RVS Verkoop blooteigendom Reparatiehaven en Vissershaven Bruinisse Bijlage 3 Achtergrond en context

Bijlage 3 Achtergrond en context MJOP havens In het jaar 2014 heeft, als gevolg van een bestuursopdracht, een inspectie plaatsgevonden van de haveninfrastructuur om zodoende het meerjarig, regulier en groot onderhoud te kunnen plannen en in te bedden. Deze inspectie heeft eveneens onder de waterlijn plaatsgevonden, zoals bijvoorbeeld bij stalen damwanden en meerpalen. Een 0-inspectie in 2016 heeft inzicht gegeven in de staat van onze haveninfrastructuur. Daardoor is duidelijk geworden dat het gewenste en vastgestelde onderhoudsniveau niet haalbaar is met de beschikbare budgetten. Conform de (onderhouds-)voorzieningen hanteren we een planperiode van tien jaar met een actualisatie over vijf jaar. Een actualisatie heeft daarom plaatsgevonden in het jaar 2020. Er zijn verschillende onderzoeken uitgevoerd om zodoende weloverwogen keuzen te maken over het geplande en noodzakelijke onderhoud. Bovendien is hierdoor al het zogenaamde groot onderhoud op basis van feitelijke gegevens in de MJOP opgenomen. Dat wil zeggen dat het onderhoud gepland is op basis van noodzakelijke vervanging of levensduur-verlengend in tegenstelling tot sec budget-gestuurd. Inmiddels is de MJOP geactualiseerd en vastgesteld, in december 2019, voor de periode 2020 tot en met 2040 en gebudgetteerd op basis van het onderhoudsniveau drie.

Voor het groot onderhoud, wat op basis van deze MJOP, in de vorm van projecten wordt uitgevoerd, is niet langer sprake van een voorziening. De voorziening onderhoud havens is beëindigd en we hanteren met ingang van 2020 een andere vorm van financiering. De projecten worden als investering opgenomen en de gemiddelde kapitaallasten worden verwerkt in de exploitatie van de betreffende haven. De financiële consequenties zijn verwerkt in de begroting en wegens de harmonisatie en de actualisatie van het MJOP, hebben destijds verschuivingen binnen de subprogramma’s plaatsgevonden.

Kostendekkendheid havens Naar aanleiding van de vastgestelde bestuursopdracht ‘Kostendekking scheepvaartrechten’, hebben wij in navolging van het onderzoek naar de kostendekkendheid reiniging en lijkbezorging onderzoek gedaan naar de kostendekkendheid van de gemeentelijke havens. Bovendien heeft de VNG met de rijksoverheid afgesproken dat de kostenonderbouwing van gemeentelijke heffingen transparanter moet worden. Onze gemeente doet daarom een onderzoek naar rechten en heffingen die gebaseerd zijn op 100% kostendekkendheid. Dit is de basis voor dit onderzoek en uiteindelijke rapport. Binnen de gemeente Schouwen-Duiveland hebben we in drie kernen havens in eigendom: • Havens Zierikzee • Haven Brouwershaven/Haven Den Osse • Havens Bruinisse Door concurrentie van omliggende havens zijn de tekorten niet enkel op te lossen door een verhoging van de tarieven. We hanteren daarom een combinatie van: • Verlaging van kosten/Bedrijfsvoering. • Onderzoek kostendekkendheid scheepvaartrechten. • Verhoging van tarieven op basis van marktconformiteit. Door middel van uitvoerig onderzoek hebben we inzicht verkregen in de kostendekkendheid van de scheepvaartrechten om zodoende een toekomstbestendige en rendabele exploitatie van de gemeentelijke havens te verkrijgen op basis van een daarbij horende tarifering. Dit is gebaseerd op een kostendekkendheid van 100%.

In april 2020 hebben wij een voorlopig besluit genomen ten aanzien van de actiepunten, maatregelen en investeringen zoals opgenomen in het rapport ‘Kostendekkendheid gemeentelijke havens’ en het uitvoeringsprogramma (zaaknummer 274328).

Bestuursopdracht Creëren budgettaire ruimte Middels de bestuursopdracht Creëren budgettaire ruimte (zaaknummer 328049) heeft U op 21 september 2020 een besluit genomen ten aanzien van de batenkant (tarieven) van dit voorstel (7d2). Dit besluit luidt als volgt: • •

De tarieven voor de recreatieve vaart op basis van integrale kostendoorrekening van 100% en marktconformiteit te verhogen ingaande 2021. Ten aanzien van de beroepsvaart allereerst een nadere verkenning doen, in samenspraak met de sector, naar de optimalisatiemogelijkheden van de beroepsvaart. De uitkomsten verwerken in een voorstel voor aanpassing van de tarieven voor de beroepsvaart ingaande 2022.

In het uitvoeringsprogramma horende bij dit besluit staan verschillende actiepunten en maatregelen benoemd. Eén van de actiepunten betreft een onderzoek waar mogelijk verkoop van (bloot) eigendom kan plaatsvinden. Hierbij gaat het om (onderdelen van) havens waar de gemeente geen taak heeft of het grootste gedeelte (of geheel) verhuurd of in erfpacht heeft uitgeven.

Onderzoek verkoop (bloot) eigendom Dit onderzoek heeft ertoe geleid dat de zogenaamde reparatiehaven in Bruinisse ter verkoop kan worden aangeboden. De kadastrale percelen rond de haven zijn in erfpacht uitgegeven en delen van het water als zijnde de scheepsherstellingszaete worden verhuurd op basis van de verordening Scheepvaartrechten. De haven heeft voor de gemeente geen enkele functie, de kadastrale percelen zijn immers allemaal in erfpacht uitgegeven en de oppervlakte water wordt enkel gebruikt door de bedrijven aldaar gevestigd. Er worden geen ligplaatsen, op welke wijze dan ook, verhuurd aan derden.

In 2017 hebben wij het besluit genomen tot het opheffen van het zogenaamde Fonds Milieubaggeren (zaaknummer 9182). Op 22 juni 1993 is door de voormalige gemeente Bruinisse en drie buitendijkse bedrijven in de reparatiehaven te Bruinisse een overeenkomst gesloten. Het gaat om de bedrijven Scheepswerf Van Duivendijk B.V., Scheepswerf Maaskant B.V. en Machinefabriek Padmos Bruinisse B.V. In 1989/1990 zijn de havenbodems van de vissers- en reparatiehaven te Bruinisse in het kader van de saneringsoperatie Oosterscheldehavens voor zover mogelijk, gesaneerd. Het eindresultaat van deze sanering is vastgelegd in een zogenaamde nulsituatie, waarvan een exemplaar hoort bij de overeenkomst d.d. 22 juni 1993. De doelstelling van het fonds luidde als volgt: “Er wordt door de gemeente Bruinisse een fonds ingesteld onder de benaming Fonds milieubaggeren reparatiehaven. Het fonds wordt ingesteld teneinde daaruit de kosten van het zogenaamde milieubaggeren in de reparatiehaven te kunnen voldoen, uitsluitend in die gevallen indien en voor zover de veroorzaker van de verontreiniging die tot het baggeren nopen niet bekend danwel niet onomstotelijk aanwijsbaar is. Het zogenaamde nautische baggeren zal door de gemeente uit de reguliere havenexploitatie worden voldaan. Indien sprake is van een combinatie van nautisch- en milieubaggeren, zullen de meerkosten als gevolg van de vervuiling c.q.

milieubaggeren ten laste van het fonds komen.” Bovendien is in deze haven het sturen op ruimtelijke ontwikkelingen minder relevant. Voor de gemeente is het behoud van het (bloot) eigendom van deze kadastrale percelen dan ook minder of niet van belang. Door middel van het bestemmingsplan (Bebouwde kom Bruinisse, vastgesteld op 26 maart 2015) is het gebruik publiekrechtelijk bepaald en voldoende geborgd. Door verkoop van het (bloot) eigendom van de gemeente aan de erfpachter (koper), gaat in deze situatie het recht van erfpacht door zogenaamde vermenging teniet (het hoofdrecht en het beperkt recht komen in

één hand). Erfpachter (koper) heeft met de verkrijging van het bloot eigendom het volle eigendom van zowel de opstal als de grond. Ondanks het feit dat de haven geen functie heeft voor onze gemeente, zijn wij als eigenaar wel verantwoordelijk voor het beheer en onderhoud. Op basis van het eerder beschreven MJOP, betekent dit dat we op korte termijn te maken krijgen met hoge kosten voor de renovatie van kadewanden. Overigens zijn de kosten wel opgenomen in de huidige begroting. Het taxatierapport stelt hierover het volgende: “Staat van onderhoud: De staat van onderhoud van met name de havenkom, is matig te noemen. Ter plaatse van de kopse kant van de havenkom is de kadewand aan het einde van zijn levensduur. Uit de meerjarenonderhoudsbegroting en het overleg met de opdrachtgever blijkt dat hier een bedrag van circa € 800.000,-- excl. BTW voor wordt geraamd. In de waardering van de havenkom is rekening gehouden met deze correctiepost. Tevens zijn een deel van de plateau’s welke over de taluds zijn gerealiseerd aan vervanging toe (met deze kosten is echter geen rekening gehouden, aangezien deze eigendom zijn van de erfpachter). Ook de scheepshelling (eveneens eigendom erfpachter) verkeert in een matige staat en is momenteel dan ook niet bruikbaar.

Tevens is er in de waardering rekening gehouden met het feit dat de percelen bedrijfsterrein bij hoog water een aantal keer per jaar onderlopen.” NB. Het genoemde bedrag wordt wegens de huidige economische situatie (inflatie) inmiddels al hoger geraamd waarmee in de begroting vooralsnog geen rekening is gehouden. Uit een eerdere analyse van de verschillende erfpachtovereenkomsten, is gebleken dat de damwand ter hoogte van het voormalige perceel van Oosterschelde Jachtwerf, thans eigendom (voor de onverdeelde helft) van Padmos Holding B.V. en eigendom (voor de onverdeelde helft) van N.L.B. Habraken Beheer B.V. is (en dus geen eigendom is van gemeente). In de akte van 1997 waarbij Van Duivendijk het erfpachtsrecht heeft geleverd aan Oosterschelde Jachtwerf wordt aangegeven dat overgedragen wordt ‘het erfpachtrecht met de daarop staande opstallen (loodsen)’. Hier worden specifiek de loodsen genoemd. Het is heel aannemelijk dat Van Duivendijk rond 1990 ook de damwand heeft aangebracht. In de erfpachtvoorwaarden is bepaald dat het onderhoud van de opstallen geheel voor rekening van de erfpachter is. Het gaat dan om gestichte of te stichten opstallen. Bij vervreemding behoort te worden bedongen dat de nieuwe erfpachter zich onderwerpt aan alle bepalingen van de erfpachtovereenkomst, volgt uit de erfpachtvoorwaarden. Van Duivendijk heeft destijds de damwand zelf aangebracht.

We kunnen wel stellen dat de damwand onderdeel uitmaakt van de op het in erfpacht uitgegeven perceel aanwezige opstallen en dat Van Duivendijk deze niet heeft kunnen uitsluiten (was misschien ook niet de bedoeling). Het onderhoud aan de damwand was destijds voor rekening van Van Duivendijk en, door overdracht van het erfpachtrecht voor Oosterschelde Jachtwerf. Deze percelen zijn nu eigendom van Padmos Holding B.V. en N.B.L. Habraken Beheer B.V.

Als gevolg van verschillende diefstallen op de terreinen van onder andere Padmos Holding B.V. hebben de vier aanwezige bedrijven in het jaar 2012 een verzoek gedaan aan de gemeente om een hek te plaatsen en de weg naar de Reparatiehaven aan de openbaarheid te onttrekken en uit te geven in erfpacht. Na het doorlopen van de vereiste procedure vanuit de Wegenverkeerswet, is het hek geplaatst. De weg is in erfpacht uitgegeven, dat was ook nodig om de verantwoordelijkheid voor het onderhoud zodoende te kunnen overdragen. Hierdoor beschikt de Reparatiehaven, althans via de weg, niet over een openbare toegang en kan daardoor niet van een openbaar gebied gesproken worden.

Beleidsuitgangspunten Onder de noemer van het programma Bruinisse, ‘Bruinisse Voortvarend’, zijn de afgelopen jaren verschillende visies opgesteld. In de Structuurschets Bruinisse (2006) wordt het wensscenario geformuleerd voor de verdere ontwikkeling van het dorp in de komende 15 jaar. De versterking van de relatie tussen dorp en water speelt daarbij een belangrijke rol.

Het Masterplan Centrumgebied Bruinisse is te beschouwen als de verdere uitwerking van de structuurschets voor het deelgebied centrum, inclusief de Vissershaven. Dit heeft tot doel om een duidelijke visie neer te leggen op de toekomstige ontwikkeling van het centrumgebied, inclusief de Vissershaven van Bruinisse en dient als toetsingskader voor ontwikkelingen die zowel marktpartijen als de gemeente in gang zouden willen zetten. In het Masterplan Centrumgebied Bruinisse wordt specifiek ingezoomd op het centrumgebied en de Vissershaven. Vissershaven De Vissershaven ligt direct bij het dorp. De vissersschepen uit Bruinisse hebben er hun plek; het is een dynamische plek aan het water. Op het Havenplateau is ook een aantal water- en scheepsbouw gerelateerde bedrijven gehuisvest. Op dit moment zijn er plannen in voorbereiding voor de herinrichting van de Vissershaven. De voorzieningen op de kade en de steigers zijn sterk verouderd en aan vernieuwing toe. De herinrichting van de haven zal in samenhang met het Masterplan gemaakt worden. Voor de herinrichtingsplannen zijn Europese subsidiegelden beschikbaar. Visserij is een belangrijke sector in de plaatselijke economie van Bruinisse. In het dorp zijn mosselhandelsbedrijven gevestigd en mosselkotters worden actief ingezet voor de mosselvisserij. Naast de mosselvisserij wordt er gevist op oesters en paling.

Indirecte werkgelegenheid moet vooral gezocht worden bij de twee scheepswerven die Bruinisse telt. Deze water gerelateerde bedrijven zijn gelegen aan de Reparatiehaven. Door middel van het project ‘Onthaal naar het Deltawater’ is er een combinatie van visserij en recreatie tot stand gekomen. De vissershaven is gerevitaliseerd tot een prettige verblijfsruimte. Dat betekent een nieuwe indeling voor de verschillende schepen, voorzieningen op de kade, het vernieuwen van steigers en de verbetering van de havenfaciliteiten. Daarbij is voldaan aan het sfeerbeeld zoals beschreven in het Masterplan: “Op het Havenplateau zijn terrassen en kun je vis kopen en proeven, passanten kunnen er hun boot aanleggen of meevaren op een van de vissersboten die er liggen. De Vissershaven wordt een dynamische plek aan het water; een plek waar iedereen het water kan voelen, ruiken en proeven.” Het Havenplateau is de plek waar je straks als bezoeker van Bruinisse wordt ‘ontvangen’. Je kan er met de auto parkeren of met de boot aanleggen. Aan het Havenplateau vind je verschillende horeca waar je de Zeeuwse culinaire specialiteiten kunt proeven en diverse watergebonden bedrijvigheid laat het vissersverleden herleven”.

In de structuurvisie Bruinisse 2025 worden de verschillende havens van Bruinisse beschreven, daarbij wordt aangegeven dat ten aanzien van de Reparatiehaven geen ontwikkelingen zijn voorzien: • • • •

Voor de economische activiteiten bij de Vluchthaven geldt dat de beschikbare ruimte beter benut dient te worden, zowel op het land als op het water. Momenteel is de haven niet efficiënt ingericht. Door een betere inrichting van de haven ontstaat ruimte voor nieuwe watergebonden bedrijfsactiviteiten. Voor de voormalige Veerhaven bestaat geen specifieke ontwikkelingsvisie. Indien nieuwe initiatieven zich voordoen, zullen deze op zichzelf worden beoordeeld. Naast de Vissershaven zijn er aan het water gerelateerde bedrijven, zoals een scheepsreparatiebedrijf, gevestigd op het Havenplateau. In deze Reparatiehaven zijn geen ontwikkelingen voorzien. Direct ten westen van de N59 ligt de Werkhaven van Rijkswaterstaat. Deze functie blijft in principe bestaan. Mocht er in de toekomst sprake zijn van functieverandering, dan kan hier een recreatieve functie worden overwogen.

Verzoek en gewenste ontwikkelingen Padmos Holding B.V. en N.L.B. Habraken Beheer B.V. hebben een principeverzoek ingediend voor het transformeren van de voormalige scheepswerf Oosterschelde Jachtwerf, Havenkade 16, naar deels horeca en deels uitbreiding van Machinefabriek Padmos Bruinisse B.V. Wij hebben een positieve grondhouding onder voorwaarden ingenomen. De voorwaarden zijn: • Voor de verplaatsing van horeca naar de loods op Havenkade 16 geldt dat de bestaande planologische verkoopvloeroppervlakte van Havenkade 18 niet mag worden overschreden.

• • • •

Verwijderen scheepshelling en nieuw damwand plaatsen inclusief nieuwe oppervlakteverharding uitsluitend na privaatrechtelijke goedkeuring gemeente. Financiering van aanpassing havenplateau uitsluitend door initiatiefnemers, er is geen gemeentelijke bijdrage beschikbaar. Verder is ook hier privaatrechtelijke goedkeuring vereist. Initiatief is in strijd met bestaande erfpachtovereenkomst tussen de gemeente en OJW, derhalve is een nieuwe erfpachtovereenkomst nodig, waarin voorwaarden voor aanpassing van het havenplateau en functiewijziging dienen te worden opgenomen. Er wordt uitvoering gegeven aan het plan door middel van een nieuw bestemmingsplan waaruit blijkt dat sprake is van een goede ruimtelijke ordening.

Wegens deze grondhouding is het verkopen van de betreffende kadastrale percelen in de Vissershaven betrokken bij het onderzoek naar de verkoop van het (bloot) eigendom van de kadastrale percelen in de Reparatiehaven in het kader van het eerder genoemde uitvoeringsprogramma. Aan de hand van dit principeverzoek hebben zij een verzoek ingediend bij de gemeente (zaaknummer 315608) waar we het onderzoek naar de verkoop van het (bloot) eigendom aan gekoppeld hebben. Beide bedrijven hebben gezamenlijk de verschillende kadastrale percelen van Oosterschelde Jachtwerf gekocht en op 1 juli 2020 zijn deze kadastrale percelen ieder voor de onverdeelde helft aan beide bedrijven geleverd. Beide bedrijven hebben ons destijds gevraagd om nieuwe (langdurige) erfpachtcontracten als basis voor de gewenste ontwikkelingen. Wegens de voorgenomen verkoop aan Padmos Holding B.V. en N.L.B. Habraken Beheer B.V., is tevens het voorstel gedaan aan Scheepswerf Van Duivendijk B.V., eveneens gevestigd aan de Reparatiehaven, voor de verkoop van het blooteigendom van de in erfpacht uitgegeven percelen.