RVS Compensatiemiddelen jeugdhulp en hervormingsagenda

Raadsvoorstel Urgentie Onderwerp Zaaknummer Datum Openbaarheid Afdeling Portefeuillehouder Opdrachtgever

Middel, De raad is eerder toegezegd dat we nog in 2021 dit voorstel aanbieden. Er is echter geen urgentie om de besluitvorming in 2021 te laten plaatsvinden. Compensatiemiddelen jeugdhulp en hervormingsagenda 495920 30 november 2021 Externe communicatie Werken, Wonen en Leven (WWL) P. Schot Afdelingshoofd WWL

Voorstel 1. Kennis te nemen van de ontwikkelingen rondom de Hervormingsagenda Jeugd; 2. De verwachte financiële gevolgen van deze agenda meerjarig in de begroting te verwerken via een taakstelling Hervormingsagenda en hieraan de volgende bedragen te koppelen: 2022 € 200.000, 2023 € 360.000, 2024 € 440.000 en 2025 € 540.000; 3. De huidige taakstelling Actieplan Jeugdhulp in te trekken.

Inleiding Het kabinet besloot voor 2021 extra incidentele middelen beschikbaar te stellen voor onder andere de jeugdGGZ. Hiermee kan aan de grote zorgvraag - mede als gevolg van corona - tegemoet worden gekomen, wachtlijsten bij lichtere jeugdhulpproblematiek opgevangen worden en verdringing van andere uitgaven bij gemeenten worden tegengegaan. Ook worden een aantal andere specifieke knelpunten aangepakt, zoals de jeugdbeschermingsketen. Er is € 15 miljoen gereserveerd voor de vereenvoudiging en verbetering van de jeugdbeschermingsketen. Deze middelen zullen aan een beperkt aantal gemeenten of jeugdzorgregio’s uitgekeerd worden. Zeeland heeft als een van de jeugdzorgregio’s, voor de uitvoering van het project Vaart in Veiligheid, een aanvraag ingediend. In 2022 stelt het Kabinet ook eenmalig extra geld beschikbaar. Dit voor de tekorten vanwege jeugdzorg. Aanleiding daarvoor was een uitspraak van de arbitragecommissie. Voor de gemeente Schouwen-Duiveland betekent het bovenstaande concreet dat we in 2021 voor jeugdhulp via het gemeentefonds een aanvullende compensatie van € 610.000 krijgen en in 2022 € 1.743.000. Hierbij merken we op dat het laatste bedrag oorspronkelijk € 1,8 miljoen bedroeg, met de septembercirculaire 2021 werd het daadwerkelijke bedrag bekend. Met de Programmabegroting 2022 informeerden wij u een structurele compensatie te verwachten, dus ook na 2022.

Hoewel een nieuw kabinet hierover beslist, is de uitspraak van de arbitragecommissie niet vrijblijvend. Rijk en VNG maakten eerder afspraken over een Hervormingsagenda Jeugd, deze blijven onverminderd van kracht. Een nieuw kabinet moet besluiten over de structurele financiën en noodzakelijke aanpassingen aan het jeugdhulpstelsel om de jeugdhulp in de toekomst effectief en beheersbaar te houden. Inmiddels hebben partijen afgesproken dat alle gemeenten in de jaarschijven 2023 tot en met 2025 een maximum van 75%, van de bedragen van de meerjarenraming onder de Hervormingsagenda van de Commissie van Wijzen, als stelpost mogen opnemen in de begroting. Vanuit behoedzaamheid en in het licht van de afspraken rond de hervormingsagenda dat gemeenten ook zelf kostenbesparende maatregelen kunnen nemen, is besloten tot een maximum van 75% van het deel dat gemeenten op basis van de verdeling zouden krijgen. Dit past ook binnen de richtlijn van de provincie Zeeland aan de hand waarbij wij vanaf 2023 structureel maximaal 75% van de compensatiemiddelen ad €1.743.000 als dekkingsmiddel aan mogen wenden. In de nieuwe begroting is daarmee rekening gehouden. Daarvan voegde u 50% toe aan de budgettaire ruimte vanwege het feit dat de tekorten op de jeugdhulp in het verleden uit de budgettaire ruimte zijn gedekt. U Pagina 1 van 3

besloot de overige 50% vooralsnog binnen de egalisatiepost maatwerkvoorzieningen wmo en jeugd te reserveren. Deze toevoeging dient in eerste instantie ter dekking van de nog niet goed in te schatten financiële gevolgen van de invoering van het woonplaatsbeginsel in 2022. In de aanbiedingsbrief zegden wij toe u hierover via separate raadsbrief te informeren. Via het voorstel septembercirculaire 2021 kondigden wij u echter aan dat wij hier u hiervoor een voorstel zouden voorleggen. Dit vanwege het feit dat de komst van de Hervormingsagenda Jeugd waardoor de Jeugdwet gaat veranderen en het gemeentefonds, maar ook de lasten jeugdzorg afnemen. Deze informatie was ten tijde van het opstellen van de begroting 2022 nog niet bekend. Vanuit deze agenda loopt de hoogte van de extra middelen af tot een bedrag van € 580.000 in 2028. De reden dat wij u dit dan ook als voorstel aanbieden, is dat u dit in de meerjarenbegroting dient te verwerken. Dit volgt uit het budgetrecht van uw raad. De hervormingsagenda behelst maatregelen die gemeenten moeten uitvoeren om een besparing op de jeugdzorgkosten te realiseren, zoals bijvoorbeeld verrekening residentiële zorg, afbakenen reikwijdte jeugdwet en standaardisatie uitvoering inkomensafhankelijke ouderbijdrage.

Het Rijk en de VNG hebben zich, in samenwerking met betrokken partijen zoals onder andere cliënten, aanbieders en professionals, aan het opstellen van deze agenda gecommitteerd. Met de agenda moet een structureel houdbaarder jeugdstelsel worden gerealiseerd. De VNG is op dit moment bezig om de Hervormingsagenda vorm te geven. Deze agenda verwachten we in het eerste kwartaal van 2022. Beoogd resultaat U te informeren over de huidige stand van zaken rondom de hervormingsagenda jeugdhulp. De budgetten en taakstellingen voor jeugdhulp in de meerjarenbegroting aan te passen en daarmee aan te sluiten bij de actuele stand van zaken. Argumenten 2.1 Aan de extra middelen van het Rijk is een Hervormingsagenda gekoppeld. In de huidige meerjarenbegroting is, vanaf 2023, rekening gehouden met een jaarlijks bedrag van 75% van €1.743.000 aan te ontvangen compensatiemiddelen. Dat is € 1.307.250,- . Inmiddels is bekend dat we dit bedrag niet ontvangen. Dit bedrag kan als een bruto bedrag worden beschouwd. In het kader van de hervormingsagenda hanteert het Rijk het uitgangspunt dat de lasten jeugdhulp meerjarig aflopen. Daarmee houdt het Rijk aan de batenkant ook rekening. 2.2 De Hervormingsagenda kan feitelijk opgevat worden als taakstelling Wij hanteren als uitgangspunt dat de meerjarige afname van de compensatiemiddelen een evenredige afname van de lasten jeugdhulp met zich meebrengt.

Met dat uitgangspunt zijn er geen consequenties voor de Programmabegroting 2022 - 2025 gereserveerde middelen binnen de budgettaire ruimte en jeugd. Omdat de inhoud van de Hervormingsagenda nog niet bekend is, stellen wij voor de financiële gevolgen van de afname van de baten aan de lastenkant op te nemen in een nieuwe taakstelling Hervormingsagenda Jeugd. 2.3 Aan de taakstelling kunnen al bedragen worden gehangen Voor de hoogte van de taakstelling kan aansluiting worden gezocht met de dossiers waar bestuurlijk overeenstemming is bereikt. Het gaat hierbij macro om een bedrag dat begint in 2022 met € 214 miljoen en oploopt op tot iets meer dan € 1 miljard in 2028. Deze bedragen rekenden wij om voor Schouwen-Duiveland. 3.1 Het is niet handig om te werken met meerdere taakstellingen Bij het vaststellen van de Bestuursopdracht "creëren budgettaire ruimte" fase 2 besloot u op 21 september 2020 een taakstelling van structureel € 440.000. Deze taakstelling loopt parallel met de Programmabegroting GGD Zeeland 2022-2025 waarin eveneens een verlaging wordt verwacht van de kosten voor jeugdhulp. Deze verlaging is ook verwerkt in de gemeentelijke Programmabegroting 2022 - 2025. Vanwege de nieuw te vormen taakstelling Hervormingsagenda Jeugd stellen wij u voor de huidige taakstelling uitgewerkt in het actieplan "Jeugd - een duurzaam perspectief" in te trekken.

Wij menen dat het inefficiënt en niet transparant is om te werken met meerdere taakstellingen binnen één werkveld. Daarbij is het effect van een bepaalde taakstelling nauwelijks meetbaar. Het intrekken van deze taakstelling heeft geen budgettaire gevolgen omdat deze parallel loopt met de programmabegroting GGD Zeeland en de gemeentelijke begroting. Kanttekeningen 2.1 Belangrijk is dat we een deel van de middelen die nu toegekend zijn ook inzetten om de taakstelling die we krijgen via het Rijk, middels een Hervormingsagenda, uit te voeren.

Pagina 2 van 3

Wij benadrukken dat de ontwikkeling van de jeugdhulpkosten grillig verloopt en wij als college niet op alle ontwikkelingen evenveel grip hebben. Dat zien we ook in 2021, waarin juist die hulpvragen zijn toegenomen waarop we een stuk minder grip hebben. Daarbij geldt dat slechts enkele casussen de kosten flink opjagen. Het is daarom niet uitgesloten dat we opnieuw terugkomen met een verzoek om hiervoor middelen vrij te maken. 2.2 Een ongewisse factor is dat de Hervormingsagenda nog niet definitief vaststaat Er is overeenstemming bereikt over de dossiers bezuinigingen en aftrekposten. Er is echter ook nog een lijst met dossiers waarover nog geen overeenstemming is bereikt. 2.3 Vaak gaan de kosten voor de baat uit Eerder stelden wij als uitgangspunt te hanteren dat de meerjarige afname van de compensatiemiddelen een evenredige afname van de lasten jeugdhulp met zich mee brengt. Het is echter op voorhand lastig te voorspellen of deze evenredige afname gelijktijdig plaatsvindt. Daarbij sluiten we niet uit dat we eenmalig extra investeringen moeten doen om de beoogde daling van de zorgkosten te bewerkstelligen. Financiën Begroting Begrotingswijziging Eenmalige lasten Structurele lasten Eenmalige baten Structurele baten Dekking

Binnen begroting Ja

Budgettair neutraal via taakstelling binnen budget Jeugdhulp

Aan de hand van dossiers waar bestuurlijk overeenstemming is bereikt, berekenden wij om welke bedragen het gaat voor Schouwen-Duiveland. Deze kunnen derhalve als taakstelling in de begroting worden opgenomen. Deze verloopt budgettair neutraal waarbij wij rekening houden met een evenredige afname van de uitkering gemeentefonds en een daling van de kosten voor jeugdzorg. Dit leidt tot de volgende taakstellende bedragen: • 2022 € 200.000 • 2023 € 360.000 • 2024 € 440.000 • 2025 € 540.000 De jaren erna lopen deze bedragen verder op en wel als volgt: • 2026 € 920.000 • 2027 € 970.000 • 2028 € 970.000

Uitvoering Wij gaan serieus aan de slag met de hervormingsagenda en zoeken daarbij naar verdere verbeteringen in het jeugdzorgstelsel in relatie tot onze gemeentelijke verantwoordelijkheid. Wij monitoren de effecten van de Hervormingsagenda en nemen deze als taakstelling op in de begroting. We proberen hiervoor zoveel mogelijk Zeeuwsbreed op te trekken.

Burgemeester en wethouders van Schouwen-Duiveland,

Pagina 3 van 3