7 23-14 Bijlage 3 Factsheet aanpak geldzorgen, armoede en schulden.pdf

Factsheet Aanpak geldzorgen, armoede en schulden

1. Acties overkoepelend Actie

Toelichting

Betrokken partijen

Tijdpad

1. Afspraken maken met VNG

Het kabinet, de VNG en Divosa zijn voornemens om afspraken te maken over het gezamenlijk streven naar het borgen van bestaanszekerheid. De komende periode vindt overleg plaats over de reikwijdte van de afspraken en het proces daar naartoe.

VNG, SZW

Q4 2022

2. Structurele middelen voor gemeenten voor voorkomen en bestrijden armoede en schulden

Zie 1

VNG, SZW

Vanaf 2023

3. Landelijk ondersteuningsprogramma voor gemeenten

Zie 1

VNG, NVVK, Divosa

Vanaf 2023

4. Coalitie tegen armoede

In het najaar organiseren we de landelijke aftrap van deze coalitie alwaar 100 bedrijven en maatschappelijke organisaties hun handtekening zullen zetten voor om concreet in beweging te komen tegen armoede.

SZW, Maatschappelijke partners en bedrijven

Q4 2022

5. Structureel betrekken ervaringsnetwerk

Inrichten ervaringsnetwerk voor actieve rol in vormgeving, uitvoering en evaluatie van programma’s.

Landelijke Cliëntenraad, Schuldenambassadeurs, Sterk uit Armoede, EAPN

Q2 2022

6. Versterken vrijwilligers

Inzet is dat vrijwilligers zijn aangesloten op de Nederlandse Schuldhulp Route en dat in alle gemeenten vrijwilligers samenwerken met ­gemeenten. Versterken rol samenleving bij voorkomen en bestrijden armoede en schulden, bijvoorbeeld via buddy’s.

Alliantie Vrijwillige Schuldhulp (AVS), gemeenten

Q4 2022

7. Communicatie

Communicatie in vervolg op Kom jij eruit? / De eerste stap helpt je verder. En vervolg op Sam& voor alle kinderen.

SZW

Q1 2023

8. Bewezen effectieve aanpakken in kaart brengen en opschalen

Geldzorgenlab, SchuldenlabNL, Preventie-aanpak. Aansluiten bij 20 focusgebieden van het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid.

Onder andere wetenschap

Q1 2023

9. Experimenten nieuwe financieringsvormen

Met snelle financiële ondersteuning kunnen soms veel grotere problemen worden voorkomen. Daarom stimuleren we experimenten met nieuwe financieringsvormen, die geld voor hulp of voorzieningen eenvoudig beschikbaar kunnen maken. Een belangrijke notie is dat een investering ergens anders kostenbesparing kan opleveren, bij een ander onderdeel van de overheid of bij bedrijven. Daarom kijkt het onderzoek ook naar mogelijkheden om verschillende geldstromen te combineren, inclusief met privaat geld.

SZW, VWS, FIN

Q3 2023

2. Acties geldzorgen Meer preventie van geldzorgen Actie

Toelichting

Betrokken partijen

Tijdpad

1. Financiële educatie voor kinderen en jongeren

Het kabinet zal afspraken maken over het tegengaan van geldzorgen door ervoor te zorgen dat alle kinderen en jongeren, met name in het mbo, financiële kennis, vaardigheden en competenties ontwikkelen.

OCW, SZW, FIN, VNG

Q1 2023

2. Gemakkelijk lenen en uitgeven bemoeilijken

Het kabinet zet in op het beschermen van consumenten bij het aangaan van een lening en het beschermen tegen risicovolle financiële producten en diensten zoals achteraf betalen, maar ook tegen de risico’s van het kopen van crypto’s. Het kabinet verkent waar aanvullende maatregelen in de vorm van gerichte voorlichting nodig is.

FIN, SZW

Door­ lopend

3. Preventieve inzet op levensgebeurtenissen

Het kabinet zal afspraken maken over aandacht bij levensgebeurtenissen, zoals 18 jaar worden, zelfstandig gaan wonen, het krijgen van een kind, het overlijden van een partner, echtscheidingen of het vinden of verliezen van werk, voor het voorkomen van het ontstaan van geldzorgen.

SZW, BZK, JenV

Q2 2022

4. Lokale preventiecoalities

We versterken bestaande aanpakken door het vergroten van kennis, vaardigheden en vakmanschap van professionals en vrijwilligers (bijvoorbeeld rond cultuur sensitief werken) en het bouwen en versterken van lokale ketens. Doel is het verbinden van financiële, mentale en fysieke gezondheid met de netwerken van professionals en vrijwilligers dicht om de mensen heen.

SZW, VWS

Q1 2023

5. Effectieve interventies in kaart

Inzicht in wat werkt en wat niet werkt als het gaat om preventie is nog beperkt. Samen met experts en ervaringsdeskundigen brengen we effectieve aanpakken gericht op de preventie van geldzorgen in kaart.

SZW, BZK

Q2 2023

3. Acties armoede Betere borging van bestaans- en inkomenszekerheid Actie

Toelichting

Betrokken partijen

Tijdpad

1. Versterken inkomenszekerheid

Uitwerking en uitvoeren maatregelen regeerakkoord (zoals verhoging WML, herijking sociaal minimum/ commissie sociaal minimum, wijziging kostendelersnorm, herziening Participatiewet, Vereenvoudigings­ agenda).

SZW (in overleg met betrokken partijen)

Lopend

2. Werk laten lonen en tegengaan armoedeval

Verruimen bijverdiengrenzen Participatiewet; Vervolg op onderzoek Stimulansz armoedeval bij gemeentelijke regelingen; Overleg met werkgevers en vakbonden over versterken CAO-loongebouw en eventueel nieuw sociaal akkoord.

SZW, VNG, gemeenten

Lopend

3. Tegengaan van energiearmoede

Het kabinet bundelt de krachten met gemeenten en energieleveranciers om ervoor te zorgen dat een energierekening niet leidt tot geldzorgen, mensen hun huis kunnen verduurzamen en dat uiteindelijk de energierekening lager wordt. Voor de middellange termijn wordt onder meer ingezet op het aan het werk krijgen van mensen die nu langs de kant staan voor de energietransitie, en het kennis- en ondersteunings­ programma van TNO om gericht gemeenten te helpen.

SZW, EZK, BZK, VNG, gemeenten, energieleveranciers

Lopend

4. Tegengaan niet-gebruik van voorzieningen, met bijzondere aandacht voor werkenden met een laag inkomen

Aanpassen grondslag SUWI voor het verbeteren van mogelijkheden voor gegevensuitwisseling t.b.v. proactieve dienstverlening; Verbeteren toegang mondzorg. Beter benutten van digitale hulpmiddelen; Betere communicatie over maatregelen; Versterken kennis professionals en vrijwilligers.

SZW, VNG, andere betrokken partijen

Vanaf Q4 2022

5. Bevorderen (voldoende inkomen uit) werk voor mensen in armoede

Krijgt vorm via programma’s als Dichterbij dan je denkt, Simpel Switchen en Breed Offensief. Verkenning mogelijkheden pilot om ouders met kinderen in armoede met voorrang naar werk te begeleiden.

SZW en gemeenten

Lopend

6. Toegang tot adequate huisvesting voor mensen met lage inkomens

Krijgt vorm via programma’s van de minister voor VRO zoals Betaalbaar Wonen en Huisvesting Aandachtsgroepen.

VRO, SZW

Lopend

7. Toegang tot zorg voor mensen met lage inkomens

VWS en SZW werken aan een betere samenwerking tussen de zorg- en sociaalhulpverleners, zodat mensen met en zonder hulpvraag sneller in beeld zijn en adequater worden geholpen. VWS en SZW verkennen een betere inzet van gemeentelijke regelingen1 met oog voor de samenwerking met zorgverzekeraars daarin.

VWS, SZW

Vanaf Q3 2022

8. Aandacht voor positie kinderen in armoede in koopkrachtplaatjes

Bij het maken van koopkrachtplaatjes expliciet de positie van kinderen in armoede zichtbaar maken.

SZW

Vanaf Q3 2022

1. Gemeenten ontvangen jaarlijks 268 miljoen euro (sinds 2017) ten behoeve van financieel maatwerk voor hun ingezetenen in verband met hun kosten van zorg en ondersteuning.

Iedereen doet mee en komt vooruit Actie

Toelichting

Betrokken partijen

Tijdpad

9. Versterken vaardigheden en participatie kinderen in armoede

Betrokkenheid bij invulling en uitvoering Rijke Schooldag; verkennen mogelijke uitbreiding (gemeentelijke) kindvoorzieningen; vergroten en bestendigen bereik van kindvoorzieningen.

SZW, OCW, gemeenten, maatschappelijke partijen (zoals SAM&), Alliantie Kinderarmoede

Vanaf Q3 2022

10. Versterken veerkracht en vaardigheden volwassenen in armoede

Vervolg op onderzoek TNO naar belang van investeren in veerkracht en in factoren die (individuele) veerkracht ondersteunen, zoals welbevinden, sociaal kapitaal en gezondheid, met als inzet om professionals in sociaal domein handelingsperspectief te bieden; Versterken van de relatie tussen de aanpak van armoede en basisvaardigheden/ laaggeletterdheid, bijv. via een pilot; Verkenning naar wenselijkheid en haalbaarheid (digitaal) éenouderpunt voor ondersteuning van alleenstaande ouders.

SZW, Partners Tel Mee Met Taal, OCW, gemeenten

Vanaf Q3 2022

11. Stimuleren lokale (publieke/private) samenwerking te bevordering van de positie van mensen in armoede

Ondersteuning aan de Alliantie Kinderarmoede; Verkenning versterken initiatieven buddy’s voor mensen in armoede.

SZW, OCW, Gelijke Kansen Alliantie, VWS, maatschappelijke organisaties, bedrijven, vrijwilligers

Vanaf Q2 2022

12. Professionals ondersteunen bij signaleren en omgaan met kinderarmoede

Verdergaande implementatie handreiking omgaan met armoede op scholen; Verkenning ontwikkeling/implementatie van handreikingen in andere domeinen (zoals MBO, kinderopvang en geboortezorg (in overleg met o.a. Kansrijke Start).

SZW, OCW, VWS en betrokken sectoren

Vanaf Q3 2022

13. Tijdelijke ondersteuning bij voedselvoorziening aan mensen met lage inkomens

Ondersteuning aan doelgroep voedselbanken door inzet budget ESF+, inclusief begeleidende maatregelen.

SZW

In Q3 2022 volgt stand van zakenbrief

14. Bevorderen van het welzijn en de inclusie van mensen in armoede

Samenwerking rond bevordering van de mentale en fysieke gezondheid van mensen met een laag inkomen (bevorderen bewegen, tegengaat eenzaamheid, mentale fitheid).

VWS, SZW, en maatschappelijke organisaties en gemeenten

Vanaf Q2 2022

4. Acties schulden Een overheid die werkt voor mensen Actie

Toelichting

Betrokken partijen

Tijdpad

1. Doorontwikkeling clustering rijksincasso

Intensiveren samenwerking bij inning en incasso­ trajecten met als doel leveren van gezamenlijke dienstverlening in de minnelijke fase, zoals één gezamenlijke betalingsregeling Rijksincasso en een vorderingenoverzicht Rijk, voor burgers, ondernemers en hulpverleners. Hiermee voorkomen dat schulden onnodig oplopen.

CJIB (CAK, UWV, DUO en RVO)

Q2 2023

2. De positie van publieke schuldeisers bezien bij schuldhulpverlening en schuldsanering, zodat sneller tot een akkoord kan worden gekomen.

Door de afloscapaciteit evenrediger over alle schuldeisers te verdelen, hoeven private schuldeisers, waaronder kleine ondernemers, minder schulden kwijt te schelden. Dat kan financiële risico’s verkleinen.

JenV, FIN, SZW

Q3 2023

Meer preventie van (problematische) geldzorgen Actie

Toelichting

Betrokken partijen

Tijdpad

3. Reductiedoelstelling schulden

Statistieken over schulden zijn een belangrijke indicator voor het monitoren van kwantitatieve doelen voor armoede. Verkennen kwantitatieve doelstelling voor schulden op basis van CBS-statistieken en kwalitatieve doelstelling op basis van opschaling bewezen effectieve aanpakken.

SZW, VNG, SchuldenlabNL Bureau Wsnp, Alliantie Vrijwillige Schuldhulp

Q2 2023

4. Verduurzaming Nederlandse Schuldhulp Route (NSR)

Inzet van het kabinet is dat gemeenten en veel­ voorkomende schuldeisers en maatschappelijke organisaties zijn aangesloten. Voortbestaan langere termijn moet worden geborgd.

NSR

Q2 2023

5. Intensivering vroegsignalering schulden

Vanaf 2023 structureel extra middelen voor gemeenten voor vroegsignalering. VNG en SZW voeren gesprek over de beschikbare middelen en wat de uitvoering waar kan maken.

VNG, SZW

Q3 2023

6. Experimenten met vroegsignalering voor aanvullende signalen

Hypotheekachterstanden, gemeentelijke belastingschulden, belasting- en toeslagschulden, studieschulden.

Gemeenten

Q3 2023

7. Uitvoering van en toezicht op Wet kwaliteit incassodienstverlening

Voornemen is inwerkingtreding 1 januari 2023. Gaat opstapeling van schulden en doorverkoop van schulden als verdienmodel tegen. AMvB in consultatie, voorlichtingscampagne voor incassodienstverleners in voorbereiding.

JenV

2023

8. Betalingsregeling voor iedereen beschikbaar

Stimuleren betalingsregelingen en persoonlijk contact schuldeiser-schuldenaar.

JenV, SZW

Q4 2022

De rechter krijgt de mogelijkheid om in incassozaken betalingsregelingen te treffen. Een conceptwetsvoorstel voor consultatie is in voorbereiding.

JenV

Q2 2022

De maatschappelijk verantwoorde incasso en deurwaardersactiviteiten worden verbeterd met intensievere samenwerking tussen incasseerders, gerechtsdeurwaarders en schuldhulpverleners. Hoe een sociaal tarief en verdienmodel te realiseren, inclusief de normering van buitengerechtelijke incassokosten, wordt verkend.

JenV

Q4 2023

9. Maatschappelijk verantwoorde incasso en deurwaardersactiviteiten

Sneller perspectief op een financieel zorgeloze toekomst Actie

Toelichting

Betrokken partijen

Tijdpad

10. Reactietermijn schuldeisers

Nieuwe regelgeving bijna gereed voor consultatie.

SZW, JenV

Q2 2022

11. Verkorten schuldhulptrajecten

Verkenning extra maatregelen om totale doorlooptijd te verkorten en belemmeringen in wet- en regelgeving daarvoor weg te nemen.

JenV, SZW

Q2 2023

12. Opschalen effectieve aanpakken

Bevorderen toepassing effectieve aanpakken: - Begeleiding naar en tijdens Wsnp (nazorg en redzaamheid) - Collectief schuldregelen (snel schulden oplossen) - Saneringskrediet/Waarborgfonds (snel schulden oplossen) - Schuldenknooppunt (veilige en digitale communicatie) - Jongeren Perspectief Fonds (jongeren, die meestal geen afloscapaciteit hebben, perspectief geven) - Schuldhulpverlening ondernemers met schulden (breed en afgestemd ondersteuningsaanbod).

Gemeenten, schuldeisers, SchuldenlabNL

Vanaf 2023

13. Kwaliteitsborging schuldhulpverlening

Monitoring en evaluatie Kwaliteitskader schuldhulpverlening.

14. Schuldenpauze – breed moratorium beschikbaar

Evaluatie breed moratorium gestart.

Q2 2023

SZW, JenV, VNG

Q1 2023

Gemeenten zijn opgeroepen om (gratis) gebruik te maken van de verwijsindex schuldhulpverlening (VISH). Gemeenten die ondersteuning bieden op het gebied van schulden aan inwoners kunnen dat in VISH kenbaar maken, zodat een deurwaarder weet waar hij even niet op pad hoeft te gaan. Zo wordt schuldenrust gecreëerd. Naar aanleiding van de ervaringen van gemeenten Amsterdam, Eindhoven en Den Haag en de NVVK met betrekking tot de uitstel van betaling (pauzeknop, noodstop) bepalen hoe deze aanpak landelijk op te schalen is.

15. Landelijk Platform Schuldenbewind

Versterken samenwerking schuldenbewind, schuldhulpverlening en wettelijke schuldsanering. Bevorderen doorstroom van schuldenbewind naar gemeentelijke schuldhulpverlening om schulden op te lossen. Kwaliteitsborging schuldenwind. Doorvoering aanbevelingen (lopend) onderzoek financiering schuldenbewind.

Bewindvoerders, VNG, JenV, SZW

Doorlopend

16. Beter toezicht malafide schuldbemiddelaars

Regelgeving (om bestuursrechtelijke handhaving mogelijk te maken) gereed voor consultatie.

SZW, JenV, VNG

Q2 2022