RVS Project aquathermie en burgerparticipatie

Raadsvoorstel

Urgentie Onderwerp Zaaknummer Datum Openbaarheid Afdeling Portefeuillehouder Opdrachtgever

Hoog, Project loopt tot 1 juli 2022 Project aquathermie en burgerparticipatie 576175 17 mei 2022 Externe communicatie Ruimte en Milieu (RenM) J.G. Smit D.P.W. Joppe Afdelingshoofd RenM

Voorstel 1. Kennisnemen van de stand van zaken met betrekking tot het project aquathermie en burgerparticipatie, Malta Zierikzee. 2. Kennisnemen van het rapport duurzame warmteopties Malta (rapport Bureau Overmorgen, dd. januari 2022) en vergelijk van aardgasvrije opties en het addendum (Bureau Overmorgen, dd. 11 mei 2022). 3. Kennisnemen van het aangepaste projectplan (dd. 6 mei 2022) en bijlagen in het kader van de aanvraag Nieuwe Warmte Nu (NWN). 4. Kennisnemen van het ondertekenen van de aanvullende projectuitvoeringsovereenkomst met de Stichting Zeeuwse Publieke Belangen ten behoeve van een aanvullende subsidie voor het uitvoeren van een proefboring en de lasten en baten van de aanvullende subsidie met een bedrag van € 84.000,00 in de begroting opnemen en autoriseren.

Inleiding Op 19 mei 2020 (zaaknummer 280164) heeft u ingestemd met het projectplan aquathermie en burgerparticipatie en met het aanvragen van een financiële bijdrage van € 145.500,00 bij de Stichting Zeeuwse Publieke Belangen (SZPB). Dit mede namens de woningbouwcorporatie Zeeuwland en de energie coöperatie Zeeuwind. Op 24 juni (zaaknummer 306815) heeft u ingestemd met het ondertekenen van de samenwerkingsovereenkomst met de energie coöperatie Zeeuwind en de woningbouwcorporatie Zeeuwland en het ondertekenen van de projectuitvoeringsovereenkomst met Stichting Zeeuwse Publieke Belangen. Doelstelling van het project aquathermie en burgerparticipatie is om door middel van een participatief leerproces met diverse partijen (inwoners, ondernemers, woningbouwcorporatie, energiecoöperatie en anderen) de mogelijkheden voor aquathermie en burgerparticipatie te onderzoeken in de wijk Malta in Zierikzee voor wat betreft de: 1. technische mogelijkheden en financieel/economische randvoorwaarden voor een collectief warmtenet op basis van aquathermie; 2. de mogelijkheden voor burgerparticipatie en 3. de bestuurlijk-juridische randvoorwaarden. Stand van zaken project aquathermie en burgerparticipatie Het project aquathermie bestaat uit de vier fasen: 0. Omgevingsscan; 1. Verkenning; 2. Verdieping en 3. Uitwerking. Momenteel bevindt het project zich in de afrondende fase 3. Uitwerking.

De resultaten tot nu toe zijn als volgt. Het adviesbureau If Technology heeft een verkennend onderzoek uitgevoerd naar de technische en financiële mogelijkheden van aquathermie in de wijk Malta (rapport If Technology, dd. 26 januari 2021). Dit onderzoek is verder verdiept en uitgewerkt door If Technology (rapport If Technology, dd. 19 oktober 2021). De rapporten zijn als bijlage bijgevoegd. De conclusies zijn dat een duurzame warmteoplossing met Warmte Koude Opslag met aquathermie en een 40/70 graden warmtenet technisch haalbaar is voor Malta. Wel is er voor wat betreft de financiële haalbaarheid een onrendabele top die gedekt moet worden door middel van subsidies. Ook zijn er nog technische onzekerheden als bijvoorbeeld de capaciteit van de bodem voor energieopslag en de kwaliteit van het oppervlaktewater Kaaskenswater. Uit het rapport blijkt ook dat een warmtenet op basis van aquathermie met name kansrijk is in het deel van de wijk dat bestaat uit de rijtjeswoningen en appartement complexen waarvan een groot deel in bezit is van de woningbouwcorporatie Zeeuwland (cluster 1 - 5). Individuele oplossingen zijn kansrijker bij die delen van de wijk met een gevarieerder woningbestand

Pagina 1 van 4

(vrijstaande woningen of twee onder één kap woningen) van met name particuliere woningeigenaren (cluster 6-8). De verschillende clusters zijn weergegeven in figuur 4 (pagina 6) van het rapport van If Technology (dd. 19 oktober 2021). Met alle partijen is een risico-analyse uitgevoerd. De meeste belangrijke risico's zijn: dekking van de onrendabele top, technische onzekerheden over waterkwaliteit van het Kaaskenswater en de capaciteit van de bodem voor energieopslag en draagvlak in de wijk. De risicoanalyse (rapport If Technology, dd. 9 december 2021) is als bijlage bijgevoegd. Onderzoek alternatieve aardgasvrije opties Malta, Zierikzee Het onderzoek naar aardgasvrije alternatieven voor Malta, Zierikzee is door bureau Overmorgen uitgevoerd in samenspraak met de klankbordgroep wijk die bestaat uit een aantal actieve inwoners, afgevaardigden van Zeeuwland, Zeeuwind en de gemeente Schouwen-Duiveland. In het onderzoek zijn drie aardgasvrije opties: all electric warmtepomp, hybride warmtepomp en een warmtenet op basis van aquathermie met elkaar vergeleken op basis van de volgende criteria: 1. kosten gebruiker; 2. beschikbaarheid; 3. tijdspad; 4. energie gebonden CO2 uitstoot; 5. keuzevrijheid; 6. betrouwbaarheid; 7. technische haalbaarheid en 8. laagdrempeligheid. Zie rapport duurzame warmteopties Malta (Bureau Overmorgen, dd. januari 2022).

Conclusies uit dit onderzoek zijn onder anderen: 1. Een hybride warmteoplossing maakt het mogelijk om op korte termijn een slag te slaan met CO2reductie tegen, in vergelijking met andere opties, beperkte investeringen. 2. Een warmtenet biedt meer zekerheid op (toekomstige) CO2-neutraliteit tegen een beperkt aantal aanpassingen in de woning en een gereguleerd warmtetarief. Een woningcorporatie kan daar met een grotere zekerheid woonlastenneutraliteit waarborgen. In de raadsvergadering van 24 februari heeft de gemeenteraad gevraagd om naast de energie-gebonden CO2-uitstoot ook onderzoek te doen naar de materiaal-gebonden CO2 uitstoot. In een addendum dat is opgesteld door Bureau Overmorgen (dd. 11 mei 2022) is de materiaal-gebonden CO2 uitstoot voor de drie bovengenoemde aardgasvrije opties onderzocht. Conclusie is dat de materiaal-gebonden CO2 uitstoot voor hybride warmtepompen en warmtenet vergelijkbaar zijn. De materiaal-gebonden CO2 uitstoot bij all electric warmtepompen is hoger. Dit omdat hier meer geïsoleerd moet worden. Het addendum is als bijlage bijgevoegd. 3 Aanvraag Nieuwe Warmte Nu (NWN) Om de onrendabele top van een warmtenet te dekken is een onderzoek gedaan naar subsidiemogelijkheden (zie memo Bureau Overmorgen dd. 14 juli 2021). Voor een warmtenet op basis van aquathermie bleek deelname aan het programma Nieuwe Warmte Nu (NWN) kansvol.

Nieuwe Warmte Nu (NWN) is een breed consortium van organisaties die in samenspraak met het ministerie een voorstel voor financiering aan het ontwikkelen zijn voor het Nationaal Groeifonds. Op 19 oktober 2021 (zaaknummer 490229) heeft u ingestemd met het aanmelden van het project als vliegwielproject bij het programma Nieuwe Warmte Nu (NWN) en de financieringsaanvraag bij het Nationaal Groeifonds. In het projectplan was een financieringsaanvraag opgenomen van € 9.496.311 voor een warmtenet voor de hele wijk (cluster 1 - 8). Inmiddels is eind april 2022 bekend geworden dat 1/3 deel van het totaal aangevraagde budget binnen NWN aanvraag is toegekend. Dit betekent dat van de 30 projecten 10 projecten gefinancierd kunnen worden. Nieuwe Warmte Nu heeft aan alle deelnemers aanvullende informatie opgevraagd om een selectie te kunnen maken van de projecten die het snelst kunnen worden gerealiseerd. Naar aanleiding hiervan is het projectplan voor het project aquathermie Malta aangepast. In het aangepaste projectplan wordt ingezet op de clusters 1-5. Dit zijn de meest haalbare clusters voor de aanleg van een warmtenet. Dit omdat zij een hoge dichtheid hebben van aaneengesloten woningen en appartementen. Tevens bevindt het bezit van de woningbouwcorporatie Zeeuwland zich volledig in deze clusters.

Dit zijn ook de clusters waarbij de onrendabele top niet hoger wordt dan € 10.000,00 per woning (een nieuwe vereiste voor NWN). Het aangepaste projectplan (dd. 6 mei 2022) is als bijlage bijgevoegd. In het projectplan wordt nu uitgegaan van een financieringsaanvraag van € 4.742.405,00. Het projectplan moet voor 16 mei worden ingediend. Projecten die niet voor de eerste tranche worden geselecteerd komen op de reservelijst. Het Rijk is op dit moment bezig met instrumentarium op te stellen voor de financiering van de onrendabele top van warmtenetten waardoor, mocht de NWN financiering niet doorgaan, hier ook kansen komen voor de financiering van de onrendabele top van warmtenetten. 4 Aanvullende projectuitvoeringsovereenkomst met Stichting Zeeuwse Publieke Belangen ten behoeve van een proefboring. In het projectplan aquathermie en burgerparticipatie is een budget opgenomen van € 26.000,00 voor een proefboring. If Technology heeft een verkenning gedaan naar de kosten van een proefboring. Deze kosten zijn vele malen hoger (€ 90.000 – € 95.000) dan zijn geraamd in het projectplan. In de memo van IF Technology (wordt een onderbouwing gegeven van de meerkosten. Samenvattend kunnen deze, in volgorde van impact, verklaard worden door 1. Marktwerking: (klein aantal partijen/boorfirma’s in combinatie met overvolle markt) 2.

Er zijn 2 grondboringen in plaats van 1 nodig om met zekerheid de bodemgesteldheid te kunnen bepalen (het budget € 26.000,00 is gebaseerd op 1 boring)

Pagina 2 van 4

3. Project specifieke zaken: locatie, technische aandachtspunten 4. Stijgende materiaalprijzen en loonkosten De memo met de verkenning is als bijlage bijgevoegd. Gezien het belang van de proefboring voor het verfijnen van de technische en financiële haalbaarheid is in 2021 een extra subsidie aangevraagd bij de SZPB die is toegekend. De SZPB heeft ingestemd met de extra subsidieaanvraag van € 84.000,00. Voor de formalisering van de extra financiële bijdrage moet er een aanvullende subsidie-uitvoeringsovereenkomst worden ondertekend tussen de SZPB en de gemeente Schouwen-Duiveland. De concept subsidie-uitvoeringsovereenkomst is als bijlage bijgevoegd. Beoogd resultaat Verminderen van de C02 uitstoot in de gebouwde omgeving van de wijk Malta, Zierikzee door het ontwikkelen van een duurzame warmtesystemen op basis van aquathermie, als alternatief voor aardgas, en het ontwikkelen van participatieve samenwerkingsvormen in warmtelevering. Argumenten Ad 1. Het verminderen van de CO2 uitstoot in de gebouwde omgeving en het ontwikkelen van duurzame warmtesystemen sluit aan bij de doelstellingen van de Energie-Agenda, Transitievisie Warmte en de Regionale Energie Strategie. Ad 2. De gemeenteraad heeft in haar vergadering van 25 februari gevraagd om een warmtenet te vergelijken met andere aardgasvrije opties en dan specifiek naar de materiaal gebonden CO2 uitstoot te kijken.

In het rapport duurzame warmteopties Malta, zijn drie aardgasvrije opties met elkaar vergeleken op verschillende criteria. In het addendum is specifiek gekeken naar de materiaal gebonden CO2 uitstoot. Ad 3. Uit de haalbaarheidsstudie aquathermie blijkt er voor wat betreft de financiële haalbaarheid een onrendabele top die gedekt moet worden door middel van subsidies. Door deelname aan het programma Nieuwe Warmte Nu (NWN) en het financieringsvoorstel aan het Nationaal Groeifonds kan de onrendabele top gedekt worden en wordt de financiële haalbaarheid van het project verbeterd. Ad 4. De extra subsidiegelden zijn nodig om een proefboring uit te voeren waarmee de technische en financiële haalbaarheid van het project wordt bepaald. Voor wat betreft de technische haalbaarheid wordt met een proefboring de technische haalbaarheid van het Warmte Koude Opslag (WKO)-systeem in de bodem bepaald. Een WKO is een elementaire randvoorwaarde voor Aquathermie: als de bodem niet geschikt is dan kan er geen Aquathermie toegepast worden. Voor wat betreft de financiële haalbaarheid kan met het vaststellen van de technische haalbaarheid de investering van de bronnen (het WKO systeem) nauwkeuriger wordt vastgesteld en met de uitvoering van de proefboring wordt één van de risico’s die nu nog in de financieringsaanvraag is opgenomen weggenomen.

Om de subsidiegelden te formaliseren is de ondertekening van de subsidie-uitvoeringsovereenkomst noodzakelijk. Zowel de lasten als de baten boven de € 25.000,00 moeten op basis van de financiële verordening via een voorstel door de gemeenteraad worden geautoriseerd. Met dit voorstel voldoen we hier aan. Kanttekeningen Door de lange doorlooptijd voor de voorbereiding van de proefboring en de beschikbaarheid van de bedrijven die een proefboring kunnen uitvoeren zal het project ten behoeve van de proefboring verlengd worden tot 31 december 2022. Financiën Begroting Begrotingswijziging Eenmalige lasten Structurele lasten Eenmalige baten Structurele baten Dekking

Niet binnen begroting Ja 85000,00 85000,00 Dekking onder budget aquathermie (67231031/434900)

Het benodigde budget voor het uitvoeren van de proefboring is € 110.000,00. Binnen het projectplan aquathermie is al rekening gehouden met een budget van € 26.000,00. Dit stond geraamd in de jaarschijf 2021 en dit is bij de eerste financiële afwijkingenrapportage opnieuw opgevoerd in 2022. Via dit voorstel ramen we een extra bedrag van € 84.000,00 op het project aquathermie in 2022 met als dekking de aanvullende subsidie van SZPB. Communicatie

Pagina 3 van 4

Communicatie met de inwoners van de wijk Malta vind plaats door de klankbordgroep wijk, gemeentelijke website, nieuwsbrieven, het participatieplatform Denk Mee Schouwen-Duiveland en de Duurzaam Doen pagina in de Wereldregio. De gemeenteraad wordt geïnformeerd over het project door middel van een informatiebijeenkomst op 19 mei 2022. Uitvoering De looptijd van het project is momenteel tot 1 juli 2022. Tot 1 juli 2022 zullen de volgende activiteiten volgens projectplan worden uitgevoerd: • Onderzoek geschiktheid Kaaskenswater • Voorbereiden proefboring • Opstellen concept Samenwerkingsovereenkomst • Communicatie en participatie met de wijk Bijlagen Bijlage 1: Verkennende businesscase aquathermie Malta Bijlage 2: Verdieping en uitwerking businesscase aquathermie Malta Bijlage 3: Risico-inventarisatie Bijlage 4: Duurzame energieopties Malta Bijlage 4a: Addendum duurzame energieopties Malta Bijlage 5: Memo subsidies en financieringsmogelijkheden aquathermie Malta Bijlage 6a: Aangepast projectplan NWN Bijlage 6b: Herberekening Businesscase Bijlage 6c: Juridische verkenning TEO Malta Bijlage 7: Notitie voorbereidingen proefboring Bijlage 8: Memo Stichting Zeeuwse Publieke Belangen aanvullende subsidie Bijlage 9: Concept projectuitvoeringsovereenkomst aanvullende subsidie

Burgemeester en wethouders van Schouwen-Duiveland, M.K. van den Heuvel

J.Chr. van der Hoek MBA

Secretaris

Burgemeester

Pagina 4 van 4