsteen stellen gemeenten hun gemeentelijke Omgevingsvisie op, waarover periodiek afstemming plaatsvindt in Parkstadverband. Mobiliteit Het vigerende beleidskader is de Mobiliteitsvisie Parkstad (SUMP) met een focus op: o Inzet op meer fietsgebruik o Verruiming van het aanbod van deelvervoer (deelfiets en deelauto) o Inzet op elektrisch vervoer o Verbetering van de leefbaarheid door omgevingen die fietsen en lopen stimuleren o Verbetering van de verkeersveiligheid o Verbetering van de bereikbaarheid (binnen de regio, in omgeving en over de grens) In 2023 is met gemeenten, Provincie en overige partners gewerkt aan implementatie van dit beleid en zijn voorbereidingen getroffen voor een visie op deelmobiliteit.

Programmering Ruimte • In mei 2023 is de Gebiedsgerichte aanpak Landelijk Gebied opgeleverd als Parkstad-inbreng voor en concretisering van het Limburgs Programma Landelijk Gebied (LPLG). Hierdoor zijn drie gebieden in het landelijk gebied van Parkstad zowel als gebiedsproces als mogelijk koploperproject meegenomen in het LPLG. In de tweede helft van 2023 is samen met Provincie en gemeenten een start gemaakt met een

10

verdere concretisering van de aanpak, welke in 2024 verder wordt uitgewerkt. Deze uitwerking dient als inbreng voor de tweede versie van het LPLG en voor het opstellen van maatregelpakketten, waaraan mogelijk middelen worden gekoppeld (voorheen koplopersgelden). De hoogte van de te ontvangen Rijksmiddelen is onzeker, mede vanwege de politieke ontwikkelingen bij het Rijk. Daarom wordt hierbij ook gekeken naar bestaande (Provinciale) regelingen. • In 2023 zijn zowel een voorontwerp als ontwerp facetbestemmingsplan reductie plancapaciteit detailhandel opgeleverd voor de gemeenten Beekdaelen, Brunssum, Heerlen, Simpelveld en Voerendaal. De (voor)ontwerpen zijn door de betreffende colleges ter inzage gelegd en worden begin 2024 door de gemeenteraden vastgesteld. Daarmee is voor inwerkingtreding van de Omgevingswet invulling gegeven aan een van de belangrijke opgaven uit de Structuurvisie Ruimtelijke Economie Zuid-Limburg, namelijk het terugbrengen van detailhandelsmogelijkheden op bestemmingen waar dit niet wenselijk is en daarmee het versterken van de hoofdstructuur. Gemeenten Kerkrade en Landgraaf hebben wel geparticipeerd in dit traject, echter bleek gedurende het traject dat deze gemeenten de doelstelling van het facetbestemmingsplan zelf al hadden gerealiseerd.

Mobiliteit • Er is een bijdrage geleverd aan verkenningen naar nieuwe fietsverbindingen tussen de Westelijke Mijnstreek en Parkstad en tussen Kerkrade-Centrum en Herzogenrath. • Er is geparticipeerd in diverse overleggen m.b.t. de bereikbaarheid van bedrijventerreinen, zoals AvantisTrilandis. • Er is een besluit genomen om het e-bike deelsysteem Velocity met acht locaties in Parkstad uit te breiden. Feitelijke realisatie hiervan vindt plaats in het eerste en tweede kwartaal van 2024. • Voor de uitvoering van de projecten die in de Mobiliteitsagenda (SUMP) Parkstad zijn opgenomen is inzet van uitvoeringsorganisatie Zuid-Limburg Bereikbaar van belang. Het gaat hierbij voor Parkstad vooral om fietsstimulering, stimulering van deelmobiliteit en de werkgeversaanpak. De projecten hebben als doel om de bewoners en bezoekers van Parkstad een duurzaam mobiliteitsalternatief te bieden voor het gebruik van de (fossiele) auto en daarbij de nadruk te leggen op actieve vormen van mobiliteit, zoals de fiets en ebike. In november 2023 heeft de BC RuMo het voorgenomen besluit genomen om per 2025 te stoppen met Zuid-Limburg Bereikbaar, omdat het effect en resultaat te weinig zichtbaar zijn. In 2024 worden de consequenties van dit voorgenomen besluit verder uitgewerkt in samenwerking met ZLB, gemeenten en andere betrokkenen.

Water en Klimaatadaptatie • Ter voorbereiding op de overdracht van het thema ‘Water en Klimaatadaptatie’ is in 2023 een Samenwerkingsovereenkomst opgesteld tussen Stadsregio, Waterschap Limburg en Waterleidingmaatschappij Limburg. Deze overeenkomst is in januari 2024 door deze partijen ondertekend. Ook is met deze partijen in 2023 het programmaplan en -begroting 2024 voorbereid.

Monitoring Ruimte In 2023 is opdracht vertrekt aan het Gegevenshuis om een Kaartviewer op te leveren. De eerste versie hiervan is in januari 2024 opgeleverd en zal nog doorontwikkeld worden. Mobiliteit • Onderweg in Nederland (ODiN), dat uitgevoerd wordt door het CBS, geeft inzicht op één van de belangrijkste basisvragen voor het regionale mobiliteitsbeleid: met welk vervoermiddel en met welk motief verplaatsen onze inwoners zich? • Tweejaarlijkse burgeronderzoek (Parkstad monitor) met informatie over de ervaren verkeerssituatie in de buurt, de verkeersveiligheid, de ervaren parkeerdruk, schoolroutes etc. • In ontwikkeling: O&S in samenwerking met het Urban Data Center (UDC) gaat de verschillende databronnen verenigen om te komen tot een digitaal te ontsluiten mobiliteitsmonitor Parkstad Limburg.

11

Instrumentontwikkeling Ruimte Specifiek voor de gemeente Brunssum is eind oktober ook nog een facetbeheersverordening opgesteld. Mobiliteit N.v.t.

Lobby & fondsvorming Ruimte Dankzij de Gebiedsgerichte Aanpak Landelijk Gebied zijn de gebieden Ravensbosch (Beekdaelen), Ransdalerveld (Voerendaal) en Eyserbeek (Simpelveld) opgenomen als gebiedsprocessen en mogelijke koplopersprojecten in het Limburgs Programma Landelijk Gebied. De lobby voor koplopersgelden wordt in 2024 voortgezet. Mobiliteit Samen met gemeente Heerlen en diverse partners aan Duitse en Nederlandse kant van de grens is de lobby voor de IC-verbinding Randstad-Eindhoven-Heerlen-Aken voortgezet. In 2023 is de IC-verbinding EindhovenHeerlen-Aken onder voorwaarden opgenomen in de hoofdrailnetconsessie (met NS). Ook Arriva heeft aangegeven deze verbinding, in de randen van de dag, te willen gaan rijden.

2.1.2 BC Duurzaamheid Inleiding Voor het thema duurzaamheid geldt dat 2023 in het teken stond van enkele belangrijke beleidsstukken (o.a. evaluatie PALET 3.0, Transitievisie Warmte 2.0 en Isolatie- en Verduurzamingsprogramma), naast het continueren van lopende trajecten als het Zonnepanelenproject Parkstad en stappen om te komen tot een regionaal energiebedrijf i.s.m. de samenwerkende energiecoöperaties. Voor circulariteit zijn belangrijke stappen gezet om te komen tot een regionaal kennisdelings- en uitvoeringsprogramma. Daarnaast is in 2023 veel aandacht besteed aan het thema regionale uitvoeringskracht.

Speerpunten De speerpunten in 2023 waren het Regionaal Duurzaam Energiebedrijf, Grootschalige Opwek (op daken, land, en multifunctioneel ruimtegebruik), Verduurzamen Bedrijven(terreinen), Transitievisie Warmte (inclusief bijbehorende wijkuitvoerings- en isolatieplannen en daarmee het verbond voor energierechtvaardigheid) en Circulaire Economie (inclusief Regionale Circulaire Economie Strategie en Circulaire Bouw). Een toelichting op de behaalde resultaten voor ieder van deze speerpunten volgt onder ‘regionaal beleid’ en ‘regionale programmering’.

Platform De platforms vanuit de bestuurscommissie zijn: • Bestuurscommissie Duurzaamheid • Stuurgroep Regionale Energie Strategie (RES) Zuid-Limburg • Stuurgroep Warmtenet Zuid-Limburg BC Duurzaamheid Het platform voor het thema Duurzaamheid is de bestuurscommissie Duurzaamheid. Dit overleg wordt voorbereid door het AO Duurzaamheid en de ambtelijke werkgroepen voor energietransitie (incl. grootschalige opwek), warmtetransitie (incl. energiebesparing) en circulariteit. Ook was er in 2023 sprake van een aparte werkgroep in het kader van de aanpak energiearmoede.

12

RES Zuid-Limburg Als sub-regio binnen de RES Zuid-Limburg neemt Stadsregio Parkstad Limburg zitting in twee bestuurlijke overleggen, namelijk de ‘Stuurgroep RES Zuid-Limburg’ en “Breed Bestuurlijk Overleg RES Zuid-Limburg’. De wethouders van gemeenten Heerlen en Voerendaal nemen namens regio Parkstad deel aan dit overleg. De portefeuillehouder PALET neemt deel aan het Bestuurlijk Overleg Energie en Verduurzaming Industrie Limburg (EVI, voorheen PMIEK). Ambtelijk neemt Stadsregio Parkstad Limburg zitting in het programmateam RES Zuid-Limburg en de werkgroep Regionale Structuur Warmte. Warmtenet Zuid-Limburg In december 2022 is een aparte Stuurgroep ingericht voor het traject om te komen tot een regionaal warmtenet op basis van beschikbare restwarmte van industriecluster Chemelot op de schaal van ZuidLimburg. Bestuurlijk namen de wethouders van gemeente Heerlen en Beekdaelen deel aan dit overleg. Met het ondertekenen van de SOK in najaar 2023 is het project een nieuwe fase ingegaan, waarbij de gemeenten Beekdaelen, Brunssum, Heerlen, Kerkrade en Landgraaf allen deelnemen in de Stuurgroep.

Beleid De vigerende beleidskaders voor de bestuurscommissie zijn: • Parkstad Limburg Energie Transitie – regionaal ambitiedocument PALET 1.0 • Parkstad Limburg Energie Transitie – gemeentelijke verdiepingsstudies PALET 2.0 • Parkstad Limburg Energie Transitie – regionaal uitvoeringsprogramma PALET 3.0 • RES Zuid-Limburg – regionaal visiedocument RES 1.0 Zuid-Limburg • Regionaal Isolatie- en Verduurzamingsprogramma Parkstad Limburg PALET: Parkstad Limburg Energie Transitie In 2015 hebben de (toen nog) acht gemeenteraden in Parkstad unaniem het kaderstellende energietransitiebeleid (Parkstad Limburg Energietransitie: PALET 1.0 en 2.0) vastgesteld. In 2016 is dit beleid omgezet in een regionaal uitvoeringsprogramma PALET 3.0, waarbij de ambitie om in 2040 een energieneutrale regio te zijn is vertaald in concrete acties en projecten voor de eerste periode 2016-2020 en waarbij in 2020 minimaal 8% van de doelstelling tot 2040 moet zijn gerealiseerd. Na de beleidsmatige doorontwikkeling van PALET rondom het thema ‘warmte’ door het vaststellen van de eerste Transitievisies Warmte per gemeente in 2021, is onder regie van de bestuurscommissie Duurzaamheid in 2023 een herijkte versie van de TVW (2.0-versie) vastgesteld door zes van de zeven gemeenteraden. Begin 2024 wordt ook de laatste TVW 2.0 ter besluitvorming aan de gemeenteraad aangeboden.

RES Zuid-Limburg In het kader van het Klimaatakkoord is ervoor gekozen de energietransitie in Nederland te versnellen via de regio. Zuid-Limburg is één van deze regio’s. In 2023 is verder invulling gegeven aan deze samenwerking, o.a. door middel van regionale uitvoeringscapaciteit voor zon-op-dak in regio Parkstad. In het kader van de Regionale Structuur Warmte zijn gezamenlijke activiteiten opgezet om de potentie van restwarmte, aquathermie en groengas in regionaal verband te onderzoeken. Isolatie- en Verduurzamingsprogramma In juli 2023 heeft de bestuurscommissie Duurzaamheid het regionaal Isolatie- en Verduurzamingsprogramma (IVP) vastgesteld en deze aangeboden aan de individuele gemeenteraden. Doel is om het isolatieniveau van woningen te verbeteren, in aansluiting op landelijke gelden en regelingen, zoals het Nationaal Isolatieprogramma (NIP), en de keuzes die worden gemaakt in de TVW 2.0. Vervolgens zijn concrete stappen gezet ter voorbereiding op de uitvoering in 2024, waaronder het werven van een regionale projectleider.

13

Programmering Zonnepanelenproject Parkstad Vanwege de terugloop van het aantal nieuwe deelnemers zijn in 2021, in overleg met de serviceprovider, stappen gezet om deelname aan het project te stimuleren. Eind 2022 hebben marktontwikkelingen geresulteerd in een deelnamestop voor nieuwe deelnemers voor alle gemeenten m.u.v. Heerlen. In 2023 hebben gemeenten en Volta Limburg overeenstemming bereikt over de geschilpunten in een vaststellingsovereenkomst (VSO), waarin voor een aantal concrete punten wordt vastgesteld hoe op die punten tussen partijen uitvoering dient te worden gegeven. Deze VSO is in oktober 2023 door de zes gemeenten en Volta Limburg ondertekend. Regionaal Duurzaam Energiebedrijf Met het vaststellen van het uitvoeringsprogramma PALET 3.0 is in 2016 door de BC Duurzaamheid de wens uitgesproken om tot een Lokaal Duurzaam Energiebedrijf (LDEB) te komen. In 2021 en 2022 zijn hiertoe een aantal voorbereidende stappen gezet door onderzoek te verrichten naar een werkbaar instrument of vehikel om de publieke belangen van inwoners en bedrijven in de energietransitie te borgen. In 2023 is hier verder invulling aan gegeven en hebben de zeven Parkstadgemeenten en energiecoöperaties in Parkstad samen de ambitie uitgesproken om tot een Publiek-Coöperatief Energiebedrijf te komen. Hiertoe is een apart Bestuurlijk Overleg ingericht.

In 2023 is gestart met de voorbereidingen voor de werving van een kwartiermaker en projectontwikkelaar(s). Grootschalige opwek Zowel vanuit de RES als de BC Duurzaamheid is de noodzaak tot versnelling benadrukt met betrekking tot grootschalige opwek op daken. In 2022 zijn de potentie-analyses voor zon-op-dak in de zeven Parkstadgemeenten afgerond. Begin 2023 zijn een vijftal pilots benoemd om voor verschillende doelgroepen een uitvoeringsstrategie te testen welke schaalbaar is naar de overige gemeenten. Door het vertrek van de betrokken programma-adviseur in maart 2023 en personele wisselingen in de ambtelijke capaciteit bij de Parkstadgemeenten heeft de ontwikkeling van beleid en programmering geruime tijd stilgelegen. In oktober 2023 is opnieuw capaciteit aangetrokken voor dit onderdeel, waarna hier opnieuw invulling aan wordt gegeven. Eind 2023 heeft de BC Duurzaamheid kennis genomen van de werkwijze om te komen tot doelgroepgerichte stimuleringsaanpakken voor zon-op-dak. Hier wordt in 2024 verder invulling aan gegeven. Verduurzamen bedrijven(terreinen) Om naast bewoners ook bedrijven te helpen bij verduurzaming, is in 2023 met een breed scala aan partijen, en in samenwerking met de BC Economie & Toerisme, bekeken hoe grote bedrijven in gezamenlijkheid kunnen worden geholpen.

In samenwerking met de directeur van WoonWijzerWinkel Limburg zijn de mogelijkheden verkend om de verduurzaming van bedrijven aan het takenpakket van de WoonWijzerWinkel toe te voegen. Eind 2023 is hiertoe door de WoonWijzerWinkel een projectleider/adviseur ‘Verduurzamen MKB + bedrijventerreinen’ geworven. In mei 2023 heeft daarnaast een inspiratie-evenement verduurzamen bedrijven plaatsgevonden. Parkstadverduurzaamt.nl In het verleden is geconstateerd dat er momenteel verschillende duurzaamheidsprojecten binnen de regio en gemeenten lopen om inwoners en bedrijven te helpen bij verduurzaming, maar dat het ontbreekt aan een kapstok om deze initiatieven aan op te hangen. In 2023 zijn, met ondersteuning van gemeente Heerlen en Maatschap voor Communicatie grote stappen gezet voor de centrale landingspagina www.parkstadverduurzaamt.nl. In oktober 2023 is een eerste versie van de website gelanceerd en zal in 2024 verder worden verfijnd en in samenwerking met de Parkstadgemeenten van content worden voorzien. Transitievisie Warmte In 2021 hebben alle Parkstadgemeenten de Transitievisie Warmte (TVW) 1.0 vastgesteld. Hierin schetsen gemeenten mogelijke oplossingsrichtingen voor de transitie naar een aardgasvrije omgeving, maar zijn nog geen definitieve keuzes gemaakt voor een warmtealternatief voor wijken en buurten. In 2022 en 2023 is onder

14

regie van de BC Duurzaamheid gewerkt aan de TVW 2.0, waarbij de keuze voor een gemeentebrede en/of wijkgerichte aanpak is gemaakt. Eind 2023 hebben zes van de zeven gemeenten de TVW 2.0 vastgesteld. In de TVW 1.0 is daarnaast afgesproken om op de schaal van Parkstad Limburg een projectaanpak uit te werken om inwoners te stimuleren en te faciliteren tot het nemen van (grootschalige) energiebesparende maatregelen. In 2023 heeft bureau Arcadis | Over Morgen de Parkstadgemeenten ondersteund bij het opleveren van een regionaal isolatie- en verduurzamingsprogramma. In juli 2023 is het ‘Isolatie- en Verduurzamingsprogramma Parkstad Limburg’ vastgesteld door de BC Duurzaamheid, waarna is gestart met de voorbereidende werkzaamheden om te komen tot de uitvoering, vooruitlopend op de werving van een regionale projectleider. Circulariteit In 2023 zijn voor het thema circulariteit belangrijke stappen gezet. In mei is de Position Paper Parkstad Circulair vastgesteld door alle bestuurscommissies, welke nu verder wordt uitgewerkt tot een regionaal uitvoeringsprogramma. In juli 2023 heeft bureau Arcadis | Over Morgen opdracht gekregen om de Parkstadgemeenten te ondersteunen bij het opstellen van het Uitvoerings-programma Parkstad Circulair. Deze zal naar verwachting in 2024 worden opgeleverd.

Om de transitie naar een circulair Parkstad te versnellen en het kennisniveau/draagvlak binnen de gemeentelijke organisaties te vergroten, is er ook een kennisdelingsprogramma rondom circulariteit gerealiseerd. De activiteiten hieromtrent zullen in 2024 worden uitgevoerd. In 2023 is met Provincie Limburg (leadpartner), LIOF en de Chemelot Campus (en andere consortiumpartners) gewerkt aan een aanvraag voor het zgn. LIFE programma, waarin een Strategisch Integraal Plan voor de transitie naar een Circulaire Economie is voorzien. In september is fase 1 van deze aanvraag goedgekeurd. Daarnaast hebben in 2023 activiteiten plaatsgevonden in het kader van het project Urban Mine Parkstad. Onder begeleiding van het bureau Metabolic is verder gewerkt aan mogelijke businesscases voor de ontmanteling van gebouwen met als doel zoveel mogelijk materialen te oogsten voor hergebruik. Tot slot zijn in 2023 stappen gezet in de ontwikkeling van het consortium Europees Centrum voor Circulaire Bouw en Transformatie.

Monitoring In 2023 is onder regie van de BC Ruimte & Mobiliteit verder invulling gegeven aan het gebruik maken van geodata met het Gegevenshuis. De bestaande kaarten m.b.t. de Transitievisie Warmte zijn hierin verwerkt. In 2023 heeft met ondersteuning van Arcadis | Over Morgen een evaluatie van het eerste uitvoeringsprogramma plaatsgevonden (PALET 4.0). De resultaten hiervan zijn in december 2023 met de gemeenteraden gedeeld.

Advisering Externe advisering is aan de orde geweest bij specialistisch onderzoek (o.a. advisering voor een regionaal energiebedrijf), noodzakelijke gespecialiseerde kennis en expertise (o.a. isolatie- en verduurzamingsprogramma, evaluatie PALET, kennisdelingsprogramma Parkstad Circulair) en bij diverse juridische vraagstukken op project- of casusniveau (o.a. Zonnepanelenproject Parkstad).

15

2.1.3 BC Economie en Toerisme Inleiding De centrale doelstelling van de bestuurscommissie Economie & Toerisme is om de economische structuur in Parkstad Limburg te versterken. Het vastgestelde beleid voor thema’s als detailhandel, bedrijventerreinen, kantoren en toerisme vormt het fundament van de aanpak en de programmering. Daarbij staat samenwerking voorop, met name met de Parkstadgemeenten en de regionale stakeholders zoals (kennis)-instellingen en het bedrijfsleven. Waar dat meerwaarde heeft wordt de samenwerking op de schaal van Zuid-Limburg opgezocht. In 2023 is een regionale economische analyse uitgevoerd, waarmee een objectief fundament is gelegd onder een meerjarige economische agenda en programmering. De uitkomsten hiervan zijn al gepositioneerd in de themalijn ‘economie’ in de Regio Deal II en worden betrokken bij het nieuw narratief en de daaruit voortvloeiende kansenagenda. Specifiek met bedrijven in de medisch-technologische sector is onder de vlag van ‘Medlands Parkstad’ de intentie uitgesproken om een meerjarige samenwerking vorm te geven.

Op de Oostflank Brunssum is een grootschalige herontwikkeling van de huidige groeve tot duurzame werklocatie in voorbereiding, waarbij maximale maatschappelijke en economische waardecreatie voorop staat en er mede in het licht van de grote bedrijventerreinendynamiek nieuwe ruimte ontstaat voor investeringen in de economie en de werkgelegenheid. De versterking van de winkelcentra in de regio is ook in 2023 onverkort voortgezet, nadrukkelijk in samenhang met het stimuleren van het ondernemerschap en het transformeren van overtollige winkelruimte elders in de regio. De in gang gezette projecten in het kader van de eerste Regio Deal springen daarbij in het oog. Ook zijn er nieuwe financieringsstromen aangeboord en zetten de gemeenten publiekrechtelijke instrumenten in om grip te houden op de winkelvoorraad in de regio. Op het vlak van toerisme heeft in 2023 de lancering van de toeristische campagne ‘Dit is Parkstad’ plaatsgevonden. Gemeenten, Stadsregio Parkstad Limburg, Visit ZuidLimburg en ondernemers slaan de handen ineen om Parkstad als aantrekkelijke toeristische regio beter en meer in onderlinge samenhang op de kaart te zetten, ook in het Duitse achterland.

Platform Samenwerking binnen Parkstad Het bestuurlijke platform voor de thema’s Economie & Toerisme is de bestuurscommissie Economie & Toerisme. Dit overleg wordt mede voorbereid door enerzijds het Ambtelijk Overleg Economie en anderzijds het Ambtelijk Overleg Toerisme. Daarnaast zijn er aparte ambtelijke overleggen ingericht met het Promotieen Acquisitieoverleg (Promac) en voor specifieke projecten als de Stratenaanpak. In het kader van de provinciale POVI-uitwerkingen nemen drie leden van de bestuurscommissie vanuit die rol deel aan het Bestuurlijk Overleg Ruimtelijke Economie (BORE) Zuid-Limburg en één lid, de portefeuillehouder Toerisme, aan de Bestuurlijke Kopgroep Vrijetijdseconomie Zuid-Limburg. Daarnaast nemen twee leden van de bestuurscommissie vanuit die rol deel als adviseurs aan de bestuursvergadering van Visit Zuid-Limburg. Samenwerking en externe oriëntatie: •

Ministerie van Economische Zaken & Klimaat De afstemming met het ministerie over economische ontwikkelingen in de regio is in 2023 geïntensiveerd, met name gelieerd aan de Regio Deal II en de themalijnen ‘economie’ en ‘retail’ daarbinnen. Er vindt periodiek overleg plaats over onder meer centrumontwikkelingen, de dynamiek op de bedrijventerreinen, het MKB, de doorontwikkeling van de medisch-technologische sector en de Brightlands Smart Services Campus.

•

Retail-Deal In het kader van de regionale retailaanpak wordt meerjarig samen gewerkt met de Nationale

16

Retailagenda waaraan diverse gemeenten in Nederland, vakorganisaties waaronder InRetail en het ministerie van Economische Zaken & Klimaat deelnemen. Kennisuitwisseling staat hierbij centraal. •

Kennisinstellingen / Onderwijs In 2023 is in relatie tot zowel de sociaaleconomische opgave als de economische kansen, samen met het voortgezet onderwijs, een proces gestart om te komen tot een programmatische aanpak voor de loopbaan- en beroepsoriëntatie van VO-leerlingen. Ook is in brede zin, in het kader van de Regio Deal II en diverse elementen uit de economische agenda, overleg gevoerd met Zuyd Hogeschool, Vista College, Universiteit Maastricht en RWTH Aachen, met name over de mogelijkheden tot samenwerking tussen deze kennisinstellingen en de afstemming met het bedrijfsleven.

•

MKB Parkstad De afstemming met MKB Parkstad is gecontinueerd op diverse fronten. Het structurele overleg tussen Parkstad en de Commissie Retail van MKB Parkstad is voortgezet, onder meer over de voortgang (van de evaluatie) van de SVREZL. De samenwerking is in 2023 verbreed naar aanleiding van de regionale economische analyse en de constateringen die in dat kader zijn gedaan over het MKB in de regio. De versterking van het MKB in brede zin is gepositioneerd in de Regio Deal. Ten slotte is het MKB in 2023 betrokken geweest bij uitvoering van de Innovatieregeling voor het MKB (de voucherregeling).

•

Supermarktketens In navolging op eerdere jaren is op regionaal niveau het overleg met verschillende supermarktketens voortgezet. De supermarkten vormen de ruggengraat van de winkelstructuur in Parkstad (voorzieningenstructuur en leefbaarheid), en in overleg met deze supermarkten en de gemeenten wordt geprobeerd om enerzijds invulling te geven aan het maatschappelijk belang (een gezonde winkelstructuur) en anderzijds een vanuit het perspectief van de supermarkten gezonde bedrijfsexploitatie.

•

Economische Samenwerking Zuid-Limburg (ESZL) en portefeuillehoudersoverleg Economie Zuid-Limburg De gemeente Heerlen neemt samen met de gemeenten Sittard-Geleen en Maastricht zitting in het bestuur van ESZL. Het Zuid-Limburgse ambtelijke overleg economie bereidt eventuele projectaanvragen voor, waarvan op grond van een ‘coalition of the willing and acting’-aanpak wordt verkend of één, meerdere of alle Zuid-Limburgse gemeenten willen deelnemen. Besluitvorming over projecten en projectdeelname vindt plaats door het bestuur van ESZL of in de subregionale overleggen, zoals de bestuurscommissie Economie & Toerisme, of in colleges. In 2023 is het thema vrijetijdseconomie, op basis van een aantal specifieke thema’s en opgaven, toegevoegd aan de ESZLagenda. Voor dit onderdeel vindt de voorbereiding plaats via de bestuurlijke Kopgroep Vrijetijdseconomie Zuid-Limburg.

•

Visit Zuid-Limburg De toeristische marketing van de Zuid-Limburgse gemeenten wordt gezamenlijk via Visit ZuidLimburg georganiseerd. Twee leden van de bestuurscommissie hebben een adviserende rol bij het bestuur van Visit Zuid-Limburg. Visit Zuid-Limburg is nauw betrokken bij de in 2023 gelanceerde toeristische campagne ‘Dit is Parkstad’.

Beleid Structuurvisie Ruimtelijke Economie Zuid-Limburg (SVREZL) In 2017 is de Structuurvisie Ruimtelijke Economie Zuid-Limburg vastgesteld door alle Zuid-Limburgse gemeenteraden. In de SVREZL is de hoofdstructuur van de winkel-, kantoren- en bedrijventerreinenmarkt vastgelegd. Ook zijn afspraken gemaakt over hoe om te gaan met nieuwe initiatieven, waarbij de afstemming plaatsvindt op Zuid-Limburgse schaal danwel op de schaal van Parkstad. De SVREZL is in 2022 tussentijds

17

geëvalueerd door een extern bureau. In 2023 zijn onder regie van het Bestuurlijk Overleg Ruimtelijke Economie Zuid-Limburg verdere stappen gezet in de implementatie van de evaluatie in een gewijzigde SVREZL. Regionale economische analyse In 2023 is in opdracht van de bestuurscommissie een kwalitatieve en kwantitatieve analyse uitgevoerd van de gehele regionale economie, waarbij het doel is om op grond van die analyse een objectief en meerjarig fundament te leggen onder een regionale economische agenda. Er zijn drie ecosystemen benoemd die het meest kansrijk zijn voor verdere doorontwikkeling, zijnde de medisch-technologische sector, de admin-tech (o.a. financieel-administratief) en de (ouderen)zorg. Ook het belang van het toerisme is onderkend. De uitkomsten van deze analyse zijn gepositioneerd in de Regio Deal II en zijn onderdeel van het nieuw narratief van de regio en de daaruit voortvloeiende kansenagenda.

Programmering Uitvoeringsprogramma Retail In 2023 is vanuit het Uitvoeringsprogramma Retail ingezet op de verdere uitvoering van de projecten binnen de themalijn ‘Voorzieningen & Retail’ uit de eerste Regio Deal. Het Uitvoeringsprogramma focust op drie doelstellingen, namelijk het versterken van de winkelclusters, het onttrekken/ transformeren van overtollige winkelmeters en het stimuleren van nieuw ondernemerschap in de centra. Uitvoeringsprogramma Bedrijventerreinen De afgelopen jaren is er een grote marktdynamiek zichtbaar op de bedrijventerreinen in Parkstad. Uit onderzoeken, in opdracht van de bestuurscommissie, is gebleken dat tot 2030 een extra ruimtevraag van 70 tot 100 hectare op de bedrijventerreinen wordt verwacht (met een verwachte netto toename in de werkgelegenheid van ca. 4.000-6.000 arbeidsplaatsen). Samen met de gemeenten wordt het faciliteren van de ruimtevraag regionaal afgestemd en lokaal opgepakt, met als doel de economische versterking van de regio. De herontwikkeling van de groeve op de Oostflank kan in een deel van die opgave voorzien. Oostflank Brunssum Op basis van een gezamenlijk ambitiedocument voor de Oostflank Brunssum is in 2022 besloten tot de strategische verwerving van de Groeve Mourik. Stadsregio Parkstad Limburg neemt voor € 400.000 deel in de verwerving van de gronden.

Met de Provincie Limburg, de gemeente Brunssum en de Ontwikkelmaatschappij Trilandis wordt ingezet op het realiseren van maximale maatschappelijke en economische waarde in de herontwikkeling van de groeve tot duurzame werklocatie. In 2023 lag de focus op het afronden van de koopovereenkomst met de huidige eigenaar. Vervolgstap is om, na afronding daarvan, een ontwikkel- en samenwerkingsstrategie uit te werken. Regionaal ecosysteem Digitalisering In navolging van de regionale economische analyse is de samenwerking met de Brightlands Smart Services Campus in 2023 versterkt. Daarbij wordt samen met de Campus gewerkt aan de strategische kant van de ontwikkeling van dit ecosysteem, via een gezamenlijke lobby richting diverse ministeries, als ook met een aantal thema’s en projecten zoals de Digitale Werkplaats MKB en het ELSA-lab (Ethical, Legal en Societal Aspects) Armoede en Schulden. De doorontwikkeling van de Campus is gepositioneerd in de Regio Deal II. Medlands Parkstad In 2023 zijn belangrijke stappen gezet in de publiek-private samenwerking (voorlopige werktitel ‘Medlands Parkstad’) om de medisch-technologische sector in de regio, en daarmee de regionale economie te versterken. De sector is in 20 jaar tijd gegroeid van ca. 1.000 naar bijna 6.000 arbeidsplaatsen, is relatief energie-extensief en nagenoeg niet conjunctuurgevoelig.

De thema’s waarop de samenwerking is gestoeld zijn imago, arbeidsmarkt, onderwijs en infrastructuur. De samenwerking is in september 2023 verankerd met een intentieovereenkomst. Er is een kwartiermaker aangesteld die als primaire opdracht heeft om te komen tot een meerjarig programma.

18

Promotie en acquisitie De Parkstadgemeenten werken intensief samen bij de promotie en acquisitie voor bedrijven in de regio. Gezamenlijk wordt via het ambtelijke Promac-overleg gekeken waar nieuwe bedrijven het best kunnen landen en waar bedrijven, die uit hun jasje groeien op hun huidige locatie, binnen de regio naar toe kunnen verplaatsen om de werkgelegenheid voor de regio te behouden. In 2023 is onder de vlag van Zuid-Limburg deelgenomen aan de nationale vastgoedbeurs Provada waarbij enkele aanstaande projecten in de regio zijn toegelicht aan vastgoedontwikkelaars. Dit is Parkstad: toeristische campagne Als onderdeel van het Ontwikkelprogramma Vrijetijdseconomie zijn in 2022, op verzoek van toeristischrecreatieve ondernemers, voorbereidingen getroffen voor een gezamenlijke toeristische campagne ‘Dit is Parkstad’. In Kasteel Amstenrade is deze campagne op 6 april 2023 gelanceerd. Naast een algemene campagne, gericht op de Nederlandse markt, is er ook een campagne specifiek gericht op het Duitse achterland (Noordrijn-Westfalen) in voorbereiding als onderdeel van de Regio Deal Parkstad Limburg. Ook wordt op projectniveau de verbinding gelegd met ‘Dit is Parkstad’, zoals de communicatie rondom de ‘Parkstad-route’.

Monitoring Vestigingenregister Met het Vestigingenregister worden de ontwikkelingen van het aantal vestigingen en de werkgelegenheid in de regio gemonitord, om daarmee de bedrijven- en werkgelegenheidsdynamiek in kaart te brengen. De meerjarige samenwerking met bureau Etil is in 2023 geactualiseerd. Locatus Via het jaarlijkse Locatus-abonnement wordt de ontwikkeling van de winkelvoorraad in Parkstad structureel gemonitord. Dit is aanvullend op het Vestigingenregister. Vanaf 2023 wordt niet alleen de ontwikkeling in de winkelcentra bijgehouden, maar ook daarbuiten. Toeristische bestedingen Elke 4 jaar onderzoekt ZKA Leisure Consultants in opdracht van Visit Zuid-Limburg, de omvang van de toeristische bestedingen in Zuid-Limburg. De eerstvolgende keer is in 2025. In Limburgs verband is afgesproken dat er voor toerisme een dataportaal wordt ingericht om meer inzicht te krijgen in de toeristische ontwikkelingen in de regio, en dit ook breed inzichtelijk te maken.

Instrumentontwikkeling MKB Innovatieregeling (voucherregeling) Door de bestuurscommissie is een MKB Innovatieregeling “Duurzaam en Sociaal Ondernemerschap in Parkstad Limburg” ingesteld, die in 2020 is gestart. Deze regeling is mede gefinancierd door de Provincie Limburg. De innovatieregeling heeft tot doel om het sociale en duurzame ondernemerschap van het MKB te versterken. In maart 2023 is de regeling wegens vroegtijdige uitputting van het budget stopgezet. In totaliteit hebben 51 MKB-ondernemers een voucher ontvangen om een innovatief project te kunnen uitvoeren. Streetwise De inzet van Stichting Streetwise Parkstad is al jaren een belangrijke pijler in het Uitvoeringsprogramma Retail, in de uitvoering van het SVREZL-beleid en de stimulering van ondernemerschap in de regio. In 2023 is door de samenwerking tussen de gemeenten, de inzet van Streetwise en (nieuwe en bestaande) ondernemers ruim 5.000m² winkelvloeroppervlak ingevuld, zijn ruim 200 nieuwe banen gecreëerd en hebben ondernemers meer dan € 8 miljoen geïnvesteerd. Instrumentarium Uitvoeringsprogramma Retail In 2023 is, als volgende stap in een meerjarig proces, in vijf gemeenten een op dezelfde leest geschoeid ontwerp-facetbestemmingsplan vastgesteld. Doel is om de overtollige detailhandelsbestemmingen op de

19

bedrijventerreinen te schrappen, om op lange termijn de winkelcentra in wijken en buurten leefbaar en vitaal te houden. De bestuurscommissie Ruimte en Mobiliteit coördineert deze RO-procedure. Ook in 2023 was het Regio Deal-project ‘Stratenaanpak Parkstad Limburg’ in uitvoering, dat tot doel heeft om in (voormalige) aanloopstraten de transformatie van leegstaande winkels te stimuleren en te faciliteren. Vastgoedeigenaren kunnen in aanmerking komen voor een bijdrage in de kosten die gemoeid zijn met de functiewijziging van het pand. In 2023 zijn er acht aanvragen van vastgoedeigenaren toegekend, met een totale subsidiewaarde van € 129.185. Knopen Lopen In 2023 is de aanbesteding afgerond voor de aanleg van een nieuw wandelknooppuntensysteem in ZuidLimburg, vergelijkbaar met het fietsknooppuntensysteem. Voorafgaand aan de afronding van de aanbesteding heeft de stadsregio samen met de gemeenten een over gemeente- en landsgrenzen heen, dekkende wandelstructuur ingetekend, afgestemd op belangwekkende locaties in de regio op het vlak van natuur en landschap, cultuurhistorie en horeca. Regionale initiatieven Via Stadsregio Parkstad Limburg hebben de Parkstadgemeenten in 2023 samen diensten afgenomen behorende tot de ‘regionale initiatieven’, zijnde Starterscentrum Limburg, Vestigingenregister, Bedrijventerreinmanagement Parkstad, het Routebureau en Visit Zuid-Limburg.

Lobby & fondsvorming Impulsaanpak Winkelgebieden Deze Rijksregeling beoogt om gemeenten financieel en inhoudelijk te ondersteunen bij de verbetering van de leefbaarheid van binnensteden en winkelgebieden. De aanvraag, die in 2022 in samenwerking met de gemeente Beekdaelen is ingediend voor Schinveld, is in 2023 toegekend.

2.1.4 BC Wonen en Herstructurering Inleiding In 2023 is een aantal nieuwe hoogtepunten bereikt, die (in)direct bijdragen aan een verbetering van de woningvoorraad en het woonklimaat in de regio Parkstad Limburg: 1.

2.

3. 4.

5.

op 9 maart 2023 is de ‘Woondeal Limburg’ gesloten tussen het Rijk, Provincie Limburg, Stadsregio Parkstad Limburg, de gemeenten in Limburg én de woningcorporaties. Marktpartijen ondersteunen de Woondeal. In deze Woondeal Limburg heeft de Regionale Woonvisie en de aanpak van Parkstad van de herstructureringsopgaven, de nieuwbouwambities, de maatregelen ter verbetering van leefbaarheid en veerkracht van de wijken een zelfstandige plek gekregen, waardoor aandacht van het Rijk voor de schaal van Parkstad geborgd blijft. In Q4 2023 heeft de eerste Woondealtafel Limburg plaatsgevonden, met een bijdrage vanuit de bestuurscommissie Wonen en Herstructurering; eind maart 2023 is de regionale aanvraag voor de 5e tranche van de Woningbouwimpuls ingediend voor een bedrag van € 1.252.697 voor de bouw van 244 nieuwe woningen in de projecten Schimmert Centrum, Victoriapark en d’r Pool. Deze aanvraag is medio juni 2023 door het ministerie van BZK gehonoreerd; in Q1 is de concept Regionale Woonvisie door de bestuurscommissie vastgesteld. In Q2 2023 is de Regionale en Lokale Woonvisie 2023-2028 door alle gemeenteraden in Parkstad vastgesteld; in de tweede helft van 2023 is de voorbereiding van de regionale prestatieafspraken gestart.

Daarin zijn de uitgangspunten en aspecten opgenomen van de Woonvisies, van de Woondeal Limburg, van de Nationale Prestatieafspraken van de corporaties met het Rijk en het Woonberaad. In een bijeenkomst van de bestuurscommissie, het ROW en het ROH in oktober 2023 is de bestuurlijke richting gegeven; medio 2023 is het Woonberaad Parkstad opgericht. Er zijn in 2023 twee bijeenkomsten van het Woonberaad georganiseerd. Dit is een coalitie tussen de bestuurscommissie Wonen en Herstructurering,

20

de corporaties en marktpartijen, die de samenwerking tussen partijen bevordert en een gezamenlijke aanpak van de opgaven en ambities van Parkstad organiseert. De Provincie participeert in de bijeenkomsten; 6. in oktober 2023 is een regionale aanvraag ingediend voor 31 projecten voor de Startbouwimpuls. In december 2023 heeft het ministerie van BZK in totaal 23 projecten gehonoreerd, voor een totaal bedrag van € 5.727.756 voor projecten in alle gemeenten in Parkstad om in totaal 835 nieuwe woningen te bouwen; 7. in oktober 2023 is óók een regionale aanvraag ingediend voor 11 projecten voor de tweede ronde van het Volkshuisvestingsfonds. In december 2023 heeft het ministerie van BZK in totaal 8 projecten gehonoreerd, voor een totaal bedrag van € 10.232.918,28 voor projecten in Beekdaelen, Brunssum, Kerkrade en Landgraaf. De bestuurscommissie heeft tevens een steunverklaring afgegeven aan de gemeente Heerlen, voor de gehonoreerde aanvraag van € 27,8 miljoen. Met de bijdragen uit het Volkshuisvestingsfonds worden in totaal 842 woningen gerenoveerd en 64 slechte woningen gesloopt. Ook zal meer dan 10.000 m² leegstaand winkel- of kantoorvastgoed plaats maken voor nieuwe woningbouw. In totaal zullen er ongeveer 100 nieuwe woningen worden teruggebouwd; 8.