RVS Participatiewet, IOAW en IOAZ SD

Raadsvoorstel Urgentie Onderwerp Zaaknummer Datum Openbaarheid Afdeling Portefeuillehouder Opdrachtgever

Hoog. De beoogde inwerkingtreding van de nieuwe beleidsregels is 1 januari 2023. Beleidsregels terug- en invordering Participatiewet, IOAW en IOAZ gemeente Schouwen-Duiveland 2023 676359 1 november 2022 Externe communicatie Werken, Wonen en Leven (WWL) P. Schot Afdelingshoofd WWL

Voorstel 1. Voor 2023 een bedrag van € 76.000 en vanaf 2024 een bedrag van € 40.000 beschikbaar te stellen voor de uitvoering van de Beleidsregels terug- en invordering Participatiewet, IOAW en IOAZ gemeente Schouwen-Duiveland 2023. 2. Het voor 2023 benodigde budget te dekken uit de algemene reserve en vanaf 2024 uit de budgettaire ruimte. Inleiding Op 4 juli 2021 is de motie 'Aflospauze schulden - wijziging kwijtscheldingstermijn' door de PvdA-fractie en mede namens de fracties SP, LSD en D66 ingediend. De uitvoering van de motie bevat de volgende aandachtspunten: 1. Serieus te overwegen om in de beleidsregels terug- en invordering Schouwen-Duiveland 2015 een aflostermijn van maximaal 3 jaar op te nemen, zonder de mogelijkheid om die termijn te verlengen als een bepaald percentage van de vordering nog niet is voldaan. 2. Serieus te overwegen om in de beleidsregels terug- en invordering Schouwen-Duiveland 2015 een aflospauze van 2 maanden per jaar op te nemen. 3. De gemeenteraad uiterlijk in september 2022 met een raadsbrief te informeren over de uitkomsten van de beraadslagingen van het college terzake en zijn daaraan ten grondslag gelegde argumenten alsook over de met de mogelijke invoering hiervan gemoeid zijnde structurele financiële middelen.

Als hoofdregel geldt dat we terug vorderen als de vordering is ontstaan doordat er is gefraudeerd en ten onrechte (teveel) bijstand, IAOW of IOAZ is ontvangen. Als er geen sprake is van fraude, dan zien we af van terugvordering als: • een inwoner gedurende minimaal 5 jaar aan zijn betalingsverplichtingen heeft voldaan en minstens 75% van de vordering heeft voldaan. • een inwoners gedurende 5 jaar tussentijds niet aan zijn betalingsverplichting heeft voldaan, maar inmiddels zijn achterstand heeft ingehaald en alsnog 75% van zijn vordering heeft voldaan. • een inwoner gedurende 10 jaar geen betalingen heeft verricht en het niet aannemelijk is dat hij of zij deze op enig moment zal gaan verrichten. De termijn van 5 jaar is 3 jaar als het gemiddelde inkomen van de betreffende inwoner in die periode niet boven de beslagvrije voet (art. 475c en 475d Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering) is gegaan. Dit gebeurt zonder dat een inwoner hier zelf een verzoek voor hoeft in te dienen. Jaarlijks besluiten we gemiddeld 2 tot 3 keer om terugvordering af te zien omdat dan voldaan is aan de hierboven genoemde voorwaarden. Eén van de subdoelen van het beleidsplan schuldhulpverlening 2022-2025 is ‘zorgvuldige en maatschappelijke incasso’. In lijn met dit doel wordt geadviseerd om budget beschikbaar te stellen om de Pagina 1 van 3

huidige kwijtscheldingstermijn van teveel of ten onrechte verstrekte uitkeringen en/of geldleningen in het kader van de Participatiewet, IOAW en IOAZ in te korten naar 3 jaar. Door middel van het raadsvoorstel is voldaan aan de motie 'Aflospauze schulden - wijziging kwijtscheldingstermijn' van 4 juli 2022 en is deze motie daarmee afgehandeld. Beoogd resultaat Dit besluit maakt het mogelijk vorderingen kwijt te schelden van inwoners aan wie teveel of ten onrechte een uitkering en/of geldlening is verstrekt in het kader van de Participatiewet, IOAW en IOAZ. Dit met de voorwaarde dat deze inwoners gedurende 3 jaar naar draagkracht hebben afgelost. Hiermee benutten we de maximale ruimte die we van het Rijk hebben gekregen om schulden die zijn ontstaan bij de uitvoering van de Participatiewet, IOAW of IOAZ kwijt te schelden. Deze nieuwe aanpak moet voorkomen dat schulden onnodig verder oplopen en inwoners verder in de problemen komen. Door het hanteren van deze aanpak, willen we inwoners weer meer financiële ruimte bieden. Argumenten 1.1. Hiermee geven we een verdere invulling van het subdoel ‘zorgvuldige en maatschappelijke incasso’ als genoemd in het beleidsplan schuldhulpverlening 2022-2025. De beleidswijziging moet voorkomen dat schulden onnodig verder oplopen. Met deze aanpak willen we mensen weer toekomstperspectief bieden.

Deze beleidswijziging maakt het noodzakelijk dat nieuwe beleidsregels worden vastgesteld. Deze nieuwe beleidsregels geven duidelijk aan onder welke voorwaarde vorderingen door teveel of ten onrechte verstrekte uitkeringen en/of geldleningen in het kader van de Participatiewet, IOAW en IOAZ wordt kwijtgescholden. Bij de gemeente hebben in het totaal zo’n 52 mensen schuld (peilmoment 7 oktober 2022). Bij het kwijtschelden van een schuld maken we altijd een individuele afweging en gaan we na of de inwoner gedurende de periode van 3 jaar naar draagkracht heeft afgelost. Als er niet of gedeeltelijk is afgelost, gaan we na waarom niet aan de aflossingsverplichting is voldaan. Bijvoorbeeld of er wel kon worden afgelost op een schuld maar sprake was van onwil om daadwerkelijk af te lossen. Deze beleidswijziging biedt uitkomst voor mensen met alleen een schuld bij de gemeente. Inwoners die ook schulden bij andere instanties hebben, hebben alleen baat bij een geslaagde schuldenregeling waarin alle schulden zijn meegenomen. Dit met het oog op een schuldvrije toekomst. Daarom gaan we inwoners met meerdere schulden actief verwijzen naar PLANgroep. Deze aanpak is onderdeel uit van de 3 actielijnen die zijn geschetst in het landelijk actieplan Brede Schuldenaanpak, zoals geformuleerd in het beleidsplan schuldhulpverlening 2022-2025. 1.2.

Het bedrag van € 76.000 betreft de kosten van de eerste toepassing van de nieuwe beleidsregels. Als we kijken naar het huidige bestand dan scheldt de gemeente Schouwen-Duiveland bij deze eerste toepassing van de regels bij elkaar € 72.000 kwijt (peilmoment oktober 2022). Verder moet in 2023 rekening gehouden worden met de eenmalige uitvoeringskosten voor onderzoek op dossierniveau. Uitgaande van een totaal aantal vorderingen van 28 (peildatum oktober 2022) is sprake van een eenmalige kostenpost van € 4.000. Dit bestaat uit 28 vorderingen x 2 uur = 56 uur = € 4.000. 1.3. Het bedrag van € 40.000 betreft de geschatte jaarlijkse structurele kosten van de aanpassing van het kwijtscheldingsbeleid. Het kwijtschelden van vorderingen ontstaan bij de uitvoering van de Participatiewet, IOAW en IOAZ wordt een permanent proces. Maandelijks beoordelen we of inwoners hiervoor in aanmerking komen. Kanttekeningen Van inwoners wordt tijdens de periode van terugbetaling of verrekening een grote inspanning gevraagd. Drie jaar rondkomen van het absolute minimum is een enorme opgave. Aanhoudende geldzorgen trekken een enorme wissel op mensen. In dat licht kan overwogen worden om inwoners een tussentijdse aflospauze te bieden. De raad heeft het college in overweging gegeven om inwoners 6 maanden aflospauze te verlenen gelijkmatig verdeeld over de drie jaar waarin wordt terugbetaalt of verrekend.

Voorafgaand aan de terugbetaling of verrekening wordt de maandelijkse aflossingscapaciteit berekend. Daarbij houden we rekening met de beslagvrije voet van 95% van de van toepassing zijnde bijstandsnorm. De hoogte van de schuld blijft gelijk, maar moet afgelost worden over een korter tijdsbestek als de aflospauze standaard ingevoerd wordt. Daarmee kan het beeld ontstaan dat we inwoners in de overige 10 maanden ‘overvragen’. Dat is niet wenselijk. Het heeft de voorkeur maatwerk toe te passen als een inwoner niet aan zijn aflossingsverplichting kan voldoen. Artikel 11 lid 1 van de beleidsregels biedt deze mogelijkheid.

Pagina 2 van 3

Financiën Begroting Begrotingswijziging Eenmalige lasten Structurele lasten Eenmalige baten Structurele baten Dekking

Niet binnen begroting Ja 76000,00 40000,00 algemene reserve 2023 / budgettaire ruimte 2024 e.v.

In de begroting wordt e.e.a. als volgt verwerkt binnen het budget Gebundelde Uitkering Inkomensvoorziening Gemeenten (66101200): In 2023 ramen we € 4.000 bij op het budget uitbesteden (430060) als dekking voor de eenmalige uitvoeringskosten. Het verkorten van de aflossingsperiode van vorderingen zal tot gevolg hebben dat een kleiner deel van de vorderingen afgelost wordt. Dus dat er meer buiten invordering gesteld wordt. Voor de buiten invorderingstellingen is een voorziening vervormd. De voorziening wordt jaarlijks gevoed vanuit de mutaties voorziening Gebundelde Uitkering Inkomensvoorziening Gemeenten (66101200/460100). Op dit moment staat hier jaarlijks € 20.000 voor begroot. Als gevolg van de aanpassing van de beleidsregels wordt dit bedrag voor 2023 verhoogd met € 72.000. De structurele component werkt logischerwijs door na 2023. Binnen de onlangs door u vastgestelde Programmabegroting 2023 - 2026 is geen dekking beschikbaar voor deze hogere lasten. Om die reden stellen wij u voor deze voor 2023 te dekken uit de algemene reserve en vanaf 2024 uit de budgettaire ruimte. Communicatie Na het besluit van de raad, informeren wij inwoners die in aanmerking komen voor een kwijtschelding hier per brief over. Deze brief ontvangen zij voorafgaand aan de kwijtschelding. Hierna verlenen we de kwijtschelding. De nieuwe beleidsregels publiceren we in het Gemeenteblad.

Uitvoering Als inwoners voor een kwijtschelding in aanmerking komen, informeren we hen daar actief over. De nieuwe beleidsregels passen we meteen toe op de inwoners waar dit nu voor geldt. Dit betekent dat er nu 28 debiteuren zijn die voor kwijtschelding van hun schuld in aanmerking komen. De gemeente SchouwenDuiveland scheldt dan bij deze eerste toepassing van de regels in totaal € 76.000 kwijt. Het kwijtschelden van deze schulden blijft een permanent proces. Maandelijks beoordelen we of er inwoners zijn die hiervoor in aanmerking komen. De Beleidsregels terug- en invordering Participatiewet, IOAW en IOAZ gemeente Schouwen-Duiveland 2023 treden alleen in werking op het moment dat de raad hiervoor budget ter beschikking stelt. Indien de raad hiervoor budget ter beschikking stelt, dan treden zij in werking per 1 januari 2023.

Burgemeester en wethouders van Schouwen-Duiveland, S.J.A. Bronsveld

J.Chr. van der Hoek MBA

Secretaris

Burgemeester

Pagina 3 van 3