RVS Beleidsvisie zorglandschap bijlage 1

5.6 INWONERS DIE VANWEGE PERSOONLIJKE OF MAATSCHAPPELIJKE OMSTANDIGHEDEN OF PROBLEMEN TIJDELIJK NIET FUNCTIONEREN OF TIJDELIJK NIET THUIS KUNNEN WONEN Algemeen Het betreft inwoners die om diverse redenen tijdelijk niet thuis kunnen wonen. Personen met psychiatrische problematiek ofwel complexe psychosociale problematiek kunnen een beroep doen op het beschermd wonen dan wel maatschappelijke opvang. Er bestaat echter ook een groep inwoners waarbij (nog) geen psychiatrische of complexe psychosociale stoornis is vastgesteld. Hierdoor vallen de inwoners tussen wal en schip. Het is moeilijk om de omvang van dit aantal inwoners vast te stellen. We zijn uitgegaan van het aantal casussen dat jaarlijks besproken wordt in het Overleg Geestelijke Gezondheidszorg (OGGZ)(7).

Huidige vraag en aanbod In het OGGZ komen jaarlijks ongeveer 44 casussen aan de orde. Twee inwoners wonen tijdelijk in een woonvoorziening en 50 cliënten maken gebruik van een dag- en verblijfsvoorziening, zo blijkt uit de rapportage van het OGGZ(8).

7 Op lokaal niveau is een goede samenwerking nodig om de inwoners waar het hier om gaat te ondersteunen. Hiervoor is het OGGZ netwerk ingericht. Het doel van de samenwerking is om snel en effectief te kunnen reageren op cliënten die worden aangemeld en om ervoor te zorgen dat de hulp van de verschillende organisaties en instellingen aan deze inwoners op elkaar wordt afgestemd. 8 Bron: ‘Lokaal Uitvoeringsplan beschermd thuis en een kwalitatief goed leven op Schouwen-Duiveland 2019-2022’, p. 19

26

Spreiding van voorzieningen

Conclusie uit overzicht • •

•

Woonvoorzieningen op Schouwen-Duiveland voor inwoners met persoonlijke of maatschappelijke problemen zijn gecentreerd in de plaatsen Zierikzee en Ouwerkerk. Het aandeel van inwoners met persoonlijke of maatschappelijke omstandigheden in woonvoorzieningen is echter heel erg klein, daarnaast is het niet bekend of er meer vraag naar woonvoorzieningen zou zijn. Dag- en verblijfsvoorzieningen voor inwoners met persoonlijke of maatschappelijke omstandigheden zijn redelijk verspreid over Schouwen-Duiveland, met uitzondering van de noordoostkant van het eiland.

Vraagontwikkeling en benodigd aanbod De vraag is stabiel en op grond van de huidige cijfers wordt geen toe- of afname verwacht. Mensen met persoonlijke of maatschappelijke problemen zijn vaak goed in staat om zelf naar oplossingen te zoeken, maar de vraag is of dit structureel verantwoorde en veilige oplossingen zijn. De reële vraag kan toenemen door strengere handhaving door bewoning van bijvoorbeeld recreatiewoningen en handhaving van de kostendelersnorm. Zorgaanbieders geven de volgende knelpunten aan: • Ontbreken van time-out voorzieningen voor iedereen die om welke reden dan ook een tijdelijke woonplek nodig heeft ter voorkoming van escalatie van problematiek. • Ontbreken van mogelijkheden voor laagdrempelige kleinschalige inloopvoorzieningen en indicatievrije dagbesteding voor inwoners met persoonlijke of maatschappelijke problemen.

Kwalitatieve beleidsaccenten We stimuleren zo nodig: • laagdrempelige kleinschalige inloopvoorzieningen of indicatievrije dagbesteding voor inwoners met persoonlijke of maatschappelijke problemen. Deze voorzieningen houden kwetsbare inwoners in beeld. Problemen kunnen vroegtijdig aangepakt worden om verdere escalatie en crisissituaties te voorkomen;

27

•

Time-out voorzieningen respectievelijk doorstroomwoningen voor iedereen die om welke reden dan ook een tijdelijke woonplek nodig heeft ter voorkoming van escalatie van problematiek. We letten daarbij op dat er niet te grote hoeveelheden time-out voorzieningen naast elkaar komen en er een verantwoorde mix van verschillende doelgroepen ontstaat.

Zie ook algemene beleidsvoornemens nummer 12. Voor inwoners die persoonlijke of maatschappelijke problemen hebben en langdurig niet meer in een woning in een reguliere wijk kunnen wonen, wordt landelijk het concept Skaeve Huse ontwikkeld. Skaeve Huse - vrij vertaald vanuit het Deens: ‘rare huizen’- zijn woningen bedoeld voor personen die voor zware overlast in de omgeving zorgen. Het zijn veelal moeilijk te huisvesten mensen met een drank- of drugsverslaving, maar kunnen ook personen zijn die behoefte hebben aan een prikkelarme omgeving en geen contact met anderen wensen. Doordat een gemeente hen huisvest in een zogenoemde hufterwoning, wordt de overlast in de woonwijk een halt toegeroepen. Het gaat bij Skaeve Huse om aparte huisvesting in simpele, vrijstaande containerwoningen. Onder meer de gemeenten Amsterdam, Kampen, Maastricht, Tilburg en Utrecht maken er gebruik van. In Zeeland wordt het concept nader onderzocht. We volgen de ontwikkelingen rond Skaeve Huse en onderzoeken de mogelijkheden van time-out voorzieningen voor deze groep.

28

6

Algemene beleidsvoornemens In het voorgaande hoofdstuk zijn per zorgdoelgroep een analyse en beleidsvoornemens weergegeven. Voor de genoemde beleidsvoornemens geldt een aantal beleidsvoornemens dat voor meerdere zorgdoelgroepen opgaat. Voor zover van toepassing is een verwijzing naar één of meerdere algemene beleidsvoornemens in voorgaand hoofdstuk gemaakt. De algemene beleidsvoornemens worden hieronder weergegeven. 1. We zoeken afstemming met en tussen zorgaanbieders over de door hun gehanteerde wachtlijsten. Zo mogelijk bevorderen we de invoering van een centrale, regionale wachtlijst voor Wmo, jeugdhulp voor woon- en verblijfsvoorzieningen om de behoefte aan voorzieningen goed in kaart te brengen. Hiermee wordt voorkomen dat cliënten op meerdere wachtlijsten terechtkomen, zodat zij zo snel mogelijk hulp kunnen ontvangen op een vrij gekomen plaats. Hierbij zijn we afhankelijk van samenwerking binnen regionaal verband. 2. Naast een overzicht van de wachtlijsten van de verschillende zorgaanbieders is afstemming met de betrokken partijen (lokaal overleg met extramurale en intramurale aanbieders en CIZ) wenselijk, zodat prioriteit van plaatsing tijdig kan worden afgestemd. 3. Een wachtlijst voor de Wlz kan leiden tot langer thuis wonen, wat weer kan leiden tot meer Wmoaanvragen, maar kan ook crisissituaties creëren.

Een goede samenwerking met het zorgkantoor is van groot belang om de doorstroming goed te laten verlopen. Het gaat dan om afstemming over langdurige zorg: de zorg voor mensen die blijvend 24 uur per dag intensieve zorg of toezicht nodig hebben(9). 4. Door periodiek de voorzieningen waar inwoners naartoe verwezen worden voor te leggen aan zorgaanbieders kan het overzicht aangevuld en vernieuwd worden. Dit draagt bij aan een gedetailleerd beeld hoeveel cliënten uit Schouwen-Duiveland in elke zorgdoelgroep zitten en waar deze cliënten heen gaan om zorg te ontvangen (binnen of buiten Schouwen-Duiveland). 5. We voeren aansluitend op 4. periodiek overleg met zorgaanbieders en stemmen af over knelpunten, leemtes en overlappingen in het aanbod en zo nodig aanvulling en vernieuwing van het aanbod. Hierbij hebben we speciale aandacht voor logeren en crisisopvang. 6.

We verwijzen initiatiefnemers die hun zorgaanbod (mede) op grond van de Wlz of de Jeugdwet beogen te financieren naar het zorgkantoor respectievelijk het Inkooporganisatie Jeugdhulp Zeeland (IJZ) en vragen of ze – voor zover het zorgaanbod in de vorm van zorg in natura betreft - een contract hebben met het zorgkantoor respectievelijk het IJZ.(10) We stemmen nieuw zorgaanbod in natura af met het zorgkantoor en het IJZ en plegen periodiek overleg met het zorgkantoor en het IJZ over verstrekte Wlz-indicaties respectievelijk indicaties jeugdhulp om de doorstroming goed te laten verlopen. 7. Voor de diverse zorgcategorieën zijn vergelijkbare kwalitatieve beleidsaccenten gelegd. Zoals extra logeermogelijkheden respectievelijk plaatsen dagbesteding en kleinschalige woonvormen. Voor beoordeling van aanvragen voor medewerking aan zorginitiatieven met betrekking tot dagbesteding, logeeropvang (kort verblijf en jeugdhulp) en wonen met zorg voor inwoners met een lichamelijke, 9 Dit geldt bijvoorbeeld voor: 1. Ouderen met vergevorderde dementie of somatiek; 2. Inwoners met een ernstige lichamelijke of zintuiglijke beperking; 3. Inwoners met een verstandelijke beperking 10 In geval van beoogd zorgaanbod in de vorm van Wlz-pgb, wijzen we de initiatiefnemer op de informatie respectievelijk contactpersoon van CZ over Wlz pgb.

29

verstandelijke beperking of autisme met een complexe hulpvraag of jonge inwoners met dementie gaan we het volgende na: a. is er sprake van een tekort waardoor verstrekte indicaties niet verzilverd kunnen worden? NB: Voor logeren gaan we de indicaties/plaatsingen van onze cliënten na zowel binnen Schouwen-Duiveland als daarbuiten en vice versa, aangezien bij logeeropvang cliënten (en hun mantelzorgers) niet per sé baat hebben bij logeren in de eigen gemeente. b. Herkennen bestaande zorgaanbieders een leemte in het zorgaanbod? c. Hebben zij een voornemen hun aanbod uit te breiden tot de betreffende complexe doelgroep? d. Wat zijn de financiële consequenties voor de gemeente als er een voorziening wordt gerealiseerd? 8. We gaan na of met verbetering van de ketenzorg en samenwerking met informele zorg, extra voorzieningen kunnen worden voorkomen. De rol van verwijzers, zoals huisartsen wordt hier uitdrukkelijk in meegenomen. 9. We gaan in regionaal verband na of we het beleid rond inkoop en aanbesteding met betrekking tot maatwerkvoorzieningen kunnen herzien, zodat ‘wonen met zorg’ mogelijk wordt en een juridische basis krijgt (van individuele naar collectieve voorziening). We gaan na of we begrenzing kunnen aanbrengen bij nieuwe aanbesteding en ons kunnen richten op partijen die een divers aanbod van diensten kunnen aanbieden. 10.

We gaan uit van de ontwikkeling van de woningvoorraad en de beleidsuitgangspunten zoals die in de Woonvisie zijn aangegeven. 11. Team Thuis biedt praktische bemiddeling en ondersteuning aan uitstromers van beschermd wonen, maatschappelijke opvang en vrouwenopvang, die zelfstandig met enige vorm van begeleiding op Schouwen-Duiveland of daarbuiten willen gaan wonen. In het convenant Uitstroom zelfstandig wonen in de Oosterschelderegio is aan de doelgroep jongvolwassenen uit de jeugdzorg met verblijf speciale aandacht besteed. We volgen de ontwikkelingen en zoeken onderling tussen de gemeenten afstemming over de mogelijke inzet van Team Thuis voor jeugdigen. 12. We stimuleren time-outvoorzieningen voor verschillende doelgroepen die flexibel kunnen worden ingezet. We letten er daarbij op of er niet te veel time-outvoorzieningen naast elkaar komen en er een verantwoorde mix van verschillende doelgroepen ontstaat. 13. Bij het stimuleren van nieuw zorgaanbod houden we rekening met het aanwezige a. voorzieningenniveau(11); het huidige voorzieningenniveau maar ook eventuele uitbreiding van voorzieningen door middel van het nieuwe zorgaanbod(12) b. bereikbaarheid/vervoer(13) c. prikkelvrije omgeving(14) d. draagkracht van de kernen: i. mogelijkheden voor mantelzorg door buurtgenoten ii. de mate van concentratie van kwetsbare inwoners en toename van overlast.

NB: bovengenoemde punten zullen zoveel mogelijk geobjectiveerd worden op grond van objectieve bronnen(15). 14. We onderzoeken de mogelijkheden om Wmo-maatwerkvoorzieningen als dagbesteding binnen de gemeente aan te bieden in het kader van participatie.

11 Zgn. ‘triple A voorzieningen’: Apotheek, Arts en Albert Heijn binnen 500 m. loopafstand 12 Bijvoorbeeld winkeltje in woonzorgvoorziening met functie voor de buurt 13 Loopafstand tot dichtstbijzijnde bushalte respectievelijk frequentie en bestemming 14 Overlast en veiligheid van de directe omgeving 15 Zoals het SCP

30

7

Hoe gaan we ons beleid uitvoeren en waar liggen onze prioriteiten? IN GESPREK MET ZORGAANBIEDERS Bestaande zorgaanbieders zullen collectief geïnformeerd worden over de beleidsvisie en de toe te passen beslisboom. Daarnaast zal met hen periodiek overleg plaatsvinden om af te stemmen over knelpunten, leemtes en overlappingen in het aanbod en zo nodig aanvulling en vernieuwing van het aanbod. Hierbij hebben we speciale aandacht voor logeren en crisisopvang. Dit geldt voor zorgaanbieders Wmo en zorgaanbieders jeugdhulp. Met nieuwe initiatiefnemers van zorgaanbod die zich in 2019 bij de gemeente gemeld hebben met een nieuw zorginitiatief zal afzonderlijk contact worden opgenomen. Voor de huidige zorgaanbieders en initiatiefnemers van nieuw zorgaanbod wordt een publieksversie van de beslisboom ontwikkeld. Dit geeft heldere informatie aan zorgaanbieders welke afwegingen de gemeente maakt bij het beoordelen of zij medewerking verleent aan nieuwe zorginitiatieven of uitbreiding van bestaand zorgaanbod. Ook weten nieuwe-/zorgaanbieders hierdoor welke informatie de gemeente over het zorginitiatief nodig heeft om een goede afweging te kunnen maken.

UITVOERING ALGEMENE BELEIDSVOORNEMENS: UITVOERINGSAGENDA Om als gemeente optimaal haar rol van regisseur op te pakken is een aantal algemene beleidsvoornemens geformuleerd (zie hoofdstuk 6). Deze zullen worden vertaald in een uitvoeringsagenda. In de uitvoeringsagenda zal onder meer aan de orde komen: a. Afstemming met de woningcorporaties over: - Time-out voorzieningen/doorstroomwoningen voor diverse doelgroepen, mede in relatie tot de prestatieafspraken voor de uitstroom van de doelgroep beschermd wonen, maatschappelijke opvang, vrouwenopvang en jong volwassenen uit de jeugdzorg met verblijf; - De ontwikkelingen rond het Skaeve Huse concept op Schouwen-Duiveland. b. De wijze waarop periodiek overleg met zorgaanbieders wordt vormgegeven over knelpunten, leemtes en overlappingen van het zorgaanbod, waaronder eventuele wachtlijsten en crisisopvang. c. De mogelijkheden om Wmo-maatwerkvoorzieningen als dagbesteding binnen de gemeente aan te bieden in het kader van participatie. d. De wijze waarop de beleidsvisie en uitvoeringsagenda zal worden gemonitord.

PRIORITEITSTELLING Onze prioriteit ligt bij de opgave voor wonen met zorg voor 145 wooneneheden voor ouderen met somatische en/of psychische problematiek.

31

Bijlage 1: Definities woonvormen In het onderzoek maken we onderscheid tussen vormen van wonen, namelijk ‘langdurig wonen’ en ‘tijdelijk wonen’. Bij ‘langdurig wonen’ gaat het om woonvormen waar de persoon in kwestie voor een langere periode, soms voor de rest van zijn of haar leven woont, vanwege de ondersteuningsbehoefte die hij of zij heeft. De woonvorm is in die gevallen ook de primaire verblijfplaats van de persoon in kwestie. Bij ‘tijdelijk wonen’ gaat het om woonvormen of voorzieningen waar de persoon tijdelijk verblijft (dit heeft ook betrekking op vormen van dagbesteding). De primaire verblijfplaats van de persoon in kwestie is elders. Bij ‘tijdelijk wonen’ is het de bedoeling dat de persoon weer terug keert naar de primaire verblijfplaats. In dit onderzoek richten we ons op intramurale en extramurale woonvormen. In onderstaande tabel hebben we het langdurig wonen uitgesplitst naar intramuraal, geclusterd en losstaand. Per woonvorm hebben we een aantal kenmerken opgenomen waarmee we onderscheid kunnen maken tussen de verschillende vormen. Intramuraal wonen

Geclusterd wonen

Wonen bij accommodatie in instelling

Wonen bij accommodatie

Onzelfstandig wonen

Zelfstandig wonen

Zelfstandig wonen

Geen scheiden van wonen en zorg

Scheiden van wonen en zorg

Scheiden van wonen en zorg

Zorgaanbieder ontvangt Cliënt betaalt zelf huur aan: vergoeding voor huur/hypotheek • Corporatie • Vastgoedeigenaar aan: verblijfscomponent • Zorgaanbieder Geclusterd wonen

Geclusterd(16) wonen • Geclusterd op/in één verdieping, afdeling, woonvorm met geclusterde woonruimten • Gespikkeld/gespreid in de wijk, maar waarbij wel sprake is van clustering • Gespikkeld/gespreid in één complex.Daarbinnen nog onderscheid maken naar kamerbewoning (onzelfstandige woonruimte)

Losstaand wonen

Cliënt betaalt zelf • Corporatie • Vastgoedeigenaar • Hypotheekverstrekker Niet geclusterd wonen

16 Voorstel operationalisering clustering: minimaal drie cliënten binnen een straal van 400 meter vanaf een steunpunt (bijvoorbeeld een kantoor, gezamenlijke ontmoetingsruimte of inloop).

32

Intramuraal wonen

Geclusterd wonen

Permanent toezicht of 24 uur per 24-uurs bereikbaarheid en op afdag roep beschikbaar(17)

Losstaand wonen Geen specifieke eisen aan toezicht zorg in de nabijheid

Bij ‘tijdelijk wonen of verblijven’ onderscheiden we drie categorieën, gebaseerd op de reden waarom de persoon tijdelijk woont. Per categorie onderscheiden we een aantal vormen die hierop van toepassing zijn.

TIJDELIJK WONEN OF VERBLIJVEN Vanuit crisissituatie • • •

Noodopvang Crisisopname Time-out plek

Vanuit herstelsituatie • • •

Eerstelijnsverblijf Revalidatiezorg Herstelcentra

Vanuit dagen/of weekend opvang • Dagbehandeling • Logeren • Dagbesteding • Dagopvang (Logeren, dagbesteding en dagopvang kunnen ook als respijtzorg, dus ter ontlasting van de mantelzorger worden ingezet)

17 Dit is mogelijk niet op iedereen die extramuraal woont van toepassing. Er zullen ook personen zijn die met een lichtere vorm van toezicht (bijvoorbeeld waakvlamcontact) extramuraal kunnen wonen.

33

Bijlage 2: Kaarten aanbod woonzorgvoorzieningen en dag- en verblijfsvoorzieningen

34

Zorgaanbieder wonen Locatie

Postcode

Zorgvorm

Allévo

Borrendamme

4301 VD

Intramuraal wonen

Allévo

In ‘t Opper

4311 EK

Intramuraal wonen

Allévo

Duinen van Haamstede

4328 GB

Intramuraal wonen

Allévo

Cornelia

4301 NW

Intramuraal wonen

De Stelle (Trots!)

Locaties Ouwerkerk, Malversweie

4305 NH en 4305 RC

Intramuraal wonen

Buurtzorg Nederland

Buurtzorgpension

4301 NP

Tijdelijk wonen vanuit herstelsituatie

Cedrah

Hebron

4306 CJ

Intramuraal wonen

De Stelle (Trots!)

Locatie Zierikzee

4301 EA

Extramuraal wonen

Eilandzorg

’t Nieuwe Vrije

4301

Extramuraal wonen

Eilandzorg

Mitt Hem

4301 NW

Extramuraal wonen

Eilandzorg

De Wieken

4301 KB

Intramuraal wonen

Mir.Ron

Mir.Ron gezinshuis

4316 AM

Intramuraal wonen

Gors

Locatie Kaersemakerstraat Zierikzee

4301 KR

Extramuraal wonen

Gors

Locatie Touwbaan

4301 HJ

Extramuraal wonen

Gors

Locatie Regenboogstraat 4301 BV

Extramuraal wonen

Kjc begeleiding wonen

Locatie Noordgouwe

4317 AK

Tijdelijk wonen vanuit crisissituatie

Nireas Zorggroep

Locatie Ellemeet

4323 LK

Intramuraal wonen

Stichting hospice Kaaskenshuis

Hospice Kaaskenshuis

4301 NS

Overige (Hospice)

Stichting Vlinderduin/ Sjaloomzorg

Vlinderduin

4328 EA

Overige (Geclusterd wonen)

Zorgmuiters

Gezinshuis Rechem

4321 BB

Overige (Gezinshuis)

35

36

Zorgaanbieder dag- en verblijf

Locatie

Postcode

Zorgvorm

Allévo

Cornelia

4301 NW

Dagbehandeling

Allévo

Borrendamme

4301 VD

Dagbesteding

Allévo

In ‘t Opper

4311 EK

Dagbesteding

Allévo

Duinen van Haamstede

4328 GB

Dagbesteding

CBC Aan de Hand

Aan de hand

4322 TG

Dagbesteding/Logeren

Emergis

Locatie Zierikzee

4301 LK

Overig (Wonen met begeleiding)

Gors

Locatie Brugzicht/ de Punt/ Kaersekamer

4301 VA /4301 KR

Dagbesteding/Inloopvoorziening

Odensehuis Odensehuis Schouwen-Duiveland

4301 XX

Inloopvoorziening

Paard en Reflectie

Ellemeet

4323 TB

Dagbesteding/Dagbehandeling

SMWO

Ruilwinkel en jon- 4301 SW gerencentrum 4SD

Inloopvoorziening

Sta op en Schitter!

Sta op en Schitter!

4328 SP

Dagbesteding

Bouwlust

Zorgboerderij Bouwlust

4306 PE

Dagbesteding/Dagbehandeling

De Stelle (Trots!)

Dagbesteding Leer- en werkboer- 4305 NH 1 - en derij De Stelle, loca- 4305 RC 3 - en 4301 EM - en 4307 BP tie Ouwerkerk, 4305 AM Zierikzee

Aandacht Werkt/ Ambachtshuis

Ambachtshuis

4325 CS

arbeidsparticpatie, activering en sociale ontmoeting

NB: De locatie van de voorzieningen op de kaarten is gebaseerd op de 4 cijfers van het postcodegebied waar de locatie is gevestigd. Hierdoor kan in sommige gevallen de locatie afwijken van de praktijk. Dit komt ook voor bij voorzieningen die in hetzelfde postcodegebied liggen.

37

Laan van St. Hilaire 2 4301 SH Zierikzee Postadres: Postbus 5555 4300 JA Zierikzee T (0111) 452 000 gemeente@schouwen-duiveland.nl www.schouwen-duiveland.nl