5. Bijlage 1 Programmabegroting 2026

Indicator

Bron

Energiebesparing woningen: - gas Klimaatmonitor RWS - elektriciKlimaatteit monitor RWS EnergieRWS opwekking (hernieuwbare energie)

Realisatie Realisatie Realisatie Realisatie Realisatie Realisatie Realisatie 2015 2017 2019 2021 2022 2023 2024

n.b.

n.b.

14,3%

n.b.

26,3%

42,1%

n.b.

n.b.

n.b.

12%

n.b.

7,5%

8%

n.b.

n.b.

n.b.

6,9%

8,9%

10,9%

n.b.

n.b.

****Ten behoeve van de indicatoren energiebesparing en energieopwekking zijn geen recentere data beschikbaar dan de laatstbenoemde indicatoren in bovengenoemde tabel.

-76-

Programmabegroting 2026

KADERSTELLENDE BELEIDSNOTA’S Het beleid in Simpelveld met betrekking tot dit programma is in de basis onder meer vastgelegd in de volgende documenten: 1. Strategische visie 2013-2023 gemeente Simpelveld (2013); 2. College-agenda 2022-2026 (2022); 3. Gemeentelijk Watertakenplan 2020-2024 (2019, verlengd t/m 2026); 4. Basisrioleringsplan Zuiveringskring Wijlré (2018); 5. Grondstoffenplan 2022-2026 (2022); 6. Uitvoerings- en Handhavingsbeleid en uitvoeringsprogramma voor de VTH-taken in de fysieke omgeving (2023); 7. Regionaal gezondheidsbeleid 2025-2030 (2025); 8. Parkstad Limburg Energietransitie PALET (2015); 9. Transitievisie Warmte 1.0 (2021); 10. Transitievisie Warmte 2.0 (2023); 11. Beleidsregel “Regionaal afwegingskader Grootschalige Duurzame Energieopwekking” (2019); 12. Position Paper Parkstad Circulair (2023); 13. Uitvoeringsprogramma Parkstad Circulair (2024). BIJ DIT PROGRAMMA BETROKKEN VERBONDEN PARTIJEN Bij dit programma zijn de volgende verbonden partijen betrokken: 1. GGD Zuid-Limburg 2. Reinigingsdiensten Rd4 3. Belastingsamenwerking Gemeenten en Waterschappen 4. Omgevingsdienst Zuid-Limburg 5. Nazorg Limburg B.V. 6. Waterleiding Maatschappij Limburg N.V. 7. Woonwijzerwinkel Zuid-Limburg B.V.

Wat doen we daarvoor? Prioriteiten Gezondheid Klimaat/ wateropgaven

Duurzaamheid

Activiteiten - Gemeentelijke regiegroep Gezond Zuid-Limburg - Trendbreuk - Landelijk gebied in relatie tot Regio Deal 3 - Uitvoering Rijksprogramma DHZ - Uitvoering Rijksprogramma DPRA - Thematiek wateroverlast/ Water in Balans - Thematiek wateroverlast/ WRL - Stimuleringsregeling aanpak riool overstorten Eyserbeek - Parkstad Limburg Energie Transitie (PALET) - Transitievisie warmte 2.0 - Isolatie- en verduurzamingsprogramma (IVP) - Energiearmoede - Regionale Energie Strategie (RES) - Grootschalige energieopwekking - Verduurzaming agrariërs - Kennisprogramma Parkstad Circulair - Uitvoeringsprogramma Parkstad Circulair

-77-

Programmabegroting 2026

Gezondheid Gemeentelijke regiegroep Gezond Zuid-Limburg Gemeente Simpelveld is één van de zes gemeenten (naast gemeente Heerlen, Maastricht, Vaals, Stein en Sittard-Geleen die de 16 gemeenten vertegenwoordigen op het gebied van Trendbreuk, de ketenaanpakken Gezond & Actief Leven Akkoord (GALA) en het Integraal Zorgakkoord (IZA). Het doel van die vertegenwoordiging is om de opgaven uit het Regioplan Zuid-Limburg: “Samen voor een gezond en goed leven in Zuid-Limburg” te bereiken. In 2026 ontvangen we vanuit de beschikbare SPUK IZA-middelen Zuid-Limburg budget voor die vertegenwoordiging. Tevens ontvangen alle 16 afzonderlijke gemeenten een budget voor lokale borging en implementatie van diverse interventies die bijdragen aan de gestelde doelen in het Regioplan. Denk hierbij aan de doorbraakmethode, verkennende gesprekken, welzijn op recept en het wijkgericht werken. Dankzij de Trendbreuk-aanpak ligt er in Zuid-Limburg een solide basis voor samenwerking. De gemeenten hebben de inhoudelijke coördinatie en inhoudelijke regie van Trendbreuk, GALA en IZA bij de GGD belegd. Uiteraard blijven er daarnaast ook voldoende GALA-middelen over om lokaal uitvoering te geven aan de inhoudelijke GALA thema’s zoals valpreventie, de sociale basis, buurtschakel en HealthyLife. Trendbreuk De GGD Zuid Limburg ondersteunt gemeenten bij het bevorderen van gezondheid en het voorkomen van ziekten.

Met de aanpak Trendbreuk werkt de GGD samen met gemeenten en partners om de gezondheidsachterstanden in de regio structureel te doorbreken. Dit doen zij onder andere via jeugdgezondheidszorg, infectieziektebestrijding, gezondheidsbevordering en beleidsadvies om inwoners gezonder en veiliger te laten leven. Klimaat-/ wateropgaven Landelijk Gebied in relatie tot Regio Deal 3 Als onderdeel van de Regio Deal 3 zijn middelen aangevraagd voor het versterken van de leefbaarheid in het landelijk gebied. Onderzocht wordt of en hoe deze middelen gebruikt kunnen worden voor natuurontwikkeling en een natuurlijke inpassing van oplossingen tegen wateroverlast in en rondom Groeve Sweijer. Uitvoering Rijksprogramma DHZ Deltaprogramma Hoge Zandgronden (DHZ) besteedt aandacht aan de specifieke opgaven van de hoge zandgronden, met name aan de kwaliteit van zoetwater. Voor dit gebied is een voorkeursstrategie opgesteld. De kern van de voorkeursstrategie is actief grondwaterbeheer, met als doel het aanwezige water in het gebied beter vast te houden.

Via dit Programma heeft gemeente Simpelveld in 2016 subsidie aangevraagd en zijn met behulp van deze subsidie een aantal projecten zoals Dorpshart Bocholts (IDOP), afkoppelen Pastoriestraat/ Panneslagerstraat, afkoppelen Hennebergerstraat, KRW buffer Bongerd, aanleg regenwaterkelders Schilterstraat, afkoppelen omgeving Hulsveld, aanleg regenwaterbuffers Puntelstraat en Scheelenstraat uitgevoerd. De eindrapportage door de accountant goedgekeurd en verzonden naar de Provincie. Uitvoering Rijksprogramma DPRA Het Delta Plan Ruimtelijke Adaptatie (DPRA) is een programma van Nederlandse overheden om wateroverlast, hittestress, droogte en de gevolgen van overstromingen te beperken. Er zijn in Nederland 45 werkregio’s waarin gemeenten, waterschappen en andere partijen samenwerken aan klimaatadaptatie. De samenwerking moet eraan bijdragen dat Nederland in 2050 klimaatbestendig en water robuust is ingericht. De gemeente Simpelveld is onderdeel van de werkregio: waterketen regio Parkstad. Middels deze werkregio wordt vormgegeven aan de zeven ambities van het programma: • Kwetsbaarheid in beeld brengen • Risicodialoog voeren en strategie opstellen • Uitvoeringsagenda opstellen • Mee koppelkansen benutten • Stimuleren en faciliteren • Reguleren en borgen • Handelen bij calamiteiten Middels het programma en de werkregio kan men subsidie aanvragen.

De gemeente Simpelveld heeft in 2023 voor het realiseren van een buffer bij Hoogenbergvoetpad/ Rode Put subsidie aangevraagd. In plaats van de

-78-

Programmabegroting 2026

aanleg van een buffer is hier gekozen voor het afkoppelen van regenwater in de Kanthuisstraat/Rode put. Dit project wordt in Q4 van 2025 uitgevoerd. Thematiek wateroverlast/ Water in Balans Samen met het Waterschap hebben wij in 2025 een intentieovereenkomst getekend voor het verder uitwerken van de voorkeursvariant. Het programma: Water in Balans (projectgroep van het Waterschap) heeft de afgelopen jaren inwonersavonden georganiseerd en heeft bij bewoners informatie opgehaald en informatie gedeeld over de voortgang van het project. Het waterschap is gestart met een verkenning om benodigde grondpercelen te kopen/pachten voor het realiseren van de buffers c.q. het uitbreiden van bestaande buffers, Er zijn opdrachten verstuurd voor het verrichten van verschillende onderzoeken die nodig zijn om de plannen beter uit te werken en de eerste schetsen van een aantal maatregelen worden uitgewerkt tot een definitief ontwerp. Thematiek wateroverlast/ WRL Na de extreme neerslag in de zomer van 2021 is het programma Waterveiligheid en Ruimte Limburg (WRL) opgestart. De gezamenlijke overheden in Limburg hebben daarmee onderschreven dat alleen door samenwerking en het bundelen van bevoegdheden en uitvoeringskracht de waterveiligheid van de regionale wateren (de zijbeken van de Maas) te verbeteren valt.

De ambitie van het programma WRL is om de Limburgse samenleving beter voor te bereiden en te beschermen tegen extreme neerslag als gevolg van klimaatverandering. Centraal in de aanpak staat het concept van meerlaagse veiligheid, vanuit de lagen: preventie, gevolgbeperking en klimaatbewustzijn. In het programma WRL zijn deze drie lagen (pijlers) benoemd waarlangs de waterveiligheid van de zijrivieren van de Maas verbeterd kan worden: 1. Vergroten van de fysieke robuustheid watersysteem en daarmee het verlagen van de waterstand op de plekken waar overlast is geweest of kan ontstaan en/of het beter beschermen van deze locaties tegen hoge waterstanden. 2. Verankeren van water en bodem sturend als principe in de ruimtelijke ordening, om overlast in de toekomst te voorkomen. 3. Vergroten van weerbaarheid van inwoners, om de gevolgen van hoge waterstand te beperken. De gemeente Simpelveld is aangesloten bij de gezamenlijke aanpak van het afstromingsgebied de Geul. Om te komen tot een samenhangend maatregelenpakket voor het stroomgebied van de Geul is een verkenning gestart. Hierbij wordt gekeken naar een totaalpakket voor het hele stroomgebied, van bron tot monding. In 2025 zal wordt verder onderzoek verricht naar de afstroming van het regenwater en uiteindelijk tot gepaste maatregelen.

Momenteel heeft WRL aanbesteding opgestart om een adviesbureau de opdracht te geven voor het opstellen van een Milieu Effecten Rapportage en het uitwerken van ontwerpvarianten. De kansenbrigade is een onderdeel van het programma WRL dat kan zorgen voor een bijdrage voor losstaande maatregelen, die op de korte termijn tot realisatie gebracht kunnen worden. Alle gemeenten van het afstromingsgebied de Geul kunnen in 2025 projecten indienen die op de korte termijn losstaand kunnen worden uitgevoerd, en een positief effect hebben op de wateropgave. Gemeente Simpelveld is voornemens om de maatregelen in Bocholtzerheide en de buffer Bulkemsbroek aan te dragen. Stimuleringsregeling aanpak riool overstorten Eyserbeek In november 2016 heeft de gemeente Simpelveld samen met de gemeente Gulpen-Wittem, Het Waterschapsbedrijf Limburg en het Waterschap Roer en Overmaas (die later zijn gefuseerd tot het Waterschap Limburg) een samenwerkingsovereenkomst ondertekend met de doelstelling de waterkwaliteit van de Eyserbeek zodanig te verbeteren zodat deze voldoet aan de Europese kaderrichtlijn water (KRW).

Hiervoor is in deze samenwerkingsovereenkomst opgenomen dat gemeente Simpelveld en gemeente Gulpen Wittem maatregelen gaan nemen zodat het aantal riool overstorten op de Eyserbeek geminimaliseerd wordt en de twee Waterschappen een financiële bijdrage zouden leveren in de realisatie van deze KRW maatregelen. De verwachting is dat eind 2027 de meeste maatregelen zijn uitgevoerd. Duurzaamheid Parkstad Limburg Energie Transitie (PALET) De zeven Parkstad-gemeenten hebben de ambitie om in 2040 energieneutraal te zijn. Om dit te realiseren bundelen we regionaal de krachten op het gebied van energiebesparing, duurzame opwek en netgebruik. In

-79-

Programmabegroting 2026

2026 wordt de regionale uitvoeringskracht voortgezet en verder uitgebreid. Voor de regionale uitvoeringskracht worden Rijksgelden ingezet en is daarmee budgettair neutraal. Het regionale uitvoeringsprogramma PALET wordt geactualiseerd voor de periode 2026–2030, zodat het aansluit bij de huidige ontwikkelingen. De herziening is naar verwachting eind 2025 afgerond. Transitievisie Warmte 2.0 De Wet gemeentelijke instrumenten warmtetransitie (Wgiw) is in december 2024 aangenomen en verplicht gemeenten om een warmteprogramma op te stellen (voorheen: transitievisie warmte). Als voorlopige deadline geldt eind 2026. Bij de ontwikkeling van de Transitievisie Warmte 2.0 (TVW 2.0) is zoveel mogelijk rekening gehouden met de verwachte eisen van deze nieuwe wet. Hoewel de exacte eisen pas definitief zijn zodra de wet per 1 januari 2026 in werking treedt, verwachten we dat er vooral procedurele eisen zijn waar nog aan voldaan moet worden. Inhoudelijke wijzigingen blijven waarschijnlijk beperkt. Doel is om eind 2026 een vastgesteld warmteprogramma te hebben. In de TVW 2.0 is de ambitie opgenomen om in 2030 het aardgasverbruik met 20% te verlagen ten opzichte van 2019, via een tweesporenbeleid. In 2026 wordt ingezet op uitvoering van gemeentebrede maatregelen zoals het isolatie- en verduurzamingsprogramma en het versterken van de positie van het energieloket WoonWijzerWinkel Limburg.

Daarnaast zetten we via de doelgroepenaanpak stappen in de verduurzaming van gemeentelijk vastgoed en onderzoeken we verder of restwarmte van de rioolwaterzuiveringsinstallatie (RWZI) gebruikt kan worden voor woningverwarming. Door de ombuigingen m.b.t. duurzaamheid zijn we minder flexibel en draadkrachtig bij het ondersteunen van bewonersinitiatieven en de uitvoering van de TVW 2.0. Isolatie- en verduurzamingsprogramma (IVP) Isolatieproject Parkstad Het isolatieproject Parkstad is medio mei 2025 gestart met de gemeentebrede uitrol. Gedurende 2026 wordt het project voortgezet en uitgebreid met de doelgroepen doe-het-zelvers en verenigingen van eigenaren (VvE’s). De focus in 2026 blijft het isoleren van slecht geïsoleerde koopwoningen met een lage WOZ-waarde. In het geval van een tegenvallende deelname kan op den duur de WOZ-drempelwaarde worden verhoogd. Met de tot nu toe beschikte middelen (eerste en tweede tranche) is het doel 533 woningen te isoleren. Tevens worden restanten van de gelden voor de energiearmoede ingezet om deze doelgroep extra te kunnen ondersteunen. Het isolatieproject Parkstad wordt gedekt met Rijksmiddelen en is daarmee budgettair neutraal. Soortenmanagementplan Bij (na)isolatie van (spouw)muur en daken speelt de Wet natuurbescherming (Wnb) een rol. Binnen de Wnb geldt een verbod op het hinderen, verstoren en doden van beschermde dieren.

Bij het verduurzamen van woningen moet dus rekening gehouden worden met beschermde diersoorten. Om te voorkomen dat woningeigenaren zelf dure ecologische onderzoeken moeten laten uitvoeren is in 2025 opdracht verstrekt aan een ecologisch adviesbureau voor het laten opstellen van een gebiedsdekkend soortenmanagementplan (SMP). Beoogd wordt om in 2026 te starten met veldwerkzaamheden, in 2027 het SMP op te stellen en in 2028 de ontheffing bij de Provincie Limburg aan te vragen en ontvangen. Het opstellen en deels implementeren en uitvoeren van het SMP wordt gedekt met middelen uit de gemeentelijke begroting, de subsidie Soortenmanagementplannen voor natuurvriendelijke isolatie van de Provincie Limburg en met restanten CDOKE middelen 2023 (Capaciteit Decentrale Overheden voor Klimaat- en Energiebeleid). De Provinciale subsidie is aangevraagd. Energiearmoede Voorgaande jaren hebben inwoners met energiearmoede de mogelijkheid gehad om via de Parkstad Energieknip gebruik te maken van een voucher van € 250 voor kleine energiebesparende maatregelen en een kosteloos bezoek van een energiecoach. Het project Parkstad Energieknip is afgerond. De restanten van de energiearmoede gelden worden ingezet om koopwoningeigenaren met energiearmoede te ondersteunen met structurele energiebesparende maatregelen. Dit is geïntegreerd in het Isolatieproject Parkstad.

-80-

Programmabegroting 2026

Regionale Energie Strategie (RES) Het doel van de Zuid Limburgse gemeenten is om te komen tot energieprojecten die bijdragen aan het RESbod. Om de gemeenten de handvatten te kunnen bieden die nodig zijn om opwekking te realiseren in een snel veranderend veld focust de RES ZL zich in 2026 op de volgende speerpunten: 1. Energiesysteem van de toekomst • Aanjagen en ondersteunen van nieuwe initiatieven voor grootschalige opwekking. • Breder kijken naar hoe hernieuwbare energie kan worden geïntegreerd in het bestaande elektriciteitsnetwerk. • Ervoor zorgen dat energie lokaal blijft, zodat het net niet overbelast raakt en projecten gerealiseerd kunnen worden. • Energie toegankelijk, beschikbaar en betaalbaar houden voor iedereen. 2. De kracht van samen • Kennisdelen en gezamenlijk werken aan vraagstukken zorgt ervoor dat gemeenten niet het wiel opnieuw moeten uitvinden. • Leren van elkaar door ervaringen te delen. • Beschikbare capaciteiten zo effectief mogelijk inzetten waardoor er zo veel mogelijk impact gemaakt kan worden. • Verder brengen van vastgelopen projecten. 3. Regionale kennis • Borgen van kennis en kunde in de regio. • Vertalen van beschikbare kennis naar regionale context. Grootschalige energieopwekking De gemeente zet in op grootschalige energieopwekking als essentieel onderdeel van de energietransitie.

Met als doel om bij te dragen aan de landelijke klimaatdoelen én te zorgen voor een toekomstbestendige energievoorziening binnen onze gemeente. In samenwerking met inwoners, bedrijven en regionale partners zoeken we naar duurzame energieprojecten, zoals zonneparken en windenergie op daarvoor geschikte locaties. Hierbij staan ruimtelijke inpassing, draagvlak en lokaal eigenaarschap centraal. •

Zon op Dak Gezien de aangescherpte voorkeursvolgorde van zonne-energie dient er eerst te worden gekeken naar de mogelijkheid om zonnepanelen te plaatsen op gevels en daken van gebouwen. Om dit te stimuleren zijn in Parkstadverband stimuleringsaanpakken voor Zon op Dak opgesteld voor de doelgroepen: woningbouwcoöperaties, VvE’s en bedrijven (voornamelijk MKB, waaronder ook agrariërs). We haken in op de Provinciale ontzorgingsprogramma’s voor verduurzaming kleine ondernemingen en maatschappelijk vastgoed.

Daarnaast lopen er gesprekken met inwoners, bedrijven en regionale partners, over de opties om grote daken binnen de gemeente van zonnepanelen te voorzien. •

Energiecoöperatie We ondersteunen en faciliteren de oprichting van een energiecoöperatie binnen onze gemeente, waarbij burgers actief kunnen participeren in de energietransitie. Dit traject is in samenwerking met REScoop Limburg opgestart. De gemeente faciliteert het proces en ondersteunt de energiecoöperatie gedurende 3 jaar. Daarna is het de bedoeling dat de energiecoöperatie volledig zelfstandig opereert. Momenteel is een enthousiaste groep inwoners een aantal projecten aan het verkennen om mee aan de slag te gaan: Energie-deling binnen energielussen van Enexis. Zonnepanelen op het dak van de werkplaats van de ZLSM. Duurzame huizenroute gemeente Simpelveld. Werkgroep Duurzame energie en warmte ‘de Baan’.

Op basis van de benodigde uitvoering van deze projecten worden statuten opgesteld en zaken als verzekeringen, bankrekeningen en overige formaliteiten geregeld om een officiële entiteit op te richten.

-81-

Programmabegroting 2026

Verduurzaming agrariërs In de loop van 2025 zal een Adviseur Duurzame Agro Energie worden aangesteld, met als doel om binnen Parkstad agrariërs te ondersteunen bij de transitie naar een duurzamere bedrijfsvoering. Onderwerpen als zonnepanelen op daken, slimme energieopslag, fossielvrije mechanisatie en energiegemeenschappen spelen hierin een belangrijke rol. Daarbij wordt ook gezocht naar verbindingen met andere beleidsprogramma’s, zoals het ‘Circulair Landelijk Gebied’, om zo bij te dragen aan CO₂-reductie en de klimaatdoelstellingen. Kennisprogramma Parkstad Circulair Om de zichtbaarheid van circulaire activiteiten te vergroten, resultaten te vieren en handelingsperspectief te bieden, is een communicatieaanpak opgesteld. Deze aanpak is binnen Parkstad in nauwe samenwerking met de werkgroep Circulariteit en de communicatieadviseurs van de gemeenten uitgewerkt. In het communicatieframe staat het strategisch kader centraal, dat richting geeft aan alle middelen en activiteiten. De communicatie richt zich op drie hoofdgroepen: inwoners (waaronder jongeren), ondernemers en gemeentelijke medewerkers. Uitvoeringsprogramma Parkstad Circulair Het Uitvoeringsprogramma Parkstad Circulair vertaalt de visie en ambitie van de Position Paper Parkstad Circulair in concrete acties om de regio circulair te maken.

Het programma biedt een actieplan met doelstellingen, tijdslijnen en verantwoordelijkheden voor initiatieven zoals circulair ondernemerschap, afvalbeheer en duurzame bouw. Het “Uitvoeringsprogramma Parkstad Circulair” richt zich op een viertal bouwstenen: - Het buitengebied/agrariërs. - De voedselketen. - De bouwketen. - De fysieke leefomgeving. Aan elke bouwsteen zijn acties gekoppeld die de komende jaren worden opgepakt en tot uitvoering worden gebracht. KENGETALLEN Lengte vrijvervalriool (in km.)

Lengte persriolen (in km.)

Aantal straatkolken;

Bron vGRP/ Watertakenplan vGRP/ Watertakenplan Rd4

2019 65,8

2020 65,8

2021 68,7

2022 70,5

2023 70,7

2024 70,7

5,6

5,6

6,2

6,3

6,2

6,2

± 2.400

2.693 2.319 220 98 56

2.926 2.533 236 100 57

2.926 2.533 236 100 57

2.926 2.533 236 100 57

2.950 2.554 237 100 59

Rd4

1.305

1.367

1.373

1.273

1.298

1.310

Rd4

1.062

1.095

1.070

998

1.004

987

Rd4

144

190

204

184

192

209

Rd4

18

13

8

11

14

19

Rd4

92

78

91

80

88

95

Rd4 Rd4

1.703 580

1.772 553

1.733 598

1.564 527

1.721 476

1.810 471

Rd4

262

290

280

255

246

234

- Machinale kolken - Handmatige kolken - Zandvangers - Lijngoten

Afval (in tonnen) - totaal grof en huishoudelijk restafval: - huishoudelijk restafval halen aan huis - huishoudelijk restafval milieupark - grof huishoudelijk restafval halen aan huis - grof huishoudelijk restafval milieupark

- gft - oud papier en karton halen aan huis - verpakkingsglas via ondergrondse

-82-

Programmabegroting 2026

Bron - PMD halen aan huis (ongesorteerd)

Rd4

- plastic gesorteerd - metaal - drankenkartons

Rd4 Rd4 Rd4

2019 331

2020 357

2021 352

176 30 21

246 50 31

190 36 23

1)

2022 315

2)

2023 298

2024 318

2)

2)

1) Vanwege een brand in de sorteerinstallatie in Duitsland is nog niet alle in 2019 ingezamelde PMD gesorteerd. 2) Sinds begin 2022 maken de Limburgse gemeenten gebruik van het bronscheidingsmodel; de gemeenten ontvangen een vast bedrag voor het aangeleverde PMD; de diverse fracties worden niet meer gespecificeerd.

Wat mag het kosten? BATEN EN LASTEN Lasten excl. kvst. & kapitaallst. Baten Saldo excl. kvst. & kap. lst. Lasten kostenverdeelstaat Kapitaallasten Saldo van baten en lasten Toevoegingen Onttrekkingen Gerealiseerd / geraamd resultaat

Rekening Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2024 2025 2026 2027 2028 2029 3.106.070 2.990.040 3.145.020 3.131.394 3.236.100 3.353.280 3.768.036 3.622.390 4.188.810 4.561.400 4.805.430 5.020.090 661.966 632.350 1.043.790 1.430.006 1.569.330 1.666.810 422.523 448.345 299.929 518.967 524.634 539.794 417.639 594.378 787.510 1.111.396 1.259.141 1.365.991 -178.196 -410.373 -43.649 -200.357 -214.446 -238.974 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 -178.196 -410.373 -43.649 -200.357 -214.446 -238.974

In onderstaande tabel is het saldo van baten en lasten op productniveau weergegeven: Rekening 2024 Saldo van baten en lasten: 7.1 volksgezondheid GGD-gezondheidsbeleid mantelzorg & vrijwilligerswerk jeugdgezondheidszorg 7.2 riolering riolering & waterbeheer rioolheffing 7.3 afval afvalbeleid & inzameling inzameling zwerfvuil afvalstoffenheffing 7.4 milieubeheer milieubeheer duurzaamheid ongediertebestrijding hondenpoepbeleid 7.5 begraafplaatsen en crematoria begraafplaats onderhoud begraafplaats delven graven begraafplaats Gerealiseerd / geraamd resultaat

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

Begroting 2029

-155.109 -1.223 -405.019

-223.701 -1.141 -387.013

-213.213 -1.183 -393.150

-222.356 -1.219 -410.790

-230.720 -1.255 -426.860

-239.467 -1.293 -443.610

-1.273.589 1.663.737

-1.340.425 1.790.030

-1.725.232 2.321.510

-2.036.231 2.631.590

-2.195.733 2.796.370

-2.313.686 2.919.090

-1.137.565 72 1.420.981

-1.182.196 -14.170 1.474.770

-1.245.824 -14.706 1.525.130

-1.345.358 -15.812 1.638.010

-1.413.857 -15.066 1.717.260

-1.496.906 -15.254 1.809.200

-112.095 -131.668 -14.003 -5.271

-453.605 -9.031 -18.446 -7.328

-314.039 88.287 -20.427 -7.435

-328.911 -38.397 -20.253 -7.463

-331.884 -40.211 -20.621 -7.492

-341.475 -41.824 -20.859 -7.522

37.555 -58.726 -6.274 -178.196

30.000 -63.618 -4.500 -410.373

36.000 -73.366 -6.000 -43.649

36.000 -73.167 -6.000 -200.357

36.000 -74.377 -6.000 -214.446

36.000 -75.368 -6.000 -238.974

MUTATIES IN RESERVES Geen

-83-

Programmabegroting 2026

OMBUIGINGEN 7. Volksgezondheid en milieu Nummer ombuiging:

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

Begroting 2029

42 Ontwerp begra a fpl a a ts 43 Onderhouds ma teri a l en bl a uw 44 Werkbudget duurza a mhei d 45 Li jkbezorgi ngs rechten

25.000 2.000 15.000 6.000

2.000 15.000 6.000

2.000 15.000 6.000

2.000 15.000 6.000

Totaal ombuigingen programma 7:

48.000

23.000

23.000

23.000

Omschrijving ombuiging:

INVESTERINGEN 2026 -Afkoppelen Bocholtz 2025-2028 (KRW)(deel 2 van 4); >2038-02 Afkoppelen omgeving Bethlehem-/Elisabethstraat; >2038-03 Afkoppelen Vlengendaal/Pleiweg; >2038-04 Afkoppelen Margriet-/Leliestraat; >2038-05 Afkoppelen omgeving Margriet/Zonnebloemstraat; >2038-06 Afkoppelen Heiweg, Wijngracht en omgeving; >2038-07 Afkoppelen omgeving Overhuizer-/Paum/Emmastraat; >2038-08 Afkoppelen omgeving Kerk-/Juliana-/Beatrixstraat; >2038-10 Afkoppelen Steenbergervoetpad; >2038-11 Afkoppelen omgeving Groeneboord/Persoon-/ Kommerstraat. - Aanpak riolering/wateroverlast Bocholtzerheide -Reservering vervanging vrijverval riolen en gemalen inspectie 2025 2027 -Afkoppelen Bocholtz 2025-2028 (KRW)(deel 3 van 4)(specificatie zie 2026) -Reservering vervanging vrijverval riolen en gemalen inspectie 2026 2028 - Afkoppelen Bocholtz 2025-2028 (KRW)(deel 4 van 4)(specificatie zie 2026) -Reservering vervanging vrijverval riolen en gemalen inspectie 2027 2029 -Reservering vervanging vrijverval riolen en gemalen inspectie 2028

2.387.500

1.200.000 300.000

2.447.190 307.500

2.506.880 315.000

322.500

TOELICHTING De voornaamste mutaties, exclusief eventuele ombuigingen bij dit programma, ten opzichte van de begroting 2025 (na wijziging) zijn de volgende: -

Hogere opbrengst rioolheffing op basis van actuele ramingen* Bijstellen budgetten riolering en waterbeheer op basis van ervaringsgegevens. De stijging o.a. het gevolg van inhaalslag bij de inspectie, reiniging, reparatie en vervanging van het rioolstelsel. Dit is overigens exclusief het effect van stijging van kapitaallasten als gevolg van het uitgebreide investeringsprogramma rioleringen. E.e.a. is budgettair neutraal omdat de rioolheffing 100% kostendekkend is

-84-

531.480

-146.870

Programmabegroting 2026

-

-

-

Hogere opbrengst afvalstoffenheffing op basis recente ervaringscijfers m.b.t. aanbiedgedrag en kosten RD4 en actuele ramingen* Hoger bijdrage op basis van begroting 2026 van Rd4. E.e.a. is budgettair neutraal omdat de afvalstoffenheffing 100% kostendekkend is Verder is via de berap voorjaar voor het jaar 2025 een eenmalig budget voor het opstellen van een bodemkwaliteitskaart opgevoerd. In 2026 is geen budget nodig Totaal

50.360

-71.660

50.000 413.310

(*zat ook al (deels) in jaarschijf 2026 van de meerjarenraming 2025-2028)

Verschillen ten opzichte van de begroting 2025 van kapitaallasten en de loonkostenverdeelstaat worden hier niet verder toegelicht. Deze verschillen zijn met name het gevolg van wijzigingen in de renteomslag en de afdelingsplannen (grondslag loonkostenverdeling).

Wat zijn de risico’s? De volgende financiële risico’s kunnen worden benoemd: − Majeure projecten GGD − Actuele beheerplannen Beheerplannen geven inzicht in de benodigde financiële middelen om kapitaalgoederen te onderhouden op basis van het gewenste kwaliteitsniveau. Het watertakenplan is actueel. Voor een nadere toelichting van de risico’s zie de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing.

-85-

Programmabegroting 2026

Programma 8. Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing (VHROSV) Onder dit programma vallen de volgende taakvelden: Ruimtelijke ordening, grondexploitatie en wonen en bouwen.

Strategische visie De beleidsvelden in dit programma hebben met name een relatie met de volgende speerpunten: Toerisme en recreatie - De gemeente behoort tot één van de mooiste plekjes in Zuid-Limburg; - De gemeente ontwikkelt en profileert zich als toeristische gemeente; - Voor de regio Parkstad is de gemeente dé uitvalsbasis (slapen in Simpelveld, dagattracties in Parkstad); - We zetten in op het behoud van de ZLSM als uniek toeristisch element; - We leggen een verbinding tussen de toeristische elementen en het centrum van beide kernen; - We zetten in op het creëren van een unieke camping in Bocholtz met een verwijzing naar het Romeins verleden. Blijven wonen (met benodigde basisvoorzieningen) - Elke kern behoudt zijn eigen identiteit; - Leefbaarheid en veiligheid worden gewaarborgd; - We streven naar behoud van historische panden; - De ruimtelijke omgeving krijgt een sterke kwaliteitsimpuls en behoud het groene karakter; - De kernen zijn aanvullend aan elkaar voor wat betreft de basisvoorzieningen: niet elke voorziening is in elke kern aanwezig; - Basisvoorzieningen zijn beschikbaar, fysiek of op een andere wijze: de gemeente faciliteert dit; - De basisvoorzieningen zijn van een goede kwaliteit.

Participatie (burgers, ondernemers en maatschappelijke organisaties) - Inzetten op samenwerking met maatschappelijke actoren; - Kracht van de maatschappij benutten; - Vraag en aanbod van burgers met elkaar verbinden; - Trots zijn op wat ‘we’ doen: laten zien welke kracht onze burgers hebben. Kleinschalig en startend ondernemerschap - Meedenken met en adviseren van startende ondernemers: maken van een ondernemersloket.

College-agenda Zoals aangegeven in programma 0 zijn de prioriteiten en activiteiten per begrotingsprogramma beschreven onder de paragraaf ‘Wat doen we daarvoor?’

Wat willen we bereiken? HOOFDAMBITIE De verdere vertaling van de genoemde speerpunten naar dit programma wordt tot uitdrukking gebracht in de volgende hoofdambities:

-86-

Programmabegroting 2026

1. 2.

3.

Een woningmarkt die is afgestemd op de demografische en maatschappelijke ontwikkelingen zoals krimp en vergrijzing en beperkte opvangfunctie voor nieuwkomers; Voldoende en kwalitatief goede, toekomstbestendige woningen voor de inwoners van de gemeente, waarbij met name aandacht wordt geschonken aan jonge(re) gezinnen en senioren, mede om de doorstroming op de woningmarkt te bevorderen; Behoud en versterking van de kwaliteit van de kernen, zoals een prettig woonklimaat en groene uitstraling, de kwalitatieve waarden van het buitengebied en van de openbare ruimten. Fysieke clustering van wonen, zorg, voorzieningen en werkgelegenheid binnen de logische bebouwingscontouren.

BELEIDSINDICATOREN Aan de hand van de volgende verplichte beleidsindicatoren worden de maatschappelijke effecten toegelicht die met dit programma worden beoogd: Indicator

Eenheid

Bron

Realisatie Realisatie Realisatie Realisatie Realisatie Realisatie 2024 2019 2020 2021 2022 2023 SPV NL

Gemiddelde WOZwaarde Nieuw gebouwde woningen Demografische druk Gemeentelijke woonlasten éénpersoons huishouden Gemeentelijke woonlasten meerpersoonshuishouden

Duizend euro

CBS

176

194

204

212

250

248

379

Aantal per ABF 1.000 woningen % CBS

n.b.

0,8

6,4

0,2

1,7

n.b.

n.b.

78,5

79,6

80,1

81,4

83

85,6

n.b.

In euro’s

COELO

805

848

842

946

1.005

1.086

911

In euro’s

COELO

845

884

880

986

1.045

1.127

994

Om de realisatie van de hoofdambities van dit programma te kunnen meten, zijn deze vertaald naar de volgende indicator: Indicator

Bron (*)

Tevredenheid over gemeente als woon- en leefgemeente Tevredenheid buurtvoorzieningen

Burgerondz. Parkstad Limburg

Tevredenheid over voorzieningen voor jongeren Woningwaardering

Burgerondz. Parkstad Limburg Burgerondz. Parkstad Limburg Burgerondz. Parkstad Limburg

Streefwaarde 8,2

Realisatie Realisatie Realisatie Realisatie Realisatie Hoogste 2015 2017 2019 2021 2023 Parkstad 7,8 7,9 7,8 7,9 7,8 8,2

70%

64%

66%

67%

59%

62%

70%

26%

20%

29%

23%

24%

19%

26%

7,9

7,9

7,9

7,8

7,5

7,4

7,9

* Burgeronderzoek Parkstad Limburg wordt 2-jaarlijks uitgevoerd, derhalve wordt bovenstaand niet de realisatie van elk jaar weergegeven.

-87-

Programmabegroting 2026

KADERSTELLENDE BELEIDSNOTA’S Het beleid in Simpelveld met betrekking tot dit programma is in de basis vastgelegd in de volgende documenten: 1. Strategische visie 2013-2023 gemeente Simpelveld (2013); 2. College-agenda 2022-2026 (2022); 3. Gemeentelijk woningbouwprogramma 2013 e.v. (2013); 4. Kwalitatief afwegingskader voor woningbouwplannen vanuit een markttechnisch perspectief (2013); 5. Intrekkingsbeleid omgevingsvergunning voor de activiteit bouwen van één of meer woningen/appartementen (2013); 6. Omgevingsvisie Limburg 2021 (2021); 7. Omgevingsverordening Limburg (2024); 8. Provinciaal Verkeers- en vervoersprogramma (2014); 9. Vigerende omgevingsplannen (diverse jaren); 10. Bestuursovereenkomst “Regionale afspraken Zuid-Limburg” (2016); 11. Diverse andere regionale documenten met betrekking tot herstructurering, wonen en krimp; 12. Structuurvisie wonen Zuid-Limburg (2016); 13. Regionale Woningmarktprogrammering Parkstad Limburg 2019-2022 (2019); 14. Verordening Startersleningen gemeente Simpelveld (2025); 15. Beleidsregel tijdelijke versoepeling van de compensatiesystematiek van de Structuurvisie Wonen ZuidLimburg (2019); 16. Beleidsregel ‘Ruim baan voor goede woningbouwplannen 2021’ als onderdeel van de Structuurvisie Wonen Zuid-Limburg (2021); 17. Regionale Woonvisie Parkstad Limburg, lokale woonvisie gemeente Simpelveld 2023-2028 (2023); 18.

Woonbehoefte onderzoek Parkstad Limburg 2022-2032 (2022); 19. Woondeal Limburg (2023); 20. Kader Nota Grondbeleid 2024-2029 (2024). BIJ DIT PROGRAMMA BETROKKEN VERBONDEN PARTIJEN Bij dit programma zijn de volgende verbonden partijen betrokken: 1. IBA Parkstad B.V.

Wat doen we daarvoor? Prioriteiten Wonen

Kernplannen

Omgevingswet

Activiteiten - Regionale- en lokale woonvisie - Woonzorgvisie - (Actievere) grondpolitiek - Voormalige zorgcentrum Bocholtz - Woningbouwontwikkeling locatie Nijswillerweg – Kruinweg - Centrumplan Simpelveld (zie programma 3) - Project De Baan - Project Schilterstraat - Omgevingsvisie - Omgevingsplan/ bestemmingsplan

Wonen Regionale- en lokale woonvisie Momenteel ligt de Wet Versterking regie volkshuisvesting (WVrv) voor aan de Eerste Kamer. Met deze wet verlangt de Rijksoverheid van alle gemeenten een Volkshuisvestingsprogramma. Een programma dat aansluit bij de Woondeal waarin afspraken zijn gemaakt met Provincie Limburg, het Ministerie van BZK en woningcorporaties. Het Volkshuistingsprogramma ziet op een integratie van de Regionale Woonvisies met de verschillende Woonzorgvisies. Aandachtspunten in de uitvoering zijn dan de regionale samenwerking tussen partijen rondom het wonen. Zoals gemeenten, corporaties, zorgleveranciers en huurdersverenigingen. En samenwerking rondom de thema’s; woningbouwopgave, betaalbaarheid en beschikbaarheid van de voorraad,

-88-

Programmabegroting 2026

de verbinding met zorg- en welzijn, woningtoewijzing, duurzaamheid en leefbaarheid. En met name ook de vervlechting van die thema’s. Ons voordeel is dat wij in Parkstad al meerdere jaren die integraliteit en samenwerking opzoeken. We leggen onze doelen vast in (meerjaren)prestatieafspraken en uitvoeringsagenda’s. De verwachting is daarmee dat wij ons beleid en koers blijven continueren en versterken. Samenwerking vormt de rode draad om tot een succesvolle uitvoering te komen. De stadsregio Parkstad heeft zeer succesvolle resultaten behaald binnen de regio en daarmee ook voor de gemeente Simpelveld. Te denken valt aan een aantal toegekende subsidietrajecten zoals de Woningbouwimpuls en het Volkshuisvestingsfonds, maar ook de realisatie van regionale beleidskaders of -onderzoeken zoals de Woonvisie en de actualisatie van het Woonbehoefte-onderzoek. Door de gezamenlijkheid buigt de samenwerking van een voormalige krimpgedachte naar groeien, kansen creëren en benutten. ‘Kansrijk wonen nu en in de toekomst’ is dan ook de pay off van de regio. Niet alleen bij ons als gemeenten in Parkstad, maar ook bij onze samenwerkingspartners ontstaat het beeld dat de regio Parkstad en daarmee ook onze gemeente weer zichtbaar en aantrekkelijk is voor woningbouwontwikkelingen.

Tijdens lokale gesprekken worden met marktpartijen de beleidskaders besproken en bezien in hoeverre een bijdrage kan worden geleverd aan de opgave en de ambitie al dan niet in gezamenlijkheid met een woningbouwcorporatie. Onze voorkeur ligt daarbij bij Krijtland Wonen. Het doel en de boodschap is dan ook dat bij een woningbouwontwikkeling gezocht wordt naar een zogenaamde gezonde mix (diversiteit) van betaalbare woonproducten voor diverse doelgroepen zoals starters en senioren. Maar ook worden bij een woningbouwontwikkeling, integraal, de opgaven aangegeven en besproken ten aanzien van onder andere opvang en/of berging van hemelwater, vergroening en circulariteit. Uiteindelijk worden de integrale thema’s in balans gebracht met de financiële haalbaarheid. Onze lokale en regionale acties zijn vanzelfsprekend in lijn met de koers die op landelijke schaal is ingezet en uitgerold. Maar ondanks die programma’s zoals het programma Woningbouw of het programma Betaalbaarheid blijft de urgentie op het gebied van Wonen en Volkshuisvesting de komende jaren onverminderd hoog. Met de vaststelling van de Wet versterking regie volkshuisvesting worden die programma’s ook juridisch geborgd. Dat betekent dat daarmee wettelijke instrumenten voorhanden zijn om bijvoorbeeld voldoende betaalbare woningen te realiseren; 2/3 van alle nieuwbouw moet bijvoorbeeld bestaan uit betaalbare woningen.

huisvesting van aandachtsgroepen en urgenten een verplichtende urgentieregeling in combinatie met een huisvestingsverordening. In 2025 en 2026 wordt hier gezamenlijk binnen de Parkstadregio invulling aan gegeven, daarbij rekening houdend met de fair-share-gedachte en de veerkracht binnen de bestaande wijken en woongebieden. Zoals hierboven aangegeven blijft de urgentie op het gebied van ‘Wonen’ onverminderd hoog en wordt er vanuit gegaan dat ook een sturingsinstrument zoals de ‘Starterslening’ de komende jaren nog steeds van kracht blijft. Ook in de gemeente Simpelveld wordt dit instrument ingezet en voortgezet. Met de verhoging van de maximale koopsom in september 2025 van € 245.000 naar € 280.000 en daarmee ook de verhoging van het maximale leenbedrag van € 49.000 naar € 56.000 wordt beter aangesloten bij de voor de starter beschikbare/bereikbare woningen. Voor wat betreft een mogelijke verkenning en invoering van de zogenaamde blijverslening – hierbij worden vaak ouderen door middel van een lening in de gelegenheid gesteld om langer zelfstandig thuis te wonen – wordt enige terughoudendheid in acht genomen omdat een blijverslening de verhuisketen mogelijk kan verstoren, omdat ouderen ondanks de realisatie van nieuwe woonproducten voor ouderen niet willen en/of kunnen verhuizen. Krijtland Wonen blijft de komende jaren een belangrijke samenwerkingspartner in wonen.

Inmiddels zijn de nieuwe woningen bij de projecten aan de Schilterstraat en de Julianastraat opgeleverd en bewoond. Bij de toewijzing is rekening gehouden met de onderlinge afspraak dat minimaal 50% van de beschikbare woningen wordt toegewezen aan inwoners van de gemeente Simpelveld. Dat draagt bij aan de doorstroming binnen onze gemeente, maar biedt tegelijk kansen voor nieuwe inwoners om deel uit te maken van de Simpelveldse gemeenschap. Woonzorgvisie Gedurende het totstandkomingsproces van de Woonzorgvisie kwam naar voren dat ‘wonen’ en ‘zorg’ niet volledig ‘dekkend’ waren. Daarom is ook het woordje ‘welzijn’ toegevoegd. Naast gemeenten en

-89-

Programmabegroting 2026

woningcorporaties, huurdersorganisatie is ook de samenwerking gezocht (en gevonden) met de zorgpartijen zoals het Leger des Heils, Meander en het CZ-zorgkantoor. Met deze visie wordt richting gegeven aan ambities en de uiteindelijke realisatie daarvan. Uiteraard blijft hier ruimte voor lokale invulling. Deze samenwerking is inmiddels verankerd in een bestuurderscollectief. Zaak op dit moment is het opzetten van de governancestructuur en de wijze waarop de uitvoeringsagenda vorm moet krijgen. Daarvoor worden kleine werkgroepen in het leven geroepen welke allemaal een eigen doelstelling krijgen in de oplevering. Een en ander staat onder de coördinatie van gemeente Heerlen. Een van de opgaven binnen Wonen, welzijn & zorg is het creëren van evenwichtige en veerkrachtige wijken. (Actievere) grondpolitiek Inmiddels heeft er in het kader van strategische aankopen voor diverse projecten door de gemeenteraad besluitvorming plaatsgevonden. Binnen het door de gemeenteraad gestelde kader zal er gehandeld worden. Voormalige zorgcentrum Bocholtz Op dit moment zijn er geen nieuwe ontwikkelingen te melden en is de gemeente, als zgn. trekker van het project, niet meer aan zet. Uiteraard heeft de gemeente te zijner tijd in de rol van ‘voorwaarden stellend’, ‘faciliterend’ en ‘toetsend’ invloed op de planvorming. Dit alles uiteraard met inachtneming van de wettelijke procedures en regelgevingen.

Woningbouwontwikkeling locatie Nijswillerweg – Kruinweg (locatie beoogd Vakantie Resort Heuvelland) Er vindt intensief overleg plaats met de ontwikkelaar. Ter borging van de ruimtelijke kwaliteit (te denken valt hier o.a. aan de nieuwe inrichting openbare ruimte, ontsluitingen, typologie woningen, wegen, parkeerplaatsen, riolering, kabels en leidingen, opvang hemelwater, groen en overige voorzieningen) hebben partijen samen met de juridisch adviseur van de gemeente geconcludeerd dit enkel goed te kunnen borgen op basis van een (integraal) stedebouwkundigontwerpplan inclusief de verkaveling, planning en fasering. In dat kader heeft onlangs een eerste zgn. workshop plaatsgevonden waarbij alle gemeentelijke disciplines zijn samengekomen en de ontwikkelaar en haar adviseurs zijn voorzien van de betreffende aanvullende informatie die nodig is om het (integrale) stedebouwkundigplan verder concreet vorm te kunnen geven. In de tussentijd kan er een ‘Intentieovereenkomst’ overeengekomen worden die verder in het traject zal worden uitgewerkt naar een ‘Anterieure overeenkomst’. De provincie Limburg is al op diverse momenten en recent nog in het kader van het traject POVI over de beoogde woningbouwontwikkeling op de hoogte gebracht. Kortom, processen lopen gelijktijdig op.

Kernplannen Centrumplan Simpelveld (zie programma 3) De ontwikkeling van de centrumvisie voor de kern Simpelveld wordt toegelicht in programma 3. Economie. Project De Baan Het woonhuis Akerweg 4 is inmiddels door de gemeente aangekocht en zal in het kader van de beoogde ontwikkeling aan Krijtland Wonen te zijner tijd worden doorgeleverd. In 2026 zal worden gestart met de onderzoeksfase voor de verduurzaaming van de particuliere koopwoningen. Om een beeld te krijgen van de bestaande situatie worden koopwoningen van particulieren die aan het project deelnemen bezocht door adviseurs. De hieruit vloeiende verbetermogelijkheden in relatie tot achterstallig onderhoud en verduurzaming worden in de vorm van maatregelpakketten voorgelegd aan de deelnemers. Project Schilterstraat De eerste fase van de inrichting van de openbare ruimte (waaronder het straatwerk) loopt tot halverwege de Schilterstraat en is inmiddels gereed. Na de bouwvak van 2025 is gestart met de tweede fase zijnde het gedeelte halverwege Schilterstraat tot aan de Schiffelderstraat. Er is inmiddels overeenstemming met Krijtland Wonen over het groenplan. De aanleg van de groenvoorziening is voorzien vanaf medio november 2025 en zal naar verwachting afhankelijk van de weersomstandigheden worden opgeleverd voor kerstmis 2025.

Omgevingswet De inwerkingtreding van de Omgevingswet is - na meermaals te zijn uitgesteld – een feit per 1 januari 2024. De afgelopen jaren is planmatig gewerkt aan de technische en juridische implementatie van de Omgevingswet. De

-90-

Programmabegroting 2026

gemeenteraad is steeds geïnformeerd over de voortgang en heeft ook de noodzakelijke besluiten genomen om de dienstverlening met betrekking tot vergunningverlening, toezicht en handhaving efficiënt en rechtmatig voort te zetten. Nu de technische en juridische implementatie met definitieve invoering van de wet is afgerond, kan de blik worden verlegd naar de beleidsmatige aspecten van de Omgevingswet. Omgevingsvisie De Omgevingswet verplicht gemeenten tot het opstellen van een Omgevingsvisie. De Omgevingsvisie beslaat het gehele grondgebied van de gemeente en bevat het integrale gemeentelijk beleid voor de fysieke leefomgeving. Gemeenten krijgen een overgangstermijn voor het vaststellen van de omgevingsvisie. De verplichting voor gemeenten om een Omgevingsvisie te hebben en het tijdstip daarvoor is bij koninklijk besluit bepaald op 1 januari 2027. In het 4e kwartaal 2024 is een plan van aanpak met procesvoorstel opgesteld om te komen tot de gemeentelijke Omgevingsvisie. Kern daarvan is dat we in de Omgevingsvisie op alle vlak zo nauw mogelijk zullen aansluiten bij de Strategische visie. De Omgevingsvisie zal in 2026 worden vastgesteld door de gemeenteraad. Omgevingsplan/ bestemmingsplan De Omgevingswet verplicht gemeenten ook tot het opstellen van een Omgevingsplan, als opvolger van de gemeentelijke bestemmingsplannen.

Gemeenten krijgen volgens koninklijk besluit tot 1 januari 2032 de tijd om het tijdelijke deel van het omgevingsplan en andere regels over de fysieke leefomgeving om te zetten naar een nieuw omgevingsplan. Totdat het definitief omgevingsplan is vastgesteld, beschikt de gemeente van rechtswege over een tijdelijk omgevingsplan, dat bestaat uit de huidige bestemmingsplannen, de van toepassing zijnde verordeningen en het wettelijk overgangsrecht (“de Bruidsschat”). Gezien de ruime overgangstermijn die de wetgever heeft gesteld, de wens eerst over een omgevingsvisie te beschikken, het gegeven dat het tijdelijk omgevingsplan voldoende actueel is en de tijd die nodig is om ervaring op te doen met de Omgevingswet, zullen in 2026 nog geen concrete stappen worden gezet om het gemeentelijk Omgevingsplan op te stellen. KENGETALLEN Bron Aantal belastingobjecten - type ‘woningen’ - type ‘niet-woningen’ Leegstandspercentage Waarde woning - gemiddelde waarde woning Oppervlakte openbaar groen - binnen bebouwde kom - buiten bebouwde kom - sportvelden Herstructureringsopgave Simpelveld (aantal

BsGW BsGW BsGW

2019

2020

2021

2022

2023

2024

5.141 386 4,5%

5.165 384 4,5%

5.202 362 5,21%

5.206 352 5,05%

5.209 348 n.b.

5.219 341 n.b.

BsGW / Provincie

173.819 199.306 199.339 212.980 247.674 247.952

Gemeente

19,8 ha.

20,7 ha.

20,7 ha.

20,7 ha.

20,7 ha.

20,7 ha.

Gemeente

37 ha.

37 ha.

37 ha.

37 ha.

37 ha.

37 ha.

Gemeente Vigerende regionale envelop

8 ha. 150

8 ha. 150

8 ha. 150

8 ha. 150

8 ha. 150

8 ha. n.b.*

woningen) (excl. nieuwbouw) *Naast een nieuwbouwopgave bestaat ook nog een herstructureringsopgave van incourant vastgoed. Dit wordt niet meer uitgedrukt in een ‘envelop’.

-91-

Programmabegroting 2026

Wat mag het kosten? BATEN EN LASTEN Lasten excl. kvst. & kapitaallst. Baten Saldo excl. kvst. & kap. lst. Lasten kostenverdeelstaat Kapitaallasten Saldo van baten en lasten Toevoegingen Onttrekkingen Gerealiseerd / geraamd resultaat

Rekening Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2024 2025 2026 2027 2028 2029 606.374 423.960 248.460 174.250 175.040 175.830 410.177 127.300 87.300 87.300 87.300 87.300 -196.197 -296.660 -161.160 -86.950 -87.740 -88.530 543.413 638.985 670.416 672.337 694.049 712.960 11.429 13.649 10.506 10.388 10.319 10.288 -751.039 -949.293 -842.082 -769.674 -792.107 -811.778 9.000 9.000 9.000 9.000 9.000 9.000 65.444 288.150 24.475 89.795 89.795 89.795 -694.595 -670.143 -826.607 -688.879 -711.312 -730.983

In onderstaande tabel is het saldo van baten en lasten op productniveau weergegeven: Rekening 2024 Saldo van baten en lasten: 8.1 ruimtelijke ordening ruimtelijke ordening 8.2 grondexploitatie eigendommen 8.3 wonen en bouwen woningbouw bouw- & woningtoezicht overige volkshuisvesting omgevingsvergunningen Gerealiseerd / geraamd resultaat

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

Begroting 2029

-395.148

-398.630

-234.367

-154.912

-158.601

-161.847

-95.663

-108.697

-117.559

-119.500

-122.548

-125.716

-69.878 -390.725 -135.451 335.825 -751.039

-80.167 -288.839 -147.961 75.000 -949.293

-64.288 -288.132 -172.736 35.000 -842.082

-65.661 -296.446 -168.155 35.000 -769.674

-67.076 -304.391 -174.491 35.000 -792.107

-68.533 -312.889 -177.793 35.000 -811.778

MUTATIES IN RESERVES In programma 0 zijn de volgende mutaties in reserves met betrekking tot dit programma geraamd. Rekening 2024 Toevoegingen (lasten) reserve omgevingsvisie-/plan Subtotaal toevoegingen Onttrekkingen (baten) algemene reserve (cofinanciering de Baan) reserve implementatie Omgevingswet reserve fysieke leefomgeving; - reserve investeringen fysieke leefomgeving Op de Boor - reserve investeringen fysieke leefomgeving stationsgebied ZLSM - reserve investeringen fysieke leefomgeving uitkijkpunt Huls(veld) - reserve investeringen fysieke leefomgeving Parkstadroute Subtotaal onttrekkingen Totaal

9.000 9.000

Begroting 2025 9.000 9.000

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

Begroting 2029

9.000 9.000

9.000 9.000

9.000 9.000

9.000 9.000

10.150

10.150

288.150 -279.150

14.325 24.475 -15.475

10.150 43.810 21.510 14.325 89.795 -80.795

10.150 43.810 21.510 14.325 89.795 -80.795

10.150 43.810 21.510 14.325 89.795 -80.795

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

Begroting 2029

0

0

0

0

0

0

0

0

278.000 65.444

65.444 -56.444

OMBUIGINGEN 8. Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing (VHROSV) Nummer Omschrijving ombuiging: ombuiging: - Totaal ombuigingen programma 8:

INVESTERINGEN Geen TOELICHTING De voornaamste mutaties, exclusief eventuele ombuigingen bij dit programma, ten opzichte van de begroting 2025 (na wijziging) zijn de volgende:

-92-

Programmabegroting 2026

-

-

Voor ondersteuning bij de inventarisatie van de bestaande accommodaties als onderlegger voor het op te stellen accommodatiebeleidsplan is een eenmalig budget beschikbaar* Voor het opstellen van een uitvoeringsplan in het verlengde van de door de raad vast te stellen strategische visie is een eenmalig budget beschikbaar Totaal

-50.000

-25.000 -75.000

*zat ook al (deels) in jaarschijf 2026 van de meerjarenraming 2025-2028

Verschillen ten opzichte van de begroting 2025 van kapitaallasten en de loonkostenverdeelstaat worden hier niet verder toegelicht. Deze verschillen zijn met name het gevolg van wijzigingen in de renteomslag en de afdelingsplannen (grondslag loonkostenverdeling).

Wat zijn de risico’s? De volgende financiële risico’s kunnen worden benoemd: − Impact invoering Omgevingswet − Planschades Voor een nadere toelichting van de risico’s zie de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing.

-93-

Programmabegroting 2026

-94-

Programmabegroting 2026

HOOFDSTUK 3

De Oude Molen

Hoofdstuk 1

-95-

PARAGRAFEN

Programmabegroting 2026

-96-

Programmabegroting 2026

Paragraaf Bedrijfsvoering INLEIDING De gemeente Simpelveld wil zich verder doorontwikkelen tot een goede, professionele dienstverlener. De klant(vraag) staat in ons handelen centraal. De doelstelling van de organisatie en de visie met betrekking tot vraaggerichte dienstverlening zijn van grote invloed op de bedrijfsvoering en dus de inrichting van de organisatie. Dit alles willen we op een zo effectief en efficiënt mogelijke manier realiseren. De organisatieontwikkeling heeft de laatste jaren het accent gelegd op het verbeteren van die dienstverlening aan de Simpelveldse burger. In deze paragraaf wordt een onderscheid gemaakt in de volgende beleidsvelden: Personeel & Organisatie Financiën & Control Informatiemanagement Communicatie PERSONEEL & ORGANISATIE De komende jaren staan voor P&O in het teken van het blijven ondersteunen van de organisatie. Het actueel houden van beleid, instrumenten en activiteiten op het gebied van dienstverlening, leiderschap en arboaspecten vormen de speerpunten. Daarnaast staat 2026 in het teken van de implementatie van ons “nieuwe” e-hrm-systeem HR Enterprise. Motion wordt door onze huidige leverancier BCS vervangen door hun nieuw ehrm-systeem met de naam HR Enterprise.

Tenslotte zal P&O samen met onze leidinggevenden aandacht besteden aan de tijdige invulling van vacatures die de komende jaren ontstaan door de uitstroom van medewerkers als gevolg van (vervroegde) pensionering. Ziekteverzuim Het ziekteverzuim is een onderwerp dat jaarlijks aandacht vraagt. Eenmaal per kwartaal bespreekt het management de verzuimcijfers met de Arbodienst. De daadwerkelijke ziekteverzuimpercentages worden in de jaarstukken gepresenteerd. Salariskosten De salariskosten zijn als volgt verdeeld: Omschrijving Fte

Rekening 2024 Geraamde loonkosten

Begroting 2025 Fte Geraamde loonkosten

Begroting 2026 Fte Geraamde loonkosten

burgemeester

1,00

149.329

1,00

144.692

1,00

wethouders

2,90

288.443

2,90

273.631

2,90

160.601 302.057

subtotaal bestuur

3,90

437.772

3,90

418.323

3,90

462.657

secretaris

1,00

133.297

1,00

137.012

1,00

148.042

griffie

1,28

130.112

1,32

120.384

1,32

134.085

secretariepersoneel

72,31

6.342.712

78,34

7.144.675

77,92

7.451.650

openbare werken

10,33

650.480

10,45

660.681

13,00

856.423

burgerlijke stand

0,00

1.503

0,00

3.000

0,00

3.000

subtotaal personeel

84,92

7.258.104

91,11

8.065.752

93,24

8.593.200

TOTAAL

88,82

7.695.875

95,01

8.484.075

97,14

9.055.858

De stijging van de salariskosten wordt met name veroorzaakt door de effecten van de geraamde caoverhogingen. Daarnaast wordt ingeval medewerkers met pensioen gaan, ‘overlap’ geraamd met de opvolger, zodat er ruimte is voor de overdracht van de werkzaamheden en om de opvolger adequaat in te kunnen werken. Dit verklaart voor een belangrijk deel de stijging in het aantal fte. Kostenverdeelstaat In de Notitie Overhead van de Commissie BBV is opgenomen dat kosten zoveel mogelijk direct worden toegerekend aan de betreffende taakvelden. De resterende overheadkosten worden centraal verantwoord via taakveld 0.4 ‘overhead’. Ten aanzien van de kosten van het ambtelijk apparaat (secretariepersoneel en

-97-

Programmabegroting 2026

openbare werken) is bepaald of deze al dan niet directe kosten zijn ten aanzien van een bepaald taakveld; toerekening heeft dan plaatsgevonden via de kostenverdeelstaat op basis van de globale urenraming. Indien het indirecte kosten betreft, dan is er sprake van overhead (verantwoord op taakveld 0.4). Voor een overzicht van de totale overhead wordt verwezen naar de toelichting op het overzicht van baten en lasten (paragraaf 4.5). FINANCIËN & CONTROL Ons handelen blijft erop gericht om onze financiële huishouding gezond te houden. Juist in tijden waarin het financieel economisch onzeker is, is het belangrijk de basis op orde te hebben. De volgende speerpunten zijn en blijven van belang: doorontwikkeling P&C-documenten en actualiseren financiële- en bedrijfsvoeringnota’s. Ombuigingsvoorstellen Vanaf 2026 was sprake van begrotingstekorten. Dat vraagt om maatregelen om te komen tot een structureel sluitende begroting. Daarom is in 2024 gestart met het proces om te komen tot ombuigingsvoorstellen. De raad heeft voor het zomerreces 2025 ingestemd met de voorgelegde ombuigingsvoorstellen. Deze ombuigingsvoorstellen zijn integraal verwerkt in de voorliggende begroting. Mede hierdoor presenteren wij een structureel sluitende begroting.

Doorontwikkeling P&C-documenten Ten aanzien van de huidige P&C-documenten (begroting, berap’s en jaarstukken) is door zowel college als raad meermaals aangegeven dat deze van voldoende kwaliteit zijn. Dit laat onverlet dat er steeds oog moet zijn voor mogelijke verbeteringen. Intern wordt gestreefd naar het continue verbeteren van de verslaggeving en prestatie-verantwoording middels de PDCA-cyclus. In de voorliggende begroting zijn met name de volgende verbeterpunten doorgevoerd: -opnemen relevante verbonden partijen per programma; -aanvullen paragraaf verbonden partijen; -opnemen tabel ombuigingen per programma; -opnemen paragraaf duurzaamheid. Actualiseren financiële- en bedrijfsvoeringnota’s Het is van belang om nota's en verordeningen actueel te houden. Normaliter dient actualisatie één keer in de vier jaar plaats te vinden. De planning is om in 2026 de volgende nota voor te bereiden en af te ronden: − Nota activeren en afschrijven. Onderstaand is aangegeven wanneer de financiële- en bedrijfsvoeringnota’s van de gemeente Simpelveld uiterlijk geactualiseerd dienen te worden: Document

Vastgesteld door College / Raad 2023 2022 2024 2024 2019

212, 213 en 213a-verordening Nota activeren en afschrijven Nota inkoop en aanbesteding Nota reserves en voorzieningen Nota risicomanagement en weerstandsvermogen

Actualisatie uiterlijk in 2027 2026 2028 2028 2025

Rechtmatigheidsverantwoording Met de implementatie van de rechtmatigheidsverantwoording vanaf begrotingsjaar 2023 legt het college aan de gemeenteraad expliciet verantwoording af over de financiële rechtmatigheid van alle transacties. De controleverklaring van de controlerend accountant beperkt zich ook in begrotingsjaar 2026 tot de getrouwheid van de jaarrekening, inclusief de expliciete rechtmatigheidsverantwoording van het college. Deze rechtmatigheidsverantwoording en de toelichting over afwijkingen en te treffen maatregelen dragen bij aan het gesprek tussen het college en de gemeenteraad over de rechtmatigheid en de kwaliteit van het systeem van sturing en beheersing.

-98-

Programmabegroting 2026

Kosten bedrijfsvoering Onderstaand wordt een meerjarig inzicht weergegeven in diverse kosten die samenhangen met de bedrijfsvoering.

Automatisering Kantoorkosten HRM (excl. salariskosten) Communicatie Totaal

Rekening 2024 911.229 647.999 245.881 47.707 1.852.816

Begroting 2025 1.132.011 585.016 238.730 47.500 2.003.257

Begroting 2026 1.122.853 588.154 212.730 47.500 1.971.237

Begroting Begroting Begroting 2027 2028 2029 1.153.144 1.184.770 1.218.878 589.901 591.998 591.019 212.730 212.730 212.730 47.500 47.500 47.500 2.003.275 2.036.998 2.070.126

INFORMATIEMANAGEMENT In 2026 wordt aandacht besteed aan de volgende projecten en ontwikkelingen: Solido IT Parkstad IT is per 1 januari 2025 overgegaan naar een volwaardige GR en kent nu de bedrijfsnaam Solido-IT. Dit jaar zal zij haar eerste begroting vanuit deze zelfstandigheid aanleveren. Solido-IT werkt met een dynamische roadmap, welke wordt opgesteld en bijgewerkt met input van alle deelnemers uit de gemeenschappelijke regeling. Speerpunten voor 2026 en verder zijn onder andere het optimaliseren van de dienstverlening naar de deelnemers. Maar ook het overgaan naar (volledig) werken in de cloud krijgt de nodige aandacht. Daarnaast blijft Solido-IT gericht op innovatie. Voor gemeente Simpelveld betekent dit dat wij zoveel mogelijk participeren in werkgroepen die deze toekomstige ontwikkelingen mogelijk maken. Toetreding tot de gemeenschappelijke regeling Historisch Centrum Limburg Het Historisch Centrum Limburg (HCL) verricht, op basis van een dienstverleningsovereenkomst (DVO), een drietal diensten voor de gemeente in het kader van de Archiefwet 1995. Het HCL is voornemens om per 1 januari 2026 over te gaan naar een gemeenschappelijke regeling HCL. Samen met andere gemeenten uit ZuidLimburg zijn de voor- en nadelen van beide opties onderzocht en heeft de Raad toestemming verleend voor het toetreden tot de GR HCL.

Inmiddels heeft ook het college ingestemd met de toetreding. Informatiebeleidsplan 2024-2028 Er zal verder vorm gegeven worden aan het uitvoeren van het informatiebeleidsplan 2024 – 2028, vastgesteld door het managementteam en college. Op basis van een projectenportfolio worden nieuwe projecten beoordeeld, de verschillende projecten geprioriteerd op basis van het belang voor de organisatie, worden middelen en capaciteit vrijgemaakt, de voortgang van lopende projecten bewaakt en wordt gezorgd voor draagvlak in de organisatie bij de uitvoering. Ook in 2026 zal deze werkwijze verder gehanteerd worden. Voorbeelden van projecten zijn de informatiebeveiliging, zaakgericht werken, informatiebeheer en AI. Zie ook de opgesomde projecten met betrekking tot de digitale dienstverlening bij programma 0. Informatiebeveiliging en Privacy In 2026 worden bewustwordingsacties verder uitgebreid en wordt bestaande documentatie waar nodig geüpdatet. COMMUNICATIE In 2024 is de organisatie gestart met het proces om te komen tot een nieuwe strategische visie voor de gemeente Simpelveld. Hierbij zal het team Communicatie en Voorlichting een actieve adviserende- en uitvoerende rol vervullen. De gemeente Simpelveld voert veel projecten uit, veelal voortvloeiend uit het coalitieprogramma.

Het spreekt voor zich dat voor het slagen van deze projecten communicatie met de stakeholders een kritische succesfactor is. Het team Communicatie en Voorlichting zal vanuit haar rol als businesspartner en vanuit haar regierol het college en de projectgroepen ondersteunen op het gebied van communicatie. Tenslotte zal het team Communicatie en Voorlichting het Managementteam en het team P&O ondersteunen bij de (interne) communicatie over organisatieontwikkeling.