RVS 1e begrotingswijziging 2023 GGD Zeeland

Raadsvoorstel Urgentie

Onderwerp Zaaknummer Datum Openbaarheid Afdeling Portefeuillehouder Opdrachtgever

Hoog, Deze 1e begrotingswijziging 2023 van GGD Zeeland is van belang voor het voortzetten van de werkzaamheden en bedrijfsvoering van GGD Zeeland op korte én lange termijn. De gevraagde investering zorgt voor het solide maken van GGD Zeeland. Als de basis weer op orde is kan zij als gemeentelijk uitvoeringsorganisatie de wettelijke en niet-wettelijke verplichtingen en verantwoordelijkheden uit blijven voeren. GGD Zeeland 1e begrotingswijziging 2023 672843 18 oktober 2022 Externe communicatie Werken, Wonen en Leven (WWL) J.G. Smit Afdelingshoofd WWL

Voorstel 1. Een positieve zienswijze naar voren te brengen bij GGD Zeeland, met als voorwaarde dat GGD Zeeland periodiek rapporteert over de voortgang van de implementatie van de voorgestelde fasering, zowel financieel als inhoudelijk. 2. Hierbij af te wijken van de VZG-richtlijn 2023 en de daaruit voortvloeiende structureel hogere bijdrage voor 2023 ad € 234.004 te dekken uit de algemene reserve en de hogere bijdrage vanaf 2024 ad € 215.761 uit de budgettaire ruimte. 3. Kennis te nemen van het proces dat is doorlopen om de Zeeuwse colleges en raden op te hoogte te stellen van de ontwikkelingen binnen GGD Zeeland. Inleiding Voor u ligt de 1e begrotingswijziging 2023 van de gemeenschappelijke regeling Gemeenschappelijke Gezondheidsdienst Zeeland, organisatieonderdeel GGD. Deze begrotingswijziging volgt op de Programmabegroting 2023-2026 die in de Algemeen Bestuur vergadering van 8 juli 2022 is vastgesteld. De organisatie van GGD Zeeland is financieel niet op orde en is te kwetsbaar geworden. Door jarenlange bezuinigingen, een reorganisatie met het gelijktijdig doorvoeren van zelforganisatie en door een te lage compensatie voor de cao-stijgingen (op basis van een ontoereikende VZG-norm), heeft GGD Zeeland ‘de bodem bereikt’.

Het gebrek aan financiële ruimte maakt dat GGD Zeeland niet meer de kwaliteit kan leveren op het gebied van gezondheid en preventie die we van haar mogen verwachten. Werkzaamheden, gebaseerd op wetgeving en gemaakte afspraken, raken in de knel. De gevolgen hiervan zijn dat het primaire proces spaak loopt, de bedrijfsvoering te kwetsbaar is en er onvoldoende sprake is van goed werkgeverschap. Er zijn extra middelen nodig om de basis van de organisatie op orde te krijgen, om uitvoering te blijven geven aan de verantwoordelijkheden op het gebied van gezondheid en preventie voor de Zeeuwse gemeenten en inwoners. Met deze begrotingswijziging 2023 wordt gevraagd om een noodzakelijke structurele en deels ook incidentele bijdrage voor een inhoudelijk sterke en robuuste GGD Zeeland. Beoogd resultaat GGD Zeeland is een financieel gezonde en toekomstbestendige uitvoeringsorganisatie van de 13 Zeeuwse gemeenten op het gebied van gezondheid en preventie. Zij levert een actieve bijdrage aan de wettelijke en maatschappelijke Zeeuwse opgaven. Door samenwerking in de regio zorgen we ervoor dat voorzieningen op peil blijven.

Pagina 1 van 4

De Zeeuwse gemeenten zijn doordrongen van het feit dat een goed functionerende GGD van essentieel belang is voor de gezondheid van de Zeeuwse inwoners. Argumenten 1.1 De continuïteit voor de uitvoering van onze wettelijke taken op het gebied van volksgezondheid moet worden geborgd. De gemeente is verantwoordelijk voor uitvoering van de wettelijke taken. GGD Zeeland is daarvoor de uitvoeringsorganisatie. Als GGD Zeeland deze taken niet meer op zich kan nemen, zal gemeente SchouwenDuiveland een alternatieve manier moeten vinden om haar verantwoordelijkheid na te komen. Door uitvoering te blijven geven aan niet-wettelijke taken, zoals regionaal afgesproken preventieve projecten, wordt specialistische zorg voorkomen. Daarnaast heeft het als voordelen dat GGD Zeeland hieruit inkomsten genereert en dat de overhead relatief laag blijft. Wettelijke en niet-wettelijke taken zijn inhoudelijk en financieel met elkaar verweven. Daarom heeft het potentieel schrappen van niet-wettelijke taken direct consequenties voor de invulling van de wettelijke taken. 1.2 Met de nieuwe beoogde managementlaag kunnen medewerkers zich weer richten op hun kerntaken. Het doorvoeren van zelforganisatie heeft geleid tot het verleggen van lijnmanagementtaken naar (ondersteunende) teams. Hierdoor is er minder tijd beschikbaar voor de uitvoering van het primaire proces. Het primaire proces loopt daarom nu spaak.

Er is een managementlaag nodig om taken, die niet tot het primaire proces behoren, weg te nemen van het uitvoerende personeel. Het toevoegen van de voorgestelde nieuwe managementlaag vraagt op korte termijn om een investering, met de verwachting dat dit op langere termijn de beoogde kwaliteit oplevert. 1.3. Met de beoogde investering in meer personeel wordt de werkdruk verlaagd en wordt nog meer ziekteverzuim en leegloop voorkomen. Voldoende personeel is van belang voor het voortzetten van de primaire processen. Met de huidige capaciteit, zowel in uitvoering als in bedrijfsvoering, loopt GGD Zeeland nu al aan tegen een tekort, uitval of vertrek van personeel. Goed werkgeverschap komt hiermee in het gedrang. Dit probleem wordt alleen maar groter naarmate de oplossing uitblijft. 1.4 De huidige zwakheden en risico’s in de primaire processen zijn zowel door interne werkgroepen als door een extern bureau geconstateerd. Beiden analyses leiden tot de conclusie dat voor een duurzame uitvoering van wettelijke taken meer fte benodigd is. 1.5 Een andere vorm van organiseren van onze wettelijke taken brengt geen voordelen voor gemeente Schouwen-Duiveland. Er zijn weinig alternatieven die een oplossing bieden voor de huidige situatie. Als GGD Zeeland haar taken niet meer zou kunnen uitvoeren, zou een fusie met een andere regio een scenario kunnen zijn.

Dit zou echter zorgen voor onrust, leegloop en het (tijdelijk) wegvallen van noodzakelijke taken in onze regio. Bovendien zouden gemeenten uiteindelijk ook de kosten van een fusie moeten dragen. 1.6 Wij volgen hierbij het advies van de begeleidingscommissie. Als voorwaarde voor een positieve zienswijze adviseert de begeleidingscommissie dat GGD Zeeland periodiek rapporteert over de financiële en inhoudelijke voortgang van de implementatie. 1.7 Over de onderbouwing op het onderdeel bedrijfsvoering heeft GGD nog een aantal vragen beantwoord. Voor een aantal onderdelen op de bedrijfsvoering en het middenkader ontbreekt op delen onderbouwing. Daarnaast ontbreekt voor de bedrijfsvoering en het middenkader op onderdelen externe toetsing. De begeleidingscommissie heeft de documenten bestudeerd en verduidelijkingsgesprekken gevoerd en op basis daarvan haar voorstel opgesteld: positief te adviseren. Deze conclusie nemen wij van de commissie over. Desondanks hadden wij nog een aantal vragen aan GGD Zeeland voorgelegd. Deze vragen en de antwoorden van GGD Zeeland leest u in bijlage 09 ‘Opmerkingen en vragen ter nadere onderbouwing’. 2.1 Er wordt opnieuw afgeweken van de VZG-richtlijn. In de Programmabegroting 2023 – 2026 van GGD Zeeland is afgeweken van de VZG-richtlijn van 2,7%.

Pagina 2 van 4

Ondanks dat deze niet voldoet aan de VZG-richtlijn 2023 adviseert de begeleidingscommissie gemeenten een positieve zienswijze af te geven op voorliggende begrotingswijziging. De begeleidingscommissie geeft aan dat: · GGD Zeeland een zorgvuldig intern proces heeft doorlopen wat heeft geleid tot de 1e begrotingswijziging 2023; · GGD Zeeland de voorgestelde fasering in voldoende mate heeft toegelicht en als plausibel wordt beoordeeld. GGD Zeeland wil formatie-uitbreiding voor een substantieel gedeelte invullen met medewerkers die nu al voor GGD Zeeland werkzaam zijn (bijvoorbeeld vanuit huidige projectonderdelen). · er een dusdanige inhoudelijke en financiële verwevenheid tussen wettelijke en niet-wettelijke taken (waaronder markttaken) aanwezig is dat het schrappen van niet-wettelijke taken ook consequenties heeft voor de invulling van de wettelijke taken. 3.1 In de aanloop van deze begrotingswijzigingen zijn colleges van burgemeester en wethouders en de gemeenteraden op de hoogte gesteld van de ontwikkelingen bij de GGD. In bijlage 08 ‘Proces’ leest u welke stappen zijn doorlopen. Kanttekeningen 1.1 De periodieke rapportage biedt enkel inzicht in de processen voor de gemeenteraden. Er is op dit moment niet duidelijk of er ook mogelijkheden zijn of eventuele consequenties aan worden verbonden als uit de rapportage blijkt dat er te weinig vooruitgang in het proces wordt geboekt.

1.2 Gezien de krappe arbeidsmarkt bestaat de kans dat vacatures niet (tijdig) ingevuld worden. Door de huidige arbeidsmarktomstandigheden bestaat het risico dat een goede invulling van de vacatures, om op het gewenste aantal fte te komen, vertraging oploopt of niet volledig lukt. Het gewenste effect van de maatregelen komt dan niet voldoende tot uiting. In Zeeland is, net als landelijk, sprake van personeelskrapte en met name de invulling van specialistische functies (epidemiologen en forensisch artsen) vormt een uitdaging. 1.3 De mogelijkheid bestaat dat door voorziene en onvoorziene omstandigheden deze 1e begrotingswijziging niet voldoende is. Er bestaat de mogelijkheid dat de huidige begrotingswijzing ontoereikend is, bijvoorbeeld door onvoorziene druk bij taken op het gebied van infectiebestrijding, PFAS, toename van wachtlijsten en verder oplopend verzuim. 2.1 De afwijking van de VZG-richtlijn is fors en schept mogelijk precedentwerking. Het niet volgen van de indexatierichtlijn schept mogelijk precedentwerking voor andere gemeenschappelijke regelingen. Wij merken hierbij op dat in de Programmabegroting 2023 – 2026 van GGD Zeeland ook is afgeweken van de VZG-richtlijn van 2,7%. De stijging van de gemeentelijke bijdragen kwam daarin uit op 6,4%. Met de 1e begrotingswijziging 2023 komt de stijging zelfs uit op 23,1%.

Als we rekenen zonder de incidenteel benodigde middelen is dit 21,8%. Financiën Begroting Begrotingswijziging Eenmalige lasten Structurele lasten Eenmalige baten Structurele baten Dekking

Niet binnen begroting Ja 18243,00 215761,00 Algemene reserve (2023) / budgettaire ruimte (2024 en verder)

In de gemeentelijke concept-Programmabegroting 2023 – 2026 informeerden wij u al over de ontvangst van de 1e begrotingswijziging 2023 van de GGD. Daarbij meldden wij u dat GGD Zeeland structureel een bedrag van onze gemeente vraagt van vooralsnog € 230.000 en dat wij deze prognose vooruitlopend op onderhavig raadsvoorstel betrokken bij de beschikbare budgettaire ruimte. Ondertussen bleek uit de definitief toegezonden 1e begrotingswijziging dat GGD Zeeland de structurele financiële consequenties voor onze gemeente nog iets neerwaarts bijstelde. Voor onze gemeente komen deze nu uit op een bedrag van € 215.761. Eenmalig vraagt de GGD voor 2023 daarbovenop nog € 18.243. Wij stellen u voor de hogere bijdrage voor 2023 ad € 234.004 te dekken uit de algemene reserve en de hogere bijdrage vanaf 2024 ad € 215.761 uit de budgettaire ruimte.

Pagina 3 van 4

Communicatie Uw zienswijze wordt teruggekoppeld aan GGD Zeeland. Uitvoering Op 18 oktober geeft GGD Zeeland een toelichting aan het college van burgemeester en wethouders. In de raadsinformatiebijeenkomst op maandag 21 november 2022 geeft GGD Zeeland (digitaal) een toelichting op de 1e begrotingswijziging 2023 aan de gemeenteraad. De 1e begrotingswijziging 2023 wordt ter definitieve besluitvorming behandeld in de vergadering op 16 december 2022 van het Algemeen Bestuur van GGD Zeeland. Alle ingediende zienswijzen van de 13 gemeenten worden hierin meegenomen. Bijlagen Bijlage 001 220919 Aanbiedingsbrief 1e begrotingswijziging 2023 GGD Zeeland Bijlage 002 220919 GGDZ 1e Begrotingswijziging 2023 Bijlage 003 Advies Begeleidingscommissie GGD inzake 1e Begrotingswijziging 2023 na BC 20-09-2022 Bijlage 01 220919 Evaluatie hulpstructuren Bijlage 02-a 220919 Opbrengst werkgroep beleid en begroting Bijlage 02-b 220919 Matrix uitkomsten Bijlage 03 221012 Verslag Grip op begroting Overhead (geredigeerd) Bijlage 04 221012 Berenschot Rapportage Formatieonderzoek GGD Zeeland (geredigeerd) Bijlage 05 220919 Bestuursoverdracht 2022-2026 definitief Bijlage 06 220919 ADxperts rapport preventiemedewerker GGD Zeeland Bijlage 07 220919 Fasering 1e begrotingswijziging Bijlage 08 Proces Bijlage 09 Opmerkingen en vragen ter nadere onderbouwing Burgemeester en wethouders van Schouwen-Duiveland, S.J.A.

Bronsveld

J.Chr. van der Hoek MBA

Secretaris

Burgemeester

Pagina 4 van 4