15. Bijlage 2 Concept jaarstukken 2024 SPL

DB 23 april 2025 Bijlage 4.1.1

(Voorlopige) Jaarstukken 2024

Inhoud Jaarverslag 1.

Inleiding en samenvatting ........................................................................................................... 4 1.2 Kernagenda .................................................................................................................................. 4 1.2 Speerpunten................................................................................................................................. 5 1.3 Samenvatting van de financiën in 2024 ..................................................................................... 6 1.4 Voorstel resultaatbestemming 2024 .......................................................................................... 8

2.

Programma Kerntaken ................................................................................................................. 9 2.1 Concrete activiteiten en resultaten in 2024 ............................................................................... 9 2.1.1 BC Ruimte en Mobiliteit ........................................................................................................... 9 2.1.2 BC Duurzaamheid ................................................................................................................... 13 2.1.3 BC Economie en Toerisme ...................................................................................................... 16 2.1.4 BC Wonen en Herstructurering ............................................................................................. 22 2.1.5 BC Sociaaleconomische Structuurversterking ..................................................................... 35 2.1.6 Grensoverschrijdende Samenwerking.................................................................................. 39 2.2 Financieel overzicht programma Kerntaken ........................................................................... 41 2.2.1 Werkbudgetten .......................................................................................................................

42 2.2.2 Regionale Initiatieven ............................................................................................................ 43 2.2.3 Cofinanciering door derden van kernactiviteiten ................................................................ 43 2.2.4 Formatie en bezetting programma activiteiten .................................................................. 43 2.2.5 Financiering en afschrijving buitenring ................................................................................ 43

3.

Programma Flexibele Schil ........................................................................................................ 44 3.1 Administratie zonnepanelen .................................................................................................... 44

4.

Algemene dekkingsmiddelen .................................................................................................... 45 4.1 Gemeentelijke bijdrage Kerntaken .......................................................................................... 45

5.

Overhead, bedrijfsvoering en frictiebudget ............................................................................. 46 5.1 Ontwikkeling bedrijfsvoering ................................................................................................... 46 5.2 Loonkosten, formatie en bezetting ......................................................................................... 47 5.3 Frictiebudget .............................................................................................................................. 48

6.

Bedrag heffing vennootschapsbelasting .................................................................................. 48

7.

Onvoorzien .................................................................................................................................. 48

8.

Mutatie reserves ......................................................................................................................... 49

9.

Paragrafen ................................................................................................................................... 49 9.1 Weerstandsvermogen en risicobeheersing ............................................................................. 49 9.2 Financiering ................................................................................................................................. 51

2

9.3 Bedrijfsvoering ............................................................................................................................ 52 9.4 Verbonden Partijen ................................................................................................................... 52 9.5 Wet Open Overheid ................................................................................................................... 53 9.6 Rechtmatigheidsverklaring ...................................................................................................... 54 9.7 Ondernemingsraad.................................................................................................................... 55 10.

Balans ...................................................................................................................................... 56

11.

Overzicht baten en lasten 2024 ............................................................................................. 58

12.

Toelichtingen .......................................................................................................................... 59

12.1 Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling ............................................................ 59 12.2 Toelichtingen op de balans per 31 december 2024 ............................................................... 61 12.3 Toelichting op het overzicht van baten en lasten ................................................................. 98 12.4 Analyse begrotingsafwijkingen en begrotingsrechtmatigheid......................................... 105 12.5 Gebeurtenissen na balansdatum .......................................................................................... 106 13.

SiSa (volgt nog)..................................................................................................................... 106

14.

Taakvelden (volgt nog)......................................................................................................... 106

15.

Rechtmatigheidsverklaring ................................................................................................. 107

3

1. Inleiding en samenvatting 1.2 Kernagenda Stadsregio Parkstad Limburg (SPL) is een bestuurlijk samenwerkingsverband (volgens de Wet Gemeenschappelijke Regeling – WGR) van de zeven gemeenten die samen de regio Parkstad Limburg vormen). SPL is een onafhankelijk bureau waar een team van gedreven medewerkers werkt aan de transformatie en de toekomst van (mensen in) de regio. Het belang en de toegevoegde waarde van de intergemeentelijke samenwerking wordt landelijk breed onderschreven en werpt nadrukkelijk z’n vruchten af. We zijn trots op de positie die we hebben veroverd en zijn gedreven om deze verder te verstevigen. Het takenpakket en de bezetting van ons bureau is de afgelopen jaren fors gegroeid naar momenteel zo’n 35 personen die één generieke noemer delen; “hart voor de regio”. Iedereen binnen het team draagt direct of indirect bij aan de toekomst van Parkstad als vitale regio met een krachtig economisch, fysiek en sociaal profiel waar het fijn en gezond leven, werken en verblijven is. Op 1 juli 2024 was het exact 25 jaar geleden dat de intergemeentelijke samenwerking in de regio, die tot 1 juli 1999 on de naam “Oostelijke Mijnstreek” en “Oostelijk Zuid Limburg” georganiseerd was, werd gewijzigd naar “Stadsregio Parkstad Limburg”.

Onder de titel “Samenwerken loont!” werd op 31 augustus 2024 op een symposium met een keur aan gasten teruggeblikt op 25 jaar intergemeentelijke samenwerking en werd vooral ook vooruit gekeken naar de Parkstad in 2040 en welke ontwikkelingen er nodig zijn om als regio aantrekkelijk te zijn en te blijven om te wonen en te ondernemen. Governance De regionale samenwerking Stadsregio Parkstad Limburg krijgt vorm via een gemeenschappelijke regeling van de 7 colleges. Deze bestaat uit het Dagelijks Bestuur (zijnde de 7 burgemeesters), het Algemeen Bestuur (zijnde het DB + 7 wethouders) en de thematische bestuurscommissies (bestaande uit de betreffende portefeuillehouders). Deze constructie is een antwoord op het vraagstuk van de democratische legitimatie van het regiobestuur, aangezien de reguliere verantwoordingslijnen gehandhaafd blijven. De vertegenwoordigers in de bestuurlijke gremia leggen immers o.a. verantwoording af aan het eigen college en de eigen raad. Het Dagelijks Bestuur heeft algemene taken op het terrein van regionale samenwerking. Het is verantwoordelijk voor het Parkstad Bureau (P&O, Financiën en Organisatie), organisatie van de bestuurlijke samenwerking (Governance), grensoverschrijdende samenwerking en verdeling van middelen.

Daarnaast heeft het Dagelijks Bestuur de verantwoordelijkheid voor het leggen van dwarsverbanden en het initiëren/uitvoeren van overkoepelende activiteiten (bestuurscommissies-overstijgende onderwerpen). In de regionale samenwerking is er een cruciale rol weggelegd voor de inhoudelijke bestuurscommissies (BC’ s), samengesteld uit de portefeuillehouders van de deelnemende gemeenten. De bestuurscommissies zijn gegroepeerd rondom de zes kernthema’s: • • • • • •

Wonen en Herstructurering Ruimte en Mobiliteit Duurzaamheid Economie en Toerisme Sociaal Economische Structuurversterking Grensoverschrijdende Samenwerking (DB)

Binnen deze thema’s wordt gewerkt aan verschillende soorten taken: 1. 2. 3. 4. 5.

Platform voor (bestuurlijke) afstemming Regionale beleidsontwikkeling Programmasturing Monitoring en instrumentontwikkeling Lobby & fondsvorming

4

Het regiobureau faciliteert het Dagelijks Bestuur, Algemeen Bestuur en de bestuurscommissies, zowel inhoudelijk als logistiek en heeft daarvoor structureel middelen beschikbaar via de regiobijdragen. In de jaarstukken wordt verslag gedaan van de in 2024 uitgevoerde activiteiten in relatie tot de in 2024 beschikbaar gestelde middelen. De jaarstukken bestaan uit 2 delen: Het jaarverslag 2024 met een inhoudelijke en financiële verantwoording ingedeeld naar de in de begroting 2024 opgenomen programmastructuur en aangevuld met de verplichte paragrafen. De jaarrekening 2024 ingedeeld in de balans en het overzicht van baten en lasten, inclusief toelichtingen en de verplichte bijlagen Sisa en het taakveldenoverzicht.

1.2 Speerpunten In het jaarplan van Stadsregio Parkstad Limburg wordt elk jaar een aantal speerpunten benoemd, als focus binnen het takenpakket. Deze speerpunten zijn bureaubreed en worden elk jaar door zowel het Dagelijks Bestuur als de bestuurscommissies geselecteerd. 1.

De Regio Deal Parkstad 2.0 Een belangrijk streven van het Dagelijks Bestuur was om de besluitvorming over de inzet van de middelen uit de tweede Regio Deal ad. €25 miljoen vóór 1 januari 2025 af te ronden. Dit is gelukt, middels een tweetal besluitvormingsmomenten in 2024. Op 28 augustus 2024 en op 18 december 2024 heeft besluitvorming plaatsgevonden door het DB over de verdeling van de gelden uit de tweede Regio Deal. In 2025 zal de focus liggen op de uitvoering van deze besluitvorming.

2.

Het Nieuwe Narratief en 25 jaar Parkstad Medio 2023 is tijdens een heisessie van het DB besloten om het zogenaamde Nieuwe Narratief van Parkstad op te stellen. Inmiddels is dit nieuwe narratief uitgegroeid tot het Nieuwe Toekomstverhaal van Parkstad. Dit nieuwe verhaal is op 31 augustus 2024 gepresenteerd tijdens een succesvolle bijeenkomst ’25 jaar Parkstad’ tijdens Cultura Nova in de Spiegeltent. In het najaar van 2024 is met de brede maatschappelijke coalitie gebrainstormd over het vervolg, waarna door het DB een agenda van een zestal thema’s zijn benoemd voor het vervolg: 1. het behouden van aanwezig en het aantrekken van nieuw talent 2. een robuuste economie 3. een aantrekkelijke woon- en leefomgeving 4. de integrale aanpak van kwetsbare wijken: sociaal, fysiek, duurzaam en veilig 5. een gezonde regio 6. Parkstad als draaischijf in de economische corridor Brainport Eindhoven, Zuid-Limburg, Aken, Keulen-Bonn

3.

Elke Regio Telt / Kansen agenda / Het Parkstad Plan en de Zuid-Limburgagenda Een Kamerbrief van (demissionair) Minister de Jonge over Elke Regio Telt heeft roet in het eten gegooid om de voornemens uit het Jaarplan 2024 uit te kunnen voeren, zijnde te werken aan een Kansenagenda voor Parkstad. Er is immers besloten om niet Parkstad, maar Zuid-Limburg als geografisch gebied te selecteren voor de uitwerking van Elke Regio Telt. In december 2024 heeft de nieuwe Minister Uitermark besloten dat de Elke Regio Telt-aanpak opgaat in het nieuwe Nationaal Programma Vitale Regio’s. Voor Zuid-Limburg is afgesproken dat de ‘Zuid-Limburg’-agenda leidend wordt voor de uit te werken gebiedsagenda in het kader van dit NPVR en dat Zuid-Limburg bestuurlijk wordt vertegenwoordigd door de deelnemers vanuit de bestuurlijke begeleidingsgroepen Regio Deal vanuit Parkstad en vanuit ZuidLimburg west. Deze ‘Zuid-Limburg’-agenda is begin 2024 vastgesteld door de colleges van B&W van de Zuid-Limburgse gemeenten én door het college van GS.

5

4. Regio Deal 1.0 In 2024 liepen een aantal projecten uit de eerste Regio Deal nog door. In 2024 stond de focus binnen de eerste Regio Deal gericht op de monitoring en de evaluatie van de eerste Regio Deal. 5.

Aanvraag Regio Deal 3.0 Een van de belangrijkste speerpunten van 2024 was de indiening van de aanvraag voor een derde Regio Deal. In april heeft het DB de opdracht gegeven om een aparte aanvraag voor een derde Regio Deal voor Parkstad Limburg uit te werken. Uiteindelijk is het voorstel voor een derde Regio Deal eind oktober unaniem gesteund door de colleges van B&W én door het Dagelijks Bestuur ingediend. Begin oktober is afgesproken met de bestuurlijke aanspreekpunten voor de aanvraag van een Regio Deal in westelijke Zuid-Limburg, om de hoofdstuk-indeling van de Zuid-Limburg agenda aan te houden en in de propositie van de nieuwe Regio Deals aan te geven dan de lijn ‘grensoverstijgende kenniseconomie’ gezamenlijk wordt vormgegeven op de schaal van Zuid-Limburg.

De concrete activiteiten en resultaten van de bestuurscommissies in 2024 zijn nader uitgewerkt in paragraaf 2.1.

1.3 Samenvatting van de financiën in 2024 Begrote kosten De begroting 2024 (na de 3e begrotingswijziging) is gebaseerd op de uitgangspunten van de regionale samenwerking met een beperkt activiteitenbudget ( € 720.000 per jaar) voor de Kernagenda. Daarnaast was € 40.000 structureel werkbudget beschikbaar voor de lobby subsidieverwerver. Naast de thema’s die behoren tot de Kernagenda en waarvan de financiering loopt via bijdragen van de gemeenten is er binnen de samenwerking plaats voor een Flexibele Schil (Administratie zonnepanelen). Daarnaast werd rekening gehouden met verplichtingen van de Buitenring, loonkosten en kosten voor bedrijfsvoering. Stadsregio Parkstad Limburg is niet vennootschapsbelasting plichtig en kent in 2024 geen post onvoorzien. Begrote dekking De activiteiten werden gedekt door de gemeentelijke bijdragen aan Stadsregio Parkstad Limburg die in 2024 uitkwamen op € 5 miljoen inclusief het deel van € 50.000 van AG Charlemagne (Grensoverschrijdende samenwerking), bijdragen uitbreiding Duurzaamheid (€ 141.000) en bijdragen Water en klimaatadaptatie (€ 228.000). Daarnaast was er dekking uit de inzet van reserves, rentebaten en door inkomsten als gevolg van bijdragen van derden/gemeenten voor projecten. Naast bovenstaande is er nog sprake van verdeling van middelen via de balans, dit betreft de Regionale Initiatieven.

6

Resultaat 2024 In onderstaand overzicht wordt de begroting (zowel de initiële begroting als ook de begroting na verwerking van de 3e begrotingswijziging) weergegeven. Ook de realisatie 2024 is hierin opgenomen. Overzicht van baten en lasten: * Bedragen x € 1 miljoen Begroting 2024

Begroting 2024 na 3e wijziging

Realisatie 2024

Verschil

Werkbudget kernactiviteiten Flexibele schil administratieve eenheid zonnepanelen Lobby inzake subsidieverwerving Cofinancering door derden projecten kernactiviteiten Afschrijving buitenring Financieringskosten buitenring Loonkosten formatie Materiële kosten bedrijfsvoering en huisvesting

720 pm 40 pm 264 82 3,032 495

720 30 40 1,371 264 82 3,569 549

671 20 38 1,292 264 82 3,330 491

-49 -10 -2 -79 0 0 -239 -58

Totaal lasten Bijdragen deelnemende gemeenten Bijdrage gemeente Heerlen takendiscussie Reguliere bijdrage Gemeenten Bijdragen gemeenten uitbreiding Duurzaamheid Bijdragen gemeenten Water en klimaatadaptatie Totaal bijdragen deelnemende gemeenten Bijdrage RES uitbreiding Duurzaamheid Bijdragen gemeenten flexibele schil Cofinancering door derden projecten kernactiviteiten Rentebaten

4,633 4,244 408 4,652

pm pm 0

6,625 4,244 408 4,652 141 228 5,021 101 135 1,950 2,800

6,188 4,243 408 4,651 141 228 5,020 101 125 1,598 2,830

-437 -1 0 -1 0 0 -1 0 -10 -352 30

Totaal baten

4,652

10,007

9,675

-332

Omschrijving

4,652

Gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten Stortingen in reserves - Reserve Ringwegen - Investeringsreserve verbouwing - Reserve werkbudgetten flexibele schil - Reserve werkbudgetten

19

3,382

3,487

105

219 0 0 0

219 0 105 4,978

219 0 105 4,512

0 0 0 -466

Onttrekkingen aan reserves - Reserve Ringwegen - Organisatie op Orde - Frictiereserve - Investeringsreserve verbouwing - Reserve werkbudgetten flexibele schil - Reserve werkbudgetten

165 27 7 0 0 0

165

165

27 7 0 1,900

0 7 0 1,585

0 0 -27 0 0 -315

Saldo mutatie reserves

-20

-3,203

-3,080

123

Gerealiseerd resultaat

-1

180

409

228

* Het overzicht van baten en lasten gerangschikt naar programma’s is opgenomen op pagina 58 e.v.

7

Gerealiseerd resultaat Volgens de jaarrekening komt het financiële resultaat in 2024 uit op € 409.000 positief. Dit resultaat is als volgt opgebouwd: Herkomst van resultaat 2024

Bedrag

Onderuitputting werkbudget DB inzake bestuurskosten, communicatie en lobby Rentebaten bedrijfsvoering (10%) Onderuitputting bedrijfsvoering en loonkosten Niet onttrokken frictiereserve

49 283 104 -27

Gerealiseerd resultaat 2024

409

Onderuitputting werkbudget Voor activiteiten passend binnen de werkbudgetten van de bestuurscommissies en het Dagelijks Bestuur was in totaal € 720.000 beschikbaar. Hiervan was in 2024 op basis van het jaarplan € 625.000 bestemd voor de bestuurscommissies en € 95.000 voor het Dagelijks Bestuur. Het gedeelte van de werkbudgetten bestuurscommissies is volledig ingezet. Het werkbudget van het DB met betrekking tot communicatie, bestuurskosten en lobby is € 49.000 lager uitgekomen dan begroot. Rentebaten Bedrijfsvoering De totale rentebaten 2024 hebben een omvang van in totaal € 2.830.000. Van de totale rentebaten 2024 is conform de financiële verordening 90% beschikbaar gesteld voor programmagelden. De resterende 10% (€ 283.000) kan ingezet worden voor de financiering van specifieke kosten van de bedrijfsvoering of vloeit terug naar de Parkstad gemeenten. Onderuitputting bedrijfsvoering en loonkosten Dit betreft met name niet ingevulde vacatures. Niet onttrokken frictiereserve In 2024 is er geen beroep gedaan op de frictiereserve.

1.4 Voorstel resultaatbestemming 2024 Het voorstel is om – uitgaande van de herkomst van de onderdelen van het resultaat – hieraan een bestemming te geven. Dit leidt tot het volgende voorstel:

Voorstel bestemming

Toevoegen aan reserve werkbudget DB programmaoverstijgende activiteiten Terug te laten vloeien rente naar de Parkstad gemeenten Terug te laten vloeien naar de Parkstad gemeenten

Bedragen

49 283 77 409

Het voorstel resultaatbestemming is als volgt: • Het resterende werkbudget van het Dagelijks Bestuur ad € 49.000 toe te voegen aan de reserve werkbudget DB (programmaoverstijgende activiteiten) conform het vigerende beleid. • € 360.000 (€ 283.000 en € 77.000) terug te laten vloeien naar de Parkstadgemeenten.

8

2. Programma Kerntaken 2.1 Concrete activiteiten en resultaten in 2024 Binnen Stadsregio Parkstad Limburg is in 2024 een veelvoud aan activiteiten uitgevoerd binnen de kernthema’s. Hierna volgt een overzicht waarbij de activiteiten en resultaten zijn ingedeeld naar de hoofdfuncties per bestuurscommissie: • Inleiding • Speerpunten • Platform • Beleid • Programmering • Monitoring • Advisering • Instrumentontwikkeling • Lobby & fondsvorming

2.1.1 BC Ruimte en Mobiliteit Inleiding Per 1 januari 2024 is sprake de Bestuurscommissie Ruimte en Mobiliteit uitgebreid met het thema ‘Water en Klimaatadaptatie’. Op verzoek van het Samenwerkingsverband Water Parkstad Limburg (SWPL) en na besluitvorming door het Dagelijks Bestuur en de zeven colleges van B&W is dit thema aan de bestuurscommissie toegevoegd. Naast een inhoudelijke uitbreiding, betreft dit ook een uitbreiding met 1,0 fte en een specifiek gelabeld werkbudget. Voor gemeenten is de uitbreiding budgetneutraal, omdat het bedrag dat zij jaarlijks aan SWPL betaalden (kassier gemeente Beekdaelen) één op één is overgeheveld naar de Stadsregio. Het budget wordt jaarlijks geïndexeerd.

Speerpunten Ruimte Het programmaonderdeel Ruimte is in 2024 net als in voorgaande jaren in belangrijke mate bepaald door de positionering van de regionale opgaven in Parkstad in het beleid en programma’s van hogere overheden en de doorvertaling daarvan in de instrumentaria van de gemeenten. Er is inhoudelijke, bestuurlijke en ambtelijke inzet geweest op het programma NOVEX (NOVEX-gebied Zuid-Limburg en Ruimtelijk Voorstel Limburg), het traject van de Nota Ruimte en de voorbereiding van bovenregionale overleggen zoals BO MIRT, BO Leefomgeving en BKO. Tevens is, mede via het AO Ruimte en het Kernteam Regionaal Afstemmingskader, de verbinding gelegd met het lokale omgevingsbeleid (met name de gemeentelijke omgevingsvisie). Zo zijn in 2024 al de eerste voorbereidingen getroffen om het afstemmingskader te actualiseren. Beoogd was om ook door te pakken met de gebiedsgerichte aanpak in het kader van de transitie van het landelijk gebied. Voorzien was een actieve aanhaking bij het Limburgs Programma Landelijk Gebied (LPLG), waarvoor in de 2e helft van 2024 een nieuwe versie opgeleverd diende te worden. Met het aantreden van het nieuwe Kabinet is deze verplichting alsmede het bijbehorende transitiefonds echter komen te vervallen. Door de onzekerheid die dit met zich meebrengt, zijn er wel diverse gesprekken gevoerd met gemeenten, provincie en LVVN, maar geen concrete stappen gezet.

Ook zijn stappen gezet met de verdere uitbouw van de kaartviewer en geodataportaal. Dit is niet alleen een belangrijke (ruimtelijke) informatievoorziening, maar levert in potentie ook een grote bijdrage aan de integraliteit tussen de verschillende programma’s in Parkstad.

9

Mobiliteit Het programmaonderdeel Mobiliteit heeft in 2024 ingezet op het versterken van de positie van de regio Parkstad binnen de corridor Eindhoven – Zuid-Limburg – Aken – Keulen en op het verbeteren van de bereikbaarheid van en binnen de regio (het grensoverstijgende daily urban system). De mobiliteitsvisie ZuidLimburg en de SUMP zijn daarbij kaderstellend, maar ook nieuwe inzichten vanuit bijvoorbeeld ontwerpende onderzoeken als Zuid-Limburg in Euregionale Context (ZL’EU) en studies naar vervoersarmoede worden omarmd. Voor het versterken van de corridor wordt een sterke lobby gevoerd (i.s.m. de programma’s GROS en E&T en samen met diverse Duitse, Limburgse en Brabantse partners). Door een organisatiediscussie op het schaalniveau Zuid-Limburg en het plotselinge dreigende faillissement van Velocity Limburg/Aachen is veel tijd in deze twee trajecten gaan zitten. De Stadsregio was daarnaast ook een van de pilotgebieden van het traject ‘Bereikbaarheidsdoelen’ van het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, waarvan het rapport in 2025 verschijnt als input voor de landelijke Mobiliteitsvisie 2050. Water en klimaatadaptatie Het programmaonderdeel Water en Klimaatadaptatie is per 1 januari 2024 van start gegaan. Hierbij kon worden voortgebouwd op de lopende activiteiten en resultaten van het voormalige SWPL.

De eerste helft van 2024 heeft zich gekenmerkt als overgangsperiode, waarbij per 1 juni 2024 een vaste programma-adviseur is aangesteld en deze vervolgens is ingewerkt door de aan SWPL verbonden coördinator. Met de ‘waterpartijen’ (Waterschap Limburg, Waterschapsbedrijf Limburg en Waterleidingmaatschappij Limburg) is een programma plan opgesteld en uitgevoerd. Hiervoor is een speciaal gelabeld werkbudget beschikbaar, welke buiten de scope van dit jaarplan valt en volgens afspraak separaat wordt gefactureerd aan de deelnemende gemeenten en waterpartijen. Inzet is gericht op een goede aanhaking op het programma Waterveiligheid en Ruimte Limburg (WRL) en het verbinden van de thema’s water, klimaatadaptatie en ruimte. Ook is gestart met de voorbereidingen voor een programma onder de Omgevingswet en een plan voor ‘groenblauwe schoolpleinen’.

Platform Rijk: • • • • •

(Regionaal) Bestuurlijk Overleg Leefomgeving (Regionaal) Bestuurlijk Overleg MIRT (Regionaal) Bestuurlijk Overleg Goederenvervoer Spoortafel Zuid-Nederland VNG-commissie Ruimte, Wonen en Mobiliteit

Provincie: • • • •

Mobiliteitsberaad Limburg Bestuurlijk Regio Overleg Limburg (BROL) Bestuurlijke Klimaatadaptatietafel Limburg (BKAL) Regionale actietafel (WRL)

Zuid-Limburg: • • • •

Bestuurlijk Kern Overleg (BKO) Zuid-Limburg Bestuurlijk Overleg Nationaal Landschap Zuid-Limburg (in de loop van 2024 opgegaan in het BKO) Bestuurlijk RMO Zuid-Limburg Stuurgroep Zuid-Limburg Bereikbaar

Parkstad: • •

Bestuurscommissie Ruimte en Mobiliteit Stuurgroep Waterwerkregio Parkstad

10

Beleid Ruimte • In het kader van het NOVEX-gebied Zuid-Limburg is samen met het Rijk, Provincie Limburg, Waterschap en de Zuid-Limburgse gemeenten het NOVEX Ontwikkelperspectief Zuid-Limburg opgesteld. Het ontwikkelperspectief bouwt voort op de Zuid-Limburg Agenda en het ontwerpend onderzoek Panorama Zuid-Limburg. Zowel het Ontwikkelperspectief als de Agenda zijn in juni 2024 bestuurlijk vastgesteld in de regio. Het Ontwikkelperspectief is in november 2024 tevens door het Rijk vastgesteld in het BO Leefomgeving en vormt de basis voor een Regionale Uitvoerings- en Investeringsagenda, waarvoor eind 2024 een eerste generatie is opgeleverd. • Het Regionaal Afstemmingskader voor de Gemeentelijke Omgevingsvisies is in het voorjaar van 2024 vastgesteld door de zeven gemeenteraden. Met dit kader als regionale bouwsteen stellen gemeenten hun gemeentelijke Omgevingsvisie op, waarover periodiek afstemming plaatsvindt in Parkstadverband. Het kader is een dynamisch document, waardoor eind 2024 al eerste voorbereidingen zijn getroffen voor actualisatie en doorontwikkeling. Mobiliteit •

Het vigerende beleidskader is de Mobilteitsvisie Zuid-Limburg en SUMP Parkstad met een focus op: o Inzet op meer fietsgebruik o Verruiming van het aanbod van deelvervoer (deelfiets en deelauto) o Inzet op elektrisch vervoer o Verbetering van de leefbaarheid door omgevingen die fietsen en lopen stimuleren o Verbetering van de verkeersveiligheid o Verbetering van de bereikbaarheid (binnen de regio, in omgeving en over de grens).

Water en klimaatadaptatie •

• •

Het vigerende beleidskader voor klimaatadaptatie is de Klimaatadaptatiestrategie Parkstad Limburg, zoals vastgesteld door de Bestuurscommissie Duurzaamheid en de Stuurgroep Waterwerkregio Parkstad in 2022. Het vigerende beleidskader voor water is het Integraal Waterplan 2020-2024, zoals vastgesteld door de zeven gemeenteraden, Waterschap Limburg, Waterschapsbedrijf Limburg en WML. In 2024 zijn de eerste voorbereidingen getroffen om beide beleidskaders te combineren tot een programma onder de Omgevingswet. Dit traject wordt in de periode 2025-2026 uitgevoerd.

Programmering Ruimte • De voorgenomen uitwerking van de gebiedsgerichte aanpak (GGA) voor het landelijke gebied - in samenwerking met gemeenten Beekdaelen, Simpelveld en Voerendaal, Provincie, Rijk en stakeholders – is in 2024 gepauzeerd (zie inleiding). Wel zijn diverse gesprekken gevoerd met gemeenten, Provincie en LVVN om te bezien waar mogelijkheden liggen vanuit andere financieringsbronnen. De bedoeling is om hier in 2025 een vervolg aan te geven. Mobiliteit • De voorgenomen uitwerking van de SUMP in een visie op deelmobilteit en mobiliteitshubs is in 2024 gepauzeerd vanwege onzekerheden bij e-bikedeelaanbieder Velocity Limburg (dreigend faillissement) en een organisatiediscussie rondom Zuid-Limburg Bereikbaar. In plaats daarvan zijn veel inspanningen verricht om Velocity overeind te houden en de samenwerking in Zuid-Limburg te verbeteren. Zodra in 2025 meer duidelijkheid is omtrent deze ontwikkelingen wordt een actualisatie van de SUMP voorgesteld.

11

• • •

Er zijn concrete stappen gezet in het verbeteren van de bereikbaarheid van bedrijventerreinen (waaronder de fietsbereikbaarheid van Avantis/Trilandis en via de werkgeversaanpak van Zuid-Limburg Bereikbaar). Er zijn voorbereidingen getroffen voor een betere fietsverbinding tussen Parkstad-Noord en de Westelijke Mijnstreek en een nieuwe fietsverbinding tussen Kerkrade Centrum en Herzogenrath Bahnhof. Het Velocitynetwerk is in 2024 uitgebreid (dit besluit was reeds genomen voordat het dreigende faillissement van Velocity bekend was).

Water en klimaatadaptatie • •

• •

Samen met gemeenten, Waterschap en WML is een programmaplan opgesteld en uitgevoerd. De bestuurscommissie heeft een coördinerende rol bij het gezamenlijk opstellen van de gemeentelijke watertakenplannen, regenwaterstructuurkaarten en bij regionale stresstesten (wateroverlast, overstromingen, droogte en hitte) en coördineert regionale activiteiten in het kader van ‘Waterklaar’. In het kader van het programma Waterveiligheid en Ruimte Limburg (WRL) is een bijdrage geleverd aan het opstellen van het stroomgebiedsplan voor de Geleenbeek. Er zijn voorbereidingen getroffen om het concept ‘groenblauwe schoolpleinen’ verder uit te rollen.

Monitoring Ruimte • In januari 2024 is in opdracht van de bestuurscommissie door het Gegevenshuis een organisatie brede Kaartviewer opgeleverd. Deze is in 2024 verder doorontwikkeld. Mobiliteit •

• • •

Onderweg in Nederland (ODiN), dat uitgevoerd wordt door het CBS geeft inzicht op één van de belangrijkste basisvragen voor het regionale mobiliteitsbeleid: met welk vervoermiddel en met welk motief verplaatsen onze inwoners zich? Tweejaarlijkse burgeronderzoek (Parkstad monitor) met informatie over de ervaren verkeerssituatie in de buurt, de verkeersveiligheid, de ervaren parkeerdruk, schoolroutes etc.. In ontwikkeling: O&S in samenwerking met het Urban Data Center (UDC) gaat de verschillende databronnen verenigen om te komen tot een digitaal te ontsluiten mobiliteitsmonitor Parkstad Limburg. Deelgenomen aan de pilot ‘Bereikbaarheidsdoelen’ van het Ministerie van IenW.

Water en klimaatadaptatie •

Klimaatatlas Parkstad

Instrumentontwikkeling •

In 2024 is het instrument ‘facetbestemmingsplan reductie plancapaciteit detailhandel’ ter vaststelling aan de gemeenteraden voorgelegd. Het voorontwerp en ontwerp hiervoor zijn in 2023 per gemeente ter inzage gelegd. Dit plan heeft een focus op de bestemmingen ‘bedrijf en bedrijventerrein’ met onderliggende onbenutte detailhandelsmogelijkheden.

12

Lobby & fondsvorming • • • • • •

Positionering van Parkstad en de (Eu)regio in de nieuwe Nota Ruimte (Rijk) 1e generatie Regionale Uitvoerings- en Investeringsagenda NOVEX-gebied Zuid-Limburg Intercity Randstad – Eindhoven – Heerlen – Aken Lobby middelen en maatregelen Waterveiligheid en Ruimte Limburg Deltaprogramma Hoge Zandgrond (DHZ-tranche 2024-2027) Provinciale middelen klimaatadaptatie.

2.1.2 BC Duurzaamheid Inleiding Voor het thema duurzaamheid stond 2023 in het teken van enkele belangrijke beleidsstukken (o.a. evaluatie PALET 3.0, Transitievisie Warmte 2.0 en het Isolatie- en Verduurzamingsprogramma). In 2024 is gewerkt aan de vertaling van de ambities naar concrete projecten. Daarnaast is ingezet op het continueren van al in uitvoering zijnde projecten. In 2023 hebben de colleges van B&W van de Parkstad-gemeenten besloten om rijksmiddelen ter uitvoering van het klimaat- en energiebeleid (de zgn. CDOKE-middelen) regionaal in te zetten. In 2024 is verder vorm en invulling gegeven aan deze samenwerking onder vlag van het Publiek-Coöperatief Energiebedrijf, WoonWijzerWinkel Limburg en netcongestie.

Platform De platforms vanuit de Bestuurscommissie zijn: • Bestuurscommissie Duurzaamheid • Stuurgroep Regionale Energie Strategie (RES) Zuid-Limburg • Stuurgroep Warmtenet Zuid-Limburg (WZL) BC Duurzaamheid Het platform voor het thema Duurzaamheid is de bestuurscommissie Duurzaamheid. Dit overleg wordt voorbereid door het AO Duurzaamheid en de ambtelijke werkgroepen voor energietransitie (incl. grootschalige opwek), warmtetransitie (incl. energiebesparing) en circulariteit. Ook is in 2024 een aparte werkgroep ingericht in het kader van de stimuleringsaanpak zon-op-dak. RES Zuid-Limburg Als sub-regio binnen de RES Zuid-Limburg neemt Parkstad zitting in de Stuurgroep RES Zuid-Limburg. De wethouders van gemeente Heerlen (wethouder de Beer, voorzitter Stuurgroep) en Voerendaal (wethouder Braun) nemen namens regio Parkstad deel aan dit overleg. Wethouder Braun neemt samen met wethouder Mackus (Maastricht) deel aan het Bestuurlijk Overleg Energie en Verduurzaming Industrie Limburg (EVI, voorheen PMIEK). Ambtelijk neemt Parkstad zitting in het programmateam RES Zuid-Limburg en de werkgroep Regionale Structuur Warmte. Stuurgroep Warmtenet Zuid-Limburg In december 2022 is een aparte Stuurgroep ingericht voor het traject om te komen tot een regionaal warmtenet op basis van beschikbare restwarmte van industriecluster Chemelot op de schaal van ZuidLimburg.

Na ondertekening van de samenwerkingsovereenkomst in najaar 2023 nemen de wethouders van gemeenten Beekdaelen, Brunssum, Heerlen, Kerkrade en Landgraaf deel aan dit overleg.

13

Beleid De vigerende beleidskaders voor de bestuurscommissie zijn: • Parkstad Limburg Energie Transitie – regionaal ambitiedocument PALET 1.0 • Parkstad Limburg Energie Transitie – gemeentelijke verdiepingsstudies PALET 2.0 • Parkstad Limburg Energie Transitie – regionaal uitvoeringsprogramma PALET 3.0 • RES Zuid-Limburg – regionaal visiedocument RES 1.0 Zuid-Limburg • Parkstad Circulair. PALET: Parkstad Limburg Energie Transitie In 2015 hebben de (toen nog) acht gemeenteraden in Parkstad unaniem het kaderstellende energietransitiebeleid (Parkstad Limburg Energietransitie: PALET 1.0 en 2.0) vastgesteld. In 2016 is dit beleid omgezet in een regionaal uitvoeringsprogramma PALET 3.0, waarbij de ambitie om in 2040 een energieneutrale regio te zijn is vertaald in concrete acties en projecten voor de eerste periode 2016-2020 en waarbij in 2020 minimaal 8% van de doelstelling tot 2040 moet zijn gerealiseerd. In 2023 is het eerste uitvoeringsprogramma geëvalueerd in PALET 4.0 (monitoring). In 2024 was een actualisatie van het uitvoeringsprogramma voor de komende periode voorzien. RES Zuid-Limburg In het kader van het Klimaatakkoord is ervoor gekozen de energietransitie in Nederland te versnellen via de regio. Zuid-Limburg is één van deze regio’s. In 2024 is verder invulling gegeven aan deze samenwerking, o.a.

door middel van regionale uitvoeringscapaciteit voor zon-op-dak in regio Parkstad. Parkstad Circulair In 2023 hebben alle Bestuurscommissies het position paper Parkstad Circulair vastgesteld. Met dit document is de strategische keuze gemaakt om in 2050 een circulaire regio te zijn. In 2024 is dit beleid vertaalt naar een Uitvoeringsprogramma Parkstad Circulair (zie programmering), met een focus op de thema’s Circulaire Bouw en het Circulair Landelijk Gebied (CLG) en een verkenning naar de circulaire koppelkansen binnen bestaande beleidsprogramma’s.

Programmering De speerpunten in 2024 waren de actualisatie het Uitvoeringsprogramma Parkstad Limburg Energietransitie (PALET), Grootschalige Opwek (op daken, land, en multifunctioneel ruimtegebruik), regionale ondersteuning in de warmtetransitie (incl. wijkuitvoeringsplannen en het isolatie- en verduurzamings-programma), en de realisatie) van het Uitvoeringsprogramma Parkstad Circulair. Uitvoeringsprogramma Parkstad Limburg Energietransitie In 2024 is verder invulling gegeven aan diverse activiteiten in het kader van het uitvoeringsprogramma PALET. Ten aanzien van het Zonnepanelenproject Parkstad is in overleg met Volta Limburg verder uitvoering gegeven aan de dienstverlening van het project, conform afspraken in de vaststellingsovereenkomst uit 2023. Ten aanzien van de actualisatie van het uitvoeringsprogramma voor de komende periode, zijn in 2024 enkel de eerste voorbereidende stappen gezet. Dit mede als gevolg van discussies rondom de inzet van de regionale CDOKE-middelen en grote sturingsbehoefte bij WoonWijzerWinkel Limburg. In 2025 zal verder invulling worden gegeven aan het opstellen van een nieuw uitvoeringsprogramma. Besluitvorming hieromtrent heeft in 2024 plaatsgevonden. Grootschalige opwek Het ontwikkelen van programmering en beleid om grootschalige opwek op daken te versnellen was een kritiek aandachtspunt voor 2024.

In afstemming met de ambtelijke werkgroep heeft in 2024 besluitvorming plaatsgevonden omtrent een stimuleringsaanpak zon-0p-dak bij VvE’s. In samenwerking met de Bestuurscommissie Economie & Toerisme zijn de mogelijkheden voor de verduurzaming van bedrijventerreinen en innovatieve oplossingen voor netcongestie verkend. In 2024 is een kwartiermaker voor

14

het Publiek-Coöperatief Energiebedrijf Parkstad Limburg geworven. In opdracht van gemeenten en energiecoöperaties in regio Parkstad is in 2024 gestart met het opstellen van een businesscase en governancemodel. Deze fase dient uiterlijk 31 december 2025 te zijn afgerond. Met het opnemen van een beschermingsgebied Einstein Telescope in de omgevingsverordening van Provincie Limburg, resulterend in een uitsluitingsgebied voor windturbines voor wat betreft Zuid-Limburg voor de gehele zone tot 10 km rond het zoekgebied voor de Einstein Telescope, zijn in 2024 slechts beperkte stappen gezet in het kader van het project Windenergie Parkstad-Zuid. Regionale ondersteuning warmtetransitie In 2023 is de TVW 2.0 vastgesteld door de gemeenteraden. Hierin wordt beschreven in welke buurt de gemeente start en hoe het proces samen met de buurt wordt georganiseerd. In 2024 zijn gemeenten aan de slag gegaan met de uitvoering van de warmtetransitie, bijvoorbeeld door middel van een gemeentebrede en/of wijkgerichte aanpak. Vanuit de Stadsregio is in 2024 de kennisopbouw en -uitwisseling gefaciliteerd. Gemeenten en Stadsregio zijn in 2024 gezamenlijk opgetrokken v.w.b. soortenmanagementplannen (SMP) en een aanpak voor natuurinclusief isoleren.

In het kader van het regionale isolatie- en verduurzamingsprogramma Parkstad Limburg is in 2024 onder regie van een regionale projectleider gestart met pilots in het kader van de Lokale Aanpak Isolatie. Daarbij is intensief geïnvesteerd in de samenwerking met WoonWijzerWinkel Limburg. Vanuit Stadsregio Parkstad is daarnaast de samenwerking gecontinueerd in projecten om de industriële restwarmte van Chemelot en Saint Gobain voor duurzame verwarming van woningen aan te wenden. In 2024 is voor het project Energiepark Herzogenrath een nieuwe Regio Deal-aanvraag toegekend en een Interregaanvraag ingediend. Uitvoeringsprogramma Parkstad Circulair In 2024 is het Uitvoeringsprogramma Parkstad Circulair verder uitgewerkt. Binnen het thema circulaire bouw is in 2024 verder gewerkt aan de projecten Urban Mine Parkstad, de CEL4LIFE aanvraag en de oprichting van het Europees Centrum voor Circulair Bouwen en Transformeren (ECCBT). In het kader van de Regio Deal zijn met ondersteuning vanuit het regiobureau een viertal succesvolle aanvragen ingediend voor het Circulair Ambachtscentrum Parkstad, het Europees Centrum voor Circulair Bouwen en Transformeren (i.s.m. GROS), circulaire sloop van het Eickhagencollege (Landgraaf) en circulaire en modulaire woningbouw (Heerlen).

Verder is in 2024 uitvoering gegeven aan het Kennisprogramma Parkstad Circulair en is op initiatief van Stadsregio Parkstad, gemeente Maastricht en Universiteit Maastricht gestart met een provinciaal intergemeentelijk traject Circulaire Economie.

Monitoring In 2023 is het Uitvoeringsprogramma PALET 2016-2020 in samenwerking met bureau Over Morgen geëvalueerd als onderdeel van PALET 4.0. In 2024 zijn eerste stappen gezet om de (monitoring van de) voortgang op deze indicatoren mee te nemen als onderdeel van de actualisatie van het uitvoeringsprogramma PALET. Dit wordt in 2025 verder uitgewerkt. Daarnaast hebben eerste verkennende gesprekken met RES ZuidLimburg plaatsgevonden om monitoring RES-breed op een uniforme wijze op te pakken. Naast deze data zijn enkele indicatoren op het thema Duurzaamheid opgenomen in de tweejaarlijkse RegioDeal-meting door bureau RIGO. De laatste meting is in 2024 opgeleverd. Deze data worden periodiek geüpdatet (tweejaarlijks).

Instrumentontwikkeling Energietransitie In het kader van de stimuleringsaanpak zon-op-dak is in 2024 een aanbod van collectieve leersessies ontwikkeld i.sm. Limburgse Verenigingen van Eigenaren met Energie (LVME). Hieraan zal in 2025 uitvoering worden gegeven.

15

Warmtetransitie Onder regie van coördinatie van een regionale projectleider is een Lokale Aanpak Isolatie opgesteld, die in 2024 is gestart met pilots in diverse Parkstad-gemeenten. Deze regeling is gefinancierd vanuit Rijksmiddelen. De regeling heeft als doel om slecht-geïsoleerde woningen met een lage WOZ-waarde te verduurzamen. Daarbij is extra aandacht voor de doelgroep energiearmoede. Circulariteit In 2024 is het vervolg van de uitvoering van het kennisprogramma Parkstad Circulair ontwikkeld met als doel om het kennisniveau binnen de gemeentelijke organisaties, als ook het draagvlak en commitment voor het onderwerp circulariteit te vergroten.

Lobby & fondsvorming In december 2024 heeft in Abdij Rolduc een kennisuitwisseling tussen het Ministerie van KGG, gemeenten en Stadsregio Parkstad plaatsgevonden, waarbij aandacht is gevraagd voor de uitdagingen en kansen voor grensregio’s in de energietransitie. Ook is i.s.m. met GROS verder ingezet op de lobby rondom de uitbreiding van de Delta-Rhine Corridor naar Duitsland. In 2024 zijn diverse Interreg-projecten toegekend (EMR RE-USE, NWE Building Convert) of aangevraagd (CROSS_HEAT). Als onderdeel van het project Warmtenet Zuid-Limburg zijn diverse (Europese) subsidies aangevraagd. Tot slot is in 2024 i.s.m. Provincie Limburg, LIOF en Stichting Chemelot een CEL4LIFE-aanvraag voorbereid.

2.1.3 BC Economie en Toerisme Inleiding De centrale doelstelling van de bestuurscommissie Economie & Toerisme is om de economische structuur in Parkstad Limburg te versterken. Het vastgestelde beleid voor thema’s als detailhandel, bedrijventerreinen, kantoren en toerisme vormt het fundament van de aanpak en de programmering. Daarbij staat samenwerking voorop, met name met de Parkstadgemeenten en de regionale stakeholders zoals (kennis)-instellingen en het bedrijfsleven. Waar dat meerwaarde heeft wordt de samenwerking op de schaal van Zuid-Limburg opgezocht. In 2024 is verder voortgebouwd op de regionale economische analyse, dat een objectief fundament heeft gelegd onder de meerjarige economische agenda van de regio. De Regio Deal II (themalijn economie) vervulde daarbij een aanjaagrol, onder meer in de samenwerking met en binnen Medlands Parkstad, de Brightlands Smart Services Campus en de kennisinstellingen. Ook de dynamiek op de bedrijventerreinen ging gestaag door: op dit moment is ca. 90 hectare in herontwikkeling waarbij het overgrote deel onder private regie gebeurt. Aanvullend daaraan wordt onder regie van de publieke partijen, de herontwikkeling van de groeve Mourik op de Oostflank Brunssum voorbereid. Hierdoor ontstaat er maximale maatschappelijke en economische waardecreatie, en nieuwe ruimte voor investeringen in de economie en de werkgelegenheid.

De langjarige programmatische retailaanpak, met als doel de winkelstructuur in de regio te versterken, werpt zijn vruchten af. In 2024 zijn gebiedsontwikkelingen met financiële ondersteuning vanuit de Regio Deal II en de Rijksregeling Impulsaanpak Winkelgebieden geprogrammeerd. Naast de focus op de centra, waarbij ook Streetwise weer een belangrijke bijdrage levert, is de transformatie van overtollige winkelmeters verder opgepakt, onder meer via een grootschalige planologische veegactie maar ook via concrete projecten zoals de Stratenaanpak Parkstad Limburg. Op het vlak van toerisme heeft in 2024 de lancering van de toeristische campagne ‘Das ist Parkstad’ plaatsgevonden, aanvullend aan de Nederlandstalige campagne die al was gestart. Daarbij slaan gemeenten, Stadsregio Parkstad Limburg, Visit Zuid-Limburg en ondernemers de handen ineen om Parkstad als aantrekkelijke toeristische regio beter en meer in onderlinge samenhang op de kaart te zetten, ook in het Duitse achterland.

16

Speerpunten In een notendop zijn dit de belangrijkste resultaten in 2024: -

-

-

-

-

In samenwerking met de gemeenten zijn er (naast 2 eerder toegekende projecten) wederom 2 succesvolle aanvragen ingediend bij de Rijksregeling Impulsaanpak Winkelgebieden (HeerlenCentrum en Kerkrade-Centrum), met als doel de vitaliteit en leefbaarheid in de centra te verbeteren. Waar er voor deze regeling op nationale schaal € 88 miljoen beschikbaar was, landt er voor de 4 toegekende projecten in Parkstad samen, ruim € 10 miljoen in onze regio (ca. 12%). De samenwerking tussen de bedrijven, kennisinstellingen en overheden in ‘Medlands Parkstad’ is verankerd in een stichting, vanuit waar de thema’s imago/branding, arbeidsmarkt, onderwijs en infrastructuur programmatisch en meerjarig worden aangepakt. Op het vlak van vrijetijdseconomie/toerisme is de campagne ‘Dit is Parkstad’ gelanceerd in de aangrenzende Duitse regio, en is de grensoverstijgende samenwerking en het netwerk versterkt door gezamenlijke EU-projecten als ‘Via Via’ (gericht op het Romeins verleden) waaraan ruim € 2 miljoen EFRO is toegekend. De groeve Mourik op de Oostflank Brunssum is definitief aangekocht door de Provincie Limburg, met als doel deze samen met de gemeente Brunssum, de Stadsregio Parkstad en Trilandis Ontwikkelingsmaatschappij te herontwikkelen tot duurzame bedrijfslocatie.

De programmering van de Regio Deal II: voor de themalijn economie ligt de focus op de projecten ‘Fundament onder UM-onderwijs in Heerlen/Parkstad’, ‘Medlands Parkstad’, ‘Actieagenda MKB Parkstad’ en ‘Innovation Power House MKB’, en voor de themalijn retail bij projecten in Schinveld, Kerkrade-Oost, Simpelveld-Centrum, Hoensbroek en Nuth.

Platform Samenwerking binnen Parkstad Het bestuurlijke platform voor de thema’s Economie & Toerisme is de bestuurscommissie Economie & Toerisme. Dit overleg wordt mede voorbereid door enerzijds het Ambtelijk Overleg Economie en anderzijds het Ambtelijk Overleg Toerisme. Daarnaast zijn er aparte ambtelijke overleggen ingericht met het Promotieen Acquisitieoverleg (Promac) en voor specifieke projecten als de Stratenaanpak. In het kader van de provinciale POVI-uitwerkingen nemen drie leden van de bestuurscommissie vanuit die rol deel aan het Bestuurlijk Overleg Ruimtelijke Economie (BORE) Zuid-Limburg en één lid, de portefeuillehouder Toerisme, aan de Bestuurlijke Kopgroep Vrijetijdseconomie Zuid-Limburg. Daarnaast nemen twee leden van de bestuurscommissie vanuit die rol deel als adviseurs aan de bestuursvergadering van Visit Zuid-Limburg. Samenwerking en externe oriëntatie: •

Ministerie van Economische Zaken & Klimaat In het kader van de Regio Deals, de aanvraag voor een 3 e Regio Deal en ‘Elke Regio Telt’ is ook in 2024 de afstemming met het ministerie over economische ontwikkelingen in de regio voortgezet. Er vindt periodiek overleg plaats over onder meer centrumontwikkelingen, de dynamiek op de bedrijventerreinen, de versterking van het MKB, de doorontwikkeling van de medisch-technologische sector en de Brightlands Smart Services Campus.

•

Retail-Deal In het kader van de regionale retailaanpak wordt meerjarig samen gewerkt met de Nationale Retailagenda waaraan diverse gemeenten in Nederland, vakorganisaties waaronder InRetail en het ministerie van Economische Zaken & Klimaat deelnemen. Kennisuitwisseling staat hierbij centraal, daarbij is in 2024 met name het proces in Parkstad inzake het facetbestemmingsplan voor detailhandel gedeeld in het nationale netwerk.

17

•

Kennisinstellingen / Onderwijs Samen met de BC SES, het voortgezet onderwijs en een aantal vertegenwoordigers uit het bedrijfsleven wordt gewerkt aan een programmatische aanpak voor loopbaan- en beroepsoriëntatie. Met name om talent uit de regio maximaal te binden en te boeien, en tijdig te ontsluiten welke carrière- en ontwikkelkansen de regio te bieden heeft. Ook is in brede zin, in het kader van de Regio Deal II en diverse elementen uit de economische agenda, overleg gevoerd met Zuyd Hogeschool, Vista College, Universiteit Maastricht en RWTH Aachen, met name over de mogelijkheden tot samenwerking tussen deze kennisinstellingen en de afstemming met het bedrijfsleven.

•

MKB Parkstad De afstemming met MKB Parkstad is gecontinueerd op diverse fronten. Het structurele overleg tussen Parkstad en de Commissie Retail van MKB Parkstad is voortgezet, onder meer over de actualisatie van de uitvoeringsafspraken SVREZL. De samenwerking is verbreed naar aanleiding van de regionale economische analyse en de constateringen die in dat kader zijn gedaan over het MKB in de regio, en het MKB is betrokken bij het opstellen van een Actieagenda MKB Parkstad. De versterking van het MKB in brede zin is gepositioneerd in de Regio Deal. Ook zijn belangrijke netwerkbijeenkomsten van het MKB in Parkstad, zoals de Parkstad Limburg Economy Award en de Dag van het MKB ondersteund, samen met gemeenten Heerlen en Kerkrade.

•

Supermarktketens In navolging op eerdere jaren is op regionaal niveau het overleg met verschillende supermarktketens voortgezet. De supermarkten vormen de ruggengraat van de winkelstructuur in Parkstad (voorzieningenstructuur en leefbaarheid), en in overleg met deze supermarkten en de gemeenten wordt geprobeerd om enerzijds invulling te geven aan het maatschappelijk belang (een gezonde winkelstructuur) en anderzijds een vanuit het perspectief van de supermarkten gezonde bedrijfsexploitatie.

•

Economische Samenwerking Zuid-Limburg (ESZL) en portefeuillehoudersoverleg Economie Zuid-Limburg De gemeente Heerlen neemt samen met de gemeenten Sittard-Geleen en Maastricht zitting in het bestuur van ESZL en koppelt hierover terug in de BC. Vanaf 2024 is het thema vrijetijdseconomie, op basis van een aantal specifieke thema’s en opgaven, toegevoegd aan de ESZL-agenda. Voor dit onderdeel vindt de voorbereiding plaats via de bestuurlijke Kopgroep Vrijetijdseconomie ZuidLimburg.

•

Grensoverstijgende samenwerking In 2024 heeft de samenwerking met partners over de grens verder vorm gekregen op basis van enkele inhoudelijke dossiers en kansen, mede aangejaagd door de gezamenlijke workshops met de Stadt Aachen, de Städteregion Aachen en andere partners. Goede voorbeelden daarvan zijn het project Via Via (Romeins verleden), het verbinden van Brainport Eindhoven met Aken en de kennisuitwisseling rondom binnenstadontwikkelingen.

•

Platform Toerisme Ook in 2024 is er een aantal bijeenkomsten georganiseerd met toeristische ondernemers uit de regio, waaronder zowel verblijfsaccommodaties als (dag)attracties. Diverse toeristische ontwikkelingen worden gedeeld en besproken, zoals de Parkstad Route en de toeristische campagne ‘Dit is Parkstad’. De toeristische marketing van de gemeenten wordt gezamenlijk via Visit Zuid-Limburg georganiseerd. Twee leden van de bestuurscommissie hebben een adviserende rol bij het bestuur van Visit Zuid-Limburg.

18

Beleid Structuurvisie Ruimtelijke Economie Zuid-Limburg (SVREZL) In 2017 is de Structuurvisie Ruimtelijke Economie Zuid-Limburg vastgesteld door alle Zuid-Limburgse gemeenteraden. In de SVREZL is de hoofdstructuur van de winkel-, kantoren- en bedrijventerreinenmarkt vastgelegd. Ook zijn afspraken gemaakt over hoe om te gaan met nieuwe initiatieven, waarbij de afstemming plaatsvindt op Zuid-Limburgse schaal danwel op de schaal van Parkstad. De SVREZL is in 2022 tussentijds geëvalueerd door een extern bureau. Op basis daarvan is onder regie van het Bestuurlijk Overleg Ruimtelijke Economie Zuid-Limburg een actualisatie van de uitvoeringsafspraken van de SVREZL voorbereid, dat najaar 2024 door alle colleges van b&w in Zuid-Limburg is vastgesteld en inmiddels gepubliceerd. In Parkstad heeft deze vaststelling plaatsgevonden via de BC. Regionale economische analyse In 2023 is in opdracht van de bestuurscommissie een kwalitatieve en kwantitatieve analyse uitgevoerd van de gehele regionale economie. Er zijn drie ecosystemen benoemd die het meest kansrijk zijn voor verdere doorontwikkeling, zijnde de medisch-technologische sector, de admin-tech (o.a. financieel-administratief) en de (ouderen)zorg. Ook het belang van het toerisme is onderkend. Met de Regio Deal II en meer concreet de medefinanciering van Medlands Parkstad worden eerste belangrijke stappen gezet.

Ook is, samen met het voortgezet onderwijs en de bedrijven en de BC SES, een regionale aanpak voor loopbaan- en beroepsoriëntatie in voorbereiding.

Programmering Uitvoeringsprogramma Retail In 2024 is vanuit het Uitvoeringsprogramma Retail ingezet op de verdere uitvoering van de projecten binnen de themalijn ‘Voorzieningen & Retail’ uit de eerste Regio Deal en zijn aanvullend, gebiedsontwikkelingen in het kader van de Regio Deal II en de Impulsaanpak Winkelgebieden geprogrammeerd. Het Uitvoeringsprogramma focust op drie doelstellingen, namelijk het versterken van de winkelclusters, het onttrekken/ transformeren van overtollige winkelmeters en het stimuleren van nieuw ondernemerschap in de centra. Uitvoeringsprogramma Bedrijventerreinen De afgelopen jaren is er een grote marktdynamiek zichtbaar op de bedrijventerreinen in Parkstad. Uit onderzoeken is gebleken dat tot 2030 een extra ruimtevraag van 70 tot 100 hectare op de bedrijventerreinen wordt verwacht (met een verwachte netto toename in de werkgelegenheid van ca. 4.000-6.000 arbeidsplaatsen). Samen met de gemeenten wordt het faciliteren van de ruimtevraag regionaal afgestemd en lokaal opgepakt, met als doel de economische versterking van de regio. De herontwikkeling van de groeve op de Oostflank kan in een deel van die opgave voorzien, maar ook vinden op veel van de bestaande bedrijventerreinen volop herontwikkelingen plaats. Opgaven op het vlak van stikstof en netcongestie brengen nieuwe uitdagingen met zich mee om de herstructurering verder vorm te kunnen geven.

Oostflank Brunssum Op basis van een gezamenlijk ambitiedocument voor de Oostflank Brunssum is in 2022 al besloten tot de strategische verwerving van de Groeve Mourik. Stadsregio Parkstad Limburg neemt voor € 400.000 deel in de verwerving van de gronden. Met de Provincie Limburg, de gemeente Brunssum en de Ontwikkelmaatschappij Trilandis wordt ingezet op het realiseren van maximale maatschappelijke en economische waarde in de herontwikkeling van de groeve tot duurzame werklocatie. In 2024 is de aankoop definitief geworden. Ook zijn er verdere stappen gezet in de voorbereiding van de herontwikkeling, waaronder het verankeren van de samenwerking tussen partijen en de uitwerking van een ontwikkelstrategie. Regionaal ecosysteem Digitalisering In navolging van de regionale economische analyse is de samenwerking met de Brightlands Smart Services Campus in 2024 versterkt, onder meer door een met vele partijen samen uitgevoerde gebiedsstudie van het

19

campusgebied en de concrete Regio Deal voorstellen gericht op de innovatie van het MKB en de grensoverstijgende samenwerking met de campussen in Hasselt en Aken. Medlands Parkstad In 2024 is de publiek-private samenwerking in Medlands Parkstad verankerd in een stichting: de bedrijven Medtronic, Abbott, Boston Scientific en DocMorris, de kennisinstellingen Zuyd Hogeschool, Vista College en Universiteit Maastricht, en de overheden gemeente Heerlen, gemeente Kerkrade en de Stadsregio Parkstad werken samen aan de uitvoering van een meerjarig programma. Met als doel de medisch-technologische sector in de regio, en daarmee de regionale economie te versterken. De sector is in 20 jaar tijd gegroeid van ca. 1.000 naar bijna 6.000 arbeidsplaatsen, is relatief energie-extensief en nagenoeg niet conjunctuurgevoelig. De thema’s waarop de samenwerking is gestoeld zijn imago, arbeidsmarkt, onderwijs en infrastructuur. Medlands Parkstad is in communicatieve zin gelanceerd tijdens een bijeenkomst in december 2024. Promotie en acquisitie De Parkstadgemeenten werken intensief samen bij de promotie en acquisitie voor bedrijven in de regio.

Gezamenlijk wordt via het ambtelijke Promac-overleg gekeken waar nieuwe bedrijven het best kunnen landen en waar bedrijven, die uit hun jasje groeien op hun huidige locatie, binnen de regio naar toe kunnen verplaatsen om de werkgelegenheid voor de regio te behouden. Ook in 2024 is onder de vlag van ZuidLimburg deelgenomen aan de nationale vastgoedbeurs Provada waarbij enkele aanstaande projecten in de regio zijn toegelicht aan vastgoedontwikkelaars. De Stadsregio Parkstad vervult al jaren, naast de inhoudelijke voorbereiding, een sleutelrol in de facilitaire zaken rondom de Provada. Daarnaast is in 2024, net als eerdere jaren, deelgenomen aan de Expo Real in München, als onderdeel van de stand van de regio Aken en waar met name is geïnvesteerd in het verbinden van Brainport Eindhoven en Aken. Dit is Parkstad: toeristische campagne Op verzoek van toeristisch-recreatieve ondernemers uit Parkstad is in 2023 de toeristische campagne ‘Dit is Parkstad’ gelanceerd op Kasteel Amstenrade. Naast een algemene campagne, gericht op de Nederlandse markt, is in 2024 een campagne specifiek gericht op het Duitse achterland (Noordrijn-Westfalen) gelanceerd. Samen met ondernemers uit de regio zijn acties binnen de campagne vormgegeven, zoals de ‘Toren van Gaia’ en de in campagnestijl ontworpen lijnbus in de regio Aken.

De BC heeft, op verzoek van de gemeenten, samen met Visit Zuid-Limburg, de basis gelegd voor de marketingstrategie van de in aanleg zijnde Parkstad-Route. Ook is eind 2024, samen met de BC RUMO, een start gemaakt met een gebiedsgerichte aanpak voor de thema’s landschap, toerisme, cultureel erfgoed, klimaat en water.

Monitoring Vestigingenregister Met het Vestigingenregister worden de ontwikkelingen van het aantal vestigingen en de werkgelegenheid in de regio gemonitord, om daarmee de bedrijven- en werkgelegenheidsdynamiek in kaart te brengen. Dit vindt plaats op basis van een meerjarige samenwerking met bureau Etil. Op 1 januari 2024 (meest recente datum) was de werkgelegenheid in Parkstad toegenomen tot 114.575 arbeidsplaatsen, een toename van 2,3% (2.536 arbeidsplaatsen) in 2023. Locatus Via het jaarlijkse Locatus-abonnement wordt de ontwikkeling van de winkelvoorraad (zowel in de centra als daarbuiten) in Parkstad structureel gemonitord. Dit is aanvullend op het Vestigingenregister. De leegstand in 2024 in Parkstad bedraagt 13,8% (qua oppervlakte staat 10,4% leeg). Toeristische bestedingen Elke 4 jaar onderzoekt ZKA Leisure Consultants in opdracht van Visit Zuid-Limburg, de omvang van de toeristische bestedingen in Zuid-Limburg. De eerstvolgende keer is in 2025. In Limburgs verband is afgesproken dat er voor toerisme een dataportaal wordt ingericht om meer inzicht te krijgen in de toeristische ontwikkelingen in de regio, en dit ook breed inzichtelijk te maken.

20

Projecten Krimpgelden, Regio Deals en Impulsaanpak Winkelgebieden In 2024 hebben er voortgangsgesprekken plaatsgevonden met de projectpartners en -eigenaren van economie en/of retailgerelateerde projecten waaraan ofwel door de Stadsregio financiële middelen ter beschikking zijn gesteld , dan wel waar er op programmatisch vlak inhoudelijke verbindingen zijn. Op basis daarvan wordt tussentijds bijgestuurd en worden evt. additionele financieringsmogelijkheden verkend.