Technische vragen en antwoorden GL-PvdA inzake raadsvoorstel GR GGD en VRZ

TECHNISCHE VRAGEN

Fractie: GroenLinks-PvdA

Portefeuillehouder: J.Chr. van der Hoek / J.G. Smit

Voorstel / onderwerp: Raadsvoorstel Gemeenschappelijke Regeling GGD en Veiligheidsregio Zeeland (zaaknummer 1691531)

1

Vraag

Antwoord

De wet bepaalt dat de raad toestemming slechts kan weigeren wegens strijd met het recht of het algemeen belang (artikel 1 lid 4 Wgr). Wat verstaat de parlementaire geschiedenis onder deze weigeringsgronden? Welke concrete voorbeelden worden daarin of in de jurisprudentie genoemd? Valt onvoldoende verwerking van een raadszienswijze onder ‘strijd met het algemeen belang’, en zo ja, onder welke omstandigheden?

Wat verstaat de parlementaire geschiedenis onder deze weigeringsgronden? In de parlementaire geschiedenis (Memorie van Toelichting) staat over de weigeringsgrond 'strijd met het algemeen belang' het volgende: Onder de weigeringsgrond «strijd met het algemeen belang» vallen die gevallen waarin de grond voor onthouding van toestemming niet nauwkeurig in de wet kan worden gespecificeerd, waarbij kan worden gedacht aan de situatie dat de raad meent dat het ondoelmatig is om ten aanzien van de desbetreffende belangen samen te werken met andere gemeenten, dat de bevoegdheid zich niet leent voor gezamenlijke behartiging of dat de raad meent dat de eigen betrokkenheid bij een gemeenschappelijke regeling onvoldoende is geborgd in de regeling. Valt onvoldoende verwerking van een raadszienswijze onder ‘strijd met het algemeen belang’, en zo ja, onder welke omstandigheden? Ja, in de parlementaire geschiedenis (Memorie van Toelichting) staat hierover verder: Omdat de raden toestemming moeten verlenen voor het aangaan van een gemeenschappelijke regeling is afgezien van de verplichting voor het college om schriftelijk te reageren op de zienswijze van een gemeenteraad. Als naar het oordeel van de raad onvoldoende is gedaan met een uitgebrachte zienswijze of onvoldoende is uitgelegd waarom een zienswijze geheel of deels niet is overgenomen, kan de raad toestemming onthouden.

Welke concrete voorbeelden worden daarin of in de jurisprudentie genoemd? Situaties waarin het denkbaar is dat de raad haar toestemming onthoudt, zijn gevallen waarin sprake is van onverantwoorde financiële risico's of als de raad vindt dat er te veel zeggenschap verloren gaat (Bron: Handreiking VNG). Er is weinig jurisprudentie over dit onderwerp. Het komt niet vaak voor dat een gemeenteraad of college een gerechtelijke procedure start tegen een ander overheidsorgaan.

2

De raad kan bij dit besluit uitsluitend toestemming verlenen of weigeren; het raadsbesluit kan de GR niet amenderen. Kan de raad bij zijn voorstemming een stemverklaring afleggen met politieke verwachtingen of voorwaarden, en welk juridisch gewicht heeft zo’n stemverklaring? Vormt een stemverklaring een grondslag voor latere zienswijzen of politieke aanspreekbaarheid van het college?

3

De complexiteit van de cao-harmonisatie door de Wet normalisering rechtspositie ambtenaren (Wnra) was een bekend gegeven: de wet is op 1 januari 2020 in werking getreden. Meerdere externe bureaus hebben dit fusietraject begeleid (Berenschot 2021, Rooijmans 2024, KokxDeVoogd/Duereq 2025). Wanneer is dit vraagstuk voor het eerst gesignaleerd, bij welke partij, en waarom heeft dit niet eerder geleid tot aanpassing van de planning of de ramingen? Geeft dit aanleiding om te veronderstellen dat er nog meer onvoorziene kostenstijgingen kunnen volgen?

Een stemverklaring heeft met name een bestuurlijk/politiek gewicht. Het is een politiek signaal / een toelichting dat een raadslid voorafgaand aan het ‘voor’ of ‘tegen’ stemmen kan geven aan het college of derden. Juridisch gezien zijn daar geen gevolgen aan gebonden. De daadwerkelijke rechtsgevolgen volgen uit het besluit zelf (de stemming en het vastgestelde besluit), niet uit de stemverklaring. Een stemverklaring heeft dus geen bindende werking voor een grondslag voor een latere zienswijze of het politiek aanspreken van het college. NB. Tekst aangevuld / aangepast door griffie. Wanneer is dit vraagstuk voor het eerst gesignaleerd, bij welke partij, en waarom heeft dit niet eerder geleid tot aanpassing van de planning of de ramingen? In 2020 is de Wet normalisering rechtspositie ambtenaren (Wnra) in werking getreden. Hierdoor vallen de medewerkers van GGD onder de privaatrechtelijke cao-sgo, net zoals medewerkers van gemeenten. Voor medewerkers van veiligheidsregio’s is op dit moment een uitzondering op de Wnra van toepassing. Dit heeft te maken met de vele brandweervrijwilligers die bij veiligheidsregio’s werken. Dat betekent dat voor veiligheidsregio’s de publiekrechtelijke car-uwo geldt. Hoewel gesignaleerd is er sprake is van meerdere cao’s ten tijde van het onderzoek van KokxDeVoogd, is niet voorzien dat het harmonisatievraagstuk zodanig complex zou zijn.

Ook in de gesprekken met GGD’en en VR’en in één organisatie kwam dit niet naar voren, aangezien deze ver voor de inwerkingtreding van de Wnra zijn samengevoegd. In de uitwerking van de voorgenomen besluiten na juli 2025 bleek dat het vraagstuk van de cao’s en rechtsposities complexer was dan voorheen ingeschat. Ook van diverse ingeschakelde experts op dit gebied (Vijverberg Advocaten, Lysias Advies).

20-mei-26 Gemeenschappelijke Regeling GGD en Veiligheidsregio Zeeland (zaaknummer 1691531)Technische vragen en antwoorden GL-PvdA inzake raadsvoorstel GR GGD en VRZ

1

TECHNISCHE VRAGEN

Fractie: GroenLinks-PvdA

Portefeuillehouder: J.Chr. van der Hoek / J.G. Smit

Voorstel / onderwerp: Raadsvoorstel Gemeenschappelijke Regeling GGD en Veiligheidsregio Zeeland (zaaknummer 1691531) Vraag

Antwoord Geeft dit aanleiding om te veronderstellen dat er nog meer onvoorziene kostenstijgingen kunnen volgen? Ja, het is mogelijk dat de harmonisatie van de cao’s en de rechtsposities tot een kostenstijging leiden ten opzicht van de eerdere raming. De financiële impact zal, zodra bekend, worden voorgelegd aan de gemeenteraden voor zienswijzen.

4

De Q&A van 13 mei 2026 meldt dat de financiële impact van de kostenstijgingen bij huisvesting nog niet volledig duidelijk is en dat de cao-harmonisatiecomplexiteit meer onderzoek vergt. Van de drie grote open kostenposten: huisvesting (rente/inflatie), cao-harmonisatie en ontvlechting van Inkoop Jeugdzorg Zeeland (IJZ). Welke zijn voldoende onderzocht om te stellen dat de risico’s beheersbaar zijn? Voor welke geldt dat de bandbreedte nog te groot is voor een betrouwbare inschatting? En hoe wordt de raad geïnformeerd zodra de exacte financiële gevolgen duidelijk worden, voordat verdere besluiten over huisvesting en bedrijfsvoering worden genomen?

Welke zijn voldoende onderzocht om te stellen dat de risico’s beheersbaar zijn? In het onderzoeksrapport “Samen, sterker, beter” zijn de kosten in beeld gebracht voor onder meer het harmoniseren van de cao’s en de realisatie van de gezamenlijke huisvesting in Goes-West. Op dit moment worden deze onderdelen nader uitgewerkt en gespecificeerd. De verwachting is dat de kosten voor de huisvesting hoger zullen uitvallen dan eerder geraamd vanwege onder meer: een sterkere stijging in het rentepercentage, de inflatie en een hoger uitvallende onderhoudsvoorziening. In september wordt verwacht dat, conform de planning, het voorlopige ontwerp voor het gebouw en een daarop gebaseerde kostencalculatie gereed is. Deze kostencalculatie (binnen bandbreedtes) wordt aan de gemeenteraden voorgelegd voor zienswijzen. Het vraagstuk van de harmonisatie van de cao’s en de rechtsposities blijkt complexer dan gedacht en wordt op dit moment nader uitgezocht. Financiële consequenties hiervan zullen, zodra bekend, eveneens aan de gemeenteraden worden voorgelegd voor zienswijzen. Voor welke geldt dat de bandbreedte nog te groot is voor een betrouwbare inschatting? Op dit moment kan noch voor huisvesting noch voor het vraagstuk van de cao’s en de rechtsposities een volledig beeld worden gegeven van de financiële consequenties.

Zodra dit het geval is, zullen deze aan de gemeenteraden worden voorgelegd voor zienswijzen. Hoe wordt de raad geïnformeerd zodra de exacte financiële gevolgen duidelijk worden, voordat verdere besluiten over huisvesting en bedrijfsvoering worden genomen? De financiële consequenties worden voorgelegd aan uw raad voor zienswijze.

5

Schouwen-Duiveland heeft in de zienswijze van 29 januari 2026 expliciet gevraagd om een raadsadviescommissie (artikel 24a Wgr), en als dat niet haalbaar is een klankbordgroep voor het domein Publieke Gezondheid. Een raadsadviescommissie vereist instemming van alle dertien gemeenteraden. Hoeveel gemeenten hebben zich tot nu toe uitgesproken voor respectievelijk tegen een raadsadviescommissie? Is de situatie bij gemeenten die eerder bezwaar hadden inmiddels gewijzigd? Wanneer en hoe wordt het initiatief tot formele instelling in gang gezet, en wanneer ontvangt de raad hierover uitsluitsel?

Hoeveel gemeenten hebben zich tot nu toe uitgesproken voor respectievelijk tegen een raadsadviescommissie? Alleen de gemeenteraden van Middelburg en van Schouwen-Duiveland hebben in hun zienswijzen hun voorkeur uitgesproken voor het instellen van een adviescommissie. Is de situatie bij gemeenten die eerder bezwaar hadden inmiddels gewijzigd? Het is niet bekend of meer gemeenteraden inmiddels de wens hebben tot het instellen van een adviescommissie. Wanneer en hoe wordt het initiatief tot formele instelling in gang gezet, en wanneer ontvangt de raad hierover uitsluitsel? Een adviescommissie op grond van artikel 24a Wgr kan op ieder moment op voorstel van de gemeenteraden gezamenlijk worden ingesteld. Dit betekent dat het aan de gemeenteraden is om hier een gezamenlijk (en dus unaniem) voorstel voor te doen. Een dergelijk voorstel is nog niet gedaan.

20-mei-26 Gemeenschappelijke Regeling GGD en Veiligheidsregio Zeeland (zaaknummer 1691531)Technische vragen en antwoorden GL-PvdA inzake raadsvoorstel GR GGD en VRZ

2