RVS Klimaat Adaptatiestrategie Zeeland - bijlage 6
Tekst van het document
Reflectie op consultatie Notitie Klimaatadaptatie: Zeeuwse risico’s in beeld Bestuurlijk Kernteam Klimaatadaptatie 25 november 2020
Inleiding en vorm van consultatie. Het Bestuurlijk Kernteam Klimaatadaptatie Zeeland heeft op 20 januari 2020 de notitie Klimaatadaptatie: Zeeuwse risico’s in beeld aangeboden aan de algemene besturen van de Zeeuwse overheden ter consultatie. Het doel van de consultatie is om de overheden in een vroegtijdig stadium mee te nemen in het te doorlopen proces om tot een Klimaatadaptatie Strategie Zeeland (KasZ) te komen. De overheden is gevraagd om: - kennis te nemen van de notitie - kennis te nemen van het vervolgtraject - Ten behoeve van het vervolgproces uw wensen en bedenkingen kenbaar te maken ten aanzien van: o De benoemde kwetsbaarheden; o De benoemde oplossingsrichtingen; o De benoemde aanpak en verantwoordelijkheden o Uw ambities voor het vervolgproces van de KasZ De reacties op de notitie zijn input geweest voor de concept KasZ. In dit document zijn de reacties op deze vragen gebundeld en aangeven op welke manier hiermee is omgegaan bij het opstellen van de concept KasZ. In de onderstaande tabel wordt allereerst ingegaan op de vorm waarop de overheden de consultatie hebben laten plaats vinden. In paragraaf 1 wordt vervolgens ingegaan op algemene opmerkingen en/ of suggesties ten aanzien van de notitie. In de paragrafen 2 t/m 8 wordt ingegaan op specifieke aandachtspunten per hoofdstuk/aandachtsveld van de notitie Zeeuwse risico’s in beeld.
Organisatie Schouwen-Duiveland Tholen Veere Middelburg Vlissingen Goes Borsele Noord-Beveland Kapelle Reimerswaal Sluis Terneuzen Hulst Waterschap Scheldestromen Provincie Zeeland
Vorm van consultatie Raadsbrief voorhangprocedure Behandeling in gemeenteraad Raadsinformatiebrief Behandeling in de gemeenteraad Raadsinformatiebrief Behandeling in de commissie Behandeling is college Raadsinformatiebrief Behandeling is college Behandeling in gemeenteraad Behandeling in gemeenteraad Raadsinformatiebrief Raadsinformatiebrief Behandeling in Algemene Vergadering Behandeling in Provinciale Staten
1. Algemene opmerkingen en suggesties Organisatie SchouwenDuiveland Borsele Veere Noord-Beveland Tholen
Opmerkingen en/of suggesties Geen nadere aandachtspunten.
Verwerking in concept KasZ N.v.t.
Geen nadere aandachtspunten. Geen nadere aandachtspunten. Geen nadere aandachtspunten. Regionale risico’s zijn ook lokale risico’s In de oplegnotitie wordt aangegeven dat “De notitie ingaat op de regionale problematiek en dat deze de basis vormt voor de op te stellen regionale KaSZ”. De beschreven kwetsbaarheden hebben echter voor een heel groot deel betrekking op lokale kwetsbaarheden. De regionale risicodialoog – die overigens mede gebaseerd is op lokale stresstesten - vormt een onlosmakelijk geheel met de lokale risicodialoog. In de oplegnotitie en in de rapportage kan dit nog beter verwoord worden. Met de regionale risicodialoog is dan ook voor een deel al invulling gegeven aan de lokale Thoolse risicodialoog
N.v.t. N.v.t. N.v.t. Deze opvatting is mede basis voor de manier waarop de KasZ is gepositioneerd in de inleidende hoofdstukken en het voortzetten van de Zeeuwse samenwerking.
Subsidiariteitsprincipe en/of doelmatigheid Bij de selectie van de verantwoordelijkheden is uitgegaan van subsidiariteitsprincipe volgens het stroomschema op pagina vijf van de notitie. Citaat: “Bij de selectie is daarbij uitgegaan van het subsidiariteitsprincipe. Uitgangspunt is dat een ‘lagere overheid’, het best is toegerust om publieke taken uit te voeren. Zij staat immers het dichtst bij de burger. Concreet betekent dit dat taken die door een ‘lagere’ overheid opgesteld of uitgevoerd kunnen worden, niet door een ‘hogere’ instantie moeten worden gedaan. Om deze afweging te maken is gebruik gemaakt van het stroomschema op pagina 5. Eerst wordt gekeken welke overheid verantwoordelijk is. Dan volgt de afweging of, en zo ja waarvoor er andere partijen nodig zijn. Op basis daarvan kan gekeken worden of het risico op regionaal niveau opgepakt zou moeten worden”. Op zich vinden wij dit een goed afwegingskader, maar om kwetsbaarheden daadwerkelijk doelmatig aan te kunnen pakken is daadkracht nodig en daarvoor zijn middelen nodig. In de adressering van de verantwoordelijkheid is dat echter geen
De manier waarop de KasZ van strategisch niveau concreet wordt gemaakt naar uitvoering en daadkracht is van groot belang. Hoofdstuk 6 gaat hierop in. In de KasZ worden afspraken gemaakt. In de bijbehorende uitvoeringsagenda worden deze verder geconcretiseerd.
criterium geweest. Wij vinden dat dit bij het opstellen van de strategie een belangrijk onderwerp moet zijn Adressering verantwoordelijkheden De risicodialoog is mede bedoeld om de verantwoordelijke partij voor het oplossen van een risico aan te wijzen. Het is belangrijk om bij het opstellen van de regionale klimaatadaptatiestrategie de adressering van verantwoordelijkheden nauwkeurig te bepalen en hierbij onderscheid te maken tussen de formeel verantwoordelijke partij, de aanjagersrol en andere actoren. Dit vraagt ons inziens nog wel om een verdiepingsslag. Tijdens deze verdiepingsslag kan tegelijkertijd de samenwerking op regionale schaal uitgewerkt worden, die daarmee tevens onderdeel is van de lokale klimaatadaptatiestrategie.
Reimerswaal
De manier waarop de KasZ van strategisch niveau concreet wordt gemaakt naar uitvoering en daadkracht is van groot belang. Hoofdstuk 6 gaat hierop in. In de KasZ worden afspraken gemaakt. In de bijbehorende uitvoeringsagenda worden deze verder geconcretiseerd.
Waardering voor het feit dat de stukken vroegtijdig aan de gemeenteraad worden voorgelegd Het gaat over de lange termijn maar verstandig dat er nu al over wordt nagedacht Zaken die genoemd zijn in de notitie lijken ons evenwichtig en er wordt duidelijk dat de verantwoordelijkheid niet alleen bij de overheid ligt maar ook bij de burgers Er staan redelijk wat oplossingsrichtingen genoemd. Het zou goed zijn als die ook concreet in actiepunten omgezet worden inclusief het aanwijzen van een eigenaar van die actiepunten.
De vraag daarbij is wie dit gaat coördineren en wie het overzicht houdt?
De manier waarop de KasZ van strategisch niveau concreet wordt gemaakt naar uitvoering en daadkracht is van groot belang. Hoofdstuk 6 gaat hierop in. In de KasZ worden afspraken gemaakt. In de bijbehorende uitvoeringsagenda worden deze verder geconcretiseerd. De KasZ stelt voor de samenwerking rond klimaatadaptatie te continueren en de strategie en uitvoeringsagenda en
actief te onderhouden met een bijbehorende organisatiestructuur.
Er zijn ook voorbeelden van dingen die veel groter zijn dan Zeeland, bijvoorbeeld de vitaliteit van de infrastructuur. De beheerders van de systemen worden verantwoordelijk gehouden voor het vergroten van de betrouwbaarheid en redundantie. Dat zijn vaak marktpartijen. De overheid zal aanvullende regels op moeten stellen om die vereiste betrouwbaarheid af te dwingen. Dat is een voorbeeld waarover op een hoger niveau beslist moet worden.
In de KasZ wordt dit aandachtspunt onderschreven. De noodzaak tot landelijke afstemming is een belangrijk aandachtspunt.
We moeten investeren in groen, hoe groener hoe beter.
Hoe moeten we de implementatie zien? Is er een tijdlijn die aangeeft hoe we de doelen gaan bereiken?
Dit uitgangspunt wordt op verschillende plekken als rode draad in de KasZ onderschreven. In het convenant Klimaatadaptatie is afgesproken de KasZ gezamenlijk vast te stellen. Daarnaast worden in KasZ en uitvoeringsagenda per afspraak concrete doelen en tijdspaden benoemd.
Middelburg
Tijdens de presentatie voorafgaand aan de commissie is het volgende opgemerkt: - Wat zijn de consequenties van de strategie? Graag meenemen: personeel en financieel.
- Cultuurhistorie/Historie heeft effect op de huidige stand van zaken (bijvoorbeeld oude
De manier waarop de KasZ van strategisch niveau concreet wordt gemaakt naar uitvoering en daadkracht is van groot belang. Hoofdstuk 6 gaat hierop in. In de KasZ worden afspraken gemaakt. In de bijbehorende uitvoeringsagenda worden deze verder geconcretiseerd. De KasZ zet lokale omstandigheden centraal om specifieke maatregelen
slootpatronen in relatie tot huidige wateroverlast)
- Het opslaan van water in kreekruggen zoals bij de Waterhouderij Walcheren, kan dat ook in Middelburg? - Relatie met studenten/HZ (UCR?) béter onder het voetlicht brengen.
Tijdens de commissievergadering zijn de volgende opmerkingen gemaakt: - Op pag. 16 staat ‘groen is de sleutel’: Zijn er al ideeën voor? Is er budget voor?
- Maakt nader onderzoek deel uit van het vervolgtraject?
- Risico’s: Kunnen deze gekwantificeerd worden? Is nu niet gedaan, kan dat wel?
en omstandigheden op te pakken.
In Middelburg liggen verschillende kreekruggen waarbij dit mogelijk is.
Het verbeteren van inzichten en kennis is een belangrijk aandachtspunt in de KasZ. De HZ/URC kunnen hier een belangrijke rol in spelen. Dit krijgt verdere uitwerking in de uitvoeringsagenda.
De manier waarop de KasZ van strategisch niveau concreet wordt gemaakt naar uitvoering en daadkracht is van groot belang. Hoofdstuk 6 gaat hierop in. In de KasZ worden afspraken gemaakt. In de bijbehorende uitvoeringsagenda worden deze verder geconcretiseerd. Hiernaast staat het organisaties vrij om eigen projecten te initiëren. Het verbeteren van inzichten en kennis is een belangrijk aandachtspunt in de KasZ. De HZ/URC kunnen hier een belangrijke rol in spelen. Dit krijgt verdere uitwerking in de uitvoeringsagenda. Bij de KasZ zijn digitale kaarten toegevoegd waardoor inzicht onstaat in de risico’s.
- Hoe zit het landelijk? Is daar contact mee?
- Er waren meerdere vragen over het toepassen van regels en handhaving. Waarbij aangegeven werd wanneer dit wel in beeld zou kunnen komen?
- Er werd nadrukkelijk gevraagd om de financiële en personele consequenties van de strategie? Klimaatadaptatie raakt aan heel veel vakgebieden, dus wat betekent dat voor al deze vakgebieden?
Goes
Tijdens de raadsvergadering is besloten: Het beleid van de "Visie Klimaatbestendige Middelburgse samenleving 2018-2050" als voorkeursstrategie mee wordt gegeven richting de Zeeuwse Klimaatadaptatiestrategie: • Middelburg geeft zelf het goede voorbeeld. • Middelburg stimuleert derden. • Middelburg kiest in eerste instantie niet voor het stellen van regels en handhaving hiervan. De presentatie werd goed ontvangen. Ze vonden het erg fijn om op deze manier in het
De KasZ legt voor verschillende thema’s een belangrijke link met landelijke programma’s en projecten. Eén daarvan is de manier van kustverdediging en vitale en kwetsbare functies. De KasZ schetst in verschillende hoofdstukken een aantal afspraken die worden gemaakt. Voorbeelden hiervan zijn de handhaving van grondwateronttrekkingen en het opstellen van een afwegingskader klimaatadaptatie.
De manier waarop de KasZ van strategisch niveau concreet wordt gemaakt naar uitvoering en daadkracht is van groot belang. Hoofdstuk 6 gaat hierop in. In de KasZ worden afspraken gemaakt. In de bijbehorende uitvoeringsagenda worden deze verder geconcretiseerd.
proces betrokken te worden. Er was duidelijk ook interesse in hoe ze in het vervolg worden betrokken en ze gaven aan ook benieuwd te zijn naar het vervolg. De meeste opmerkingen en vragen waren gericht op de lokale situatie, maar er waren wel enkele punten voor het regionale vervolgproces: Welke rol speelt het verzilten van het Volkerak Zoommeer in dit verhaal?
Hoe dwingend zijn de afspraken die binnen de strategie gemaakt worden (zowel voor overheden als voor inwoners)?
Ze waren benieuwd naar de financiële kant van de strategie
Het gesprek over het al dan niet verzilten van het Volkerak Zoommeer vindt plaats in het kader van het Gebiedsoverleg Zuidwestelijke Delta. Daarnaast ligt er een belangrijke relatie met het op te stellen Zeeuws Deltaplan Zoetwater.
In de KasZ worden afspraken gemaakt die door alle Zeeuwse overheden worden bekrachtigd door dit in eigen beleid te verankeren. De manier waarop de KasZ van strategisch niveau concreet wordt gemaakt naar uitvoering en daadkracht is van groot belang. Hoofdstuk 6 gaat hierop in. In de KasZ worden afspraken gemaakt. In de bijbehorende uitvoeringsagenda worden deze verder geconcretiseerd.
Het CDA gaf aan dat ze graag een grote inzet op vergroening willen zien.
Dit uitgangspunt wordt op verschillende plekken als rode draad in de KasZ onderschreven.
Er waren zorgen over de zoetwaterbeschikbaarheid. Het Deltaplan Zoetwater is genoemd tijdens de presentatie, maar er kwamen toch vragen over.
De aanpak zoetwaterbeschikbaarheid komt ter sprake in het Zeeuwse Deltaplan Zoetwater en zal per gebied nader worden ingevuld en opgepakt.
Gemeente Kapelle
Het college waardeert de vorderingen die worden gemaakt op het gebied van klimaatadaptatie. De resultaten van de stresstest worden herkend in de notitie en de oplossingsrichtingen en voorgestelde aanpak geven over het algemeen een logische vervolgaanpak aan. Eventuele financiële en personele consequenties zijn in deze notitie nog onduidelijk. We vragen om dit op te nemen in de eerste concept strategie.
De manier waarop de KasZ van strategisch niveau concreet wordt gemaakt naar uitvoering en daadkracht is van groot belang. Hoofdstuk 6 gaat hierop in. In de KasZ worden afspraken gemaakt. In de bijbehorende uitvoeringsagenda worden deze verder geconcretiseerd.
Het creëren van een klimaatbestendige leefomgeving is één van de bouwstenen van de duurzaamheidsagenda van de gemeente Kapelle. Het college vertrouwt erop dat de uiteindelijke Klimaatadaptatie Strategie Zeeland een bruikbare bron voor deze bouwsteen van de duurzaamheidsagenda wordt.
Dit uitgangspunt wordt op verschillende plekken als rode draad in de KasZ onderschreven.
De gemeente Kapelle hecht waarde aan het behoud van bestuurlijke zelfstandigheid en de vrijheid om zelf beslissingen te nemen. We vertrouwen er daarom op dat de oplossingsrichtingen hierin geen beperkingen opleveren.
Het college vraagt het kernteam om in toekomstige consultaties beter rekening te houden met de bestuurlijke processen binnen de gemeente. Zo kan de gemeenteraad op een efficiënte en juiste manier antwoorden op wat van hen gevraagd wordt.
Waterschap Scheldestromen
De notitie is besproken in de Commissie Waterkeringen & Wegen, Commissie Waterbeheer en de Algemene Vergadering.
In de KasZ worden afspraken gemaakt die door alle Zeeuwse overheden worden bekrachtigd door dit in eigen beleid te verankeren. Hiernaast staat het organisaties vrij om eigen projecten te initiëren en uit te voeren.
Naar aanleiding van de eerste consultatie ronde is de looptijd nadrukkelijk ter sprake gekomen en is de tweede consultatie vroegtijdig aangekondigd. De concept KasZ wordt ter consultatie aangeboden in de periode januari - maart 2021.
Hieruit blijken de volgende aandachtspunten: Aandacht voor meer innovatieve oplossingen t.a.v. droogte/verzilting. Er is in de notitie te veel ingestoken op de traditionele oplossingen. Voldoende zoetwater, niet alleen voor de landbouw maar ook voor de natuur. Aandacht voor toepassing van nieuwe inzichten en technieken voor het zoetwatermeer. Proactief handelen tav beschikbaarheid zoetwater en denken vanuit kansen en mogelijkheden. Samenwerken en overleggen met partijen die bij kunnen dragen aan de reductie van het gebruik van zoetwater. Gezamenlijk inzicht genereren in de ondergrond en de beschikbaarheid van grondwater (ook bij bebouwing/stedelijk gebied) door provincie en waterschap.
De aanpak zoetwaterbeschikbaarheid komt ter sprake in het Zeeuwse Deltaplan Zoetwater en zal per gebied nader worden ingevuld en opgepakt. In de KasZ wordt nadrukkelijk aandacht besteed aan droogte/verzilting in zowel het landelijk als stedelijk gebied.
Waarborgen van capaciteit voor de uitvoering/realisatie van maatregelen. Duidelijkheid gevraagd over beschikbaarheid en verdeling van financiële middelen en de regie hierover. Personele inzet waarborgen. Inzicht in kosten (inclusief tijdsbesteding) en uitvoeringstermijn maatregelen. Voor de korte termijn concreter maken, voor 2050 en richting 2100 is dit niet te reëel.
De manier waarop de KasZ van strategisch niveau concreet wordt gemaakt naar uitvoering en daadkracht is van groot belang. Hoofdstuk 6 gaat hierop in. In de KasZ worden afspraken gemaakt. In de bijbehorende uitvoeringsagenda worden deze verder geconcretiseerd.
Inzetten op natuurontwikkeling (“Building with Nature”) in plaats van natuurbehoud. De koppeling wordt gelegd met de RES. O.a. wordt een ‘zoetwaterfabriek’ genoemd.
In de KasZ wordt nadrukkelijk de koppeling gelegd tussen andere beleidsvelden zoals natuur, biodiversiteit en energietransitie.
Opbouwen van een kennisketen (oa met Wageningen en Rijk) t.b.v. de landbouw en samen nadenken.
Verbreden van de watertoets (bv
In de KasZ is dit actiepunt opgenomen.
In de KasZ wordt
Provincie Zeeland
beschikbaarheid zoetwater). Scherper en integraler instrument van maken (meer dan alleen adviserend instrument). EU biedt meer mogelijkheden o.a. hergebruik effluent Afkoppelbeleid ontwikkelen (voorbeeld Vlaanderen).
Verder diverse malen aangegeven dat de notitie Klimaatverandering, Zeeuwse risico’s in beeld een goede analyse geeft en een goed inzicht geeft in de kwetsbaarheden. 1. Een wens is om per thema inzicht te krijgen in de botsende belangen.
2. Een bedenking is dat er mogelijk meer gewerkt gaat worden met regels en voorschriften, een keerzijde hiervan is dat het steeds lastiger wordt om te voldoen aan regels en voorschriften.
3. Een wens om te maatregelen die ingevoerd zijn ook te evalueren.
4. Een wens is om meer duidelijkheid te krijgen in de prioritering en een overzichtelijke weergave hiervan
voorgesteld een gezamenlijk afwegingskader Klimaatadaptatie op te stellen. Een belangrijk aandachtpunt is het benutten, verbreden of versterken van bestaande instrumentarium.
In de KasZ is per thema inzichtelijk gemaakt welke afspraken nodig zijn om Zeeland klimaatbestendig in te richten. Hier zijn nadrukkelijk de relatie met andere beleidsvelden gemaakt. De KasZ schetst in verschillende hoofdstukken een aantal afspraken die worden gemaakt. Voorbeelden hiervan zijn de handhaving van grondwateronttrekkingen en het opstellen van een afwegingskader klimaatadaptatie. In de KasZ is opgenomen om de strategie elke 6 jaar te evalueren. De bijbehorende uitvoeringsagenda wordt jaarlijks herijkt. De manier waarop de KasZ van strategisch niveau concreet wordt gemaakt naar uitvoering en daadkracht is van groot belang. In de KasZ worden afspraken gemaakt. In de bijbehorende uitvoeringsagenda worden deze verder geconcretiseerd.
2. Hoofdstuk Bebouwd gebied en openbare ruimte. Organisatie Reimerswaal
Opmerkingen en/of suggesties “Voor de gebouwde omgeving en openbare ruimte vraagt klimaatverandering ingrijpende aanpassingen. Aanpassingen aan de inrichting zijn het domein van de gemeente.”(pag. 46). Hierbij wordt aandacht gevraagd voor het kostenplaatje bij de gemeentelijke taken die ons worden opgelegd.
Terneuzen
Kennis op het gebied van bodem- en grondwatersystemen is onvoldoende aanwezig. Wel voldoende kennis om de juiste maatregelen te treffen in specifieke gevallen. Consultatie: gedeeltelijk mee eens, alleen nader onderzoek verrichten in gebieden waar ontwikkelingen plaats vinden of problemen gesignaleerd of verwacht worden. Zeeland breed onderzoek uitvoeren is onbetaalbaar. Onderzoek naar de gevolgen van wateroverlast en de keuzes daarin is nodig. Consultatie: uniforme definitie en benadering onder wat er onder wateroverlast en –hinder verstaan. Het scheiden van afvalwaterstromen is geen doel op zich. Aanleg gescheiden stelsel moet effectief, efficiënt en kosten efficiënt zijn in de afvalwaterketen. We moeten leren omgaan met een warmer en droger (en natter) klimaat. Nader onderzoek hoe dat moet in bestaand bebouwd gebied is noodzakelijk. Consultatie: aanvullend moeten ook voor nieuwe ontwikkelingen meer onderzoek verricht worden naar effecten en deze opnemen in het betreffende initiatief (soort klimaattoets). Meer groen is een deel van de sleutel voor veel klimaatproblemen en zorgt ook nog voor een verbetering van de biodiversiteit. Consultatie: daar waar mogelijk in de openbare ruimte meer groen realiseren en minder verhardingen. Ook richting
Verwerking in concept KasZ Uitgangspunt van de KasZ is aan te haken op natuurlijke en al geplande momenten van nieuwbouw, realisatie, herstructurering, beheer en onderhoud. Hierdoor worden kosten zo veel als mogelijk voorkomen. Hoofdstuk 6 gaat hierop in. Hiernaast kunnen individuele organisaties eigen prioriteiten stellen om acties te versnellen of ambities te verhogen. De KasZ schetst de aanpak voor het bebouwd gebied. Dit uitgangspunt is hierin meegenomen.
De KasZ onderschrijft de aanpak van de SAZ+. Hiernaast kunnen individuele organisaties eigen prioriteiten stellen om acties te versnellen of ambities te verhogen.
In de KasZ wordt voorgesteld een gezamenlijk afwegingskader Klimaatadaptatie op te stellen. Een belangrijk aandachtpunt is het benutten, verbreden of versterken van bestaande instrumentarium.
Dit aandachtpunt is in de KasZ breed onderschreven en opgepakt. Hiernaast schenkt de KasZ aandacht aan de rol van de Zeeuwse burger.
particulieren het signaal afgeven dat verminderen verhardingen positief effect hefet op klimaat. Hoe gaat we dit doen? Een Zeeuws Advies-/Handelingskader voor klimaatadaptatie in het bebouwde gebied is noodzakelijk om het grote aantal maatregelen die door zowel de overheid, de private sector en de particulier genomen kunnen worden te structureren en een gelijk speelveld te krijgen. Consultatie: aandacht voor een te verplichtend karakter van het handelingskader. Een soort gereedschapskist als advies is voldoende. Landelijk ontwikkeling van richtlijnen zodat bebouwing en bebouwde omgeving ingericht is om de negatieve gevolgen van de klimaatontwikkeling op te vangen. Het stimuleren van de aanleg van grijswatersystemen kan bijdragen tot het verminderen van het gebruik van drinkwater.
Sluis Hulst Provincie Zeeland
De risico’s van de afhankelijkheid van het oppervlaktewater en de leveringszekerheid vanuit dat systeem voor bluswater bij een droger klimaat, zijn onvoldoende in beeld. Nader onderzoek is nodig om de risico’s goed in beeld te brengen. Consultatie: neem in dit onderzoek ook de optie beschikbaarheid bluswater in volstaande regenwaterriolen mee. Het blussen met zout water is slechts zeer incidenteel mogelijk. Afweging tussen beschikbaarheid van bluswater uit drinkwaterleidingen en het verkleinen van de risico’s op vorming van bacteriën. In de afweging bij de mogelijkheden van bluswaterbeschikbaarheid blijft het drinkwaternetwerk nadrukkelijk een optie welke meegenomen moet worden. De verantwoordelijkheid voor de uitvoering van de onderzoeken ligt bij de Veiligheidsregio Zeeland, gemeente en Evides. Idem aan Terneuzen Idem aan Terneuzen 1. Een wens is de afhankelijk van de bodemopbouw in nieuwbouwsituaties op privaat recreatieterrein eisen te stellen aan de opvang van water en burgers te stimuleren om meer water op te vangen op eigen terrein.
In de KasZ wordt voorgesteld een gezamenlijk afwegingskader Klimaatadaptatie op te stellen. Een belangrijk aandachtpunt is het benutten, verbreden of versterken van bestaande instrumentarium.
De manier waarop de KasZ van strategisch niveau concreet wordt gemaakt naar uitvoering en daadkracht is van groot belang. In de KasZ worden afspraken gemaakt. In de bijbehorende uitvoeringsagenda worden deze verder geconcretiseerd.
In de KasZ wordt voorgesteld een gezamenlijk afwegingskader Klimaatadaptatie op te stellen. Een belangrijk aandachtpunt is het benutten, verbreden of versterken van bestaande instrumentarium.
2. Een wens is om meer groen in de stad prioriteit te geven.
3. Een wens is het inzetten van Omroep Zeeland bij calamiteiten.
4. In de notitie wordt aangegeven dat meer regen water in de bodem moet worden geïnfiltreerd. Een bedenking daarbij is dat verschillende bodemstructuren niet geschikt zijn voor infiltratie. 5. Een wens is marktpartijen te betrekken bij de uitwerking van verschillende actiepunten. Een voorbeeld hiervan is de kennis over welke bomen en planten geschikte zijn in specifieke Zeeuwse situaties. 6. Een wens is oog te hebben voor de veiligheid bij het aanleggen van waterpartijen in wijken.
Dit uitgangspunt wordt op verschillende plekken als rode draad in de KasZ onderschreven. In de KasZ worden afspraken gemaakt over de aanpak van crisismanagement. Dit uitgangspunt wordt op verschillende plekken als rode draad in de KasZ onderschreven.
De manier waarop de KasZ van strategisch niveau concreet wordt gemaakt naar uitvoering en daadkracht is van groot belang. In de KasZ worden afspraken gemaakt. In de bijbehorende uitvoeringsagenda worden deze verder geconcretiseerd.
3. Hoofdstuk Vitale infrastructuur en industrie. Organisatie Terneuzen
Opmerkingen en/of suggesties Ruimtelijk beleid kan voorkomen dat er nieuwe vitale infrastructuur op ongewenste plaatsen terecht komt. Ook kan worden gevraagd om bij ontwerp en inrichting extra aandacht te besteden aan gevolgbeperking. Consultatie: ook onderzoek doen waar vitale infrastructuur van bijvoorbeeld hoofdwegennet, ziekenhuizen enz. onaanvaardbare risico’s oploopt bij bijvoorbeeld overstromingen, wateroverlast enz. is onderdeel is onderdeel overstroming. Bij nieuwe ontwikkelingen speelt klimaatontwikkeling een sturende rol bij de keuze van de locatie. Primair zijn functies zelf aan zet om bijvoorbeeld redundantie te vergroten. Consultatie: eerst risico’s in beeld brengen van ongelijkmatige zetting voor
Dit uitgangspunt wordt op verschillende plekken als rode draad in de KasZ onderschreven.
In de KasZ is dit uitgangspunt meegenomen.
Sluis Hulst Provincie Zeeland
ondergrondse infrastructuur en de grootte van de gevolgen alvorers een Zeeland breed onderzoek te doen. Idem aan Terneuzen Idem aan Terneuzen 1. Een wens is om aandacht te hebben voor de wateropvang bij grote industriële complexen. 2. Een wens is om met de grote bedrijven een stresstest te doen als onderdeel van hun calamiteitenplan. 3. Een wens is om uit te zoeken wat er nog meer gedaan kan worden met het water in het grijze watersysteem.
In de KasZ is de actie benoemd een klimaatstresstest Havens & Industrie uit te voeren. Resultaten van deze stresstest vormen de basis voor nadere afspraken en acties.
4. Landbouw Organisatie Terneuzen
Sluis Hulst Provincie Zeeland
Opmerkingen en/of suggesties In het kader van een gebiedsgerichte aanpak zijn maatregelen te treffen in het regionale watersysteem. Consultatie: Niet alleen de agrarische ondernemer heeft een verantwoordelijkheid maar ook het waterschap en de provincie. Stedelijke wateroverschotten enkel benutten voor gebruik en infiltratie in het landelijk gebied als kwaliteit hiervoor geschikt is. Gezien de verschillende momenten tussen vraag en aanbod zal het water gebufferd moeten worden. Hiertoe het noodzakelijk onderzoek uitvoeren naar mogelijkheden en locaties. Gezien het risico van verzilting van het gebied door zeespiegelstijging en onttrekken van zoetwater is monitor en aansturing noodzakelijk. Idem aan Terneuzen Idem aan Terneuzen 1. Een wens is om in dit hoofdstuk ook de link te leggen met de natuur inclusieve landbouw. 2. Een wens is om onderzoek te doen naar het effectiever hergebruik van effluentwater van waterzuiveringsinstallaties voor de landbouw.
3. Een wens is een duidelijke prioritering m.b.t. vertraagd afvoeren van water op het
De aanpak zoetwaterbeschikbaarheid komt ter sprake in het Zeeuwse Deltaplan Zoetwater en zal per gebied nader worden ingevuld en opgepakt. In de KasZ wordt nadrukkelijk aandacht besteed aan droogte/verzilting in zowel het landelijk als stedelijk gebied.
In de KasZ is dit uitgangspunt meegenomen. De aanpak zoetwaterbeschikbaarheid komt ter sprake in het Zeeuwse Deltaplan Zoetwater en zal per gebied nader worden ingevuld en opgepakt. De aanpak zoetwaterbeschikbaarheid komt
land of versneld afwateren met als gevolg afspoeling van nutriënten naar de sloot (afname waterkwaliteit).
4. Een wens is om de zoetwaterbellen in kaart te brengen.
ter sprake in het Zeeuwse Deltaplan Zoetwater en zal per gebied nader worden ingevuld en opgepakt. Hiernaast worden de uitgangspunten van de Kaderrichtlijn Water onderschreven. De aanpak zoetwaterbeschikbaarheid komt ter sprake in het Zeeuwse Deltaplan Zoetwater en zal per gebied nader worden ingevuld en opgepakt.
5. Natuur Organisatie Terneuzen
Sluis Hulst Provincie Zeeland
Opmerkingen en/of suggesties De huidige Zeeuwse natuur staat onder druk door de geleidelijke temperatuurstijging en veranderende klimaat. Soorten verdwijnen met mogelijk de instorting van ecosystemen tot gevolg. Het gebrek aan zoetwater verlaagt de weerbaarheid van flora en fauna waardoor deze gevolgen zich versnellen. Consultatie: onderzoek nodig naar de grootte van het probleem nu en in de toekomst. Qua verantwoordelijkheden en het opnemen van deze onderzoeken in de regionale risicodialoog eerst onderzoeken of het probleem lokaal of regionaal is. De herijking van de Natura2000uitgangspunten is noodzakelijk om haalbare doelstellingen te benoemen. Consultatie: vervolgonderzoek noodzakelijk. Via provincie landelijke aansturing richting Europese Unie. Idem aan Terneuzen Idem aan Terneuzen 1. Een wens is dat het aanpassen van natuurdoeltypen voor Natura2000-gebieden mogelijk moet zijn. 2. Een wens is om naast de aandacht voor biodiversiteit en kwaliteit ook aandacht te hebben voor de kwantiteit. 3. Een wens is om een inventarisatie te maken in welke Zeeuwse natuurgebieden het opzetten van peil zou kunnen bijdragen aan een verbetering van de kwaliteit van de
In de KasZ is dit uitgangspunt meegenomen.
In de KasZ is dit uitgangspunt meegenomen.
In de KasZ is dit uitgangspunt meegenomen. In de KasZ is dit uitgangspunt meegenomen. In de KasZ is dit uitgangspunt meegenomen.
natuurgebieden
6. Gezondheid en Kwetsbare groepen Organisatie Terneuzen
Sluis Hulst Provincie Zeeland
Opmerkingen en/of suggesties Veel van de genoemde kwetsbaarheden zij te ondervangen met voorlichting. Consultatie: communicatie over de gevolgen en de maatregelen ter voorkoming van klimaatveranderingen worden regionaal of landelijk georganiseerd.
In de KasZ worden afspraken gemaakt over een gezamenlijke Zeeuwse communicatiestrategie.
Instrumenten zoals het consequent implementeren van lokale hitteplannen in Zeeland helpen kwetsbaarheden te beperken. Consultatie: de hitteplannen zullen afhankelijk van de klimaatontwikkelingen actueel gehouden moeten worden.
De uitvoeringsagenda wordt elk jaar herijkt.
Er zijn echter ook nieuwe risico’s waar nog geen of geringe ervaring mee is, zoals nieuwe ziekteverwekkers. Daarvoor is nog verder onderzoek nodig over wanneer en waar deze risico’s zich gaan voordoen. Consultatie: het risico op nieuwe ziekteverwekkers moet landelijk worden opgepakt. Idem aan Terneuzen Idem aan Terneuzen 1. Een wens is om bij de toekomstige bouw van verzorgingstehuizen en ziekenhuizen meer rekening te houden met de klimaatadaptatierisico’s van de locatie.
Dit uitgangspunt is terecht en daarom buiten beschouwing van de KasZ gelaten.
2. Een bedenking bij de oplossingen voor de toename in aantallen ratten en muizen is dat er niet teveel gereguleerd wordt en bestrijding wel mogelijk moet blijven. 3. Om gezondheidsrisico’s te voorkomen is het belangrijke om mensen door goede informatiebronnen te voorzien. Een bedenking is dat er rekening dient gehouden te worden met de verschillende informatiekanalen van verschillende groepen mensen.
In de KasZ wordt voorgesteld een gezamenlijk afwegingskader Klimaatadaptatie op te stellen. Een belangrijk aandachtpunt is het benutten, verbreden of versterken van bestaande instrumentarium. Dit uitgangspunt is buiten beschouwing van de KasZ gelaten.
In de KasZ worden afspraken gemaakt over een gezamenlijke Zeeuwse communicatiestrategie.
7. Recreatie Organisatie Terneuzen
Sluis Hulst Provincie Zeeland
Opmerkingen en/of suggesties De overheid speelt een belangrijke rol in de ontwikkeling van de recreatiesector en alle nieuwe projecten die hierbij komen kijken. Naast voorlichting kan het meenemen van klimaat in projectplannen en vergunningen bijdragen aan een klimaat adaptieve sector. Consultatie: naast watertoets ook klimaattoets ontwikkelingen en verplicht toepassen. Door zeespiegelstijging zal de beschikbaarheid van stranden verminderen. Hoe lang kunnen we nog beschikken over voldoende strand om te suppleren om zo Zeeland aantrekkelijk te houden voor recreatie. Idem aan Terneuzen Idem aan Terneuzen 1. Een wens is om oplossingen te zoeken die overlap hebben met de energietransitie. Een voorbeeld hiervan is het overdekken van parkings en het plaatsen van zonnepanelen op deze overkappingen. 2. Een wens met betrekking tot voorlichting richting de toeristen is om te komen tot een Zeeuws brede voorlichting.
In de KasZ wordt voorgesteld een gezamenlijk afwegingskader Klimaatadaptatie op te stellen. Een belangrijk aandachtpunt is het benutten, verbreden of versterken van bestaande instrumentarium.
In de KasZ wordt nadrukkelijk de koppeling gelegd tussen andere beleidsvelden zoals natuur, biodiversiteit en energietransitie.
In de KasZ worden afspraken gemaakt over een gezamenlijke Zeeuwse communicatiestrategie.
8. Overstromingen Organisatie Terneuzen
Sluis Hulst Vlissingen
Opmerkingen en/of suggesties Een handelingsperspectief is noodzakelijk om helderheid te hebben hoe de samenleving kan handelen bij een daadwerkelijke overstroming. Communicatie en het bewustzijn van de samenleving is daarbij cruciaal. Consultatie: aanpassingen buitendijks en binnendijks aan de dijken hebben gevolgen voor de mogelijkheden voor gebieden. Eventuele beperkingen moeten tijdig duidelijk gemaakt worden. Idem aan Terneuzen Idem aan Terneuzen In dit kader wordt opgemerkt dat de gemeente Vlissingen in februari 2020 een reactie naar de Provincie Zeeland heeft gezonden met betrekking tot de
De KasZ schetst afspraken de gebieden rond de waterkering. Door hier nu afspraken over te maken ontstaat vroegtijdig inzicht in de (on)mogelijkheden voor ontwikkelingen.
In de KasZ is dit uitgangspunt meegenomen.
Provincie Zeeland
doorvertaling van de meerlaagsveiligheid in de KaSZ. Het betreft een detailuitwerking van de strategie. Deze reactie is gegeven zodat er meer rekening wordt gehouden met de Vlissingse omstandigheden. De aanpassingen die naar aanleiding van deze reactie worden gemaakt, zullen ook worden meegenomen in de eerste wijziging van de Omgevingsvisie Zeeland 2021. 1. Een wens is meer aandacht te besteden aan factoren die overstromingen kunnen versnellen
In de KasZ is dit uitgangspunt meegenomen.
9. Samenvattende conclusies Organisatie Terneuzen
Sluis Hulst
Opmerkingen en/of suggesties Voor de gebouwde omgeving en openbare ruimte vraagt klimaatverandering ingrijpende aanpassingen. Aanpassingen van de inrichting zijn domein van de gemeente. Consultatie: afhankelijk van de strategie en de noodzaak kunnen gemeente besluiten om maatregelen te treffen.
Voorgesteld wordt om de aanpassingen aan het regionaal watersysteem mee te nemen in een gebiedsgerichte aanpak waar vraagstukken als verzilting, droogte, wateroverlast en beschikbaarheid van zoetwater integraal worden opgepakt. Consultatie: aandacht voor afstemming vanuit de herijking voorkeursstrategie ZWD en Klimaatadaptatie. Idem aan Terneuzen Idem aan Terneuzen
Uitgangspunt van de KasZ is aan te haken op natuurlijke en al geplande momenten van nieuwbouw, realisatie, herstructurering, beheer en onderhoud. Hierdoor worden kosten zo veel als mogelijk voorkomen. Hoofdstuk 6 gaat hierop in. Hiernaast kunnen individuele organisaties eigen prioriteiten stellen om acties te versnellen of ambities te verhogen. In de KasZ is dit uitgangspunt meegenomen.