4. Bijlage 1 Programmabegroting 2026

Programmabegroting 2026

Inhoudsopgave Aanbieding aan Raad

3

Hoofdstuk 1: Algemeen 1.1 Planning & Control-cyclus 1.2 Indeling programmabegroting 1.3 Over de gemeente 1.4 Samenstelling gemeenteraad en college van burgemeester en wethouders 1.5 Begroting in één oogopslag 1.6 Financiële status en weerbaarheid

7 9 9 12 13 15 21

BELEIDSBEGROTING Hoofdstuk 2: Programmaplan 2.1 Programma 0: Bestuur en ondersteuning 2.2 Programma 1: Veiligheid 2.3 Programma 2: Verkeer, vervoer en waterstaat 2.4 Programma 3: Economie 2.5 Programma 4: Onderwijs 2.6 Programma 5: Sport, cultuur en recreatie 2.7 Programma 6: Sociaal domein 2.8 Programma 7: Volksgezondheid en milieu 2.9 Programma 8: Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing (VHROSV)

23 25 34 41 45 50 56 63 75 86

Hoofdstuk 3: Paragrafen 3.1 Bedrijfsvoering 3.2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing 3.3 Financiering 3.4 Lokale heffingen 3.5 Onderhoud kapitaalgoederen 3.6 Grondbeleid 3.7 Verbonden partijen 3.8 Wet Open Overheid 3.9 Duurzaamheid

95 97 101 109 114 121 125 126 148 149

FINANCIËLE BEGROTING Hoofdstuk 4: Overzicht van baten en lasten 4.1 Overzicht van baten en lasten op programmaniveau 4.2 Toelichting baten en lasten – incidenteel en structureel 4.3 Overzicht van baten en lasten op taakveldniveau 4.4 Vooruitblik reserves en voorzieningen 2026-2029

153 155 156 162 163

Hoofdstuk 5: Uiteenzetting van de financiële positie 5.1 Financiële positie en toelichting

165 167

Hoofdstuk 6: Overigen 6.1 Indicatoren 6.2 Trefwoordenlijst 6.3 Lijst van afkortingen

171 173 175 178

Vaststellingsbesluit

181

-1-

Programmabegroting 2026

-2-

Programmabegroting 2026

AANBIEDING AAN RAAD

Hoofdstuk 1

-3-

Licht gemeentehuis

Programmabegroting 2026

-4-

Programmabegroting 2026

Inleiding Hierbij bieden wij u de programmabegroting 2026 en de meerjarenraming 2027-2029 ter vaststelling aan. Deze begroting is de vierde en tevens laatste van deze raadsperiode en is gebaseerd op het coalitieakkoord ‘Verbindend duurzaam verder bouwen’ en de vertaling hiervan in het collegeprogramma. Helaas is een afname van de wereldwijde onrust en spanningen niet in zicht. Daarnaast is er landelijk sprake van een instabiel bestuur, hetgeen gepaard gaat met toenemend populisme en verdere polarisatie. Een polarisatie die ook in onze gemeente voelbaar is. Het is onze gezamenlijk taak om onze gemeente in deze woelige tijd op koers te houden met respect voor elkaars mening. Daarmee geven wij een positief signaal af naar onze inwoners. Op deze wijze kunnen wij met vertrouwen de aanstaande gemeenteraadsverkiezingen tegemoet zien. Gezamenlijk zijn wij er in geslaagd om de noodzakelijke ombuigingen te realiseren. Mede dankzij deze ombuigingen presenteren wij een meerjarig sluitende begroting. De begroting 2026 sluit met een positief saldo van € 642.433. En ook de jaren 2027 en 2029 sluiten met positieve saldi. Alleen het jaar 2028 laat een tekort zien. In lijn met de in onze collegeagenda 2022-2026 gekozen fasering staan voor 2026 wederom een groot aantal activiteiten en investeringen gepland. Een uitgebreide toelichting treft u bij de diverse programma’s aan.

Wij wensen u veel leesplezier. Simpelveld, 16 september 2025 Het college van burgemeester en wethouders, De secretaris, De burgemeester,

Dhr. G.H.J. Hollands

Mevr. S.C.J. Scheepers

-5-

Programmabegroting 2026

-6-

Programmabegroting 2026

HOOFDSTUK 1

Hoofdstuk 1

Hartjensveldweg

ALGEMEEN

-7-

Programmabegroting 2026

-8-

Programmabegroting 2026

1.1 Planning & Control-cyclus De Planning & Control-cyclus van de gemeente Simpelveld kent de volgende documenten: - Programmabegroting - Berap voorjaar - Berap najaar - Jaarstukken In onderstaand diagram wordt per P&C-document een korte toelichting gegeven. Tevens wordt het bijbehorende tijdpad globaal weergegeven. Door middel van arcering is in onderstaand diagram aangegeven waar we ons op dit moment in de P&C-cyclus bevinden. Periode

Document

Toelichting

November jaar t-1

Programmabegroting

Voornemens van de Raad voor het College van B&W ten aanzien van het komende jaar.

Juni jaar t

Berap voorjaar

Tussentijdse verantwoording door College van B&W over voortgang voornemens en tevens effecten jaarstukken voorgaand jaar.

December jaar t

Berap najaar

Tussentijdse verantwoording door College van B&W over voortgang voornemens en vooruitblik wijzigingen in begroting komend jaar.

Juni jaar t+1

Jaarstukken

Eindverantwoording door College van B&W over de uitvoering van de voornemens.

1.2 Indeling programmabegroting De programmabegroting is een belangrijk instrument voor de invulling van de kaderstellende- en controlerende rol van de raad. Middels de programmabegroting wordt de raad in staat gesteld om te sturen op hoofdlijnen en te controleren of de vooraf afgesproken doelstellingen worden gerealiseerd. Dit betekent op haar beurt dat het college verantwoording dient af te leggen over de uitvoering en de eventuele haalbaarheid van de “opdracht”. De jaarstukken, bestaande uit het jaarverslag en de jaarrekening, zijn een instrument om deze verantwoording te kunnen afleggen. De indeling van de programmabegroting volgt de wettelijke voorschriften. De indeling van de verschillende hoofdstukken vindt u in de inhoudsopgave.

-9-

Programmabegroting 2026

De beleidsbegroting Wat staat er in de programma’s? Bij elk programma dienen de drie W-vragen, ‘wat willen we bereiken?’, ‘wat doen we daarvoor?’ en ‘wat mag het kosten?’ beantwoord te worden. De eerste W-vraag betreft ‘wat willen we bereiken?’. Hier wordt een doel (= hoofdambitie) gesteld. Het is van groot belang om hier de juiste “onderleggers” voor te hebben. De strategische visie en de college-agenda zijn dergelijke “onderleggers”. Daarnaast maken we gebruik van verplichte beleidsindicatoren die de maatschappelijke effecten toelichten die met ieder afzonderlijk programma worden beoogd. Als input dient hiervoor bijvoorbeeld het Burgeronderzoek Parkstad Limburg dat iedere twee jaar plaatsvindt. In 2023 heeft het Burgeronderzoek (vragen over veiligheid, wonen, openbare ruimte etc.) plaatsgevonden. Hieraan hebben alle Parkstad-gemeenten deelgenomen (incl. Beekdaelen en Voerendaal die 1x per 4 jaar i.p.v. 1x per 2 jaar deelnemen). Het volgende- en tevens laatste Burgeronderzoekonderdeel gemeentemonitor staat gepland voor 2025. Dit in relatie tot de in de raadsvergadering van 3 juli 2025 aangenomen bezuinigingsvoorstellen, waar het Burgeronderzoek-onderdeel gemeentemonitor en de deelname aan de digitale Parkstadmonitor onderdeel van uitmaakt.

Eind 2023 heeft ook het stadsonderzoek naar de gemeentelijke dienstverlening plaatsgevonden in samenwerking met de gemeenten Heerlen, Brunssum, Voerendaal, Kerkrade en Landgraaf. Dit onderzoek vindt normaliter iedere twee jaar plaats, maar door capaciteitsproblemen en een organisatieverandering bij de gemeente Heerlen is dit onderzoek in 2021 niet uitgevoerd. Op dit moment zijn we aan de slag met de aandachtspunten die uit het onderzoek zijn voortgevloeid. Eind 2025 zou dit onderzoek opnieuw worden uitgevoerd, maar vanwege het feit dat de meeste andere Parkstadgemeenten besloten hebben niet deel te nemen aan het onderzoek, zal de uitvoering van het dienstverleningsonderzoek in 2025 geen doorgang vinden. Het is op dit moment onduidelijk welke gemeenten in de komende jaren nog willen aansluiten bij het Dienstverleningsonderzoek Parkstad. Enkele gemeenten overwegen definitief te stoppen vanwege doorlopende klanttevredenheidsonderzoeken waarmee zij zijn gestart. Vanwege de voorgenomen ombuigingen is het de vraag of Simpelveld in de toekomst nog bij het Dienstverleningsonderzoek Parkstad kan aansluiten. Bij de tweede W-vraag, ‘wat doen we daarvoor?’, zijn in een overzichtelijk schema de prioriteiten en bijbehorende activiteiten aangegeven. De derde W-vraag, ‘wat mag het kosten?’, geeft de doorrekening weer van de baten en lasten per programma voor de periode 2026-2029.

Verder worden per programma de investeringen aangegeven, mogelijke mutaties in reserves en de voornaamste verschillen ten opzichte van de begroting 2025 beknopt toegelicht. De gepresenteerde cijfers 2025 betreffen de gewijzigde cijfers na de berap voorjaar 2025. Nieuw is de opsomming per programma van de relevante verbonden partijen en de door de gemeenteraad vastgestelde ombuigingen. Wat staat er in de paragrafen? De (verplichte) paragrafen in hoofdstuk 3 zijn een dwarsdoorsnede van de programma’s vanuit een specifiek perspectief (bijvoorbeeld onderhoud, lokale heffingen, weerstandsvermogen, bedrijfsvoering etc.). Dit zijn onderwerpen die in de basis in elk van de 9 programma’s terugkomen. Het gaat om beleidslijnen van het beheerproces, waarbij sprake is van een groot financieel belang, een grote politieke betekenis of een aanzienlijk belang voor de realisatie van de beleidsvoornemens. Het doel van de paragrafen is, dat thema’s die verspreid in de programma’s zijn opgenomen, worden gebundeld in een kort overzicht. Hierdoor krijgt de raad

-10-

Programmabegroting 2026

inzicht in deze onderwerpen om de kaderstellende‐ en controlerende taak uit te voeren. Nieuw is dit jaar de paragraaf duurzaamheid. Vooralsnog ontbreekt wet- en regelgeving voor gemeenten omtrent de inhoud van deze paragraaf. Gezien het belang van dit thema is, in navolging van andere gemeenten, er voor gekozen een start te maken met het inrichten van deze paragraaf. Dit zal zich in de komende jaren nog verder moeten ontwikkelen. Verder is ook de paragraaf verbonden partijen aangevuld met een lijst van samenwerkingsverbanden welke een grotere financiële impact hebben op de gemeentelijke begroting, maar in de zuivere zin des woords mogelijk geen verbonden partij of gemeenschappelijke regeling zijn. De verbonden partijen zijn ook toegevoegd in de desbetreffende programma’s waarin ze worden verantwoord en bijdragen aan de gemeentelijke doelen en taken. De financiële begroting Wat staat er in de financiële begroting? In hoofdstuk 4 is o.a. het overzicht van baten en lasten opgenomen waarin inzichtelijk per programma de baten en lasten worden weergegeven. Tevens is in dit hoofdstuk de vooruitblik reserves en voorzieningen opgenomen. De financiële positie en de toelichting hierop zijn terug te vinden in hoofdstuk 5. Onderdelen zijn o.a. de geprognosticeerde balans en het investeringsprogramma 2026-2029.

-11-

Programmabegroting 2026

1.3 Over de gemeente Sinds de gemeentelijke herindeling in 1982 vormen de voormalige gemeenten Simpelveld en Bocholtz samen de nieuwe gemeente Simpelveld. Het grondgebied van de gemeente heeft een oppervlakte van ongeveer 1.603 ha. De gemeente telt in totaal 10.274 inwoners (peildatum 1 januari 2025). POORT VAN HET HEUVELLAND Het prachtige heuvelachtige landschap is het decor voor de gemeente Simpelveld, gelegen in het beekdal van de Eyserbeek. Een dal met steile hellingen en heuvelplateaus met weidse uitzichten. Wie landelijk wil wonen met alle voorzieningen bij de hand, vindt dat in Simpelveld. Behalve een levendig centrum in de kern Simpelveld, met een gevarieerd winkelaanbod en levensloopbestendige appartementen, en een onlangs geheel vernieuwd centrum in Bocholtz, heeft de gemeente ook goede voorzieningen in het basisonderwijs, (ouderen)zorg, sport en recreatie. In Simpelveld en Bocholtz vind je nog dat echte dorpsgevoel, waar mensen elkaar kennen en tijd voor elkaar maken. Beide dorpen hebben een bruisend verenigingsleven, van muziekverenigingen en zangkoren tot sportclubs en culturele instellingen. HART VAN EEN GRENZELOZE REGIO Zuid-Limburg maakt werk van grenzeloze groei, door te investeren in grensoverschrijdend openbaar vervoer en door krachten te bundelen over de grenzen heen. In het hart van die grenzeloze regio ligt de gemeente Simpelveld.

Met aan de ene kant de stedelijke regio Parkstad Limburg, aan de andere kant de charme van het Limburgse heuvelland en op een steenworp afstand de keizerstad Aken, die zich manifesteert als het centrum van de high-tech-industrie. Dat maakt Simpelveld tot een prima uitvalsbasis om te wonen, te werken en te recreëren. LIMBURG OP ZIJN BEST Gemeente Simpelveld is ook het ideale startpunt voor wandel- en fietstochten, of dagtrips naar de toeristische attracties in Parkstad Limburg. Genieten van het Bourgondische leven in Limburg? In Simpelveld kan dat. Rust, ruimte, natuur en gastvrij ontvangen worden, dat is Limburg op zijn best. Wij hebben een breed en gevarieerd aanbod aan gezellige restaurants en overnachtingsmogelijkheden van een bungalowpark tot nostalgische Limburgse hoeves. In Simpelveld is genoeg te beleven. Wij zijn de thuishaven voor de Zuid-Limburgse Stoomtrein Maatschappij. Wanneer u vanaf het nostalgische station met de stoomtrein vertrekt, waant u zich even terug in de tijd. Wat er in onze gemeente te zien of te doen is, vindt u allemaal terug op de website www.toeristischsimpelveld.nl. GEMEENTEWAPEN & LOGO Het gemeentewapen is ontleend aan het wapen van de familie Von der Leyen, heren van Simpelveld en Bocholtz van 1640 tot 1773: een zilveren (witte) paal in een azuren (blauw) veld. In de ene blauwe baan zijn afgebeeld een duif - als afbeelding van de H.

Geest - en een ampul met olie - attributen van St. Remigius, patroonheilige van Simpelveld. In de andere blauwe baan staan twee schelpen - attributen die behoren bij St. Jacobus de Meerdere, patroonheilige van Bocholtz. Diezelfde symbolen zijn ook terug te vinden in de gemeentevlag. Het logo van de gemeente geeft weer dat Simpelveld en Bocholtz in een dal liggen, waar de kerktorens net boven de groene heuvels uitsteken. Een centrale ligging, met wegen die over en om elkaar heen lijken te lopen, maakt de gemeente Simpelveld tot een aantrekkelijk woon- en leefgebied. Met dit beeld voor ogen zijn ronde vormen gebruikt die een beweging uitdrukken en die tegelijkertijd het actieve verenigingsleven karakteriseren.

-12-

Programmabegroting 2026

1.4 Samenstelling gemeenteraad en college van burgemeester en wethouders DE SAMENSTELLING VAN DE RAAD De raad van de gemeente Simpelveld telt 15 zetels, de verdeling over de verscheidene fracties is als volgt: 5

4 3 2 1

SAMEN 1 R.H.A. Honings (fractievoorzitter), Mw. C.C.J. Honings, Mw. D.G.A. Honings, K.W.W. Bremen en J.M. Zwanenburg Burgerbelangen W.J.H. Schleijpen (fractievoorzitter), H.A.J. Clignet, Mw. L.A.H. Schuyer-Dreesens en L.G.M. Deswijzen Leefbaar Simpelveld F.J. Ortmans (fractievoorzitter), L.A.A.M. Schoonen en R.H.M. Kisters CDA Mw. K.L.M. Vanhommerig-Dullens (fractievoorzitter) en J.H.M. van Kerkvoort Lokaal Actief R.H.J. De la Haije (fractievoorzitter) griffier: Dhr. mr. J.E. Vaessen

SAMENSTELLING COLLEGE VAN BURGEMEESTER EN WETHOUDERS

-13-

Programmabegroting 2026

burgemeester: S.C.J. Scheepers Portefeuille: Algemeen bestuur, Openbare orde en Veiligheid, Handhaving, Financiën, Dienstverlening, Intergemeentelijke samenwerking. wethouder: P.H. Spirk, loco-burgemeester Portefeuille: Wonen en Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening, Milieu & Duurzaamheid, BOR (Beheer Openbare Ruimte). wethouder: N. Yogi-van Loon Portefeuille: Mobiliteit en Infra, Werk en inkomen, Personeel en Organisatie, Sport. wethouder: A.A.H. Ernes Portefeuille: Volksgezondheid, WMO, Jeugd, Cultuur. wethouder: J.W.H. Hodinius Portefeuille: Onderwijs, Welzijn, Economie en Toerisme, Evenementen. Algemeen directeur/ gemeentesecretaris: G.H.J. Hollands

-14-

Programmabegroting 2026

1.5 Begroting in één oogopslag

-15-

Programmabegroting 2026

UITGANGSPUNT BEGROTING Als uitgangspunt voor het opstellen van de begroting 2026 en de meerjarenraming 2027-2029 hebben de begroting 2025, de structurele effecten uit de Berap voorjaar 2025, de door de raad vastgestelde ombuigingen en de afspraken uit het coalitieakkoord 2022-2026 ‘Verbindend duurzaam verder bouwen’ gediend. De belangrijkste wijzigingen ten opzichte van de begroting 2025 (na wijziging berap voorjaar 2025) worden bij de diverse programma’s toegelicht. BEGROTINGSSALDI EN ANALYSE De begroting 2026 en de meerjarenramingen 2027-2029 vertonen de volgende saldi: Jaar Saldi begroting

2026 642.433

2027 434.753

2028 -99.273

2029 58.071

Gecorrigeerd voor incidentele inkomsten en uitgaven conform BBV-richtlijnen (zie blz. 161) zijn de saldi als volgt: Jaar Saldi begroting

2026 805.353

2027 447.673

2028 -86.353

2029 70.991

De totaal geraamde baten en lasten zijn in 2026 € 36.720.540 respectievelijk € 36.078.107. In de voorliggende begroting zijn de effecten van de meicirculaire 2025 verwerkt. De effecten van de septembercirculaire zullen worden meegenomen bij het opstellen van de berap najaar 2025. De begroting 2026 sluit met een positief saldo van € 642.433. In de berap voorjaar was voor het jaar 2026 nog sprake van een tekort van € 2.461.294. Vervolgens heeft er besluitvorming over de ombuigingsvoorstellen plaatsgevonden. Daarbij is ook al inzicht gegeven in de uitkomsten van de voorjaarsnota van het Rijk. Mede door de ombuigingen is het gelukt om het negatieve financiële perspectief te keren. Gecorrigeerd voor incidentele inkomsten en uitgaven bedraagt het positieve saldo € 805.353. In de jaren daarna is, met uitzondering van 2028, sprake van positieve saldi. Daarmee presenteren we derhalve een structureel sluitende begroting. Gezien de wereldwijde onrust en de landelijk politieke instabiliteit blijft het van belang om financieel verantwoorde keuzes te maken om onze ambities te kunnen waarmaken en uitdagingen het hoofd te bieden. Denk hierbij bijvoorbeeld aan de op termijn noodzakelijke nieuw-/verbouw van de onderwijslocatie Bocholtz. Hiervoor is in 2029 alvast een voorbereidingskrediet opgenomen.

Hierna worden de belangrijkste financiële mutaties na de berap voorjaar 2025 met betrekking tot het begrotingsjaar 2026 toegelicht. In de diverse programma’s is tevens een nadere toelichting terug te vinden. Let wel, de toelichting bij de programma’s betreft de afwijkingen ten opzichte van het begrotingjaar 2025 (na wijziging berap voorjaar 2025). Dus niet de afwijking ten opzichte van de jaarschijf 2026 van de begroting 2025. Dit is conform de regelgeving hieromtrent, maar kan helaas soms ook verwarrend zijn doordat deze toelichting afwijkt van de onderstaande toelichting. Ombuigingen De in de raadsvergadering van 3 juli jl. door de gemeenteraad vastgestelde ombuigingsvoorstellen zijn integraal verwerkt in de voorliggende begroting. Het betreft de volgende bedragen: Jaar Ombuigingen Omissie hondenbelasting Alternatief GBT Inzet algemene reserve Totaal

2026 1.688.750 -19.500 -100.000 200.000 1.769.250

2027 1.318.578

2028 1.310.942

2029 1.247.600

-100.000 200.000 1.418.578

-100.000 200.000 1.410.942

-100.000 200.000 1.347.600

Bij het opstellen van de voorliggende begroting hebben wij geconstateerd dat er met betrekking tot ombuiging 3. hondenbelasting een omissie is gemaakt. Wij zijn er ten onrechte vanuit gegaan dat in de begroting 2025 in

-16-

Programmabegroting 2026

de jaarschijf 2026 de hondenbelasting geheel zou zijn afgeschaft. Echter dat was pas in 2027 het geval. Immers bij het opstellen van de begroting 2025 is er voor gekozen om eenmalig een ‘pas op de plaats’ te maken met de verlaging van de hondenbelasting. In de voorliggende begroting is deze omissie hersteld. Algemene uitkering De algemene uitkering is verwerkt op basis van de meicirculaire. Ten opzichte van de berap voorjaar zijn de meerjarige effecten als volgt: Jaar Effect meicirculaire Effect bijstelling maatstaf ‘huishoudens met laag inkomen met drempel’ Af: reservering stijging integratie-uitkering participatie Af: reservering decentralisatie-uitkering openbare bibliotheken

2026 1.489.000

2027 1.167.000

2028 328.000

2029 996.000

889.000

905.000

840.000

869.000

-175.000

-150.000

-130.000

-110.000

-100.000 2.103.000

1.922.000

1.038.000

1.755.000

We hebben na het verschijnen van de meicirculaire de financiële effecten bepaald, waarbij wij nadrukkelijk rekening hebben gehouden met het door het ministerie afgegeven signaal dat de maatstaf ‘huishoudens met laag inkomen met drempel’ mogelijk te gunstig is opgenomen en dat voorzichtig ramen wordt geadviseerd in verband met de grote impact. Inmiddels is duidelijk dat de maatstaf hoger kan worden gesteld. Dit effect is in de voorgaande tabel separaat zichtbaar gemaakt. Verder is de stijging van de integratie-uitkering participatie en decentralisatie-uitkering openbare bibliotheken voor de desbetreffende taken ingezet. Loonkosten en stelpost prijsstijging De onlangs vastgestelde notitie methodiek indexatie is toegepast op voorliggende begroting. Dit betekent onder andere het volgende: • Loonkosten: toepassing lopende cao. Voor periode na de looptijd van de cao, jaarlijks 3% cumulerend. • Stelpost prijsstijging: prijs bruto binnenlands product (pbbp) conform meicirculaire, 2027 2,5%, 2028 2,6% en 2029 2,5%. Dit geeft voor de stelpost prijsstijging het volgende beeld: Jaar Stelpost prijsstijging

2026 0

2027 250.000

2028 510.000

2029 760.000

Bestaand, nieuw en rijksbeleid Daarnaast hebben bij de diverse programma’s mutaties plaatsgevonden. De wijzigingen kunnen verband houden met bestaand beleid, nieuw beleid of effecten van rijksmaatregelen. De omvangrijkste mutaties worden hierna opgesomd en toegelicht.

-17-

Programmabegroting 2026

programma 0. Bestuur en ondersteuning juridische advisering programma 1. Veiligheid programma 2. Verkeer, vervoer en waterstaat dotatie voorziening wegen programma 3. Economie programma 4. Onderwijs programma 5. Sport, cultuur en recreatie personeelskosten wsw accommodaties personeelskosten wsw groenonderhoud programma 6. Sociaal domein vervallen rijksmaatregelen instroom jeugdzorg nieuwe rijksmaatregelen instroom jeugdzorg vertraging inkomensafhankelijke eigen bijdrage wmo vertraging doordecentralisatie beschermd wonen - rijksmiddelen vertraging doordecentralisatie beschermd wonen - uitgaven programma 7. Volksgezondheid en milieu programma 8. Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing uitvoeringsplan strategische visie

2026

2027

2028

2029

-30.000

-30.000

-30.000

-30.000 bestaand

-15.000

-30.000

-45.000 bestaand

-43.000 -30.000

-43.000 -30.000

-43.000 -30.000

-43.000 bestaand -30.000 bestaand

-290.000

-290.000 -290.000 170.000 -190.000 -156.000 23.000 127.000

-290.000 rijksbeleid 170.000 rijksbeleid rijksbeleid rijksbeleid rijksbeleid

-575.000 -282.000

-268.000

-40.000 -75.000

-25.000 -533.000

nieuw

Juridische advisering Op basis van de ervaringen van de afgelopen jaren is het budget voor juridische ondersteuning structureel verruimd. Dotatie voorziening wegen Conform de uitgangspunten van de notitie methodiek indexatie wordt de dotatie geïndexeerd op basis van de prijsindex overheidsinvesteringen. Personeelskosten wsw accommodaties en groenonderhoud Het beheer van gemeentelijke accommodaties en het groenonderhoud wordt (deels) uitgevoerd door de medewerkers van WOZL. De kosten hiervan nemen toe als gevolg van loon- en prijsstijgingen. Jeugdzorg/ vervallen en nieuwe rijksmaatregelen instroom jeugdzorg Via de voorjaarsnota heeft het Rijk aangegeven dat de invoering van de eigen bijdrage jeugdzorg en de maatregelen om te sturen op de trajectduur van de jeugdzorg worden bijgesteld en later ingevoerd. E.e.a. is in de voorliggende begroting financieel vertaald. Vertraging inkomensafhankelijke eigen bijdrage wmo De herinvoering van de inkomensafhankelijke eigen bijdrage is uitgesteld naar 1 januari 2027, maar zal mogelijk nog meer vertraging oplopen. Vertraging doordecentralisatie beschermd wonen De doordecentralisatie beschermd wonen is diverse malen uitgesteld. Wij gaan in deze begroting nu uit van de invoering per 1 januari 2027. Dat is een jaar later dan in de begroting 2025 werd voorzien. Derhalve schuiven de bijbehorende voordelige financiële consequenties een jaar op.

Uitgangspunt is nu dat vanaf 2027 rijksmiddelen worden ontvangen. De rijksmiddelen zijn ruimschoots toereikend om de kosten als gevolg van de doordecentralisatie uit te dekken. Uitvoeringsplan strategische visie Na het vaststellen van de strategische visie door de gemeenteraad dient er een uitvoeringsplan te worden opgesteld. Voor ondersteuning en begeleiding is hiervoor in 2026 een budget geraamd.

-18-

Programmabegroting 2026

ONTWIKKELING ALGEMENE RESERVE De raad heeft de minimumomvang van de algemene reserve bepaald op € 3 miljoen. In 2026 wordt aan deze voorwaarde voldaan. Eind 2026 wordt de algemene reserve geraamd op € 7,0 miljoen. Uit de vooruitblik reserves en voorzieningen blijkt dat ook na 2026 de drempel niet wordt gepasseerd. Voor een nader overzicht wordt verwezen naar de paragraaf 4.4 Vooruitblik reserves en voorzieningen 2026-2029. INVESTERINGEN De voorliggende begroting kent voor de komende vier jaar een investeringsprogramma van in totaal € 12.529.030. Het investeringsprogramma 2026-2029 ziet er als volgt uit: 2026

2027

2028

2029

Programma 0. Bestuur en ondersteuning Vervanging MAN-bus Vervanging MAN-bus Programma 2. Verkeer, vervoer en waterstaat Projectmatige 47.620 Projectmatige vervanging masten vervanging masten openbare verlichting openbare verlichting Rehabilitatie wegen

71.750 71.750

Vervanging tractor

94.500

51.210

Projectmatige vervanging masten openbare verlichting

47.250

615.000

Projectmatige vervanging masten openbare verlichting Rehabilitatie wegen

48.380

645.000

Programma 4. Onderwijs

Programma 7. Volksgezondheid en milieu Afkoppelen Bocholtz 2.537.500 2025-2028 (KRW)(2 van 4) Aanpak 1.200.000 riolering/wateroverlast Bocholtzerheide Reservering vervanging 300.000 vrijverval riolen en gemalen inspectie 2025 TOTAAL

4.085.120

Afkoppelen Bocholtz 2025-2028 (KRW))3 van 4)

2.597.190

Afkoppelen Bocholtz 2025-2028 (KRW)(4 van 4)

2.656.880

Reservering vervanging vrijverval riolen en gemalen inspectie 2026

307.500

Reservering vervanging vrijverval riolen en gemalen inspectie 2027

315.000

3.714.400

3.113.630

Voorbereidingskrediet nieuw/verbouw onderwijslocatie Bocholtz

600.000

Reservering vervanging vrijverval riolen en gemalen inspectie 2028

322.500

1.615.880

Conform de uitgangspunten van de ‘notitie methodiek indexatie’ zijn de investeringen vanaf 2027 geïndexeerd op basis van de prijsindex overheidsinvesteringen (2,5% jaarlijks cumulatief). Met betrekking tot het investeringsprogramma wordt het volgende toegelicht: Investeringsprogramma rioleringen Bij het opstellen van de begroting 2025 is het investeringsprogramma rioleringen integraal herbeoordeeld. Op basis daarvan zijn nieuwe ramingen en prioriteringen opgesteld. Het betreft met name het afkoppelen van de kern Bocholtz in verband met de kaderrichtlijn water. De investering ‘afkoppelen Bocholtz 2025-2028’ is financieel gelijkmatig over de uitvoeringstijd verdeeld en bestaat uit de volgende onderdelen: -2038-02 Afkoppelen omgeving Bethlehem-/Elisabethstraat; -2038-03 Afkoppelen Vlengendaal/Pleiweg; -2038-04 Afkoppelen Margriet-/Leliestraat; -2038-05 Afkoppelen omgeving Margriet-/Zonnebloemstraat; -2038-06 Afkoppelen Heiweg, Wijngracht en omgeving; -2038-07 Afkoppelen omgeving Overhuizer-/Paum-/Emmastraat; -2038-08 Afkoppelen omgeving Kerk-/Juliana-/Beatrixstraat; -2038-10 Afkoppelen Steenbergervoetpad; -2038-11 Afkoppelen omgeving Groeneboord/Persoon-/Kommerstraat. Voorbereidingskrediet nieuw-/verbouw onderwijslocatie Bocholtz Het einde van de levensduur van de onderwijslocatie Bocholtz is in zicht.

Dit in combinatie met de wens van de betrokken partijen om de locatie om te vormen tot een Integraal Kind-Centrum (IKC) vraagt om nieuw/verbouw van het huidige gebouw. In dat kader is voor het jaar 2029 een voorbereidingskrediet in het investeringsprogramma opgenomen. De daadwerkelijke nieuwbouw/verbouw vraagt uiteraard een veelvoud

-19-

Programmabegroting 2026

van dit bedrag en zal tot aanzienlijke extra (kapitaal)lasten leiden in de periode na 2029. Op dit moment wordt de totaalinvestering geschat op circa € 12 miljoen. Lopende Investeringen voorgaande jaren Uiteraard zijn een aantal investeringen waarover reeds eerder besluitvorming heeft plaatsgevonden nog niet of nog niet geheel gerealiseerd. Het betreft de volgende vastgestelde investeringskredieten: Investeringskrediet incl. BTW Programma 0. Bestuur en ondersteuning Verbouwing 2e etage gemeentehuis Verbouwing entreehal gemeentehuis Verbouwing raadszaal Programma 2. Verkeer, vervoer en waterstaat Stationsgebied ZLSM Uitkijkpunt Hulsveld Centrumvisie Simpelveld Programma 3. Economie Voorbereiding Romeins villalandschap Programma 5. Sport, cultuur en recreatie Vervanging en renovatie voetbalvelden Programma 7.

Volksgezondheid en milieu 2038-01 open RWA-buffer Bongerd 2038-13 aanleg rwa-buffer Bongerd 2039-01 open KRW-buffer Broek-Prickart (in bestaande buffer WL) 2042-06 afkoppelen Irm-/Station-/Meester Jongenstraat 2042-07 afkoppelen Irm-/Station-/Doctor Ottenstraat 2042-08 afkoppelen Nijswillerweg 2043-01 gesloten KRW-buffer Puntelstraat/Pastoor Damiaanstraat 2043-02 afkopppelen Puntelstraat-west 2044-02 afkoppelen Bulkemsbroek en RWA-buffers 2046-02 afkoppelen Station-/Sint Nicolaasstraat/Sint Nicolaasbergweg 2047-01 gesloten KRW-buffer Hoogenberg voetpad / Rodeput 2048-01 gesloten KRW-leiding Doctor Ottenstraat 2517-01 open KRW-buffer Weiweg Afkoppelen Bocholtz 2025-2028 (KRW) (1 van 4) vervanging riool stationsgebied ZLSM Oude Gaasstraat gemeentelijke bijdrage 'Water in balans' TOTAAL

Investeringskrediet excl. BTW

24.200 30.250 145.200

20.000 25.000 120.000

2.120.450 1.041.205 1.815.000

1.752.440 860.500 1.500.000

121.000

100.000

2.047.500

2.047.500

392.475 2.591.785 214.205 1.255.400 463.210 81.010 970.330 117.190 1.184.490 228.400 1.255.400 183.425 153.585 2.888.875 221.115 1.010.350 1.010.000

324.360 2.141.970 177.030 1.037.520 382.820 66.950 801.920 96.850 978.920 188.760 1.037.520 151.590 126.930 2.387.500 182.740 835.000 834.710

21.566.050

18.178.530

LOKALE HEFFINGEN In het kader van de door de raad vastgestelde ombuigingen is tot enkele aanvullende maatregelen met betrekking tot de gemeentelijke belastingen besloten. Het betreft voorstellen met betrekking tot de OZB, de hondenbelasting, de toeristenbelasting en de lijkbezorgingsrechten. Voor de riool- en afvalstoffenheffing blijft de 100%-kostendekkendheid het uitgangpunt. Het voorstel is om het vaste tarief afvalstoffenheffing met € 10,80 te verhogen naar € 256,20. Voor de rioolheffing is het voorstel het tarief met € 102,60 te verhogen naar € 448,20. In de begroting 2025 was de stijging van de rioolheffing in 2026 al deels (circa € 75) voorzien. Door de noodzakelijke inhaalslag met betrekking tot het onderhoud en vervanging van rioleringen (zie investeringsprogramma en tabel lopende investeringen hiervoor) en het inspelen op de effecten van de klimaatverandering stijgen de lasten, hetgeen zicht vertaald in de stijging van de rioolheffing. In de paragraaf lokale heffingen wordt e.e.a. uitgebreid toegelicht.

-20-

Programmabegroting 2026

1.6 Financiële status en weerbaarheid Het is van belang om inzicht te hebben in de financiële positie (hoe financieel gezond is de gemeente) en de financiële weerbaarheid (welke mogelijkheden zijn er in financieel moeilijke tijden). Om beter inzicht te geven in de financiële ‘gezondheid’ van Simpelveld is een zogenaamde ‘stresstest’ opgenomen die door middel van indicatoren inzicht geeft in de financiële status en weerbaarheid van de gemeente. Overigens is de samenstelling van de ‘stresstest’ geen ‘exacte wetenschap’ maar geeft deze uiteindelijk wel een indicatie van de financiële positie en de financiële weerbaarheid van de gemeente. De uitkomsten van de ‘stresstest’ staan in de vorm van een dashboard in onderstaande figuur: RISICOPROFIEL INDICATOR Lokale lasten Weerstandsvermogen Schuldpositie Aanwending externe financiering Verhouding vaste activa/reserves Reservepositie Voorzieningen Garantstellingen Rentelasten Grondexploitaties Begroting 2026 - 2029 EMU-saldo OVERALL SCORE

Zeer gunstig

Gunstig

Neutraal

Ongunstig

Zeer ongunstig

De conclusie is dat de financiële positie van de gemeente Simpelveld een positief beeld geeft op basis van de huidige stand van zaken. Dit blijkt uit het feit dat de overall score van de ‘stresstest’ redelijk constant is gebleven met een gemiddelde score van 3,3 t.o.v. de gemiddelde score van 3,1 in de programmabegroting 2025 en 3,2 in de programmabegroting 2024. Hierna worden de verschillende indicatoren en scores toegelicht. Lokale lasten De lokale lastendruk is de druk van de lasten van rioolheffing, afvalstoffenheffing en OZB. De gemiddelde lokale lastendruk binnen Nederland over 2024 is € 994 (Limburg: € 993) voor meerpersoonshuishoudens (bron: COELO). De score voor Simpelveld wordt bepaald door de procentuele afwijking ten opzichte van het landelijk gemiddelde. Simpelveld heeft een lokale lastendruk van € 1.127 en scoort daarmee zeer ongunstig. Hoe hoger de lastendruk, des te ‘risicovoller’ aangezien er minder mogelijkheid is tot stijging van de tarieven en dus minder ruimte in de begroting gecreëerd kan worden. -

Weerstandsvermogen Het weerstandvermogen geeft de mate aan, waarin de gemeente in staat is om de nadelige gevolgen van risico's op te vangen zonder dat het beleid moet worden aangepast. De ratio voor het weerstandsvermogen is voor Simpelveld als zeer gunstig te classificeren. Gesteld kan worden dat de gemeente Simpelveld zeker voldoende ruimte heeft om incidentele risico’s te kunnen opvangen. Zaak blijft het om structurele budgettaire risico’s te kunnen blijven dekken.

-

Schuldpositie De schuldpositie wordt uitgedrukt in de debt ratio. Deze ratio geeft aan welk aandeel van de bezittingen is belast met schulden. Hoe lager de uitkomst hoe gunstiger dit is. Immers dan wordt meer gefinancierd met eigen vermogen in plaats van met vreemd vermogen. De score voor Simpelveld wordt bepaald door de procentuele afwijking ten opzichte van het landelijk gemiddelde (46,2%). Simpelveld heeft een debt ratio van 58% en scoort daarmee zeer ongunstig.

-

Aanwending externe financiering De ratio 'Externe financiering in % materiële vaste activa' biedt inzicht in de financiering van de materiële vaste activa. Het percentage van 41% geeft aan dat de materiële vaste activa grotendeels zijn gefinancierd

-21-

Programmabegroting 2026

met eigen middelen, slechts 41% is gefinancierd met vreemd vermogen. Dit is laag ten opzichte van de 50% die landelijk als acceptabel wordt beschouwd. Simpelveld scoort daarmee gunstig. -

Verhouding vaste activa/reserves Deze indicator wordt als volgt berekend: immateriële vaste activa + materiële vaste activa - eigen vermogen. Een negatieve uitkomst is gunstig; immers bij het in één keer volledig afschrijven van de immateriële en materiële vaste activa, resteert nog steeds eigen vermogen. De ratio voor Simpelveld is 48% waardoor Simpelveld voor deze indicator ongunstig scoort.

-

Reservepositie Om de financiële positie van een gemeente te bepalen, wordt ook wel gekeken naar de solvabiliteitsratio. De solvabiliteit geeft een goed beeld van de mate waarin een gemeente zijn bezittingen financiert met eigen vermogen of vreemd vermogen. De solvabiliteit wordt uitgedrukt als het aandeel van het eigen vermogen in het balanstotaal; hoe lager dit percentage des te hoger de financiële afhankelijkheid (van derden/ financiers). Volgens het CBS bedraagt de gemiddelde solvabiliteit over 2024 van alle gemeenten in Nederland 39,40%. Simpelveld heeft een solvabiliteit van 33% en scoort daarmee neutraal.

-

Voorzieningen De voorzieningen geven inzicht in het ‘gereserveerde’ bedrag voor kwantificeerbare toekomstige voorziene risico’s/verliezen en voorziene toekomstige benodigde middelen aan onderhoudsuitgaven voor de kapitaalgoederen. De omvang van de voorzieningen op het balanstotaal is gemiddeld. De voorzieningen zijn toereikend en zijn gebaseerd op onderliggende stukken. Onderhoudsvoorzieningen zijn gebaseerd op onderhoudsplannen. Echter opgemerkt wordt dat de plannen zijn opgesteld op basis van een minimaal niveau van onderhoud. Voor Simpelveld betekent dit derhalve een neutrale score.

-

Garantstellingen Deze indicator heeft betrekking op de garantstellingen en de gewaarborgde leningen. Hoe hoger de omvang hoe hoger het risico van daadwerkelijke garantiestelling. Bij Simpelveld is met name sprake van gewaarborgde geldleningen in de sociale woningbouw en de bevordering van het eigen woningbezit. Deze geldleningen in de sociale sfeer zijn gegarandeerd door het WSW, Waarborgfonds Sociale Woningbouw, waarbij de gemeente als achtervang optreedt. Het risico is hierdoor zeer beperkt en ligt in lijn in vergelijking met referentiegemeenten. Derhalve is de score neutraal.

-

Rentelasten Middels deze indicator wordt inzicht verkregen in welk deel van de exploitatie gebonden is door de netto rentelasten. Hoe meer vreemd vermogen, hoe hoger de rentelasten en des te lager de flexibiliteit van de begroting (meer vaste lasten). Voor Simpelveld betekent dit dat ongeveer 0,57% van de exploitatie bestaat uit de netto rentelasten. De score is zeer gunstig.

-

Grondexploitaties De omvang van de balanspost voorraden (= grondexploitaties) is nul. Derhalve is de score zeer gunstig.

-

Begroting 2026 – 2029 Er wordt gestreefd naar een structureel financieel evenwicht. Door de realisatie van de noodzakelijke ombuigingen sluit de begroting 2026 met een positief saldo. Ook de jaren 2027 en 2029 sluiten met positieve saldi. Enkel het jaar 2028 laat een tekort zien. Dit resulteert in een neutrale score.

-

EMU-saldo Het investeringsprogramma in 2024 was fors, waardoor het EMU-saldo een tekort liet zien. In lijn met de in onze collegeagenda 2022-2026 gekozen fasering staan voor 2026 wederom een groot aantal investeringen gepland, die onze gemeente toekomstbestendig moeten houden, waardoor het EMU-saldo in 2026 ook nog een tekort zal laten zien. Derhalve is de score neutraal.

-22-

Programmabegroting 2026

HOOFDSTUK 2

Opening Op de Boor

Hoofdstuk 1

PROGRAMMA -PLAN

-23-

Programmabegroting 2026

-24-

Programmabegroting 2026

Programma 0. Bestuur en ondersteuning Onder dit programma vallen de volgende taakvelden: Bestuur, burgerzaken, beheer overige gebouwen en gronden, overhead, treasury, OZB-woningen, OZB nietwoningen, belastingen overig, algemene uitkering en overige uitkeringen Gemeentefonds, overige baten en lasten, vennootschapsbelasting en mutaties reserves.

Strategische visie De kernwaarden en speerpunten van onze gemeente zijn vastgelegd in de in 2013 vastgestelde Strategische Visie 2013-2023. In het Coalitieakkoord ’22-’26 en in het daaraan gelieerde Collegeprogramma ’22-’26 hebben we onderkend, dat deze kernwaarden en speerpunten een uitstekende basis kunnen blijven bieden voor onze route in de komende tijd. Mede vanuit deze basis zijn wij in 2024 gestart met het opstellen van een Strategische visie voor de periode 2024-2030 Onze kernwaarden maken deel uit van de organisatie-identiteit en hebben betrekking op het gewenste gedrag van de gemeente. De kernwaarden die we in onze gemeente centraal stellen zijn: - Klantgericht - Kwaliteit - Samenwerken De speerpunten duiden aan op welke thema’s (beleidsvelden) de gemeente zich focust. De speerpunten die centraal staan zijn: - Toerisme en recreatie - Blijven wonen (met de benodigde basisvoorzieningen) - Participatie (burgers, ondernemers en maatschappelijke organisaties) - Kleinschalig ondernemerschap

College-agenda In de op 27 september 2022 vastgestelde college-agenda zijn de uitgangs- en actiepunten uit het coalitieakkoord ‘Verbindend duurzaam verder bouwen’ op hoofdlijnen verwoord en -vanuit het besef dat niet alle actiepunten tegelijk kunnen worden opgepakt en een fasering derhalve noodzakelijk is- voorzien van een grofmazige meerjarige planning. Daarmee betreft onze meerjarige college-agenda (puur) de planmatige vertaling van het coalitieakkoord 2022-2026, waarbij we benadrukken, dat de dynamische wereld om ons heen om wendbaarheid vraagt: snel en adequaat kunnen inspelen op veranderende en vaak onvoorspelbare omstandigheden. In dat licht spreekt het vanzelf, dat onze agenda zich niet beperkt tot uitvoering van de actiepunten uit het coalitieakkoord, maar dat deze doorlopend verder wordt vormgegeven via de daarvoor geijkte kanalen. Met name de jaarlijkse programmabegroting biedt hiervoor het passende instrumentarium. Onze collegeagenda ligt voor een groot deel ten grondslag aan voorliggende programmabegroting. Daarmee houden we koers voor wat betreft de doorontwikkeling van bestaande thema’s en opgaven en bouwen we verder op eerder ingezette uitgangspunten, kernwaarden en beleidslijnen. Daarnaast spelen we met voorliggende programmabegroting in op ontwikkelingen, zetten we nieuwe accenten en geven we invulling aan nieuwe c.q. gewijzigde opgaven.

-25-

Programmabegroting 2026

Dit vindt zijn vertaling in de in elk programma onder ‘Wat doen we daarvoor?’ beschreven prioriteiten en activiteiten.

Wat willen we bereiken? HOOFDAMBITIE De verdere vertaling van de genoemde speerpunten naar dit programma wordt tot uitdrukking gebracht in de volgende hoofdambities: 1.

2. 3.

Behouden/versterken van voldoende bestuurskracht om met de beschikbare kwaliteiten en middelen (bestuur, personeel, financiën, ruimte) zowel de door rijk en provincie opgelegde opgaven als de eigen gemeentelijke opgaven te realiseren. Een bestuur dat doeltreffend, open en inzichtelijk is. Prudent omgaan met de financiering en algemene dekkingsmiddelen omwille van een structureel gezonde financiële huishouding, zodat de doelstellingen van de programma’s uitvoerbaar zijn c.q. worden en derhalve ten gunste komen van alle inwoners.

BELEIDSINDICATOREN Aan de hand van de volgende verplichte beleidsindicatoren worden de maatschappelijke effecten toegelicht die met dit programma worden beoogd: Indicator

Eenheid

Bron

Formatie ambtelijke org. Apparaatskosten Externe inhuur

Fte per 1.000 inwoners

Gemeente

6,9

6,5

6,97

7,48

7,74

8,25

Kosten per inwoner Kosten als % van totale loonsom + totale kosten inhuur externen % van totale lasten

Gemeente

€ 678

€ 723

€ 810

€ 807

€ 905

€ 1.010

Gemeente

16%

10,71%

12,14%

10,98%

14,66%

10,40%

Gemeente

17%

15,62%

18%

19%

18%

18%

Overhead

Realisatie Realisatie Realisatie Realisatie Realisatie Realisatie 2019 2020 2021 2022 2023 2024

Om de realisatie van de hoofdambities van dit programma te kunnen meten, zijn deze vertaald naar de volgende indicator: Indicator

Bron (*)

De gemeente betrekt inwoners voldoende bij haar activiteiten Transparante besluitvorming

Burgerondz. Parkstad Limburg (Gem.dienstverl.) Burgerondz. Parkstad Limburg (Gem.dienstverl.) Burgerondz. Parkstad Limburg (Gem.dienstverl.) Burgerondz. Parkstad Limburg (Gem.dienstverl.) Burgerondz. Parkstad Limburg (Gem.dienstverl.)

Tevredenheid gemeentelijke dienstverlening De gemeente reageert snel De gemeente komt afspraken na

Streefwaarde

Realisatie Realisatie Realisatie Realisatie Hoogste 2015 2017 2019 2023 Parkstad

38%

n.b.

33%

30%

21%

38%

19%

23%

27%

25%

16%

19%

7,1

6,9

7,1

6,7

6,3

7,1

39%

20%

23%

20%

28%

39%

43%

32%

35%

31%

29%

43%

-26-

Programmabegroting 2026

* Burgeronderzoek Parkstad Limburg wordt tweejaarlijks uitgevoerd, derhalve wordt bovenstaand niet de realisatie van elk jaar weergegeven. Vanwege de organisatieverandering bij de gemeente Heerlen is het stadsonderzoek naar de gemeentelijke dienstverlening etc. in 2021 niet gefaciliteerd kunnen worden, waardoor de uitvoering van het onderzoek geen doorgang heeft gevonden. Hierdoor ontbreekt de kolom “Realisatie 2021”.

KADERSTELLENDE BELEIDSNOTA’S Het beleid in Simpelveld met betrekking tot dit programma is onder meer vastgelegd in de volgende documenten: 1. Strategische visie 2013-2023 gemeente Simpelveld (2013); 2. College-agenda 2022-2026 (2022); 3. Diverse gemeentelijke belasting- en legesverordeningen; 4. De verordeningen ‘212’, ‘213’ en ‘213a’ (2023); 5. De verordening Auditcommissie (2022); 6. De nota Reserves en voorzieningen (2024); 7. De nota Activeren en afschrijven (2022); 8. De nota Inkoop- en aanbestedingsbeleid (2024); 9. De nota Misbruik en oneigenlijk gebruik (2019); 10. De nota Risicomanagement en weerstandsvermogen (2019, actualisatie voorzien in 2025); 11. Regeling productverantwoordelijkheid (2016); 12. Notitie Burgerparticipatie (2016). BIJ DIT PROGRAMMA BETROKKEN VERBONDEN PARTIJEN Bij dit programma zijn de volgende verbonden partijen betrokken: 1. Stadsregio Parkstad Limburg; 2. Belastingsamenwerking Gemeenten en Waterschappen; 3. Het Gegevenshuis; 4. N.V. Bank Nederlandse Gemeenten; 5. IBA Parkstad B.V.; 6. Enexis Holding N.V.

Wat doen we daarvoor? Prioriteiten Strategische visie 2040 Regionale samenwerking Burgerparticipatie

Dienstverlening

Vluchtelingencrisis

Activiteiten -Opstellen meerjarige Strategische visie -Samenwerking Parkstad -Samenwerking Zuid-Limburg -Opstellen participatieverordening en herijking Notitie Burgerparticipatie 2016 -Instellen jeugdraad -Visie dienstverlening -Verbeteren standaardbrieven -Onderzoeken testmethode brieven -Uitwerken klantreis -Digitale dienstverlening -Meldingen openbare ruimte/ BuitenBeter app -Dienstverleningsonderzoek Parkstad -Vluchtelingenopvang

Strategische visie 2040 Opstellen meerjarige Strategische visie Simpelveld Als uitvloeisel van het actiepunt in onze College-agenda ’22 – ‘26 is afgelopen jaar met uw raad meermaals van gedachten gewisseld over de ontwikkeling van een toekomstgerichte langere termijnstrategie. Samen hebben we de behoefte erkend aan een 'stip op de horizon', een 'toekomstbeeld op de lange termijn', met als centrale

-27-

Programmabegroting 2026

vraag: 'Welke gemeente willen we in 2040 zijn?' Daarmee is het karakter van het actiepunt in onze collegeagenda verlegd van ‘agendavorming 2030’ naar ‘visievorming 2040’. Inmiddels is na de voorbereidende fase ook de visie-ontwerpfase afgerond. In deze fase is toegewerkt naar één integraal en dus samenhangend (en realistisch) wenkend perspectief voor Simpelveld als duidelijk beeld waar de gemeente Simpelveld in 2040 zou willen staan. Deze fase kende een hoge participatiegraad, waarbij inwoners, ondernemers, jongeren en externe partners / organisatie betrokken zijn. Ook heeft een zogenaamde denktank een rol in het visieproces vervuld: inhoudelijk meedenken en een aanzet geven voor de visie 2040. In zogenaamde reflectiemomenten hebben wij uw raad op de hoogte gehouden van de voortgang van de denktank. Na de vaststelling in december 2025 zullen we over een meerjarenvisie beschikken, die richting en aspiraties voor de toekomst definieert en een gedeeld, overkoepelend kader biedt, dat voor de langere termijn de basis vormt voor strategieën en acties en zo bijdraagt aan de bestuurlijke stabiliteit van onze gemeente. Regionale samenwerking Samenwerking Parkstad Zelfstandig blijven met intensieve samenwerking in de regio biedt in onze optiek de beste mogelijkheid om als gemeentebestuur herkenbaar, nabij en aanspreekbaar te zijn voor de lokale gemeenschap.

Juist in onze korte afstand tot inwoners ligt onze kracht waarbij de menselijke maat ons vertrekpunt is. Voor wat betreft ‘intensieve samenwerking’ ligt onze focus primair in Parkstad. De regionale samenwerking Stadsregio Parkstad Limburg krijgt vorm via een gemeenschappelijke regeling van de 7 colleges. Deze bestaat uit het Dagelijks Bestuur (zijnde de 7 burgemeesters), het Algemeen Bestuur (zijnde het DB + 7 wethouders) en de thematische Bestuurscommissies (bestaande uit de betreffende portefeuillehouders). Deze constructie is een antwoord op het vraagstuk van de democratische legitimatie van het regiobestuur, aangezien de reguliere verantwoordingslijnen gehandhaafd blijven. De vertegenwoordigers in de bestuurlijke gremia leggen immers verantwoording af aan het eigen college en de eigen raad. In lijn met de vastgestelde Strategische agenda Parkstad Limburg 2021-2030 wordt in Parkstadverband samengewerkt op de thema’s Wonen en Herstructurering, Economie en Toerisme, Ruimte en Mobiliteit, Duurzaamheid, Sociaaleconomische structuurversterking en Grensoverschrijdende samenwerking. Een belangrijke rol in de samenwerking is weggelegd voor de bestuurscommissies, samengesteld uit de portefeuillehouders van de deelnemende gemeenten. Naast de specifieke aandachtsgebieden en opgaven van elke bestuurscommissie is gewerkt aan de uitvoering van de regiodeals 1 en 2.

Daarnaast is met succes de regiodeal 3 aangevraagd. Met het nieuwe narratief “Parkstad Limburg biedt ruimte” wordt vanuit een ander perspectief naar de toekomst van Parkstad gekeken. Dit om een daadwerkelijke transformatie voor deze regio te bewerkstelligen. De gegeven aanzet hiertoe krijgt in 2026 zijn vervolg. Samenwerking Zuid-Limburg Complementair aan de Parkstadsamenwerking houden we verbinding met Zuid-Limburg c.q. met de netwerksamenwerking in het Middengebied, waarbij we een open benadering hanteren en per thema/ project vanuit het principe “coalition of the willing” onze inbreng en deelname steeds opnieuw bezien. Thans participeren we in onze netwerksamenwerking Middengebied Z.L. in de programmalijnen Landbouw en landschap en Toerisme van de toekomst. Medio 2024 (Raadsinformatiebrief 17 juli 2024) hebben wij uw raad geïnformeerd over een tweetal (met elkaar samenhangende) documenten, die komende jaren van richtinggevende betekenis zullen zijn: de Agenda Zuid-Limburg en het Ontwikkelperspectief NOVEX-gebied Zuid-Limburg. Beide documenten zijn in brede samenwerking (provincie, rijk, waterschap, gemeenten) tot stand gekomen, waarbij wij in Parkstadverband hebben bijgedragen. Burgerparticipatie Opstellen participatieverordening en herijking Notitie Burgerparticipatie 2016 Op 1 januari 2025 is de Wet versterking participatie op decentraal niveau in werking getreden.

Om invulling te geven aan de wet, moeten gemeenten hun inspraakverordening vervangen door een participatieverordening. Gemeenten hebben daar tot 1 januari 2027 de tijd voor. De participatieverordening en notitie burgerparticipatie liggen in elkaars verlengde. Daarom worden het opstellen van de participatieverordening en de herijking van de notitie burgerparticipatie gezamenlijk opgepakt.

-28-

Programmabegroting 2026

Instellen Jeugdraad De Jeugdraad heeft tot taak het college van Burgemeester en Wethouders gevraagd en ongevraagd te adviseren over het gemeentelijk beleid inzake jeugd en jongeren, alsmede over ontwikkelingen en voornemens die, in het algemeen, gevolgen kunnen hebben voor de positie van jeugd en jongeren. In 2025 zijn we verder aan de slag gegaan met de jeugdraad. Medio 2025 hebben er een tweetal inleidende bijeenkomsten plaatsgevonden. We zullen de jeugdraad (maximaal) viermaal per kalenderjaar laten samenkomen. Dienstverlening Visie dienstverlening Het verbeteren van dienstverlening is een continu proces. Het is onze ambitie om de kernwaarden betrouwbaar & duidelijk, toegankelijk & aanspreekbaar en mens- & oplossingsgericht te verankeren in ons DNA: “Vier zunt d’r vuur uuch”. Wij willen er zijn voor onze inwoners, ondernemers en stakeholders. Dat doen we door te sturen op het houden aan de basisafspraken die we hebben gemaakt over onze dienstverlening; de dienstverleningsafspraken. Ook gebruiken we de feedback van onze inwoners om doorlopend kleine verbeteringen door te voeren in onze processen en contactmomenten. Daarnaast zetten we grotere stappen door onderstaande projecten uit te voeren. Verbeteren standaardbrieven We streven ernaar om onze correspondentie zo begrijpelijk mogelijk te maken. Daarom organiseren we trainingen “schrijven op B1-niveau”.

Daarna herschrijven we stap voor stap onze standaardbrieven naar B1niveau. Onderzoeken testmethode brieven Om te weten of de boodschap in onze brieven overkomt bij de inwoner, is het belangrijk om dit te testen bij inwoners zelf. Er zijn verschillende manieren om brieven te testen. We gaan onderzoeken welke testmethode haalbaar is en het meest passend voor gemeente Simpelveld. De gekozen testmethode zetten we in voor het testen van de eerste herschreven standaardbrieven. Op basis van de bevindingen die dit oplevert over de testmethode kunnen we deze aanpassen of aanscherpen voor het vervolg van het testen van de brieven op langere termijn. Uitwerken klantreis Met een klantreis wordt het gedrag, de context en het gevoel van de klant (de inwoner, in het geval van een gemeente) in kaart gebracht. Dit geeft inzicht in de belangrijke momenten, knelpunten en de behoefte van een groep (potentiële) klanten. Een klantreis is daarmee een overzicht van hoe klanten de dienstverlening doorlopen en ervaren. En het geeft daarmee concrete actiepunten en inzichten om de dienstverlening beter op de klant aan te laten sluiten. In 2025 is deze methode toegepast op het proces voor het verlenen van de omgevingsvergunning. In 2026 werken we een klantreis uit voor het proces WMO, waarna we dit proces zullen optimaliseren.

Digitale dienstverlening In 2026 werken we verder aan de optimalisatie van de digitale (post) informatiestroom. In de ideale situatie worden in één persoonlijke internetpagina (“MijnSimpelveld”) alle documenten en contactmomenten getoond aan de burger, ongeacht de applicatie (domein) waarin het proces wordt uitgevoerd. Op dit moment worden weliswaar zaken ontwikkeld in de markt, maar is dit nog niet mogelijk. Ook is niet duidelijk op welke termijn dit wel realiseerbaar is. Daarom is ervoor gekozen om stapsgewijs voor de verschillende applicaties (domeinen) een MijnOmgeving in gebruik te nemen. In 2026 staan de implementaties van de inwonerportalen van Djuma en ZorgNed gepland. Djuma is het algemene zaaksysteem. De applicatie ZorgNed ondersteunt de processen van de Jeugdwet en WMO. Met de inwonerportalen krijgen inwoners de mogelijkheid voor inzage in hun dossier en kunnen ze digitaal reageren op een bericht van de gemeente. Na implementatie zijn de 4 gewenste portalen voor 1) vergunningverlening, 2) de producten en diensten van burgerzaken, 3) het algemene zaaksysteem en 4) Jeugdwet en WMO in productie waarmee we de digitale dienstverlening naar de huidige mogelijkheden hebben uitgebreid.

-29-

Programmabegroting 2026

Meldingen openbare ruimte / BuitenBeter app Begin 2025 is de BuitenBeter app in gebruik genomen voor het proces meldingen in de openbare ruimte en overlast. We streven ernaar zoveel mogelijk meldingen digitaal - via de applicatie - te ontvangen, waarmee we het aantal telefoontjes naar het KCC verminderen. Het gebruik van de app monitoren we om gerichte communicatie te kunnen inzetten. Daarnaast helpt de data uit BuitenBeter om gerichter keuzes te kunnen maken in bijvoorbeeld onderhoud en planning of de inzet van de BOA. Dienstverleningsonderzoek Parkstad Iedere twee jaar vindt het Dienstverleningsonderzoek Parkstad plaats, in samenwerking met de Parkstadgemeenten. Eind 2025 zou dit onderzoek weer worden uitgevoerd. De meeste andere Parkstadgemeenten hebben echter besloten niet deel te nemen aan het onderzoek in 2025. Daarom is het onderzoek in 2025 niet uitgevoerd. Het is op dit moment onduidelijk welke gemeenten in de komende jaren nog willen aansluiten bij het Dienstverleningsonderzoek Parkstad. Enkele gemeenten overwegen definitief te stoppen vanwege doorlopende klanttevredenheidsonderzoeken waarmee zij zijn gestart. Vanwege de voorgenomen ombuigingen is het de vraag of Simpelveld in de toekomst nog bij het Dienstverleningsonderzoek Parkstad kan aansluiten.

Vluchtelingencrisis Vluchtelingenopvang Oekraïners Zolang de oorlog in de Oekraïne voortduurt, zal de noodzaak bestaan de ontheemden uit de verschillende regio’s van Oekraïne een veilig (tijdelijk) thuis te bieden. In 2025 verblijven er nog 21 Oekraïners in gemeente Simpelveld waarvan 19 Oekraïners binnen de gemeentelijke opvang. Voor 2026 is de verwachting dat dit aantal stabiel blijft. Asielzoekers Op 1 februari 2024 is de Spreidingswet in werking getreden. Doel van deze wet is om te komen tot voldoende opvangplekken en een evenwichtigere verdeling van asielopvang over provincies en gemeenten. De Spreidingswet schrijft voor dat de gemeente Simpelveld asielzoekers dient op te vangen en onder te brengen in (tijdelijke) huisvesting. In dit kader heeft het college van B&W op 27 augustus 2024 een gedoogbeschikking afgegeven voor het inrichten van een tijdelijke gemeentelijke opvang (TGO). De raad en burgers zijn tijdens diverse bijeenkomsten en publicaties meegenomen. De TGO in gemeente Simpelveld is in oktober 2024 geopend voor een maximum van 300 asielzoekers en voor de duur van 2 jaar. Dit betekent dat in oktober 2026 de TGO zal sluiten en zullen de hier aanwezige asielzoekers elders in het land moeten worden ondergebracht.

Statushouders In 2026 zal net als in 2025 worden getracht de taakstelling met betrekking tot statushouders te realiseren zodat de achterstand niet verder oploopt. Er wordt onderzocht worden of alternatieve vormen van huisvesting mogelijk zijn omdat de taakstelling veelal groter is dan de beschikbare woningen van de woningverenigingen die reeds te kampen hebben met lange wachtlijsten. KENGETALLEN Aantal inwoners (peildatum 1 januari) Bevolkingsdichtheid (inw. per km2) Aantal huishoudens Gemiddelde huishoudgrootte Aantal voltrokken huwelijken in Simpelveld

Aantal voltrokken partnerregistraties in Simpelveld

Bron BRP Gemeente CBS CBS CBS Register Burgerlijke Stand Gemeente Register Burgerlijke Stand Gemeente

2019 10.557

2020 10.555

2021 10.475

2022 10.338

2023 10.392

2024 10.254

658 4.896 2,10 29

658 4.939 2,10 15

654 4.909 2,14 31

650 4.929 2,12 31

649 4.962 2,10 30

640 4.885 2,10 35

13

14

13

7

15

16

-30-

Programmabegroting 2026

Wat mag het kosten? BATEN EN LASTEN Lasten excl. kvst. & kapitaallst. Baten Saldo excl. kvst. & kap. lst. Lasten kostenverdeelstaat Kapitaallasten Saldo van baten en lasten Toevoegingen Onttrekkingen Gerealiseerd / geraamd resultaat

Rekening Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2024 2025 2026 2027 2028 2029 4.210.590 4.080.712 4.262.608 4.597.975 4.899.153 5.235.451 26.765.325 27.641.873 28.741.645 29.054.665 28.661.325 29.288.375 22.554.735 23.561.161 24.479.037 24.456.690 23.762.172 24.052.924 4.033.774 4.544.805 4.486.071 4.608.205 4.757.318 4.887.031 219.503 272.921 261.732 236.743 227.388 222.763 18.301.458 18.743.435 19.731.234 19.611.742 18.777.465 18.943.129 200.000 230.000 230.000 230.000 230.000 230.000 933.486 712.515 629.515 629.515 629.515 629.515 19.034.944 19.225.950 20.130.749 20.011.257 19.176.980 19.342.644

In onderstaande tabel is het saldo van baten en lasten op productniveau weergegeven: Rekening 2024 Saldo van baten en lasten: 0.1 bestuur gemeenteraad raadscommissie college b & w raadsgriffier intergemeentelijke samenwerking bestuurlijke vernieuwing 0.2 burgerzaken B.R.P. naturalisatie burgerlijke stand verkiezingen 0.4 overhead secretaris & secretariekosten voorlichting & gemeenteberichten juridische kwaliteitszorg representatie, promotie & P.R. onderscheidingen en eremedailles accountantskosten programmabegroting & jaarverslag rekenkamer overhead kosten 0.5 Treasury treasury deelnemingen energiebedrijven bespaarde rente reserves en voorzieningen 0.61 OZB woningen WOZ OZB Eigenaren heffing & invordering gem. bel. 0.62 OZB niet-woningen WOZ OZB Eigenaren OZB Gebruikers 0.64 Belastingen overig hondenbelasting precariobelasting heffing & invordering gem. bel. 0.7 Algemene uitkering gemeentefonds algemene uitkering gemeente-fonds 0.8 overige baten en lasten algemene baten & lasten saldo van kostenplaatsen algemene baten & lasten 0.9 Vennootschapsbelasting (VpB) Vennootschapsbelasting (VpB) 0.10 Mutaties reserves Mutaties reserves Gerealiseerd / geraamd resultaat

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

Begroting 2029

-293.831 -26.741 -702.439 -141.642 -258.725 0

-284.157 -36.655 -605.138 -132.732 -268.811 0

-295.149 -37.672 -660.896 -146.480 -273.682 0

-295.425 -37.952 -677.329 -146.454 -281.873 0

-296.111 -38.641 -696.248 -150.518 -292.447 0

-296.550 -39.084 -713.741 -154.704 -299.869 0

-281.721 -1.546 188.325 -66.047

-349.002 -8.539 165.398 -59.564

-302.515 -8.969 214.412 -86.009

-338.690 -9.163 255.404 -108.204

-302.326 -9.363 186.524 -68.254

-246.975 -9.569 78.060 -111.334

-200.444 -152.383 -291.319 -36.668 0 -80.336 -172.482 -12.500 -5.241.053

-195.012 -145.071 -217.175 -23.043 0 -74.119 -178.131 -22.612 -5.934.832

-206.042 -152.692 -254.668 -28.151 0 -81.861 -181.933 -22.965 -6.040.936

-210.484 -155.848 -258.978 -28.245 0 -82.067 -186.208 -23.279 -6.139.698

-215.058 -159.098 -263.418 -28.342 0 -82.279 -192.095 -23.602 -6.286.898

-219.770 -162.446 -267.990 -29.017 0 -82.497 -197.574 -23.935 -6.421.075

90.313 103.839 0

6.298 266.339 0

5.063 142.105 0

4.949 142.115 0

4.771 142.117 0

4.538 142.113 0

-62.608 2.067.539 58

-95.050 2.032.360 9.980

-87.360 2.218.500 9.980

-87.420 2.248.500 9.980