RVS projectsubsidie Zeeland bijlage 2

CONTOURENPLAN VREDE VAN PARIJS/ZEELAND 700 Middelburg juli 2020

Koninklijk Zeeuwsch Genootschap der Wetenschappen, Werkgroep Cultuurhistorie University College Roosevelt

1

1. 700 jaar Verdrag van Parijs/Zeeland 700 jaar In 2023 viert de provincie Zeeland haar 700-jarig bestaan als bestuurlijke eenheid, eerst een graafschap en later een provincie. De gebeurtenis die de geboorte van de provincie markeert is de Vrede van Parijs gesloten tussen de Vlaamse en Hollandse graven op 6 maart 1323. De Franse koning trad op als vredestichter. Deze gebeurtenis, inclusief haar lange voorgeschiedenis, was van groot internationaal, geopolitiek belang en had grote invloed op de latere staatsvormingsprocessen onder de Bourgondiërs en de Habsburgers. Maar ook op de latere splitsing, hereniging en weer opdeling van Nederland en België. De Vrede van Parijs leidde tot een belangrijke geopolitieke ordening van de hele transnationale Schelderegio die nog altijd doorwerkt en door allerlei recente ontwikkelingen ook opnieuw tot nadenken stemt. De viering van dit jubileum is daarom een feest dat de grenzen van de provincie- en de landsgrenzen ruimschoots overschrijdt. Ook de geschiedenis van landen als Frankrijk, Duitsland, Engeland en zelfs Italië is in meer of mindere mate beïnvloed door de gevolgen van de Vrede van Parijs.

Vanuit België gezien markeert de Vrede van Parijs ook de vorming van de grenzen van Rijks-Vlaanderen, een gebied in het Duitse De Europese geopolitiek omstreeks 1323 Rijk maar in handen van de Vlaamse graven, gelegen tussen de graafschappen Henegouwen, Brabant, Zeeland en Vlaanderen. Recente ontwikkelingen maken een historisch perspectief op de Schelderegio als geheel ook bijzonder relevant. Denk bijvoorbeeld aan de vorming van het transnationale havenbedrijf de North Sea Ports, de bouw van de nieuwe zeesluizen bij Terneuzen en de vorming van de nieuwe ScheldeSeine verbinding die de regio hechter met Parijs verbindt. Door deze ontwikkelingen krijgt de Schelderegio een nieuw zwaartepunt, wat allerlei gevolgen heeft voor de positie van Zeeland.

2. Waarom vieren? Een eeuwfeest is het altijd waard om te worden gevierd, zeker ook voor Zeeland en de Schelderegio die, verdeeld over twee staten, toch wat minder in de nationale en internationale belangstelling staan. Een feest en de daaruit voortkomende activiteiten dragen bij aan een bredere en diepere kennis over de geschiedenis van de plek waar mensen wonen en werken en aan een groter historisch en geopolitiek besef. Geschiedenis laat zien hoe zaken door de tijd heen veranderen en dat eigenlijk niets vast ligt. Kennis ervan draagt bij aan de trots van de inwoners van Zeeland op hun provincie en cultuur en van inwoners van de hele Schelderegio op hun historische en culturele verbondenheid. De herdenking van de Vrede van Parijs van 1323, Zeeland 700 en de vastlegging van de grenzen van Rijks-Vlaanderen (het gedeelte van het graafschap Vlaanderen dat zich binnen de grenzen van het Heilige Roomse Rijk bevond en door de Vlaamse graven in leen werd gehouden van de Duitse keizer) biedt de mogelijkheid om op verschillende manieren en voor uiteenlopende doelgroepen in alle betrokken landen het bijzondere verhaal van de Schelderegio (het gebied langs de loop en monding van de Schelde) te vertellen en (vanuit de provincie gezien) Zeeland (en natuurlijk ook de andere regio’s) daarin te positioneren.

Evenementen zorgen voor nieuwe bezoekers die kennis maken met de provincie en de regio en daardoor bijdragen aan de economie. Zowel de eigen inwoners als bezoekers kunnen door het project en de evenementen bijdragen aan de vorming van een positiever perspectief op Zeeland en zijn bredere omgeving rond de Schelde. Tegelijk biedt de herdenking een kapstok om de bevolking in de hele regio kennis bij te brengen over de relatie tussen de geschiedenis van hun streek en de bredere omgeving. 2

De viering van een eeuwfeest, waarbij het geopolitieke belang van Zeeland en de Schelderegio in de Nederlandse en Europese geschiedenis, maar ook in de huidige politieke, culturele, economische en technisch-innovatieve werkelijkheid zal worden gemarkeerd, kan substantieel bijdragen aan het imago van de provincie en de transnationale regio waarin zij gelegen is. Met het vertellen van verhalen over geschiedenis, cultuur en cultureel erfgoed wordt een belangrijke dimensie toegevoegd aan het economische verhaal over Zeeland. Die dimensie kan bijdragen aan het beter strategisch nadenken over de toekomst, gericht op de langere termijn. De bedoeling is om dit belang van historisch inzicht bij de viering van 700 jaar Verdrag van Parijs/Zeeland700 en Rijks-Vlaanderen zeer nadrukkelijk mee te wegen. Vanzelfsprekend is de connectie met Vlaanderen van groot belang.

3. Plan viering Zeeland 700: uitgangspunten en contouren Algemeen o

o o o

Het programma zelf wordt zeer gevarieerd en geeft ruimte aan lezingen en publicaties, muziek, toneel, dans, interviews, films, sociale mediacampagnes en culinaire activiteiten, soms met een wedstrijdelement. De bedoeling is de bevolking in de betrokken regio’s nauw bij de viering te betrekken. Dat geldt ook voor de verdeling over alle leeftijdsgroepen, met ruime aandacht voor de deelname van de jeugd. Er wordt gewerkt aan een reeks publicaties in traditionele en niet-traditionele vorm, waaronder wetenschappelijke publicaties en publicaties gericht op een groter publiek

Website en community o

In het verlengde van het onderzoek, maar tegelijkertijd als brug naar het publiek c.q. doelgroepen wordt de website het digitale trefpunt van dit project. Hier komen kennis, activiteiten, programma samen. Met blogs, facebook, instagram, snapchat, youtube, vimeo en andere sociale media kunnen boodschappen de wereld in gebracht worden en verhalen verteld en vastgelegd.

Wetenschappelijke onderbouwing o

o

De inhoudelijke aspecten van de viering moeten worden ontwikkeld in een wetenschappelijk onderzoek dat moet leiden tot een boek/publicatie. In Fragment uit de Rijmkroniek van Melis Stoke samenwerking met de Reygersberch Stichting wordt gewerkt aan de financiering van een onderzoeksproject dat moet leiden tot dit boek bij voorkeur in de vorm van een proefschrift; een oud-UCRstudent die nu over de Vrede van Parijs een masterthesis schrijft aan de University of Edinburgh is beoogd onderzoeker, zie project- en boekvoorstel) Naast het genoemde onderzoek wordt er een online collegereeks georganiseerd rond de verschillende onderwerpen waarin UCR, maar ook andere universiteiten een rol kunnen spelen. Deze online colleges gaan in op: - De Schelderegio in de Late Middeleeuwen (bij voorkeur Vlaamse historici en archeologen, Adrie de Kraker voor Zeeuws-Vlaanderen) - De vorming van het Graafschap Zeeland (Arjan van Dixhoorn en onderzoeker Jurian Bazen) - De vrede van Parijs 1323 en haar gevolgen (idem) 3

-

-

Materiële resten die herinneren aan deze periode (denk bijvoorbeeld aan de stadspoorten van Zierikzee, de Koorkerk en Lange Jan in Middelburg, door architectuurhistorici) De neerslag van de gebeurtenissen in literatuur in heel Europa (neerlandici, deskundigen van kronieken, etc.) De herinnering aan de gebeurtenissen in latere tijden (de processies en gedichten van Zierikzee, het fresco te Genua)

Contouren van het activiteitenplan o

o

o

Er wordt van 2020 tot 2023 een reeks symposia georganiseerd die aandacht geven aan de historische context en de langetermijngevolgen van de Vrede en aan de huidige geopolitieke organisatie van de Schelderegio. Essentieel is dat er een koppeling is met de actualiteit van Zeeland en de Schelderegio, al was het maar om te laten zien dat regio’s en geschiedenis altijd dynamisch zijn en gebieden die politiek verdeeld zijn maar aan elkaar grenzen vaak toch een continue gedeelde ‘ondergrondse’ geschiedenis kennen. Er worden in 2021 en 2022 excursies naar relevante plekken in de regio’s die verbonden zijn aan de Vrede van Parijs georganiseerd. Dit varieert van de Schelderegio zelf tot Genua (een excursie naar Genua is al in voorbereiding in samenwerking met een UCR-student). Culturele contouren van het programma: - Naast de eerder genoemde symposia, masterclasses (zie eerder) en excursies zouden er in 2023 een of meerdere spraakmakende historische tentoonstellingen georganiseerd moeten worden. - Daarnaast is ook een herdenking van de Vrede van Parijs met internationale gasten van groot belang. Voor diverse doelgroepen en met tal van culturele organisaties moet nagedacht worden over een originele invulling van activiteiten rond bijvoorbeeld 6 maart 2023. - In Zierikzee een toneelspel over de Slag om Zierikzee die een cruciale rol speelde.

- Een hedendaagse invulling van de kroniek van Melis Stoke, een ZeeuwsHollandse kroniekschrijver die rond 1300 actief was en mogelijk ooggetuige was bij de Slag om Zierikzee. -

4. Locaties: lieux de mémoire o

o

o o

o

Middelburg (o.a. het graf van vijf leden van de Hollandse gravenfamilie, onder wie Roomskoning Willem II, zijn vrouw en broer) in de Koorkerk; de Abdij als belangrijk bestuurscentrum Zierikzee en in het bijzonder de stadspoorten (de slag bij Zierikzee tussen Holland/Frankrijk en Vlaanderen in augustus 1304), en de poorterboeken in het archief (de oudste van Nederland, beginnend in 1302) Genua (fresco in paleis van de Grimaldi’s) Parijs (de vrede van 1323), al is de exacte locatie van de vredessluiting (nog) niet bekend, zeer waarschijnlijk was dat niet in Parijs zelf Verschillende plaatsen in Zeeuws-Vlaanderen en Vlaanderen (vooral de Vier Ambachten, het Land van Waas, het Land van Aalst en het Land van Geraardsbergen).

4

Middelburg, Koorkerk

5. Doelgroepen -

-

Het Zeeuwse publiek in het algemeen, belangrijke Zeeuwse economische, politieke, culturele en educatieve instituties in het bijzonder, zowel oud als jong. De bevolking en institutionele partners in de hele Schelderegio van Zeeland, Brabant, Antwerpen, Oost- en West-Vlaanderen tot Henegouwen (en dus van Zuid-Nederland tot Noord-Frankrijk, langs de loop van de Schelde). Het Nederlandse publiek in het algemeen en landelijke en Europese overheden en instituties Het landelijke en Europese bedrijfsleven Het publiek in de overige betrokken landen: België, Frankrijk, Duitsland, Engeland, Italië De nationale en internationale wetenschap, in het bijzonder de historische en cultuurwetenschappen, maar voor reflectie over de relevantie voor de huidige geopolitieke positie van de Schelderegio bijvoorbeeld ook geografie, sociologie, politicologie, economie, en communicatiewetenschappen

6. Een samenwerkingsproject De medewerking van een groot aantal partners is van belang voor het welslagen van het project 700 jaar Verdrag van Parijs/Zeeland700 voor wat betreft (a) het creëren van draagvlak bij stakeholders, (b) de organisatie, (c) het deelnemen aan de activiteiten, (d) de communicatie en (e) de financiën. a) Het creëren van draagvlak bij de stakeholders (die in paragraaf 6 worden benoemd) is belangrijk voor het verwerven van aanvullende fondsen en voor het eventuele participeren van de stakeholders in de organisatie en de activiteiten. b) De projectgroep en de groep van stakeholders wordt breed samengesteld. Daardoor kunnen ook de communicatiekanalen van deze partijen worden ingezet voor de berichtgeving naar het beoogde publiek (in Zeeland, de Schelderegio, omliggende landen/regio’s). Deze complexe omgeving vereist een strakke coördinatie op een manier vergelijkbaar met de herdenking van de Slag om de Schelde, we zijn daartoe in overleg met de Provincie Zeeland voor infrastructurele ondersteuning. c) Voor de financiering van het project wordt gekeken naar een groot aantal partners, inclusief de Provincie Zeeland en bedrijven en fondsen in de regio, en zo mogelijk ook een Vlaams overheidsniveau (waarvoor het overleg inmiddels is opgestart). De hoogte van de projectbegroting wordt in de loop van 2020 vastgesteld door de projectgroep (zie verder paragraaf 7).

7. Projectgroep: samenstelling (voorstel) De projectgroep zal worden samengesteld met deelnemers vanuit de verschillende direct-betrokken stakeholders -

Zeeuws Genootschap (KZGW/WCH) (initiatiefnemer) University College Roosevelt (UCR) (initiatiefnemer) Provincie Zeeland (toegezegd) Provinciaal archeoloog (toegezegd) Reygersberch Stichting (mede-initiatiefnemer) Vlaamse overheid (gesprek in gang gezet, er is interesse) Lokale en regionale overheden in het Scheldegebied Belgische universiteiten (vooral Gent, er is voorlopig contact, mogelijk Mons in Henegouwen en/of Valenciennes in Frans-Henegouwen) Culturele instituties in de regio zoals archieven, archeologische depots, en musea Overig nader uit te werken

5

De projectorganisatie wordt op termijn onderverdeeld naar verschillende deelprojecten: ▪ ▪ ▪ ▪

Jeugd en onderwijs Wetenschap Events, waaronder een ceremoniële viering Ontwikkelen verhaallijnen voor online en andere platforms en voor erfgoedorganisaties

8. Stakeholders Hieronder worden verstaan: personen of organisaties die vanuit een specifiek belang bij Zeeland700 betrokken worden. Stakeholders worden actief benaderd maar kunnen zich ook zelf aanmelden. De projectgroep zal daartoe vanaf eind 2020 en 2021 informatiebijeenkomsten organiseren in Zeeland en zo mogelijk andere plaatsen in de Schelderegio. -

KZGW/WCH Commissie Jeugd van het KZGW University College Roosevelt Hogeschool Zeeland Provincie Zeeland Cultuurkwadraat Unesco Geopark Schelde Delta in voorbereiding Belgische overheden (mogelijk ook Wallonië, wegens de rol van Henegouwen) Lokale en regionale overheden in de regio Bevolking van Zeeland en de Schelderegio (publieksparticipatie) Het primair, voortgezet, beroeps- en hoger onderwijs in de betrokken regio’s Archieven, musea, archeologische depots, erfgoedcentra ZB| Planbureau en Bibliotheek van Zeeland Erfgoed Zeeland Reygersberch Stichting Stichting Historisch Onderzoek Zeeland Universiteiten in de regio Lokale en regionale historische kringen Fondsen in de regio De Franse koning Karel IV de Schone, bemiddelaar Belangrijke commerciële sponsoren bij de Vrede van Parijs. Bron: Bibliothèque Nationale de France Ambassades België, Frankrijk, Duitsland, Monaco, Italië Genua / Monaco: de Grimaldi’s North Sea Ports, Waterschappen Haven van Antwerpen Orde van den Prince en andere socio-culturele organisaties

9. Historische achtergrond Het Verdrag van Parijs: de geopolitieke organisatie van de Schelderegio en de stichting van het graafschap Zeeland in 1323 Zeeland was omstreeks het jaar 1000 een nog nauwelijks ontgonnen gewest tussen Vlaanderen, Brabant en Holland. Tegelijkertijd vormde het gebied samen met het Land van Waas, het Land van Aalst (beide Vlaams maar betwist met Henegouwen) en het Land van Geraardsbergen (Henegouwen, maar betwist door Vlaanderen) de grens tussen de soevereine rijken Duitsland en Frankrijk. Met de ontginning van het gebied, de inpolderingen, de stichting van kloosters en steden, werd het gewest steeds meer een bron van inkomsten voor lokale elites en hun heren en daarmee van conflicten.

6

Boudewijn IV van Vlaanderen (‘Boudewijn met de baard’, ca. 980-1035) kreeg in 1012 van de Duitse keizer Hendrik II, Zeeland Bewestenschelde en de huidige Vier Ambachten in Oost-Zeeuws-Vlaanderen in leen. Niet eigentijdse afbeelding in de Gravenkapel te Kortrijk.

In dit voormalige woeste land waren ook lokale belangen ontstaan van adellijke families, vroege stedelijke nederzettingen en kloosters, die zich afwisselend met de Vlaamse en de Hollandse graaf verbonden. Deze coalitievorming stimuleerde de oorlogen om Zeeland. De hele Schelderegio was daardoor een nog niet scherp afgebakende grensgebied dat door het handelen van al deze partijen steeds meer eigen rechtsgebieden ging vormen wat uiteindelijk voor Zeeland leidde tot de stichting van een eigen graafschap. In 1012 kreeg de Vlaamse graaf Boudewijn IV van de Duitse keizer Hendrik II Zeeland Bewestenschelde (Walcheren en de Bevelanden) en de Vier Ambachten (nu in Oost-ZeeuwsVlaanderen en Oost-Vlaanderen) in leen. In 1076 werd de Hollandse graaf met het leen van Zeeland Bewestenschelde ‘beleend’ door de Vlaamse graaf. In 1107 werd in het Verdrag van Brugge bepaald dat Zeeland Bewestenschelde door zowel de graven van Holland als die van Vlaanderen zou worden geregeerd. Vandaar dat Middelburg zijn stadsrechten in 1217 ontving van zowel de Vlaamse gravin als de Hollandse graaf. Op 24 september 1256 werd deze samenwerking (het zgn. condominium) beëindigd door arbitrage van de Franse koning Louis IX. De Hollandse graaf moest opnieuw leenhulde afleggen aan de Vlaamse graaf.

Op 2 oktober van 1256 volgde evenwel het Verdrag van Brussel, nu door bemiddeling van de hertog van Gelre, waarbij Zeeland aan Holland toekwam. De Hollandse graaf was inmiddels ook verkozen tot Rooms-Koning (potentiële opvolger van de Duitse keizer). De Vlaamse graven bleven echter de Hollandse claims betwisten. Drie jaar na het uitsterven van het Hollandse gravenhuis in 1299 leidde dat tot de grote oorlog om Zeeland. Na een reeks Vlaamse successen vanaf de Guldensporenslag in 1302 eindigde deze oorlog met de Slag bij Zierikzee op 10 en 11 augustus 1304. Een gecombineerde Frans-Hollandse vloot onder leiding van de Genuese edelman Rainer Grimaldi beslechtte die zeeslag in het voordeel van de Hollandse graaf. Een week later versloeg het landleger van de Franse koning de Vlaamse graaf opnieuw in de Slag bij Pevelenberg. Eind dertiende en begin veertiende eeuw ontstond de titel ‘graaf van Zeeland’ die door leden van het Hollandse én het Vlaamse gravenhuis werd gebruikt om het gebied te claimen. Het werd echter steeds duidelijker dat de Hollandse graaf, Willem III, de omstreden eilanden van Zeeland Bewestenschelde niet meer uit handen wilde geven. Willem III stamde af van de Henegouwse graven uit de familie Avesnes die een langlopende familievete hadden met de Vlaamse gravenfamilie Dampierres.

Vanwege deze vete claimde Willem III Rijks-Vlaanderen (de Vier Ambachten, Land van Waas en Land van Aalst) dat werd gecontroleerd door de Vlaamse graven. Op hun beurt claimden de Vlaamse graven het Land van Geraardsbergen, dat door Henegouwen gecontroleerd werd.

7

Kaart ‘Zeeland in 1300’ uit 1921, getekend door A.A. Beekman in zijn Geschiedkundige Atlas van Nederland, Deel III Zeeland (Den Haag, 1921). De vermeldingen ‘Zeeland Bewestenschelde’ en ‘Zeeland Beoostenschelde’ zijn, incusief de accolades, door de samenstellers van deze webpagina toegevoegd. Zijn macht groeide vanwege een slimme huwelijkspolitiek en zijn vermogen om op de juiste momenten de juiste strategische partners te kiezen. Hij huwde in 1305 de zus van de Franse koning en huwelijkte zijn vier dochters uit aan hoge vorsten, onder wie de Duitse keizer en de Engelse koning. Hij koos de kant van de Fransen wanneer deze in oorlog waren met de Vlamingen maar steunde tegelijkertijd de Engelsen in de strijd met Frankrijk zonder dat dit zijn positie wezenlijk aantastte.

Slag bij Zierikzee in 1304. Tekening uit de 14e eeuw uit de Nuova Cronica van Giovanni Villani. Bron: Biblioteca Vaticana. Willem III slaagde erin de controle over Utrecht in handen te krijgen en tevens grote delen van Friesland aan zijn macht te onderwerpen. Bij de Vrede van Parijs in 1323 tussen de graaf van Holland en Henegouwen en de graaf van Vlaanderen wist de eerste definitief de macht over Zeeland Bewestenschelde naar zich toe te trekken en het gebied te verenigen met Beoostenschelde in een nieuw graafschap. In het vredesverdrag werd de titel ‘graaf van Zeeland’ formeel erkend en toegewezen aan de Hollandse graven. Tegelijk echter vielen de Vier Ambachten, het Land van Waas, 8

het Land van Aalst en het Land van Geraardsbergen definitief toe aan de Vlaamse grafelijkheid, en moest Willem III een schadevergoeding betalen voor de verliezen van de Vlaamse vloot in 1304. De grenzen tussen de vijf vorstendommen: Vlaanderen, Brabant, Henegouwen, Zeeland en Holland werden zo min of meer vastgelegd. In de loop van de dertiende eeuw was ook de Brabantse stad Tholen aan Zeeland toegevoegd. Zo kreeg het graafschap in 1323 vorm en begon ook de institutionele ontwikkeling van de autonome Staten van Zeeland waarin de stemhebbende steden, de Ridderschap en de Abt van Middelburg de dienst uitmaakten. Dit betekent dat in 2023 de provincie Zeeland kan herdenken dat 700 jaar geleden het graafschap werd gesticht waaruit in 1814 de huidige provincie inclusief Zeeuws-Vlaanderen voortkwam. Er is alle reden de wordingsgeschiedenis van dit graafschap en de geopolitieke ordening van de hele Schelderegio zowel in geoeconomische als in geopolitieke zin te herdenken. Het oude graafschap Zeeland heeft samen met Holland, na de afzwering van Philips II als graaf in 1581, bovendien een cruciale rol gespeeld in de wereldgeschiedenis. Zeeland had zonder de vorming van het graafschap in 1323 nooit zelfstandig in de wereld actief kunnen worden.

De slag bij Zierikzee en de strijd om Zeeland werden uitgebreid De eerste graaf van Zeeland na de Vrede van vastgelegd in een van de oudste Nederlandstalige kronieken: de Parijs in 1323, Willem de Derde (Henegouwse kroniek van Melis Stoke, maar ook in kronieken elders in Europa huis, 1304 -1337). Bron: M.Z. Boxhorn, Chronijcke van Zeeland. Middelburg, 1644. (Vlaanderen, Henegouwen, Brabant, Frankrijk en Italië). De oorlog gaf het pas-gestichte graafschap Europese faam op het moment dat de Italianen de zeeroute via Gibraltar naar Brugge en de Zwin- en Scheldehavens aan het openen waren. Het is na 700 jaar een mooi moment om die faam en dat geopolitieke en – economische belang van de Schelderegio scherp in de verf te zetten via deze historische erfenis. En dat eens te meer nu de geopolitieke van Zeeland in de regio opnieuw geherdefinieerd wordt door de oprichting van North Sea Ports, de ontpoldering van de Hedwigepolder, de aanleg van de nieuwe zeesluizen bij Terneuzen en de aanleg van het Schelde-Seine-kanaal. 11. Colofon Het project 700 jaar Verdrag van Parijs/Zeeland 700 is een initiatief van de Werkgroep Cultuurhistorie (WCH) van het Koninklijk Zeeuwsch Genootschap der Wetenschappen in samenwerking met de Hurgronje-leerstoel van UCR en de Reygersberch Stichting.

In 2020 wordt het projectplan verder uitgewerkt, wordt een stuurgroep geformeerd en wordt samenwerking gezocht met de besturen van de Provincie Zeeland, de Zeeuwse gemeenten en Vlaamse overheden alsmede met organisaties en bedrijven die aan het project inhoudelijk, organisatorisch of financieel medewerking willen verlenen. Tegelijk worden er contacten gelegd met verschillende partners elders in Europa (nu al bijvoorbeeld met een museum in Genua). Vanuit de WCH is een voorlopige projectgroep samengesteld die bestaat uit: drs. E.G.M. (Elly) Adriaansz, prof. dr. A. (Arjan) van Dixhoorn, drs. P.G. (Peter) van Druenen, dr. G. (Gerard) van Keken. Website: https://zeeland700.nl.

9