RVS Plan van aanpak draagvlak opvang asielzoekers Zeeland

Raadsvoorstel Urgentie

Onderwerp Zaaknummer Datum Openbaarheid Afdeling Portefeuillehouder Opdrachtgever

Middel, In het Overleg Zeeuwse Overheden, het samenwerkingsverband van alle Zeeuwse gemeenten, is afgesproken dat de individuele gemeenten per mei met een gemeenteraadsstandpunt moeten komen om hun positie ten aanzien van het plan van aanpak asielopvang te bepalen. Plan van aanpak draagvlak opvang asielzoekers Zeeland 434104 20 april 2021 Externe communicatie Werken, Wonen en Leven (WWL) J.G. Smit Afdelingshoofd WWL

Voorstel Wij stellen u voor om: 1. Kennis te nemen van het plan van aanpak draagvlak opvang asielzoekers Zeeland; 2. Kennis te nemen van Integrale handreiking voor opvang, huisvesting en inburgering; 3. In te stemmen met de voorstellen om een haalbaarheidsonderzoek uit te voeren naar de mogelijkheden tot verbetering van het huisvestingsproces van statushouders en/of een bijdrage te leveren aan de regiodeal; 4. Geen verdere stappen te ondernemen voor tijdelijke of duurzame asielopvang. Inleiding Op 2 februari 2021 is het Plan van aanpak draagvlak opvang asielzoekers Zeeland vastgesteld door het college en is uw raad van de strekking hiervan geïnformeerd door middel van een raadsbrief. Vervolgens is uw raad de mogelijkheid geboden om deel te nemen aan een regionale informatiebijeenkomst op 15 maart 2021. Gedurende deze periode is een verkenning uitgevoerd voor een nadere uitwerking van de in het plan voorgelegde keuzemogelijkheden voor de individuele gemeenten. De inhoud van deze verkenning leggen wij u hierbij voor. Beoogd resultaat Het innemen van een standpunt ten aanzien van de gemeentelijke inbreng voor het Plan van aanpak draagvlak opvang asielzoekers Zeeland.

Argumenten In het plan van aanpak is getracht om zoveel mogelijk een balans te maken tussen enerzijds de concrete en kwantitatief gerichte behoefte aan opvangcapaciteit voor de korte en middellange termijn en anderzijds de meer kwalitatief gerichte behoefte van de gemeenten tot de aansluiting op beleidsterreinen als inburgering, participatie en arbeids- en woningmarkt. De keuzemogelijkheden die in het plan zijn opgenomen betreffen: • Een duurzame opvanglocatie en het aantal plaatsen (vanaf 1 januari 2023); • Een tijdelijke opvanglocatie en het aantal plaatsen (voor de jaren 2021 en 2022); • Het aantal statushouders dat extra opgevangen kan worden (vanaf 1 januari 2021 i.v.m. de verhoogde taakstelling); • Een bijdrage in een regiodeal om de (duurzame) opvang van het benodigde aantal asielzoekersmogelijk te maken. In de raadsbrief van februari jl. zijn daarbij in algemene zin reeds een aantal argumenten en kanttekeningen geformuleerd voor de vaststelling van het Plan van aanpak opvang asielzoekers Zeeland. Bij deze onderbouwing is nadrukkelijk een relatie gelegd met de huidige verantwoordelijkheid van de gemeente bij de realisering van de huisvestingstaakstelling en de gemeentelijke verantwoordelijkheid met de invoering van de nieuwe Wet inburgering per 1 januari 2022. Ten aanzien van de nadere verkenning wordt hierin een nadere verdiepingsslag gemaakt.

Bij deze verdiepingsslag is daarbij gebruik gemaakt van de landelijke Integrale handreiking voor opvang, huisvesting en inburgering (11 februari 2021), waarin de beleidsmatige en financiële mogelijkheden nader Pagina 1 van 3

zijn benoemd en de gemeentelijke overwegingen ten aanzien van het onderzoek naar opvanglocaties in de periode 2015 – 2016, in welke periode er eerder sprake was van een mogelijke opvangvoorziening in Schouwen - Duiveland. Opvang Uit het draagvlak- en haalbaarheidsonderzoek naar opvanglocaties in de periode 2015 – 2016 is als duidelijk uitgangspunt naar voren gekomen dat het aantal op te vangen asielzoekers gerelateerd dient te worden aan het aantal inwoners van onze gemeente en de beschikbaarheid van voorzieningen en als zodanig past bij (de schaal van) de maatschappelijke en financiële draagkracht van onze gemeente. Daarbij is tevens gesteld dat binnen de gemeente feitelijk alleen de kern Zierikzee voor een dergelijke voorziening in aanmerking komt boven de andere kleine(re) kernen. Ons inziens zijn de destijds geformuleerde uitgangpunten nog steeds van kracht. Op korte termijn heeft het COA een extra capaciteitsvraag van 417 personen in Zeeland. Hiervoor is een tijdelijke opvanglocatie noodzakelijk. Deze tijdelijke opvang is een opgave die prioriteit heeft in Zeeland. Voor tijdelijke opvang is dan ook een locatie op korte termijn (start 2021) nodig voor de duur van 1 tot 2 jaar. Vanwege de korte termijn waarop deze locatie nodig is, zijn alleen locaties of gebouwen die al beschikken over een planologische titel waarbinnen huisvesting van asielzoekers is toegestaan, geschikt.

De voorwaarden voor de opvanglocatie zijn weergegeven in het plan van aanpak. De locatie moet ruimte bieden voor het huisvesten van minimaal 150 personen. Naast een tijdelijke opvanglocatie, moet er ook worden gezocht naar een duurzame opvanglocatie. Deze locatie moet vanaf 2023-2025 beschikbaar zijn voor een duur tot 15 jaar. De voorwaarden voor duurzame opvanglocaties zijn weergegeven in het plan van aanpak. Een locatie moet ruimte bieden voor het huisvesten van minimaal 150 personen. In totaal bedraagt de benodigde duurzame opvangcapaciteit voor Zeeland een opgave aan huisvesting voor 430-470 personen. Bij zowel de tijdelijke als duurzame opvanglocatie hanteert het COA de minimumgrens van 150 personen vanuit vooral een bedrijfsmatig perspectief. Zeker ten aanzien van de korte termijn zijn hiervoor geen geschikte locaties beschikbaar in de gemeente Schouwen - Duiveland. Voor een duurzame opvanglocatie ligt het belang van de gemeente vooral in het feit dat statushouders, die aan de gemeente gekoppeld zijn voor huisvesting, zich in de directe nabijheid bevinden, waardoor in een zo vroeg mogelijk stadium een aanvang gemaakt kan worden met het inburgeringsproces. In deze optiek staat de minimumcapaciteit van 150 personen niet in verhouding met de “reguliere” taakstelling van circa 25 personen (in 2020) op jaarbasis van onze gemeente.

Extra opvang statushouders en regiodeal Momenteel bereiden de Zeeuwse gemeenten zich voor op de invoering van de nieuwe Wet inburgering per 1 januari 2022. De voorbereiding wordt momenteel grotendeels uitgevoerd op regionaal niveau. Deze werkwijze wordt met name ingegeven door het feit dat deze wet in een eerder stadium een verplichting bevatte tot een regionale uitvoering. Hoewel deze verplichting inmiddels geschrapt is, moet gerealiseerd worden dat de regionale insteek vooral is gekozen vanwege de relatief lage volumes van statushouders per gemeente. Voor Zeeland liggen deze volumes, en tevens ook het volume van asielzoekers, nog lager dan de landelijke aantallen. In het Plan van aanpak draagvlak opvang asielzoekers Zeeland is voorgesteld om tot een regiodeal te komen als middel om vanuit individuele gemeenten een bijdrage te kunnen leveren op regionaal niveau. Voor de Oosterschelderegio is inmiddels een werkgroep geformeerd om hieraan vorm te geven. Hoe een dergelijke bijdrage er precies uit gaat zien, is nog niet bekend en wordt nader onderzocht. De mogelijkheden om hierbij additioneel iets te organiseren buiten de verantwoordelijkheden van het COA zijn daarbij beperkt. Naast de optie tot een directe financiële bijdrage dienen vanuit dit perspectief ook nadrukkelijk de mogelijkheden van de Wet inburgering in beschouwing te komen.

Hierbij kan onder andere gedacht worden aan afstemming van huisvesting, regie op het proces, maatschappelijke begeleiding, arbeidstoeleiding e.d. De verbindende factor tussen de inburgering en de asielopvang wordt vooral gevormd door de huisvesting van statushouders. In de Integrale handreiking voor opvang, huisvesting en inburgering worden de mogelijkheden tot versterking van het huisvestingsproces alsmede de (financiële) ondersteuning hierbij beschreven. Doordat de uitwerking van de hiervoor beschikbare financiële middelen nog niet bekend is, stellen wij voor om een haalbaarheidsonderzoek uit te voeren naar de mogelijkheden tot verbetering van het huisvestingsproces en de uitkomsten hiervan te betrekken bij een nadere invulling van de regiodeal. Bij het haalbaarheidsonderzoek worden ook de mogelijke raakvlakken met de huisvesting van arbeidsmigranten en de huidige krapte op de woningmarkt betrokken. Kanttekeningen Geen.

Pagina 2 van 3

Bijlagen 1. Plan van aanpak draagvlak opvang asielzoekers Zeeland 2. Integrale handleiding voor opvang, huisvesting en inburgering

Burgemeester en wethouders van Schouwen-Duiveland, M.K. van den Heuvel

J.Chr. van der Hoek MBA

Secretaris

Burgemeester

Pagina 3 van 3