RVS Aanvullende projectuitvoeringsovereenkomst project Aquathermie en burgerparticipatie bijlage 2 memo St. Zeeuwse Publieke belangen

Memo Stichting Zeeuwse Publieke Belangen Project : Project Aquathermie en burgerparticipatie Malta Zierikzee Onderwerp : Wijziging project aquathermie, Malta, Zierikzee voor wat betreft: - aanvraag extra budget van € 84.000,00 t.b.v. proefboring - verlenging van het project tot 1 juli 2022 Van : Gemeente Schouwen-Duiveland ook namens woningbouwcorporatie Zeeuwland en energiecoöperatie Zeeuwind. Datum : 10 november 2021

1. Inleiding Op 19 mei 2020 heeft de gemeente Schouwen-Duiveland mede namens de woningbouwcorporatie Zeeuwland en de energiecoöperatie Zeeuwind een subsidieaanvraag ingediend bij de Stichting Zeeuwse Publieke Belangen van €145.500,00 ten behoeve van het project aquathermie en burgerparticipatie Malta, Zierikzee. Doelstelling van het project aquathermie en burgerparticipatie is om door middel van een participatief leerproces met diverse partijen (inwoners, ondernemers, woningbouwcorporatie, energiecoöperatie en anderen) de mogelijkheden voor aquathermie en burgerparticipatie onderzoeken in een wijk in Zierikzee (gemeente Schouwen-Duiveland) voor wat betreft de: 1. technische mogelijkheden en financieel/economische randvoorwaarden voor een collectief warmtenet op basis van aquathermie 2. de mogelijkheden voor burgerparticipatie en 3. de bestuurlijk-juridische randvoorwaarden. Op 7 juli 2020 is de subsidie toegekend en is de projectuitvoeringsovereenkomst ondertekend. Op respectievelijk 1 december 2020, 1 maart 2021, 1 juni 2021 en 1 september 2021 is een voortgangsrapportage ingediend. In Bijlage 1 is een overzicht gegeven van de onderzoeksresultaten tot nu toe.

2. Toelichting Aquathermie en kosten proefboring Het principe van aquahermie is gebaseerd op energie uit het oppervlakte water nuttig te gebruiken om huizen mee te verwarmen. Om dit te kunnen doen moet deze energie tijdelijk worden opgeslagen. Dat gebeurd in zogenaamde Grondwaterbronnen. Dit zijn verticale putten in de bodem tot ca 300m diep. Dit wordt Warmte-Koude-Opslag genoemd, kortweg WKO. De opgeslagen energie wordt ook weer uit de bodem onttrokken en via een Warmtepomp op temperatuur gebracht zodat hiermee de huizen verwarmt kunnen worden. Via een Warmtenet wordt de warmte naar de huizen gebracht. Om de capaciteit van de bodem te kunnen vaststellen is in het projectplan een Proefboring opgenomen. Met deze proefboring wordt vastgesteld: 1. of de in de bodem geschikt is om Grondwaterbronnen te maken en 2. welke capaciteit deze kunnen hebben. De geschiktheid en de capaciteit zijn bepalend voor de investeringskosten: een lage capaciteit betekent meer bronnen en dus hogere investeringen, een hoge capaciteit betekent minder benodigde bronnen en dus lagere investeringskosten.

Om de kosten inzichtelijk te krijgen heeft If Technology een verkenning gedaan naar de kosten van een proefboring. Zie hiervoor de memo van If Technology, welke als Bijlage 2 van deze memo is bijgevoegd. Uit deze notitie komt naar voren dat de uitvoeringskosten van de proefboring hoger zijn dan geraamd in het projectplan. Geraamde kosten voor de proefboring zelf worden geschat op € 90.000,00 en de begeleidingskosten op € 20.000,00 (totale kosten van € 110.000,00). In het projectplan was voor de proefboring € 26.000,00 opgenomen. Aldus worden we als projectteam geconfronteerd met een budget tekort van € 84.000,00 (€ 110.000,00 - € 26.000,00).

3. Onderbouwing kosten overschrijding In de genoemde memo van IF Technology wordt een onderbouwing gegeven van de meerkosten. Samenvattend kunnen deze, in volgorde van impact, verklaard worden door 1. Marktwerking: (klein aantal partijen/boorfirma’s in combinatie met overvolle markt) 2. Niet 1, maar 2 grondboringen zijn nodig om met zekerheid de bodemgesteldheid te kunnen bepalen (het budget € 26.000,00 is gebaseerd op 1 boring) 3. Project specifieke zaken: locatie, technische aandachtspunten 4. Stijgende materiaalprijzen en loonkosten

4. Motivatie om de proefboring nu uit te voeren Het project team adviseert om de proefboring nu uit te voeren om de volgende redenen Technische haalbaarheid Met het uitvoeren van de proefboring wordt de technisch haalbaarheid van het WKO-systeem bepaald. Een elementaire randvoorwaarde voor Aquathermie: als de bodem niet geschikt is dan kan er geen Aquathermie toegepast worden Financiele haalbaarheid Ten aanzien van de financiële haalbaarheid zijn er drie zaken relevant die pleiten voor het uitvoeren van de proefboring Investeringsraming bronnen scherper Met het vaststellen van de technische haalbaarheid kan de investering van de bronnen (het WKO systeem) nauwkeuriger wordt vastgesteld. We verwachten indien de bodemgesteldheid goed is een investeringsoptimalisatie van € 200.000,00 tot €300.000,00 te kunnen bereiken ten opzichte van de huidige totaal geraamde investering van het gehele systeem (Aquathermie, WKO en Warmtenet) van € 10.500.000. Zekerheid geldverstrekkers Mocht uit de proefboring blijken dat de bodem geschikt is neemt dit een belangrijk risico weg wat op dit moment nog openstaat. Dit kan belangrijk worden als bij het vervolg van het project een inventarisatie gedaan zal worden naar de financierbaarheid van het project.

Mogelijke financiering via Regeling Nieuwe Warmte Nu Het project aquathermie Malta is aangemeld voor de Regeling van Nieuwe Warmte Nu (NWN) en is geselecteerd voor de eerste tranche. Hiermee is het project één van de projecten is aangemeld voor een financieringsaanvraag bij het nationaal groeifonds. De financieringsaanvraag heeft betrekking op de onrendabele top. Of de financiering wordt toegekend wordt in het tweede kwartaal van 2022 bekend. Met de uitvoering van de proefboring wordt één van de risico’s die nu nog in de financieringsaanvraag is opgenomen weggenomen.

5. Voorstel aan SZPB Voorstel 1: Extra financiering voor proefboring: Zoals al aangegeven zijn de kosten van de proefboring hoger (totale kosten €110.000,00) dan geraamd in het projectplan (€ 26.000,00). Als wijziging op het projectplan vragen wij een extra financiering aan van € 110.000,00 - € 26.000,00 = € 84.000,00. Als cofinanciering brengen wij de extra financiering in van € 35.000,00 die op 18 maart 2021 door de stuurgroep Aquathermie en TVW beschikbaar is gesteld voor het onderzoek naar ondiepe geothermie, onderzoek naar alternatieven voor aquathermie en de indivuduele Woningscans. Voorstel 2: Verlengen van de duur van het project De voorbereiding voor een proefboring wordt door If Technology geschat op een half jaar (exclusief aanbesteding). Voorstel is dan ook om het project met een half jaar te verlengen tot 1 juli 2022. Met deze verlening is het mogelijk om een proefboring uit te voeren. Daarbij komt dat er dan ook nog de mogelijkheid is meer in te zetten op het organiseren van de fysieke excursies en de presentatie. Aan de Stichting Zeeuwse Publieke Belangen wordt gevraagd om in te stemmen met bovengenoemde voorstellen en de financiële consequenties. Bijlagen 1. Voortgang project Aquathermie en burgerparticipatie 2. Memo IF Technology

Bijlage 1

Voortgang project aquathermie en burgerparticipatie.

Het project aquathermie bestaat uit de vier fasen: 0. Omgevingsscan; 1. Verkenning; 2. Verdieping en 3. Uitvoering. Inmiddels zijn de omgevingsscan (fase 0) en de verkenning (fase 1) afgerond. Momenteel zit het project in de verdiepende fase (fase 2). De resultaten zijn als volgt: Omgevingsscan (fase 0) Doel van de omgevingsscan is om inzicht te krijgen in het project en de potentie voor aquathermie. In deze fase is een haalbaarheidsanalyse van drie voorkeurslocaties in Zierikzee uitgevoerd. (rapport If Technology van 24 februari 2020). Op basis van deze haalbaarheidsstudie is gekozen voor de wijk Malta. Dit vanwege het grote aandeel corporatiewoningen (66%) en het feit dat de woningen beter geïsoleerd zijn dan de woningen van de andere twee onderzoekwijken. Als start voor het project is op 7 juli 2020 een samenwerkingsovereenkomst ondertekend tussen de woningbouwcorporatie Zeeuwland, de energiecorporatie Zeeuwind en de gemeente Schouwen-Duiveland. De wijk is geïnformeerd door middel van een brief (dd. 2 oktober 2020) en er is een enquête uitgevoerd (rapport Zeeuwind van 12 november 2020). Van de 739 uitgestuurd enquêtes zijn er 151 ingevuld teruggestuurd.

Verkenning (fase 1) Doel van de verkenning is een eerste inschatting van de haalbaarheid van aquathermie in Malta, Zierikzee. Door If Technology is een verkenning uitgevoerd en een onderzoek naar de waterpotentie. De resultaten zijn weergegeven in het rapport van If Technology van 26 januari 2021. In de verkenning is een grof technisch ontwerp uitgewerkt en een scan van de financiële haalbaarheid. Conclusies van het rapport zijn dat er technische mogelijkheden zijn voor aquathermie maar dat er wel subsidies of een rijksbijdrage nodig is om de onrendabele top te dekken. De bodem van Malta is op basis van beschikbare bureaudata geschikt voor warmte en koude opslag maar om inzicht te krijgen in het maximaal haalbaar debiet is een proefboring noodzakelijk. In de wijk is een klankbordgroep ingesteld bestaande uit 9 vertegenwoordigers van bewoners, 2 vertegenwoordigers van Zeeuwland, 2 vertegenwoordigers van Zeeuwind en 2 vertegenwoordigers van de gemeente Schouwen-Duiveland. De klankbordgroep is verdeeld in een werkgroep techniek en een werkgroep communicatie. In februari 2021 is de eerste nieuwsbrief naar de wijk gestuurd om de wijk te informeren over de resultaten van het onderzoek. Vanuit de werkgroep techniek is de wens naar voren gekomen dat zij parallel aan het onderzoek naar aquathermie ook willen kijken of er nog andere alternatieven zijn voor aardgas (o.a.

ondiepe geothermie en all electric variant). Een vergelijkend onderzoek zou uiteindelijk moeten bijdrage aan een gemotiveerde besluitvorming met betrekking tot aquathermie. In de stuurgroep van 18 maart 2021 is extra budget beschikbaar gesteld van € 35.000,00 voor het onderzoek naar alternatieven, onderzoek naar ondiepe geothermie en woningscans. De rapportages van het onderzoek ondiepe geothermie van If Technology, het onderzoek naar alternatieven van bureau Overmorgen en de rapportage van de woningscans door Zeeuwind zijn in concept gereed. Verdieping en uitwerking (fase 2) Doel van de verdieping is een voorlopig ontwerp, invulling van rollen en een business case en een juridisch kader. De verdiepende fase is gestart in april 2021 en zal doorlopen tot en met juli 2021. Aan If Technology is opdracht verleend om de integrale business case voor aquathermie verder uit te werken en te verdiepen. Ook is opdracht gegeven om het juridisch kader verder uit te werken. Inmiddels zijn de conceptrapporten gereed.

Uitwerking (fase 3) Omdat uit de verkenning en verdieping naar voren is gekomen dat aquathermie alleen financieel haalbaar is met een eventuele rijksbijdrage of subsidies is onderzoek uitgevoerd naar subsidiemogelijkheden. Door bureau Overmorgen zijn de verschillende subsidiemogelijkheden onderzocht. Uit het onderzoek (memo 14 juli 2021) blijkt dat het niet kansvol is om een aanvraag te doen in het kader van het Programma Aardgasvrije Wijken (PAW), tenzij het energieconcept wordt aangepast naar een laag temperatuur warmtenet. De stuurgroep van 26 augustus heeft besloten om op basis van bovengenoemde reden geen

PAW aanvraag te doen. Wel zijn er andere subsidiemogelijkheden als bijvoorbeeld Regeling van Nieuwe Warmte Nu (NWN) en de Stimuleringsregeling Aardgasvrije Woningen (SAH). Inmiddels is het project aangemeld voor de Regeling van Nieuwe Warmte Nu (NWN) en is het project aquathermie geselecteerd voor de eerste tranche. Hiermee is het project één van de projecten is aangemeld voor een financieringsaanvraag bij het nationaal groeifonds. Toekenning van de financiering wordt in het tweede kwartaal van 2022 bekend. Voor de verdere uitwerking staat nog een risicoanalyse gepland en een onderzoek naar de organisatievormen en governance die mogelijk zijn bij de ontwikkeling van aquathermie in combinatie met een warmtenet. Beide onderzoeken (risicoanalyse en organisatievormen) zullen in het vierder kwartaal plaats vinden door respectievelijk If Technology en Bureau Overmorgen. Kennisdeling en verspreiden van resultaten Op dit moment werkt Zeeuwind, in samenspraak met Buurtwarmte, aan een stappenplan aquathermie en burgerparticipatie. Door de coronacrisis was er geen mogelijkheid om fysieke excursies te organiseren. Er hebben twee digitale excursies plaatsgevonden waarvan over het burgerwarmtenet Thermo Bello in Culemborg en een presentatie over burgerparticipatie in warmtenetten van de universiteit van Tilburg. Een aantal fysieke excursies en presentatie worden momenteel ingepland.

Bijlage 2

Memo IF Technology

Notitie ‘voorbereiding proefboring WKO in Malta te Zierikzee’ van IF Technology van 2 juni 2021 is als aparte bijlage bijgevoegd.