RVS Uitdaagrecht: evaluatie van twee experimenten en uitgangspunten voor toekomstige "uitdagingen"

Raadsvoorstel Urgentie

Onderwerp Zaaknummer Datum Openbaarheid Afdeling Portefeuillehouder Opdrachtgever

Middel, Inhoudelijk is het geen ingrijpend voorstel en er zit geen harde deadline aan vast. De evaluatie is voor het zomerreces uitgevoerd met de initiatiefnemers. Het is mooi om de experimenten af te ronden en de uitgangspunten geven duidelijkheid voor eventueel nieuwe initiatieven voor uitdaagrecht. Uitdaagrecht: evaluatie van twee experimenten en uitgangspunten voor toekomstige "uitdagingen" 467014 25 januari 2022 Externe communicatie Staf J.G. Smit Gemeentesecretaris

Voorstel 1. Kennis te nemen van de evaluatie van de drie experimenten uitdaagrecht (voorheen Right to Challenge). 2. Uitgangspunten voor uitdaagrecht zoals hieronder opgesomd vast te stellen. • Het voorstel komt uit de gemeenschap zelf; • Het voorstel wordt gedaan door een rechtspersoon; • De initiatiefnemers kunnen voldoende continuïteit bieden; • Er is voldoende draagvlak; • De gemeente weet welke risico's het voorstel met zich meebrengt en hoe zij daar mee om kan gaan; • Het gaat om een taak die is opgenomen in de gemeentelijke begroting; 3. Wanneer de gemeente wordt uitgedaagd neemt college hiervoor een beginselbesluit en informeert de gemeenteraad hierover. Inleiding Sinds 2019 zijn er drie experimenten uitdaagrecht uitgevoerd, waarbij inwoners en een stichting taken van de gemeente overnemen. Aanleiding voor deze experimenten is het amendement Right to Challenge (hierna: uitdaagrecht) dat bij de begrotingsbehandeling 2019-2022 is aangenomen. In het amendement is uitdaagrecht gekoppeld aan de wens van de dorpsraad Sirjansland om een dorpsplan op te stellen. In totaal zijn er in de periode 2019 -2021 drie verschillende experimenten uitgevoerd voor het overnemen van taken van de gemeente, van groenbeheer tot het schrijven van beleid. In de bijgevoegde evaluatie (bijlage 1) leest u welk proces is doorlopen bij de experimenten.

Wat uitdaagrecht is, wat het inhoud en wat het brengt leest u ook in de bijgevoegde evaluatie. Hierin is uitgelegd wat uitdaagrecht is en voor wie het is. U vindt een beschrijving van de soort experimenten die uitgevoerd zijn staat en de evaluatie van deze experimenten. De evaluatie is samen met de initiatiefnemers uitgevoerd. Het format dat is ingevuld tijdens de evaluatie met de initiatiefnemers vindt u in bijlage 2. Afsluitend vind u in de evaluatie een voorstel hoe uitdaagrecht toegepast kan worden in gemeente Schouwen-Duiveland. Dat voorstel is ook opgenomen in dit raadsvoorstel. Dit raadsvoorstel volgt uit het project netwerksamenleving. Vanuit dit project bent u eerder geïnformeerd over het startschot denkmee.schouwen-duiveland.nl, een participatieplatform en het startschot ikhebeenidee@schouwen-duiveland.nl, een toegang voor burgerinitiatieven. Welke experimenten zijn er uitgevoerd? Experimenten Sirjansland In Sirjansland zijn twee experimenten uitgevoerd, het opstellen van een dorpsplan en het opknappen van de ingang van het dorp. Voor het opstellen van een dorpsplan heeft de dorpsraad met werkgroepen zelf een dorpsplan opgesteld, de gemeente heeft dit gefaciliteerd. Het dorpsplan is in het voorjaar van 2021

Pagina 1 van 3

overhandigd aan de gemeenteraad. In het andere experiment is de entree van het dorp (LagewegDillingsweg-Weg door Dijkwater) door inwoners opgeknapt. Experiment Duinzoom Renesse In de loop van 2019 heeft stichting Belang Duinzoom aangegeven dat zij de gemeente wilden uitdagen voor het onderhoud van de buitenruimte op het bedrijventerrein Duinzoom. Het college stond hier positief tegenover, daarna is de aanvraag uitgewerkt en is er een contract opgesteld. Sinds voorjaar 2020 voert de stichting het onderhoud uit. Beoogd resultaat De gemeenteraad heeft kennisgenomen van de evaluatie van de experimenten uitdaagrecht. De gemeenteraad heeft vastgesteld welke uitgangspunten gemeente Schouwen-Duiveland hanteert voor uitdaagrecht. Argumenten 1.1 Alle experimenten zijn afgerond en geëvalueerd. De evaluatie van de experimenten vindt u in bijlage 1. Een visuele samenvatting van de evaluatie vindt u in bijlage 3. 2.1 De uitgangspunten passen bij de werkwijze van gemeente Schouwen-Duiveland en de ervaring die is opgedaan bij de experimenten. Op basis van de experimenten uitdaagrecht zijn de uitgangspunten geformuleerd. Gemeenten in Nederland passen uitdaagrecht op verschillende manieren toe. Grofweg zijn er twee verschillende aanpakken: 1. De gemeente stelt uitgebreide regels een werkwijze en formulieren vast of 2. De gemeente stelt een klein aantal uitgangspunten vast.

De experimenten zijn uitgevoerd zonder uitgangspunten en de ervaring is dat dit een positief effect heeft. Iedere aanvraag is maatwerk en als gemeente stonden we open voor de aanvragen. Daardoor waren zowel gemeente als initiatiefnemer betrokken. Bijkomend voordeel is dat de initiatiefnemers hierdoor niet geconfronteerd worden met een ontmoedigend (vastgelegd) systeem. Op basis van de ervaring tijdens de pilots stellen wij voor om voor optie 2 te gaan. Het uitdaagrecht is namelijk maatwerk, ieder initiatief vraagt om andere voorwaarden en een eigen uitwerking. Gemeente Schouwen-Duiveland hanteert met de voorgestelde uitgangspunten een klein aantal uitgangspunten, die op alle initiatieven van toepassing zijn. De uitgangspunten geven richting en maken voor initiatiefnemers duidelijk waar een aanvraag aan moet voldoen. Daarnaast neemt college over iedere aanvraag het besluit of zij hier positief tegenover staan. Dit heeft als voordeel dat het college bij aanvang betrokken is, dat iedere aanvraag verkend wordt en dat er over iedere aanvraag een duidelijk besluit genomen wordt of de gemeente er voor open staat. Dat geeft duidelijkheid voor initiatiefnemers. Aanvragen voor uitdaagrecht worden door college behandeld aan de hand van de vragen uit bijlage 4.

Toelichting bij uitgangspunten Bij uitdaagrecht komt het initiatief van inwoners, voor de gemeente is het afwachten wanneer en met welke uitdagingen inwoners komen. Ideeën van inwoners staan voorop. De gemeente onderzoekt samen met de initiatiefnemers hoe zij hun idee mogelijk maken. De gemeente faciliteert het uitdaagrecht en investeert in inwoners die een uitdaging willen aangaan. In het uitdaagrecht combineren inwoners soms meerdere taken of ze voegen er zaken aan toe. Als dat ervoor zorgt dat taken beter worden uitgevoerd of dat de gemeentelijke doelstelling effectiever of efficiënter bereikt wordt, zijn we bereid hier extra moeite voor te doen. Als inwoners de gemeente willen uitdagen moet deze taak opgenomen zijn in de gemeentelijke begroting. 3.1 Zodat het voor de aanvragers en gemeentebestuur duidelijk is welke uitdagingen er spelen en welke kaders mee worden gegeven. Wanneer de gemeente wordt uitgedaagd neemt college hierover een beginsel besluit. Zij besluit of zij uitgedaagd wil worden en welke kaders zij meegeeft. College informeert de gemeenteraad hierover met een raadsbrief.

Communicatie De uitgangspunten, het aanvraagformulier en de toelichting bij de uitgangspunten komen op de gemeentelijke website te staan.

Pagina 2 van 3

Burgemeester en wethouders van Schouwen-Duiveland, M.K. van den Heuvel

J.Chr. van der Hoek MBA

Secretaris

Burgemeester

Pagina 3 van 3