RVS Financiele keuzes transitiefonds

Raadsvoorstel Urgentie Onderwerp Zaaknummer Datum Openbaarheid Afdeling Portefeuillehouder Opdrachtgever

, Financiële keuzes transitiefonds 636858 27 september 2022 Externe communicatie Ruimte en Milieu (RenM) D.P.W. Joppe Afdelingshoofd RenM

Voorstel In te stemmen met het volgende: 1. De bestemmingsreserve transitiefonds met de bijbehorende criteria in te stellen. 2. Het startkapitaal van 1 miljoen vanuit de reserve uitvoering strategische visie over te hevelen naar de bestemmingsreserve transitiefonds 3. De compensatiebijdrages waar al besluitvorming over heeft plaats gevonden voor een bedrag van € 2.376.000 vanuit de algemene reserve over te hevelen naar de bestemmingsreserve transitiefonds

Inleiding Op 22 mei 2019 is een amendement aangenomen tot invoering van het transitiefonds. De uitwerking van dit fonds is opgenomen in de Structuurvisie Wonen. In de tussengelegen tijd, tussen aanname van het amendement tot het overgaan tot invoering van het transitiefonds (22 mei 2019) en tot de oprichting van het transitiefonds, is door de raad aanvullend het besluit genomen om in de tussenliggende periode, de aanvrager de verplichting tot betaling aan het transitiefonds op te leggen. Op dit moment zijn, in afwachting van het instellen van een bestemmingsreserve transitiefonds, veel middelen tijdelijk geparkeerd in de reserve uitvoering strategische visie (1 miljoen startkapitaal) en de algemene reserve (ongeveer 2,3 miljoen voor bijdrages aan het transitiefonds). Dit geeft een vertekend beeld van onze financiële positie. Vooruitlopend op de besluitvorming omtrent de Structuurvisie Wonen is het wenselijk en noodzakelijk om de financiële reserveringen ten behoeve van het transitiefonds op de juiste financiële wijze te verwerken, dit conform Nota Reserves en Voorzieningen. Beoogd resultaat • Transparantie creëren in onze financiële positie • De gelden ten behoeve van het transitiefonds op juiste wijze financieel inzichtelijk te maken en te behouden

Argumenten 1.1. Het transitiefonds biedt mogelijkheden om eventuele risico's op te kunnen vangen Het toevoegen van extra wooneenheden, boven de verwachte behoefteprognose, heeft tot risico dat de mogelijkheid bestaat dat er op termijn een overschot van bepaalde woningtypen en daarmee mogelijk leegstand ontstaat. Deze aantallen dienen dan (deels) onttrokken te worden aan de markt, in eenheden of doormiddel van aanpassing van benodigde producten (levensloopbestendig en duurzaam maken). Een dergelijke onttrekking brengt een substantiële opgave en daarmee financiële kosten met zich mee. Pagina 1 van 4

Hiervoor kan het transitiefonds aan worden gewend. Het transitiefonds vloeit voort vanuit een landelijke verplichting bij het extra toevoegen van woningen ((een goede ruimtelijke onderbouwing en onderbouwing van behoefte)(de zogenoemde Ladder)). 1.2. De gemeente heeft de verplichting met een plan van aanpak te komen om de woningmarkt te verbeteren en de behoefte te onderbouwen. De gemeente dient met een concreet plan van aanpak aan te kunnen tonen dat de gemeente middelen ter beschikking heeft om de woningmarkt te verbeteren, anders kan de gewenste behoefte voor het realiseren van meer woningen boven de behoefteprognose niet goed worden onderbouwd. Deze middelen worden gehaald uit het transitiefonds. De woningmarkt moet namelijk in balans zijn. In de begeleidende brief bij de Regionale Woningmarkt Afspraken (vastgesteld juli 2021, zie bijlage) wordt dit door de provincie als voorwaarde aan de extra eenheden gesteld en zijn er sluitende afspraken gemaakt over het salderen en compenseren van woontitels. Dit transitiefonds behoort dus tot de afspraken tussen onze gemeente en de provincie voor de toevoeging van extra wooneenheden. 1.3. Het instellen zorgt voor transparantie in onze financiële positie.

In afwachting van oprichting van het transitiefonds hebben we de beschikbaar gestelde middelen voor de transities vooralsnog opgenomen in de reserve uitvoering strategische visie en de algemene reserve. Dit vertroebelt onze financiële positie en dan met name het kengetal weerstandscapaciteit. Deze wordt berekend op basis van onze vrije reserves, welke de algemene reserve en de reserve strategische visie zijn. Bestemmingsreserves vallen niet onder de vrije reserves. 1.4. Het instellen is in lijn met onze nota reserves en voorzieningen. In onze Nota reserves en voorzieningen 2020 (vastgesteld in de raad van 9 juli 2020) staat het volgende: Het instellen van een reserve is in het kader van het budgetrecht een bevoegdheid van de raad en vindt derhalve plaats via een raadsbesluit. Een bestemmingsreserve wordt ingesteld voor een concreet vastgesteld doel. Om te voorkomen dat er onnodig middelen worden vastgelegd moet een bewuste afweging en onderbouwing ten grondslag liggen aan de instelling van een reserve.

Bij het instellen van reserves gelden de volgende criteria, welke in het raadsbesluit dienen te worden opgenomen: • de soort reserve (algemeen of bestemmingsreserve) • het doel waarvoor de reserve wordt gevormd; • de gewenste of noodzakelijke, minimale en/of maximale omvang; • de omvang en de wijze van het doen van toevoegingen en het doen van onttrekkingen (structureel of incidenteel), inclusief onderbouwing daarvan of voor de reserve aparte spelregels gelden; • de omvang en de wijze van het doen van toevoegingen en het doen van onttrekkingen (structureel of incidenteel), inclusief onderbouwing daarvan of voor de reserve aparte spelregels gelden; • de eventuele looptijd. Doel: Reserveren van middelen voor toekomstige incourante woningen en/of benodigde aanpassingen aan de bestaande woningvoorraad om te voldoen aan de gewenste kwaliteit waardoor de vraag aansluit bij de vraag. Omvang en de wijze van toevoegingen: Per toevoeging van wooneenheid aan de woningvoorraad is een bedrag aan het transitiefonds voorzien van € 13.500 per eenheid. Er gelden voor het bepalen van de hoogte van de bijdrage geen (wettelijke) normen. Een bijdrage per woning aan het Transitiefonds is gebaseerd op de gemiddelde toekomstige sloopkosten van de woning (€ 8.500) en de herinrichtingskosten van het perceel (€ 5.000).

Totaal een bijdrage van € 13.500 per te realiseren nieuwe woningen De toevoeging aan het fonds gebeurd middels:: • via bijdrages van derden; • vanuit eigen middelen (bij vrijstelling) Omvang en de wijze van onttrekkingen Pagina 2 van 4

De middelen uit het transitiefonds worden aangesproken op het moment dat de woningmarkt een daling laat zien en wij volgens afspraak met de provincie woningen dienen te onttrekken of dat er incourante woningen in de woningvoorraad aanwezig zijn. Via separate voorstellen wordt hiervoor besluitvorming gevraagd. Op dit moment zijn er nog geen specifieke sloopopgaven. Eventuele looptijd: De doorloop is afhankelijk van de ontwikkelingen van de woningmarkt en bevolkingsprognoses. Hiervoor worden 3-jaarlijks de cijfers geactualiseerd. 1.5. De toevoeging aan het fonds betreft diverse geldstromen De gelden bestemd voor het transitiefonds worden vanuit drie verschillende lijnen gestort. • In basis de gelden van derden (initiatiefnemer tot het toevoegen van een woning of woningen) • Bijdrage gemeente als impuls aan het fonds ( dit betreft 1 miljoen euro) • eventuele aanvullende gelden vanuit gemeente aan het fonds, afhankelijk van besluitvorming structuurvisie wonen. 2.1 De gemeenteraad heeft al eerder een startkapitaal voor het transitiefonds beschikbaar gesteld Nu we bij punt 1 voorstellen om de bestemmingsreserve transitiefonds in te stellen, hevelen we het bedrag van het startkapitaal (1 miljoen) over vanuit de reserve uitvoering strategische visie naar de bestemminsreserve transitiefonds.

3.1 Vooruitlopend op de instelling van het transitiefonds zijn er al bijdrages verantwoord in onze administratie Om te kunnen voldoen aan de toekomstige opgaven hebben we de afgelopen jaren via besluitvorming al bijdrages voor het nog op te richten transitiefonds in onze administratie verantwoord. Het gaat hierbij om bijdragen van derden en bijdragen die we zelf voor onze rekening hebben genomen. In afwachting van het instellen van het transitiefonds zijn deze bijdrages in de algemene reserve gestort. In bijlage 3 vind u een overzicht hiervan. In totaal gaat het om een bedrag van € 2.376.000. Via dit voorstel stellen we voor om dit bedrag vanuit de algemene reserve over te hevelen naar de bestemmingsreserve transitiefonds. Kanttekeningen 1.1. De (concept) Structuurvisie Wonen is nog niet vastgesteld door uw raad. De (concept) Structuurvisie Wonen en daarmee de uitwerking van het transitiefonds (incl. vrijstellingsmogelijkheden) is nog niet vastgesteld door uw raad. Als gevolg hiervan kunnen de spelregels met betrekking tot het transitiefonds mogelijk nog veranderen. Op 12 september is de structuurvisie besproken in de commissie ruimte en economie. Het streven is begin 2023 de Structuurvisie Wonen door college en raad vast te laten stellen. Financiën Begroting Begrotingswijziging Eenmalige lasten Structurele lasten Eenmalige baten Structurele baten Dekking

Niet binnen begroting Ja 3376000,00 3376000,00 reserve uitvoering strategische visie en algemene reserve

Voor de bestemmingsreserve transitiefonds maken we een apart element aan. Het startkapitaal van € 1.000.000 laten we vrijvallen vanuit de reserve uitvoering strategische visie en voegen we vervolgens toe aan de bestemmingsreserve transitiefonds. De bijdrages aan het transitiefonds die nu in de algemene reserve zijn opgenomen voor een bedrag van € 2.376.000 (zie bijlage 3) laten we vrijvallen en voegen we ook toe aan de bestemmingsreserve transitiefonds. Na besluitvorming over de instelling van deze reserve lopen toevoegingen en onttrekkingen aan het fonds via deze reserve. Uitvoering Pagina 3 van 4

Bij een positief besluit wordt invulling en uitvoering gegeven aan het besluit. Bijlagen 1. concept Structuurvisie Wonen 2. Begeleidende brief bij de Regionale Woningmarkt Afspraken (vastgesteld juli 2021) 3. Voeding transitiefonds binnen algemene reserve

Burgemeester en wethouders van Schouwen-Duiveland, S.J.A. Bronsveld

A.M.J. van Burg

Secretaris

Locoburgemeester

Pagina 4 van 4