RVS Restauratie kademuren Oude Haven Zierikzee bijlage 6 advies RCE

Aan: Gemeente Schouwen Duiveland T.b.v. dhr. M. De Bruine, projectleider civiel & S. Nouwens, beleidsadviseur / Projectmanager

Contactpersoon Janneke Hille T +31625019408 F 033 421 77 99 j.hille@cultureelerfgoed.nl Datum 18 mei 2021 CC RCE: D. Takens, J. v. Rooijen, M. Pennarts-Pouw

Second Opinion Rapport TU Delft Geachte heer De Bruine en mevrouw Nouwens, Beste Marco en Sabine, Bedankt voor het toesturen van de rapportage betreffende de second opinion van de TU Delft. Wij zijn inmiddels langere tijd betrokken bij dit project en volgen de voortgang graag actief. Historie Wij hebben inmiddels meerdere keren advies uitgebracht omtrent dit – of hieraan gekoppeld- erfgoed. Betreffende het rijksmonument ‘de kademuren’ zijn bij ons de volgende adviezen uitgebracht geregisterd onder de zaaknummers: 122915 (september 2019), 129071 (januari 2020), 143614 (mei 2020). Hiernaast heeft mijn dienst in oktober 2020 via mail een kennisadvies uitgebracht over de boomaanplanting (referentienummer 165671). Deze boomaanplanting kent geen rijksbescherming (individueel of als aanplant), maar valt wel binnen het rijksbeschermde stadsgezicht. Hiernaast is er in maart 2020 een restauratiesubsidie verleend voor de kademuren in het kader van de Subsidieregeling restauratie rijksmonumenten 2019-2020 (hierna SRR). Deze subsidie betreft 1.719.624,00 euro, en is bij ons bekend onder referentienummer 1137689. Ik kom later in deze memo terug op de voorwaarden van deze subsidie. Bezwaar op plan Er is een groep mensen opgestaan die zich tot een bewonerscommissie heeft gevormd en in deze hoedanigheid haar zorgen over de plannen heeft geuit.

Tussen de gemeenteraad en deze commissie heeft overleg plaatsgevonden waar uiteindelijk het besluit is genomen een Second Opinion aan te vragen. TU Delft heeft de opdracht gekregen deze uit te voeren. Inmiddels hebben wij deze rapportage ontvangen en zijn wij door mw. Nouwens gevraagd kennis te nemen van de inhoud en de gemeente van advies te voorzien. Formeel hebben wij in dit kader geen adviestaak, maar denken vanuit onze betrokkenheid graag mee. Hiernaast kan het zijn dat de ontwikkelingen leiden tot een aangepast plan. In dat geval hebben wij wel een formele adviestaak. Hierbij moet de kanttekening gemaakt worden dat wij primair vanuit het rijksmonument spreken. Wij zijn er ons van bewust dat er andere belangen spelen in dit proces. Second opinion rapport – TU Delft Het is goed te lezen dat de TU Delft de planwijziging naar ‘Leenhouts B (groutpalen)’ als positief ervaart, en voordelen ziet ten opzichte van het referentie Pagina 1 van 3

ontwerp (Geogrid). Deze aanpassing heeft geleid tot een onderzoek naar behoud van de bomen (bij Geogrid methode konden ze niet behouden blijven). Voor de kadedelen I, II, III en V ziet de TU Delft de groutpalen dan ook als een gepaste uitvoeringswijze. Alleen voor kadedeel IV (zuidzijde, opgebouwd in 1949 in gewapend beton) zijn zij niet overtuigd van de noodzaak en vragen nader onderzoek. Wanneer er in dit deel toch werkzaamheden uitgevoerd moeten worden is het advies te zoeken naar een andere uitvoeringsmethode.

Onze referentie

Hiernaast adviseert de TU Delft te onderzoeken of de bomen aan de zuidzijde van de haven (kadedeel III en IV) behouden kunnen blijven. Vanuit zorgen voor de fundering van de woningen wordt er geadviseerd extra pijlbuizen te plaatsen en een geohydrologisch en/of bemalingsadvies op te stellen. Hiernaast wordt geadviseerd de keuze voor een drainagesysteem achter de kademuren te herzien. Inhoudelijk gaan wij niet op deze adviezen in. Wij zullen alleen ingaan op de gevolgen van de keuzes voor het monument. Behoud rij bomen aan de zuidzijde Volgens de rapportage van de TU Delft kunnen bij kadedeel III de bomen behouden worden wanneer er gekozen wordt voor een alternatieve uitvoering. Voor kadedeel IV is behoud van bomen ook mogelijk wanneer er geen herstel noodzakelijk blijkt of een andere methode gekozen wordt. Bij kadedeel III zou er, door het in secties aanbrengen van buispalen, een mogelijkheid zijn om de bomen te behouden. Wel wordt in de rapportage de kanttekening gemaakt dat er constructieve aanpassingen nodig zijn. Er is nog geen uitwerking van deze constructieve aanpassingen. Dit zal in het projectteam moeten worden uitgevoerd. Belangrijk is hier te beoordelen of de gekozen diameter en het aantal palen nog voldoet. Het verhogen van het aantal palen of het vergroten van de diameter van de paal kan leiden tot een te grote aantasting van het rijksmonument.

Hiernaast wijzen wij u ook graag op het kennisadvies omtrent de bomenkap. Hierin is uitgewerkt dat het vanuit cultuurhistorische waarden belangrijk is de bomenrijen als gehele aanleg te bekijken. Niet per individuele boom of kadedeel. De haven was tot en met de 17e eeuw kaal van bomen. Pas na verplaatsing van de havenfunctie naar de ‘nieuwe haven’ werd dit deel van Zierikzee verfraaid. Kenmerkend voor deze aanplant is een rijvormige aanplant met bomen van gelijke vorm en hoogte. Wanneer slechts een deel van één zijde gekapt wordt raakt het historische beeld nog verder aangetast. SRR subsidie In maart 2020 is er subsidie verleend voor restauratie van de kademuren. De beschikking beschrijft een aantal verplichtingen en is voorzien van een deadline. Volgens de beschikking dienen de werkzaamheden uiterlijk 31 december 2022 gereed te zijn. Zoals eerder aangegeven is uitstel mogelijk op basis van een goede aanleiding. Een vertraging door bezwaren in het vergunningstraject is een gegronde reden voor uitstel. Wel dient er een formeel verzoek te worden ingediend via subsidies@cultureelerfgoed.nl, o.v.v. het zaaknummer. In dit verzoek moet ook een verwachte nieuwe einddatum genoemd worden.

Pagina 2 van 3

Voor de volledigheid vermeld ik ook graag dat er nog een formele planwijziging moet worden aangevraagd, nadat helder is hoe de werkzaamheden zullen worden uitgevoerd. De subsidie is aangevraagd met als werkmethodiek Geogrid en als zodanig beoordeeld. Na beschikking van de subsidie zijn wij inhoudelijk betrokken geweest bij het bouwteam. In principe zijn zien wij als de wijziging van Geogrid naar groutpalen als een verbetering van het plan. Dit dient wel in een formele wijziging nog vast worden gelegd, zodat wij het nieuwe plan kunnen toetsen aan de leidraad subsidiabele kosten.

Onze referentie

Aanvullend zouden we voor de project voortgang de volgende overweging willen meegeven. Wanneer het advies van de TU Delft gevolgd wordt (betreft het plaatsen van de peilbuizen en het geohydrologisch onderzoek) adviseren we de opdrachtformulering goed te doordenken en eventueel met TU Delft vooraf door te spreken. Hieraan kan, wanneer gewenst, onze specialist waterbouwkundige constructies ook bijdragen. Belangrijk is inzichtelijk te maken waar en wat te meten, om het risico op de noodzaak van aanvullende onderzoeken te beperken. Monitoring kademuren Het is van belang dat -in afwachting van verder onderzoek- het rijksmonument goed gemonitord wordt en eventueel verder verval in kaart gebracht wordt, waarbij veiligheid in het oog wordt gehouden. Ik hoop hiermee aan uw vraag te hebben voldaan. Mochten er nog vragen zijn naar aanleiding van deze aanbevelingen dan verneem ik dit graag.

Met vriendelijke groet, J. (Janneke) Hille, MSc Adviseur Bouwkunde Zeeland en Zuid-Hollandse eilanden Adviseur Architectuurhistorie Goeree Overflakkee

Pagina 3 van 3