RVS Realiseren van een Zeeuws recreatief zandfonds

Raadsvoorstel Urgentie

Onderwerp Zaaknummer Datum Openbaarheid Afdeling Portefeuillehouder Opdrachtgever

Hoog, Pas nadat dit voorstel is aangenomen door de raad, en ook de gemeente Noord-Beveland stemt in met de vorming van een recreatief zandfonds kunnen de voorbereidingen weer opgepakt worden. Dan kan daarna het uitvoeringsprogramma van het zandfonds opgesteld worden en kunnen de eerste recreatieve zandsuppleties zo snel mogelijk plaatsvinden. Jaarlijks zijn er wel in Zeeland plaatsen waar een recreatieve suppletie erg gewenst is/ noodzakelijk is. Hoe eerder de voorbereidingen opgepakt worden, des te eerder kan een dergelijke suppletie plaatsvinden. Realiseren van een Zeeuws recreatief zandfonds 436414 11 mei 2021 Externe communicatie Ruimte en Milieu (RenM) P. Schot Afdelingshoofd RenM

Voorstel 1. 2. 3.

In te stemmen met de vorming van een Zeeuws recreatief zandfonds Hier jaarlijks geldmiddelen voor beschikbaar stellen. Dit meenemen bij het opstellen van de meerjarenbegroting voor 2022-2026

Inleiding Al enige tijd wordt door de Zeeuwse kustgemeenten (Sluis, Vlissingen, Veere, Noord-Beveland en Schouwen-Duiveland) gesproken over het realiseren van een Zeeuws-breed recreatief zandfonds. Inmiddels hebben de gemeenteraden van Sluis, Vlissingen en Veere besloten om deel te nemen en geldmiddelen beschikbaar te stellen. De gemeenteraad van Schouwen-Duiveland heeft zich nog niet uitgesproken over deelname en bijdragen. Evenals Noord-Beveland. Met dit zandfonds kunnen de recreatieve stranden periodiek worden voorzien van een extra strandsuppletie waardoor er voldoende droogstrand blijft behouden. Rijkswaterstaat suppleert alleen om de waterveiligheid te borgen. Daarbij wordt niet gekeken naar de hoeveelheid droogstrand. Voor de recreant is voldoende droogstrand wel van belang. In onze gemeente ontstaan er, als we niet suppleren, af en toe problemen op de volgende stranden (van noord naar zuid): Noorderstrand, Renesse, Westenschouwen en aanzet met de Oosterscheldekering. Daarnaast slaat het strand op de Brouwersdam af omdat het niet structureel voorzien wordt van een strandsuppletie (de dam zelf zorgt voor de waterveiligheid). Ook zijn er openbare veiligheidsproblemen op het strand bij Renesse waar de Verklikkerplaat vastgroeit aan het Verklikkerstrand bij opkomend water kan dit zorgen voor een verraderlijke situatie.

Het zandfonds kan bijdragen aan de oplossing van deze knelpunten. Beoogd resultaat In te stemmen met de vorming van een recreatief zandfonds door in te stemmen met de aanpak en de financiële middelen beschikbaar stellen zodat er ook op Schouwen-Duiveland een voldoende breed en droog strand beschikbaar blijft voor recreatief gebruik. Argumenten Het strand is een belangrijk economisch recreatieproduct voor Zeeland en Schouwen-Duiveland. Door getijwerking en stormen vindt er structureel zandverplaatsingen plaats. In sommige gevallen verdwijnt er meer zand dan dat er aangroeit en worden de stranden kleiner en in sommige gevallen groeit de kust juist aan. Als er door de afname van het zand een waterveiligheidsprobleem dreigt te ontstaan, zal Rijkswaterstaat dit strand weer aanvullen met een strandsuppletie. Rijkswaterstaat is namelijk verantwoordelijk voor de Kustlijnzorg als het gaat om waterveiligheid. Voor andere belangen bijvoorbeeld de recreatie heeft men geen uitvoeringsbudget. Als er enkel door de afname van het strand nauwelijks droogstrand resteert, maar er voldoende zand resteert om de waterveiligheid te kunnen borgen, doet Rijkswaterstaat niets. Voor de recreant ontstaat er een vervelende situatie omdat zijn strandhuisje met

Pagina 1 van 3

hoogwater in het water komt te staan en er blijft te weinig ruimte voor de recreant over om met vloed een droog plaatsje te vinden om te verblijven. In de Zeeuwse Kustvisie is afgesproken om de mogelijkheid voor een aanvullende financieringsstroom te onderzoeken voor het recreatief suppleren van het strand. Uit dit fonds kunnen vervolgens de suppleties betaald worden. Tussen de Zeeuwse kustgemeenten is gesproken over de realisatie van een zogenaamd regionaal zandfonds. De voordelen van een gezamenlijk Zeeuws recreatief zandfonds zijn: 1. Er is eerder voldoende budget voor een recreatieve zandsuppletie omdat inkomsten van meerdere gemeenten en eventueel andere partijen (bijvoorbeeld provincie Zeeland, Ministerie van Economische Zaken en klimaat) afkomstig zijn. 2. Voor de gemeenten ontstaat een gelijkmatig uitgavepatroon. Men hoeft in het jaar dat er een suppletie moet plaatsvinden geen groot bedrag beschikbaar te stellen. Dit bedrag dat nodig is voor de suppleties kan in meerdere jaren opgebouwd worden. 3. Richting Den Haag kunnen we de ernst en de omvang van het afslaan van de stranden in beeld brengen en laten zien dat deze ernst ons noodzaakt om zelf strandsuppleties te betalen terwijl dit geen gemeentelijke taak is. Wellicht dat hiervoor dan toch staatssteun gegeven gaat worden. 4. Andere partijen kunnen makkelijker bijdragen en het initiatief ondersteunen.

Als iedere gemeente apart zijn financiering voor de suppletie moet zoeken, moet een derde partij bij iedere gemeente apart bijdragen. Deze partij weet dan niet wat de totale consequentie dan zal zijn. Daardoor wordt de kans kleiner dat een derde gaat bijdragen. Nu er één zandfonds is voor alle Zeeuwse gemeenten, is een bijdrage aan het fonds direct een bijdrage voor iedere gemeente en zijn voor de derde partij de financiële consequenties direct helder. 5. Rijkswaterstaat wil als deskundige partij eerder meewerken aan de voorbereiding en uitvoering van een dergelijk gezamenlijk uitvoeringsprogramma. Voor iedere gemeente apart gaat men het niet doen, omdat dit veel te veel tijd kost voor iets wat niet tot hun taak behoort.. 6. Er kan makkelijker gereageerd/geanticipeerd worden op eventuele meer- of minderkosten van een suppletie. Deze kosten zijn vooraf lastig in te schatten en daardoor moeilijk mee te nemen bij het opstellen van de meerjarenbegrotingen. De hoeveelheid te suppleren zand wordt zo laat mogelijk bepaald. Op deze manier gaat men uit van de meest actuele situatie en ontstaat er een reëel beeld van de zandbehoefte. Dan wordt pas duidelijk wat de kosten van de suppletie gaan worden. Eventuele meer- of minderkosten van de eerdere raming kunnen dan gecompenseerd worden binnen het budget van het fonds.

Voor de voortgang van de plannen om een zandfonds te vormen is het belangrijk te weten of alle Zeeuwse kustgemeenten hier aan mee wil werken. De kracht van het initiatief bestaat er namelijk uit dat het een Zeeuwsbreed gedragen plan is. Dat maakt veel meer indruk dan dat er 'slechts' een aantal Zeeuwse kustgemeenten dit zandfonds willen vormen. Ook bijdragen van de provincie aan dit zandfonds komen dan onder druk te staan. De kans is dan ook groot dat het initiatief van een zandfonds helemaal niet van de grond zal komen. Van belang is om op korte termijn te weten hoe het college en de raad staan tegenover de realisatie van een recreatief zandfonds en of ze daar financiële middelen voor beschikbaar willen stellen. Inmiddels hebben de gemeenten Sluis, Vlissingen en Veere al hiermee ingestemd en is het wachten nog op de gemeenten NoordBeveland en Schouwen-Duiveland. Rijkswaterstaat heeft aangegeven mee te willen werken aan een verdere uitwerking van het recreatief suppleren als een zandfonds daadwerkelijk gevormd wordt. En de medewerking van Rijkswaterstaat is belangrijk. Zij bezitten de kennis en de ervaring hoe een suppletie uitgevoerd moet worden en wat daar allemaal nog voor geregeld moet worden.

Indien u besluit om aan het zandfonds deel te nemen en hier jaarlijks geldmiddelen voor beschikbaar te stellen dan kunnen we dit de andere Zeeuwse kustgemeenten meedelen en is er weer een belangrijke stap gezet om te komen tot een gezamenlijk recreatief zandfonds. Kanttekeningen 1.

2.

3.

Suppleties van het Kustlijnzorgprogramma van Rijkswaterstaat om de waterveiligheid te borgen, vallen onder regulier beheer. Hier is geen aparte natuurwetvergunning nodig. Suppleties vanuit recreatief belang vallen niet onder zo’n beheerprogramma. Daarvoor zal dus een uitgebreid vergunningentraject doorlopen moeten worden. Dat kan dus extra beperkingen/voorwaarden opleveren. In overleg met de vergunningverlener zal de urgentie helder gemaakt moeten worden en gezamenlijk met hen bekeken moeten worden wat er mogelijk is. Ook de recreatieve suppleties zullen, evenals de suppleties uit het uitvoeringsprogramma van kustlijnzorg, programmatisch uitgevoerd moeten worden. De voorbereidingen van een suppletie neemt de nodige tijd in beslag. Het zal daarom heel lastig zijn om buiten dit programma om een extra suppletie te organiseren. Het zal lastig zijn om plotselinge problemen op deze manier op te lossen. Het zandfonds is (voorlopig) structureel nodig voor het aanvoeren van extra zand op de stranden, als noodzakelijke aanvulling op suppleties van het Rijk voor onderhoud van de Basiskustlijn. Op termijn Pagina 2 van 3

kan de structurele basis voor het fonds wegvallen als het Rijk deze taak toch op zich gaat nemen. Onderdeel van onze strategie is de Waterwet en Deltaprogramma aangepast te krijgen, waardoor zandsuppleties plaats gaan vinden in het kader van kustveiligheid én regionale recreatieve belangen. Het is nu dus nog niet duidelijk hoe lang dit zandfonds in stand blijft. Financiën Begroting Begrotingswijziging Eenmalige lasten Structurele lasten Eenmalige baten Structurele baten Dekking

Niet binnen begroting Nee

integrale afweging begroting 2025

Als uitgangspunt geldt dat het budget dat iedere gemeente inlegt in 10 jaar, ook geïnvesteerd gaat worden in die gemeente binnen die termijn. Dit budget wordt niet besteed om invulling te geven aan de wettelijke taak van Rijkswaterstaat om periodiek te suppleren voor de waterveiligheid. Via dit voorstel vragen we u om in te stemmen met de vorming van het zandfonds en of u bereid bent via de begroting structurele middelen beschikbaar te stellen voor de voeding van het fonds. De hoogte van de bijdrage per gemeente wordt bepaald aan de hand van het belang van de recreatie in die gemeente. Voor onze gemeente zou dat neerkomen op een structureel bedrag van ruim € 300.000. Of we dit bedrag volledig vrij kunnen maken in onze begroting is afhankelijk van de beschikbare budgettaire ruimte en de afweging ten opzichte van andere prioriteiten die spelen binnen onze gemeente. We maken deze afweging pas bij de behandeling van de begroting 2022-2025 in november. In de kadernota nemen we het zandfonds mee als ontwikkeling die speelt. Voor de totstandkoming van het zandfonds is de volgende formule bedacht: het aantal toeristenbelasting betalende toeristen wordt vermenigvuldigt met 7 eurocent. Totaal wordt het zandfonds dan door de Zeeuwse gemeenten gevoed met € 1.000.000 per jaar. De gemeente kan de bijdrage dus opbrengen door de toeristenbelasting met die 7 eurocent te verhogen.

De gemeente kan er ook voor kiezen om de bijdrage op een andere wijze te betalen. Wij betrekken de hoogte van het beschikbaar te stellen bedrag en de dekking hiervan bij de integrale afweging begroting 2022-2025. Vanuit dit advies zelf volgt dus nog geen begrotingswijziging. Communicatie Het realiseren van een zandfonds is een gezamenlijk project van de kustgemeenten. Ook de communicatie hierover zal zoveel mogelijk gezamenlijk moeten worden opgepakt. Gemeente Veere als trekker neemt hierin de lead. Uitvoering Nadat de gemeenteraden van Schouwen-Duiveland en Noord-Beveland positief hebben besloten kan een vervolg gegeven worden aan de realisering van het gezamenlijke zandfonds en het meerjarenprogramma van de recreatieve zandsuppleties.

Burgemeester en wethouders van Schouwen-Duiveland, M.K. van den Heuvel

J.Chr. van der Hoek MBA

Secretaris

Burgemeester

Pagina 3 van 3