Technische vragen PvdA-GL-SP-LSD-D66 fractie Zonnepark Krammersluizen januari 2022

Fractie

Voorstel / onderwerp waar vraag betrekking op heeft

PvdA

Technische vragen Inzake drijvend zonnepark bij Krammersluizen (zaaknummer 508735) Raad 27 januari 2022 Punt 7

Vraag

Portefeuillehouder

Naar aanleiding van de behandeling van dit onderwerp gisteravond in de commissie R&E heeft de PvdA volgende technische vragen: 1. Indien zou blijken dat de elektriciteit die op het zonnepark wordt opgewekt Een verklaring van geen bedenkingen mag alleen worden geweigerd in JvB niet, niet uitsluitend of niet hoodzakelijk binnen onze gemeente wordt geleverd het belang dat, door het bestuursorgaan dat de verklaring afgeeft, maar bijvoorbeeld uitsluitend aan de Facebooks en Googels wordt geleverd, zou wordt beschermd. In dit geval ruimtelijke ordening. Er moet dus dat dan uberhaupt wel een wettelijke grond kunnen opleveren om de verzochte ruimtelijke argumenten zijn om de verklaring te weigeren. De omgevingsvergunning te weigeren? ruimtelijke impact van het zonnepark blijft hetzelfde ongeacht aan wie de elektriciteit geleverd wordt. De aanvraag weigeren alleen op basis van de eindverbruiker is volgens ons geen ruimtelijk argument. 2. Hoe wordt eigenlijk gemeten of c.q hoe ver we zijn met onze energiedoelstelling om onze gemeente energieneutraal te maken? Wij nemen aan dat je inschat hoeveel energie op ons eiland in 2030 verbruikt wordt c.q. nodig is en dat je dat dan vervolgens afzet tegen de energie die op ons eiland opgewekt wordt incl die op het zonnepark in kwestie. Klopt dat?

3. In dat kader zou het dan o.i. niet relevant zijn of de door het zonnepark bij de Krammersluizen opgewekte energie wel of niet of deels op ons eiland wordt verbruikt. Is die veronderstelling juist?

SP

Antwoord b&w

Afdeling

RenM

De klimaatmonitor van het ministerie geeft aan wat de energievraag van de gemeente is geweest. Wij vragen bij de opwkkers van duurzame energie in onze gemeente op hoeveel energie zij jaarlijks opwekken. Door middel van een jaarlijkse energiebalans van de meest recente cijfers wordt dan gekeken of en hoever de gemeente qua vraag en aanbod van energie, in balns is. Daarbij worden de doelstellingen met betrekking tot energiebesparing (vastgelegd in de Energieagenda) en duurzame energieopwekking (bepaald in de RES) in beeld gebracht. De energiebalans wordt jaarlijks (meestal rond april) toegestuurd naar de gemeenteraad. De gemeentelijke doelstelling is om in 2040 energieneutraal te zijn. Die constatering klopt. Voor onze ambitie kijken we alleen naar de hoeveelheid opgewekte duurzame energie binnen onze gemeentegrenzen. Wie deze energie verbruikt is daarbij niet van belang.

1. Uit een documentaireserie van de BBC uit 2019 over de toenemende invloed, Het is op dit moment nog niet duidelijk waar de materialen gekocht o.a. door het hacken van gegevens door een Chinese militaire eenheid, heeft worden. Wij hebben als gemeente geen instrumenten om hier invloed China de zonnepanelenmasrkt naar zich toegetrokken en zijn Europese en op uit te oefenen. Amerikaanse fabrikanten uitgesloten of zelfs failliet. Worden deze Chinese zonnepanelen in het Krammerproject voorzien of gaat de opdracht naar een Europese fabrikant? De Chinese zonnepanelen ziin het laagst in prijs geworden door Chinese (illegale) overheidssteun. 2. Het blijkt dat zonnepanelen na 20 jaar moeten worden vervangen omdat de Het is aan de initiatiefnemer om te beoordelen of de zonnepanelen na opbrengst dan teveel is afgenomen. Hoe wordt in het Krammerproject met deze een bepaalde termijn nog voldoende energie opwekken. Het is dan beperkte duurzaamheid rekening gehouden? aan de initiatiefnemer om een nieuw verzoek in te dienen of het zonnepark te saneren. Wij als gemeente houden hier geen rekening mee. De verwachting is dat dit wel voor de aanvrager mee speelt omdat de realisering plaatsvindt in verband met de verduurzaming van het energieaanbod.

Technische vragen PvdA-GL-SP-LSD-D66 fractie Zonnepark Krammersluizen januari 2022

1

Fractie

GL

Voorstel / onderwerp waar vraag betrekking op heeft

Vraag

Antwoord b&w

In welke behoefte voorziet de aanleg van de zonnepanelen op het water? Komt de energie die wordt opgewekt ook ten goede aan de bevolking van Schouwenduiveland of gaat het naar de grote industrie (grote energie gebruikers). In hoeverre wordt het voor datacenters gebruikt of andere industrie die nog meer energie gaat vragen; of voor de vestiging van nieuwe ‘energievretende’ bedrijven?

De zonnepanelen op het water zorgen voor een extra bijdrage aan duurzame energie op een locatie waarvan weinig directe hinder te verwachten is volgt ook uit onderzoek. Aan wie de op te wekken elektriciteit wordt verkocht is op dit moment nog niet bekend bij de aanvrager. De aanvrager is indien we dat verzoeken bereid om primair te richten op een leverancier die de ingekochte stroom van het drijvende zonnepark kan verkopen aan afnemers op SchouwenDuiveland en daar bijvoorbeeld dan ook een marktcampagne aan wil verbinden. Het initiatief levert in ieder geval een bijdrage aan de ambitie van de gemeente om in 2040 energieneutraal te zijn, ongeacht aan wie de energie geleverd wordt. En betekent voor het halen van onze ambitie dat er minder ruimte op het 'vaste'land van onze gemeente nodig is.

In hoeverre participeert (eigenaarschap, of teruggaaf aan de bevolking) de lokale bevolking in dit project?

Het initiatief wordt gerealiseerd door twee coöperaties, waarvan onze inwoners lid kunnen worden en daardoor financieel kunnen deelnemen. Daarnaast worden afspraken gemaakt over een jaarlijkse bijdrage aan een omgevingsfonds die ten goede komt aan de directe omgeving, onder andere onze inwoners.

Portefeuillehouder

Afdeling

In hoeverre voldoet dit aan de zonneladder (trede 6), cie R&E 8 feb, bijlage 1 van uitgangspunten ruimtelijk beleid duurzame energie. Het document is toen niet vastgesteld door de raad.

Het beleid duurzame energie voorziening is vertraagd en wordt in het tweede kwartaal van 2022 aan de gemeenteraad voorgelegd. Het initiatief valt binnen de zonneladder onder 'energielandschap', vanwege de combinatie zon en wind. Dit project is een pilot van het rijk en de coöperaties hebben een beperkte tijd gekregen om de benodigde vergunning aan te vragen. Het project is hierdoor vooruitlopend op de vastelling van ons beleid in procedure gebracht. Het project is wel in lijn met het nog vast te stellen beleid. In hoeverre geeft vervuiling door poep op de panelen van de vogels (meeuwen) Dit zal ongetwijfeld meegenomen zijn in de overweging van de een beperking aan het functioneren van de panelen. initiatiefnemer. De initiatiefnemer is verantwoordelijk voor het onderhoud van de installaties, hieronder valt ook schoonmaak mocht dit nodig zijn. Doordat hij deze aanvraag toch heeft ingediend zal vogelpoep niet zo'n grote beperking aan het functioneren van de zonnepanelen opleveren. Het is ons bekend dat vogels worden weggejaagd bij zonneparken omdat ze schade veroorzaken. We praten over Natura 2000 gebied. In de onderzoeken is hier geen aandacht aan besteed. Hoe zit dat? Het onderzoek dat door Wageningen is uitgevoerd op het onderwaterleven vraagt om vervolgonderzoek in hoeverre wordt dat nog uitgevoerd in het kader van dit project?

De projectlocatie is geen Natura 2000 gebied. De initiatiefnemer heeft een aanvraag Wet natuurbescherming ingediend bij de provincie, waar dit aan de orde kan komen. Dit maakt onderdeel van de watervergunning die is aangevraagd bij Rijkswaterstaat.

Er is ook een strandje in de buurt. In hoeverre is dit conflicterend met de aanleg In het project is rekening gehouden met het strandje. Er is een vrije van de zonnepanelen. zone gehanteerd, waardoor de ontwikkeling niet conflicterend is met het gebruik van het strandje. Dit zal gewoon voortgezet kunnen worden.. In hoeverre is in het onderzoek op ecologie nagedacht over het gebruik van Algemeen wordt beargumenteerd dat Indien de bedekking onder de doorzichtige zonnepanelen om schaduwwerking op het water te voorkomen en 50% blijft, significant negatieve effecten uitgesloten zijn. Het ontwerp ecologie te beïnvloeden? voorziet in een maximale bedekking van 38% voor het Hoogbekken en 42% voor het Laagbekken, beiden blijven daarmee ruimschoots onder deze ondergrens.

Technische vragen PvdA-GL-SP-LSD-D66 fractie Zonnepark Krammersluizen januari 2022

2

Fractie

Voorstel / onderwerp waar vraag betrekking op heeft

Vraag

Antwoord b&w

Zijn er welllicht ook positieve ontwikkelingen voor ecologie te verwachten, doordat bijv vissen kunnen schuilen tegen predatoren als broedplaats voor vis?

Wellicht wel. De initiatiefnemer heeft een aanvraag Wet natuurbescherming ingediend bij de provincie, waar dit aan de orde kan komen.

Portefeuillehouder

Afdeling

Het is volgens ons een redelijk uniek project en nog redelijk nieuw. In hoeverre wordt dit project op allerlei aspecten gemonitord en geëvalueerd, waaronder ecologie. In hoeverre wordt dit project gebruikt om het eigen beleids/toetsingskader voor zonnepanelenprojecten op te stellen?

Op dit moment zijn vanuit de gemeente geen monitoringsvoorschriften voorzien. Aan de voorkant is er wel meer onderzoek gedaan dan voor een zonnepark op land om in de voorbereidingfase al verwachte mogelijke effecten beter te onderzoeken. Vooralsnog wordt er in het beleid geen ruimte geboden voor nog meer van dergelijke grote zonneparken op water. Evenuele ontwikkelingen die zich voor gaan doen, zullen uiteraard meewegen bij aanvragen voor zon op water voor kleine installaties. Zijn er mogelijkheden als het project wordt uitgevoerd dit te laten realiseren door Het is op dit moment nog niet duidelijk door wie de zonnepanelen lokale aannemers? geplaatst gaan worden. Wij zullen hierover met de initiatiefnemer in gesprek gaan. Gezien het innovatieve karakter zal het mogelijk niet door een ieder aangelegd kunnen worden. Worden de SDG-doelen ook op dit project betrokken?

Dit project draag bij aan SDG-doel 7, het opwekken van betaalbare schone energie. Door het opwekken van duurzame energie draagt het ook bij aan SDG-13, klimaat. Het levert dus een bijdrage aan de SDGdoelen.

D66

Het rapport over de effecten voor het onderwaterleven betreft een quickscan en De initiatiefnemer heeft een aanvraag Wet natuurbescherming eindigt met de aanbeveling om de potentiële effecten van de aanleg van ingediend bij de provincie, waar dit aan de orde kan komen. zonnepanelen in kaart te brengen en de mogelijke doorwerking daarvan op de natuurdoelen van de omringende Natura 2000 gebieden te toetsen. Zie ook de laatste alinea van de samenvatting.Wat is er gedaan, of wordt nog gedaan met deze aanbeveling?

LSD

In het rapport wordt in het begin gesproken over een tijdelijk gebruik van 30 jaar. Op pg. 33 is beschreven: “De realisatie van het zonnepark valt onder Op blz. 33 wordt echter gesproken over permanent gebruik. Wat betekent dit de regeling van eenmalige aanlegactiviteiten met een permanent voor het realiseren van het project inzake de wet Stikstofreductie en gebruik karakter, waardoor de activiteit met tijdelijke emissies op de Natuurverbetering van 1 juli 2021? Is er verschil in toekenning van het project lokale effecten niet hoeft te worden getoetst.” Eventueel wanneer het tijdelijk is t.o.v. permanent gebruik? stikstofemissies vinden plaats gedurende de bouwfase van het zonnepark. Deze bouwfase kan getypeerd worden als een eenmalige aanlegactiviteit. Gedurende de gebruiksfase van het zonnepark vindt er geen uitstoot van stikstof plaatst. Het maakt geen verschil of de aanleg voor 30 jaar is of voor permanent gebruik. Wat gebeurt er met het zonnepark na de periode van 30 jaar tijdelijk gebruik? Na beëindigig van het zonnepark is het aan de initiatiefnemer om een Wordt dit verwijderd of blijft het er voor altijd liggen? Als het blijft liggen wat zijn nieuw verzoek in te dienen of het zonnepark te saneren. dan de gevolgen voor het leven in en rondom het water?

Technische vragen PvdA-GL-SP-LSD-D66 fractie Zonnepark Krammersluizen januari 2022

3

Fractie

Voorstel / onderwerp waar vraag betrekking op heeft

Vraag

Antwoord b&w

Op blz. 5 wordt gesproken dat de opbrengst circa 12.100 huishoudens van stroom kan voorzien. Wordt het ook daadwerkelijk aan kleingebruikers geleverd of wordt de stroomopbrengst weer verkocht aan afnemers zoals Philips, Google en Nouryon? Dat komt namelijk de energiebesparing van huishoudens op en de gestelde doelen van de gemeente Schouwen-Duiveland niet ten goede! Op blz. 37 staat trouwens dat er 17.000 i.p.v. 12.100 huishoudens kunnen worden voorzien van stroom. Welk getal is juist?

Aan wie de op te wekken elektriciteit wordt verkocht is nog niet bekend dus de vraag of huishoudens op Schouwen-Duiveland via hun energieleverancier stroom af kunnen nemen van het zonnepark is nog niet te beantwoorden. Wat wel duidelijk is dat het zonnepark een bijdrage gaat leveren aan de beleidsdoelstellingen van de gemeente Schouwen-Duiveland zoals is verwoord- en vastgesteld in de eilandelijke energieagenda. Tevens levert het zonnepark een bijdrage aan de doelstellingen in de RES 1.0 (pagina 65/66). Overigens levert het zonnepark geen bijdrage aan de energiebesparing van huishoudens maar draagt wel bij aan de vergroening van de resterende energiebehoefte van de huishoudens. Het juiste getal is 12.100 huishoudens. Ook wordt blz. 37 gesproken over een totale jaarproductie van 57 MWh, dit moet zijn 40.000 MWh. De daadwerkelijke energieopbrengst (en de daarop gebaseerde vergelijking stroom voor x-aantal huishoudens) is op dit moment nog niet zeker en is o.a. afhankelijk van oriëntatie van de zonnepanelen en het vermogen per paneel. De keuzes hier omtrent worden op een later moment gemaakt. De discrepantie in het aantal huishoudens op pg. 5 en pg. 37 is het resultaat van een verschillende inschatting van de energieopbrengst. Op pg. 5 wordt uitgegaan van een conservatieve energieopbrengst. Op pg 37 van een optimistischere energieopbrengst.

Volledigheidshalve zal in een hernieuwde versie van de Ruimtelijke onderbouwing op pg. 37 ook van de conservatieve energieopbrengst worden uitgegaan.

Het zonnepark levert geen gevaar op voor recreanten en zwemmers staat te lezen op blz. 20. Wordt het park afgeschermd zodat zwemmers de zone waarin het park ligt niet kunnen betreden?

Ja, er komt een permanent hekwerk als afscheiding

Op blz. 29 staat dat de plantengroei afneemt en dat de samenstelling van de algengroei verandert. Wat zijn hiervan de gevolgen en welke maatregelen worden hiertegen genomen? Dit ter voorkomen dat het leven in de beoogde wateren afsterft en dat er op termijn geen leven meer te bekennen is.

Bij het ontwerpen van het zonnepark is rekening gehouden met deze effecten. Algemeen wordt beargumenteerd dat Indien de bedekking onder de 50% blijft, significant negatieve effecten uitgesloten zijn. Het ontwerp voorziet in een maximale bedekking van 38% voor het Hoogbekken en 42% voor het Laagbekken, beiden blijven daarmee ruimschoots onder deze ondergrens. De aanleg van het zonnepark in het Hoogbekken en Laagbekken zal geen effect hebben op het waterlichaam Oosterschelde of op het behouden/behalen van de doelen, omdat er enkel minimale veranderingen in de fysischchemische parameters en biologische kwaliteitselementen zullen plaatsvinden. Op basis van een worst-case inschatting van de bedekkingsgraad van het zonnepark kan daarom met zekerheid geconcludeerd worden dat er geen grote negatieve effecten zullen zijn op de waterkwaliteit waardoor het leven uit het water zou kunnen verdwijnen. De kwaliteit van het water wordt meegenomen in de Watervergunning die bij Rijkswaterstaat wordt aangevraagd.

Technische vragen PvdA-GL-SP-LSD-D66 fractie Zonnepark Krammersluizen januari 2022

Portefeuillehouder

Afdeling

4

Fractie

Voorstel / onderwerp waar vraag betrekking op heeft

Vraag

Antwoord b&w

Bij de conclusies van het rapport blijkt dat er redelijk grote verschillen zijn in het onderwaterleven van de beide bekkens. In het hoogbekken, dat volgens het rapport dezelfde flora en fauna heeft als de Oosterschelde blijkt dat er veel kreeften en paling voor komt. Hoe gaat het ondervangen worden dat dit onderwaterleven niet verdwijnt?

Uit de onderzoeken is naar voren gekomen dat het gros van het onderwaterleven zich langs de randen van de bekkens bevindt, waar het water minder diep is. In het ontwerp is daarom rekening gehouden met een minimale afstand vanaf de teen van de dijk tot het drijvend zonnepark. Dit is een brede zone van circa 50 meter, waardoor geen grote negatieve effecten optreden. Zie ook het antwoord op voorgaande vraag. De dam van het Hoogbekken overstroomt periodiek, waardoor de waterkwaliteit vergelijkbaar is met de Oosterschelde. Het Laagbekken dient als bufferbekken voor de Krammersluizen en kent een hoge ringdijk, waardoor er sprake is van verschillen in ecologische functie.

Gezien het feit dat er in het hoogbekken vergelijkbare vis en schelp- en schaaldieren rondzwemmen als in de Oosterschelde kwam de vraag of er met de vissers is gesproken die wellicht in dit gebied hun visgronden hebben. Zo ja, hoe hebben de vissers gereageerd op de voorliggende plannen en zijn er compensatiemogelijkheden besproken?

De in de directe omgeving gelegen visgronden, liggen allen buiten het Hoog- en Laagbekken. Binnen de bekkens mag er niet gevist worden. De functies zijn daardoor goed verenigbaar.

Portefeuillehouder

Afdeling

De 34 windturbines van windpark Krammer leveren alle stroom rechtstreeks aan De stroom wordt afgevoerd naar het landelijke elektriciteitsnet. Meestal DSM, Nouryon, Philips en Google, geen enkel huishouden/bedrijf op Schouwen- wordt energie niet op dezelfde plaats verbruikt als waar het wordt Duiveland profiteert hiervan. De hoeveelheid stroom komt overeen met stroom opgewekt. Dit is in veel gevallen ook niet mogelijk. De energie die de voor ongeveer 68.000 huishoudens (als ik het goed heb uitgerekend). Het zonnepanelen opwekken is namelijk het grootst rond het middaguur, gebied waar het zonnepark gaat komen is weliswaar Rijksgrond, maar het ligt terwijl het energieverbruik van huishoudens dan relatief laag is. op het grondgebied van Schouwen-Duiveland waardoor wij er toch wel zeggenschap over krijgen waar de stroom naar toe gaat? Twee vragen: Wat is de verwachting waar het beoogde zonnepark de stroom aan gaat leveren?

Aan wie de op te wekken elektriciteit wordt verkocht is nog niet bekend. In eerste instantie wordt de opgewekte energie getransporteerd naar Middelharnis waar het op het landelijk hoogspanningsnet wordt geplaatst.

Wanneer dit weer rechtstreeks naar grootverbruikers zou gaan is de vraag: kan onze gemeente dan aan de doelstelling voldoen om in 2040/2050 energieneutraal te zijn als geen enkel huishouden gebruik van de opgewekte stroom van het zonnepark kan maken? Graag een gemotiveerd antwoord. Als het antwoord ja is: op welke manier denkt de gemeente dit te gaan doen?

In de strategische visie is de doelstelling opgenomen om energieneutraal te worden. Om de doelstelling te halen, betekent dit dat er op het grondgebied van Schouwen-Duiveland net zo veel energie moet worden opgewekt als dat er wordt verbruikt. Voor het halen van onze ambitie is het belangrijk hoeveel duurzame energie er wordt opgewekt en is het niet van belang wie die duurzame energie koopt. Onze ambitie halen we als er binnen onze gemeente evenveel duurzame energie wordt opgewekt (aanbod) als dat we in onze gemeente gebruiken (vraag). Dus als we als gemeente voldoende ruimte bieden aan initiatiefnemers om de duurzame energie op te wekken die overeen komt met de energievraag binnen onze gemeentegrenzen, halen we onze ambitie.

Technische vragen PvdA-GL-SP-LSD-D66 fractie Zonnepark Krammersluizen januari 2022

5