Document · PDF

Hotel Vroonweg 35 Renesse Bijlagen toelichting compressed (1) (AANGEPAST)

Commissie Ruimte en Economie 9 oktober 2023, gemeente Schouwen-DuivelandBij agendapunt: RVS Vaststelling bestemmingsplan Hotel Vroonweg 35 Renesse (949769)27.606 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 3

Hotel Vroonweg 35 Renesse Bestemmingsplan Vastgesteld adviseurs • ingenieurs • openbare ruimte

COLOFON Documentgegevens Titel Projectnummer Datum Status IMRO Gemeente

Hotel Vroonweg 35 Renesse 000800 12 juli 2023 vastgesteld NL.IMRO.1676.00354BphRE-VA01 Schouwen-Duiveland

Opdrachtnemer Naam Adresgegevens Auteur(s) Contactgegevens

Juust Goessestraatweg 17A 4421 AD Kapelle Janita van Gastel +31(0)113 405 051

Hotel Vroonweg 35 Renesse

Inhoudsopgave Bijlagen toelichting

Bijlage 1

Beeldkwaliteitsparagraaf

Bijlage 2

Memo verkeer (Juust B.V.)

Bijlage 3

Archeologisch onderzoek (RAAP B.V.)

Bijlage 4

Verkennend bodemonderzoek (ABO)

Bijlage 5

Verkennend bodemonderzoek hotel (Terra Milieu)

127

Bijlage 6

Asfaltonderzoek (SMA)

204

Bijlage 7

Stikstofberekening (Juust B.V.)

279

Bijlage 8

Voortoets (Viridis B.V.)

307

Bijlage 9

Quickscan flora en fauna en vleermuisonderzoek (Ecolybrium)

331

Bijlage 10

Aanmeldnotitie vormvrije m.e.r.-beoordeling

372

Bijlage 11

Nota vooroverleg

379

Bijlage 12

Nota zienswijzen

383

Juust

Hotel Vroonweg 35 Renesse

Bijlagen toelichting

Juust

Hotel Vroonweg 35 Renesse

Bijlage 1 Beeldkwaliteitsparagraaf

Juust

Hotel Vroonweg 35 Renesse

Beeldkwaliteitsparagraaf nieuwbouw hotel- Renesse 1. Inleiding, stedenbouwkundige structuur Het plangebied is een driehoekig ruimte, gelegen op een belangrijke plek binnen de ruimtelijke structuur van Renesse. Het vormt de entree van de recreatieterreinen aan de Hoogenboomlaan, ligt aan de rand van het natuurgebied Vroongronden, zijde Kabbelaarsweg en op zeer korte afstand van het centrum van Renesse. Met de herinrichting en de kwalitatieve opwaardering van het wegtracé Hoogenboomlaan, Vroonweg wordt de verkeersstructuur ter plaatse sterk verbeterd. Dit biedt een unieke kans om, na de realisatie van het nieuwe wegtracé, het gedateerde en ongunstig op het perceel gelegen hotel te amoveren en met de bouw van een nieuw hotel het gehele gebied hoogwaardig te herontwikkelen. Hiermee wordt positief bijgedragen aan de uitstraling van het gehele recreatiegebied en aan Renesse.

n oo Vr

Ro om zo

ge Ho

pa ts

e ag

it e

f ie

e la

Vroongronden Renesse

la a n Ka

Hoo

bo gen

Ko o ij ma ns we g

Locatie Fletcher hotel + voormalige strandkerk

Wegenstructuur rondom planlocatie Bestaande bebouwing; Fletcher hotel (voormalig Arc hotel) Wandel- + ruiterpad, verbinding met Vroongronden

Dit beeldkwaliteit is onderdeel van het bestemmingsplan 'Hotel Vroonweg 35 Renesse' en geeft de beoogde ruimtelijke- en architectonische kwaliteit weer van de voorgenomen ontwikkeling. Het beeldkwaliteitsparagraaf bestaat globaal uit 4 onderdelen, waarin de huidige situatie, de bestaande structuren binnen het landschap, het toekomstige inrichtingsplan en de architectonische uitgangspunten, met betrekking tot het plangebied, beschreven en of weergegeven worden.

Beeldkwaliteitsparagraaf nieuwbouw hotel- Renesse 2. Bestaande situatie Door de realisatie van het nieuwe wegtracé worden de ruimtelijke kaders van de planlocatie gewijzigd. Zo wordt de benadering van de locatie, van de zuidzijde, naar de noord- en/of oostzijde verplaatst en wordt de huidige Vroonweg gedeeltelijk een fiets- en ruiterverbinding, om beter aan te sluiten op de recreatieve routing vanuit - en richting de Vroongronden Met de sloop van de strandkerk is daarnaast het beschikbare plangebied met een derde vergroot. Als gevolg van deze aangepaste ruimtelijke kaders, sluiten de huidige terreininrichting, benadering en oriëntatie van de gebouwen, zie onderstaande afbeelding, niet meer aan op de huidige gebiedsvisie en gewenste beeldkwaliteit. Het plangebied vormt dan ook niet de gewenste entree van de naastgelegen recreatie-en natuurgebieden. Voor de herontwikkeling van het plangebied als geheel zijn onderstaande uitgangspunten opgsteld. 3

r r

2 k k

2 8 :0 0 1 2

straat 5

2 8 :0 0 11

41 4 2 8 :0 0 1 0 r

22 2 8 :0 0 1 3

2 8 :0 0 0 9

2 8 :0 0 1 4

2 8 :0 0 0 8

vb Zeea

2 8 :0 0 0 7

2 8 :0 0 1 5

ste rw

2 8 :0 0 1 6 k

141a

r k

2 8 :0 0 0 6

2 8 :0 0 0 5

6 2 8 :0 0 1 7

k bk

va n K

lo o ste

rw e g

2 8 :0 0 1 8

9 2 8 :0 0 0 4

k k 2 8 :0 0 3 3

2 8 :0 0 0 3

2 8 :0 0 1 9

k 2 8 :0 0 3 2

straat

2 8 :0 0 2 0

2 8 :0 0 0 2 r

2 8 :0 0 3 1

2 8 :0 0 0 1 2 8 :0 0 2 1 15 2 8 :0 0 3 0 k

2 8 :0 0 3 4

2 8 :0 0 2 2

k 17

18 pa

2 8 :0 0 3 5

rke

erp

laa tse

2 8 :0 0 2 3 k

2 8 :0 0 2 9 2 8 :0 0 3 6

2 8 :0 0 2 4

141b

straat

elektrische poort vanaf

beide zijden te

18 2 8 :0 0 2 8 2 8 :0 0 3 7

rp ad

bedienen

k r

ite g ru m et ue rin te sit pa len ex ac rk be t we in he

2 8 :0 0 2 7 2 8 :0 0 3 8

B k

2 8 :0 0 2 6

2 8 :0 0 3 9

Hoo

gen

boo

m la

pl te r ad fie tsp r ge ve ac ht op dr

aa tse

Bp 2 8 :0 0 2 5

k 2 8 :0 0 4 0

2 8 :0 0 6 0 k

2 8 :0 0 4 2

2 8 :0 0 5 9

k 2 8 :0 0 4 3 k 2 8 :0 0 5 0

2 8 :0 0 4 4

2 8 :0 0 5 3

2 8 :0 0 7 7

Cm Bp

r r 2 8 :0 0 4 8

2 8 :0 0 5 2

2 8 :0 0 5 1

2 8 :0 0 4 7

al houtw en reid uitb

Bp UF

2 8 :0 0 4 5

2 8 :0 0 5 4

2 8 :0 0 4 6

2 8 :0 0 5 5

Bp Bp

Bp 2 8 :0 0 5 8

k r

US Bp

B UF

US Qr

in Tu

UF r

prikkeldraad weghalen en

talud opschonen/groen

Bp laars

re rk e

ofd ho lt e a g idi erv Hu ree v t en

Renovatie en herprofilering van de groenstrook vindt plaats met behoud van de bestaande waarden. De groenstrook zal zorgvuldig op waarde in het veld worden bepaald en gekeken worden welke maatregelen nodig zijn: volledige renovatie, terugzetten/verjongen, uitdunnen, opslag verwijderen en bijplanten.

125

terrein landschappelijk in te richten door derden

oe Gr

e in g

eg onw Vro

e xa

situ

e rk

g rin be

ite

rp m

fie

d ra

e ve

a ts

123

121

11 9

af 11 7 af

144

142

11 5 a

bestaand wildrooster verplaatsen

11 5

n de n o r ng o o Vr

138

K abb

af elaa rsw eg

k 11 3

136

1 3 6 /0 0 0 1

1 3 6 /0 0 0 2

134

1 3 6 /0 0 0 3

109

1 3 4 :0 0 0 5

zoo

Bestaand Fletcher hotel (gestippeld) + locatie voormalige strandkerk.

1 3 6 /0 0 0 4

1 3 6 /0 0 0 5

H oge

w eg

Bp k

verwijderen

K abbe

rein ige Ter l r ma v o o d k e rk n a str

la a

tel Ho

nbo

28a

oge

eg onw Vro

28c

Bp Qr

Bp Cm

2 8 -2 8 b

2 8 :0 0 5 6

2 8 :0 0 5 7

te verplaatsen wildrooster

1 3 4 :0 0 0 1

In bovenstaande afbeelding is het wegtracé Vroonweg, Kabbelaarsweg en Hoogeboomlaan, waarvan het ontwerp bestemmingsplan (tot 3 jan. 2022 ter inzage) reeds in voorbereiding is, als bestaande situatie en uitgangspunt weergegeven. en poort

Begrenzing plangebied

Uitgangspunten herontwikkeling, aandacht voor : - Positionering van de gebouwen op het perceel - Indeling en logistiek op het terrein - bouwvoorschriften - Groen en water - Beeldkwaliteit van de gebouwen

Beeldkwaliteitsparagraaf nieuwbouw hotel- Renesse 3. Nieuwe situatie Binnen het nieuwe inrichtingsplan wordt het nieuwe hotelgebouw centraal en geclusterd geplaatst op het perceel, waarbij de hoofdentree gesitueerd is aan de oostzijde van het gebouw Het gebouw wordt in samenhang met de, aan de zuidzijde gelegen en tot het hotel behorende buitenruimtes ontworpen en heeft een alzijdige oriëntatie. De maximaal toegestane bebouwing (footprint) bedraagt maximaal 40% van het perceel, exclusief parkeren, infra, laad- los voorzieningen en eventuele kelder t.b.v. parkeren en welness voorzieningen. De parkeer-, laad- en losvoorzieningen liggen aan de noordzijde van het plangebied, parallel aan de Hoogenboomlaan en worden ingepast in het groen. Tussen parkeren en Hoogenboomlaan wordt een groenwal aangelegd. Aan de zuid- en westzijde van het plangebied wordt een landschappelijke over- gang, met streekeigen en inheemse beplanting en een waterberging/wadi gecreeerd tussen het aangren- zende natuurgebied en de te realiseren recreatieve fiets- en ruiterpaden. 3

2 8 :0 0 1 2

straat 5

2 8 :0 0 11

41 4 2 8 :0 0 1 0 r

22 2 8 :0 0 1 3

2 8 :0 0 0 9

2 8 :0 0 1 4

2 8 :0 0 0 8

vb Zeea

2 8 :0 0 0 7

2 8 :0 0 1 5

ste rw

2 8 :0 0 1 6 k

141a

r k

2 8 :0 0 0 6

2 8 :0 0 0 5

6 2 8 :0 0 1 7

k bk

va n K

lo o ste

rw e g

2 8 :0 0 1 8

9 2 8 :0 0 0 4

k k 2 8 :0 0 3 3

2 8 :0 0 0 3

2 8 :0 0 1 9

k 2 8 :0 0 3 2

straat

2 8 :0 0 2 0

2 8 :0 0 0 2 r

2 8 :0 0 3 1

2 8 :0 0 0 1 2 8 :0 0 2 1 15 2 8 :0 0 3 0 k

2 8 :0 0 3 4

2 8 :0 0 2 2

k 17

18 pa

2 8 :0 0 3 5

rke

erp

laa tse

2 8 :0 0 2 3 k

2 8 :0 0 2 9 2 8 :0 0 3 6

2 8 :0 0 2 4

141b

straat

elektrische poort vanaf

beide zijden te

18 2 8 :0 0 2 8 2 8 :0 0 3 7

rp ad

bedienen

k r

ite g ru m et ue rin te sit pa len ex ac rk be t we in he

2 8 :0 0 2 7 2 8 :0 0 3 8

B k

2 8 :0 0 2 6

2 8 :0 0 3 9

Hoo

gen

boo

m la

pl te r ad fie tsp r ge ve ac ht op dr

aa tse

Bp 2 8 :0 0 2 5

k 2 8 :0 0 4 0

2 8 :0 0 6 0 k

2 8 :0 0 4 2

2 8 :0 0 5 9

k 2 8 :0 0 4 3 k 2 8 :0 0 5 0

2 8 :0 0 4 4

2 8 :0 0 5 3

2 8 :0 0 7 7

Cm Bp

r r 2 8 :0 0 4 8

2 8 :0 0 4 5

2 8 :0 0 5 2

2 8 :0 0 5 1

2 8 :0 0 4 7

al houtw en reid uitb

nw oo Vr

2 8 :0 0 5 4

2 8 :0 0 4 6

2 8 :0 0 5 5

Bp Bp

Bp 2 8 :0 0 5 8

k r

eg onw Vro

Bp Cm

2 8 -2 8 b

2 8 :0 0 5 6

2 8 :0 0 5 7

Bp Bp

US Bp

Qr Qr

Bp Cm

oge

nbo

la a

28c r

Bp k

Qr Bp Bp

28a

Par

en ker US

B UF

Hoo

e g, v r swe aar verkee l e Kab zaam g lan

ke e l ij app en h c e n ds la n s s in g , r o p e a aa in p t e , m h zac g ang r g v o e g i n ad i w ber ter ater of a w nw ope

prikkeldraad weghalen en

talud opschonen/groen verwijderen

terrein landschappelijk in te richten door derden eg onw Vro

e xa

situ

e rk

g rin be

ite

rp m

fie

d ra

e ve

a ts

uitr

125

l ppe cha s d la n s s in g a in p

1x (

n Tui rras e +t

- en

in lle)

ijk e

eg onw Vro n eel iets- e d lige n in f a m e r r voo forme ) s n tran rpad(e e ruit

r 123

121

11 9

af 11 7 af

r 144

142

11 5 a

bestaand wildrooster verplaatsen

n de n o gr on o r V

11 5

138

K abb

af elaa rsw eg

k 11 3

136

1 3 6 /0 0 0 1

1 3 6 /0 0 0 2

134

1 3 6 /0 0 0 3

109

1 3 4 :0 0 0 5

zoo

1 3 6 /0 0 0 4

Toekomstige Stedenbouwkundige inrichting

te verplaatsen wildrooster en poort

Begrenzing plangebied

1 3 6 /0 0 0 5

H oge

ing w eg

d rbin

tel Ho

ng uwi

eb erd

laars

laan oom genb

K abbe

Qr Bp k

UF r

Bp Bp

ust

l gec

groe

ebo

ingepast in het

Hoofdentree

Alzijdige oriëntatie bebouwing

Met deze landschappelijke overgangszones wordt voldoende afstand tussen bebouwing en de openbare ruimte gecreëerd, zoals de fiets- en ruiterpaden. De maximale bouwhoogte bedraagt 11,5 m1, gemeten vanaf het vloerpeil (begane grond) van het hotel. Het vloerpeil ligt maximaal 1,7 m1 boven maaiveld, zodat het mogelijk is om (optioneel) een halfverdiepte kelder te realiseren.

1 3 4 :0 0 0 1

Beeldkwaliteitsparagraaf nieuwbouw hotel- Renesse 4. Beeldkwaliteit, architectonische uitwerking Naast de functie en de schaal van de voorgenomen hotelontwikkeling, geeft de unieke ligging van het plangebied binnen de ruimtelijke structuur van Renesse, op het punt waar het dorp, natuur- en recreatie- gebied samenkomen, aanleiding tot het reailseren van een solitair vormgegeven bouwvolume. Dit betekent dat de architectuur als een op zich zelf staand geheel mag worden ervaren. Het hotel zal bestaan uit één alzijdig bouwvolume, eenduidig en helder van opbouw (gelaagdheid). Wel kan dit bouwvolume, door de combinatie van bouwmassa en buitenruimtes (balkons/loggia's) uit meerdere bouwdelen of blokken be- staan. De entree is het zwaartepunt van het gebouw en is duidelijk afleesbaar en herkenbaar. Het gehele complex is architectonisch familie, waardoor alles binnen dezelfde architectuurstijl zal worden ontwikkeld. Het kleurgebruik is terughoudend, lichte kleuraccenten zijn mogelijk. Toe te passen materialen zijn duurzaam.

Ontwerp Hotel Renesse (bron: Ziggurat) Het hotelcomplex bestaat uit een U-vormig gebouw, optioneel op een lage plint, een halfverdiepte kelderverdieping t.b.v. parkeren en welnessvoorzieningen. De gevels bestaan voornamelijk uit metselwerk, afgewisseld met glazen gevelpuien in combinatie met gesloten gevelelementen. Hierdoor krijgt het gebouw een horizontale geleding. Balustrades t.p.v. van balkons en loggia's worden transparant (glas) uitgevoerd. Het hotel wordt duurzaam gebouwd in degelijke materialen, zoals baksteen, glas, hout en aluminium. (Dak)installaties en zonwering worden in de vormgeving van het gebouw geïntegreerd, zodat deze niet of nauwelijks zichtbaar zijn vanuit de omgeving. Ten aanzien van de ruimtelijke kwaliteit en de architectonische uitwerking van het ontwerp, is reeds positief geadviseerd door de welstandscommissie. De uit het vooroverleg voortgekomen aandachtspunten zijn reeds in het bovenstaande ontwerp verwerkt.

Bijlage 2 Memo verkeer (Juust B.V.)

Juust

Hotel Vroonweg 35 Renesse

Project Code

Verkeerstoets Hotel Renesse 000800_M02_C

Onderwerp

Verkeerstoets

Locatie Steller Datum

Kapelle F. van Beek 10 juli 2023

INLEIDING Aan de Vroonweg in Renesse ligt het Fletcher Hotel. Het hotel gaat uitbreiden. In figuur 1 is de locatie schematisch weergegeven. De uitbreiding heeft gevolgen voor de hoeveelheid verkeer op de Vroonweg en directe omgeving ervan. In deze memo beoordelen we de verkeerskundige gevolgen van de uitbreiding van het hotel.

Figuur 1 | Schematische weergave ligging Fletcher Hotel.

UITGANGSPUNTEN Bij het opstellen van deze memo zijn onderstaande uitgangspunten gehanteerd. -

Voor het beschouwen van de ontsluiting van de Vroonweg is gebruik gemaakt van data van verkeerstellingen, uitgevoerd in augustus 2021. Ondanks de COVID-19 pandemie achten we de telling representatief, omdat reizen binnen Nederland en de Europese Unie op dit moment mogelijk was en ook de horeca geopend was. De gehanteerde capaciteit van de Roelandsweg is afkomstig uit de verkeersparagraaf uit het bestemmingsplan voor Camping de Oase. In de huidige situatie heeft het hotel een omvang van 48 kamers. In de toekomstige situatie is er sprake van 148 hotelkamers, waarvan 23 familiekamers. Voor de berekening van de verkeersgeneratie van het hotel is gebruik gemaakt van de ‘Wijziging Document Regelgeving Agenda Toerisme 2018-2026 – Kengetallen parkeren en verkeer’.

VERKEERSGENERATIE Het hotel omvat 148 kamers, waarvan 23 familiekamers. De familiekamers bestaan uit twee kamers (totaal 46 kamers) die zijn samengevoegd tot 23 familiekamers. Indien er meer vraag is naar losse kamers dan naar de familiekamers, is het ook mogelijk deze kamers als twee losse kamers te verhuren. Uitgangspunt is dat deze kamers voor de helft van de tijd in gebruik zijn als familiekamers. Voor de verkeersgeneratie wordt voor deze kamers daarom gerekend met 35 kamers in plaats van 40 kamers (0,5 x 46 + 0,5 x 23 = 34,5 = afgerond 35). Voor de berekening van de verkeersgeneratie is op basis van het bovenstaande gerekend met 137 kamers (102 reguliere kamers + 35 (familie)kamers). Het aantal hotelkamers van het Fletcher Hotel neemt op basis daarvan toe met 89. In tabel 2 is de verwachte verkeersgeneratie van deze toename berekend.

Functie

Cate gorie CROW

Omvang

Norm

Ve rk e e rsge ne ratie

Afge rond

Hotel

89 kamers

3,4 per kamer

302,6

303

T otaal op basis van 75% aanwezig heid

227

In de toekomstige situatie verwachten we een toename van 227 verkeersbewegingen per etmaal. Hierbij zijn we uitgegaan van een gemiddelde bezetting van 75%. Dit is iets boven de gemiddelde bezettingsgraad uit 2019 (voor de coronacrisis) van 73,5% van hotels in Nederland exclusief Amsterdam en Schiphol (bron: Hosta 2020 rapport). In 2018 bedroeg de bezettingsgraad van hotels in Zeeland 67%. Dit blijkt uit het rapport 'Hotelmarktonderzoek provincie Zeeland' van ZKA (28-04-2020).

ONTSLUITING De ontsluiting van het hotel vindt plaats via de Vroonweg en de Roelandsweg. Dit is te kortste route vanaf het hotel naar het hoofdwegennet (N652). We gaan er daarom vanuit dat alle gemotoriseerd verkeer deze route neemt. In figuur 3 is deze route schematisch weergegeven.

Figuur 3 | Schematische weergave route Vroonweg – Roelandsweg. Vroonweg De Vroonweg is een erftoegangsweg aan de westzijde van Renesse. De weg zorgt, samen met de Hoogenboomlaan, voor de verbinding tussen onder andere Camping & Beachresort Julianahoeve en het centrum. Verkeerstellingen, uitgevoerd in augustus 2021, maken inzichtelijk dat er in de bestaande situatie 4.3621 motorvoertuigen per etmaal (mvt/etm) gebruik maken van de Vroonweg tussen de Hoogezoom en Zeedistelweg. De etmaalintensiteit op de Vroonweg ter hoogte van het Fletcher Hotel ligt 17,9%2 lager. Dit verschil is bepaald op basis van verkeerscijfers uit het akoestisch onderzoek. Op basis van bovenstaande uitgangspunten is een etmaalintensiteit, op de Vroonweg ter hoogte van het Fletcher Hotel, van 4.362 minus 17,9% een realistische inschatting. Het gaat dan om 3.580 mvt/etm. Met de verwachte toename van 227 verkeersbewegingen, als gevolg van de uitbreiding van het Fletcher Hotel, leidt dit tot een verkeersintensiteit van 3.807 mvt/etm.

1 Rapportage Dufec – versie 06-09-2021 – bladzijde 70 – etmaalintensiteit gemiddelde werkdag. 2 Akoestisch onderzoek wegverkeerslawaai KuiperCompagnons – versie 11 september 2018 – bijlage 1, huidige situatie –

procentueel verschil locatie 3c en 2a.

Voor de Vroonweg geldt dat de wegenstructuur recent is aangepast. In de huidige situatie loopt de doorgaande route ten noorden van het Fletcher Hotel. De Vroonweg en Hoogenboomlaan is ingericht als erftoegangsweg binnen de bebouwde kom met gemengd verkeer. Het bestaande wegvak van de Vroonweg ten zuiden van het Fletcher Hotel wordt omgevormd tot een solitair fietspad in twee richtingen. In figuur 4 is de aangepaste wegenstructuur schematisch weergegeven.

Figuur 4 | Schematische weergave toekomstige wegenstructuur rondom het Fletcher Hotel. De wegenstructuur heeft naar verwachting geen invloed op de etmaalintensiteiten van gemotoriseerd verkeer, omdat het aantal bestemmingen en functies aan de route niet wijzigt. De realisatie van een solitair fietspad ten zuiden van het Fletcher Hotel vermindert mogelijk de fietsintensiteit omdat een deel van het fietsverkeer van en naar de recreatieve route in het verlengde van de Vroonweg fietst en hiervoor meer gebruik zal maken van het nieuwe fietspad. Ondanks de verandering blijft een groot deel van de fietsers ook gebruik maken van de Vroonweg – Hoogenboomlaan omdat hier veel verkeer aantrekkende functies aan gelegen zijn. Uitgaande van de inrichting als erftoegangsweg binnen de bebouwde kom met gemengd verkeer is een etmaalintensiteit van maximaal 3.000 tot 4.000 motorvoertuigen acceptabel om ook de verkeersveiligheid voor fietsers te garanderen. De gekozen weginrichting zorgt ervoor dat er nauwelijks restcapaciteit op de route aanwezig is, om de verkeersveiligheid te waarborgen. De impact van de uitbreiding van het Fletcher Hotel op de afwikkeling en verkeersveiligheid op de Vroonweg is daarbij zeer beperkt en daarmee acceptabel. De maximaal acceptabele etmaalintensiteit wordt namelijk in de bestaande situatie al zo goed als bereikt.

Roelandsweg De Roelandsweg is de verbinding tussen de N652 en het centrum van Renesse. De Roelandsweg heeft in 2023 een intensiteit van 6.332 mvt/etm. In de directe omgeving zijn naast het Fletcher Hotel nog twee andere ontwikkelingen die invloed hebben op de intensiteit van de Roelandsweg. De verkeersgeneratie van deze ontwikkelingen wordt meegenomen in de capaciteitsberekening. Voor de duidelijkheid van de berekening delen we de Roelandsweg op in twee delen: a en b. A loopt vanaf de Hoge Zoom tot de Lage Zoom, deel B loopt vanaf de Lage Zoom tot de rotonde van N652. In figuur 5 is deze verdeling weergegeven.

Figuur 5 | Verdeling Roelandsweg in deel A en B. Aan de Roelandsweg is de ingang van Camping de Oase gelegen. De camping gaat uitbreiden en de ingang wordt verplaatst. Deze ingang wordt in de toekomst verplaatst naar de Lage Zoom. Het verkeer van de uitgebreide camping (2.631 mvt/etm) wordt vanaf de Lage Zoom ontsloten op het deel B van de Roelandsweg. In figuur 6 is de toekomstige ontsluiting weergegeven. Op het rode wegvak wordt de toename van het verkeer verwacht.

Figuur 6 | Toekomstige ontsluiting Camping de Oase op de Roelandsweg. Daarnaast zal het verkeer van het nog te ontwikkelen Recreatiepark Noordzee Residence Renesse in de toekomst ook afgewikkeld worden over de Roelandsweg. Het gaat hierbij om 1.357 mvt/etm. In tabellen 6 en 7 is per ontwikkeling toename van de verkeersgeneratie weergegeven, die over de Roelandsweg tussen de Lage Zoom en de rotonde N652 wordt afgewikkeld voor het jaar 2033 (inclusief autonome groei van 1% per jaar). Onderdeel Etmaalintensiteit (motorvoertuigen) Verandering verkeersgeneratie Bestaande situatie (2033) 6.995 Fletcher Hotel +227 Recreatiepark Noordzee Residence +300 Camping de Oase +4 Toekomstige intensiteit 7.526 Tabel 6 | Toekomstige verkeersgeneratie deel A Roelandweg, uitgesplitst per ontwikkeling.

Onderdeel Etmaalintensiteit (motorvoertuigen) Verandering verkeersgeneratie Bestaande situatie (2033) 6.995 Fletcher Hotel +227 Recreatiepark Noordzee Residence +909 Camping de Oase +2.631 Toekomstige intensiteit 10.762 Tabel 7 | Toekomstige verkeersgeneratie deel B Roelandweg, uitgesplitst per ontwikkeling. De toekomstige intensiteit (2033) op deel A van de Roelandsweg bedraagt naar verwachting 7.526 mvt/etm. De toekomstige intensiteit op deel B van de Roelandsweg is naar verwachting 10.762 mvt/etm. De beschikbare wegcapaciteit van de Roelandsweg is 15.000 mvt/etm3. De weg is ingericht als een gebiedsontsluitingsweg binnen de bebouwde kom met een vrijliggend fietspad. Hierdoor kan er meer verkeer op een veilige manier afgewikkeld worden. De uitbreiding van het Fletcher Hotel heeft geen negatieve gevolgen voor de afwikkeling en verkeersveiligheid op de Roelandsweg.

3 Toelichting bestemmingsplan ‘Camping de Oase’, NL.IMRO.1676.00344BphRE-ON01

Bijlage 3 Archeologisch (RAAP B.V.)

Juust

onderzoek

Hotel Vroonweg 35 Renesse

6500 voor Chr.

RAAP-NOTITIE 5777 3750 voor Chr. 37 .

Plangebied Strandkerk en Arc Hotel in Renesse Gemeente Schouwen-Duiveland Archeologisch vooronderzoek: een bureau- en inventariserend veldonderzoek (verkennende fase)

2200 voor Chr.

700 voor Chr.

150 na Chr.

320 na Chr.

250 na Chr.

1650 na Chr.

Colofon Opdrachtgever: Gemeente Schouwen-Duiveland Titel: Plangebied Strandkerk en Arc Hotel in Renesse, gemeente Schouwen-Duiveland; archeologisch vooronderzoek: een bureau- en inventariserend veldonderzoek (verkennende fase) Status: eindversie Datum: 16 februari 2017 Auteur: drs. S. Warning Projectcode: RESK Bestandsnaam: NO5777_RESK Projectleider: drs. S. Warning Projectmedewerker: J.A. Wolzak BA ARCHIS-onderzoeksmeldingsnummer: 4026164100 Bewaarplaats documentatie: RAAP West-Nederland Autorisatie: drs. R.W. de Groot Bevoegd gezag: gemeente Schouwen-Duiveland

ISSN: 0925-6369

RAAP Leeuwenveldseweg 5b

telefoon: 0294-491 500

1382 LV Weesp

telefax: 0294-491 519

Postbus 5069

E-mail: raap@raap.nl

1380 GB Weesp

© RAAP Archeologisch Adviesbureau B.V., 2017 RAAP Archeologisch Adviesbureau B.V. aanvaardt geen aansprakelijkheid voor eventuele schade voortvloeiend uit het gebruik van de resultaten van dit onderzoek of de toepassing van de adviezen.

Plangebied Strandkerk en Arc Hotel in Renesse, gemeente Schouwen-Duiveland; archeologisch vooronderzoek: een bureau- en inventariserend veldonderzoek (verkennende fase)

Samenvatting In opdracht van de gemeente Schouwen-Duiveland heeft RAAP in december 2016 een archeologisch onderzoek uitgevoerd in het plangebied Strandkerk en Arc Hotel in Renesse, gemeente Schouwen-Duiveland. De aanleiding voor dit onderzoek is het voornemen om op deze locatie de bestaande bebouwing te slopen, infrastructuur aan te passen en nieuwbouw te realiseren. Het onderzoek is nodig in het kader van de aanvraag van een omgevingsvergunning, aangezien naar verwachting eventueel aanwezige archeologische resten bij toekomstige graafwerkzaamheden in het gebied zullen worden verstoord. Een archeologische onderbouwing met betrekking tot de eventuele aanwezigheid van archeologische waarden is derhalve verplicht conform het vigerend gemeentelijk beleid. Zoals op basis van het bureauonderzoek reeds verwacht werd, bestaat de opbouw van het plangebied uit een recent verstoord pakket op Jong Duinzand. Voor het Jong Duinzand gold een lage tot middelhoge archeologische verwachting voor de Late Middeleeuwen (vanaf de 12e eeuw) tot en met de nieuwe Tijd. In het Jong Duinzand zijn op diverse niveaus vegetatiehorizonten aangetroffen die kunnen wijzen op bewoning en gebruik van het plangebied. De verwachting voor vindplaatsen uit de Late Middeleeuwen (vanaf de 12e eeuw) en Nieuwe tijd is daarom bijgesteld naar middelhoog tot hoog.

De verwachte afzettingen van het Laagpakket van Walcheren en het Hollandveen zijn binnen de geboorde diepte (5,0 m –Mv) in het plangebied niet aangetroffen. Aangezien de afzettingen van het Laagpakket van Walcheren en het Hollandveen niet aangetroffen zijn, kan de gespecificeerde verwachting niet bijgesteld worden en blijft deze hoog. Er wordt, op basis van de onderzoeksresultaten en de voorgenomen bodemingrepen (§ 1.3), geconcludeerd dat bij de realisatie van de plannen mogelijk archeologische resten kunnen worden verstoord. Op basis van de resultaten van het onderzoek wordt aanbevolen in het kader van de bestaande planvorming een vervolgstap uit het proces van de Archeologische Monumentenzorg (AMZ) te nemen. Geadviseerd wordt om de diepere ondergrond in kaart te brengen door middel van een mechanisch booronderzoek. Dit onderzoek kan beperkt blijven tot de zone waar de graafwerkzaamheden tot 7,0 m –Mv reiken. Daarnaast wordt geadviseerd wordt om geen graafwerkzaamheden dieper dan 0,5 m -Mv (3,4 m +NAP) te verrichten. Indien dit niet mogelijk blijkt wordt geadviseerd om een archeologisch vervolgonderzoek in de vorm van een inventariserend veldonderzoek (IVO) karterende fase, bestaande uit een proefsleuvenonderzoek uit te laten voeren. Een proefsleuvenonderzoek (IVO-P) behoort conform de KNA plaats te vinden op basis van een goedgekeurd Programma van Eisen (PvE).

Dit PvE dient voor aanvang van het onderzoek te

RAAP-notitie 5777 / eindversie, 16 februari 2017

[3]

Plangebied Strandkerk en Arc Hotel in Renesse, gemeente Schouwen-Duiveland; archeologisch vooronderzoek: een bureau- en inventariserend veldonderzoek (verkennende fase)

worden opgesteld door een senior KNA-archeoloog en ter goedkeuring worden voorgelegd aan de bevoegde overheid. Over dit advies kunt contact op nemen met de bevoegde overheid, in deze de heer Verduijn, beleidsmedewerker van de gemeente Schouwen-Duiveland. Indien u dat wenst, kunnen wij u in dit overleg assisteren.

RAAP-notitie 5777 / eindversie, 16 februari 2017

[4]

Plangebied Strandkerk en Arc Hotel in Renesse, gemeente Schouwen-Duiveland; archeologisch vooronderzoek: een bureau- en inventariserend veldonderzoek (verkennende fase)

Inhoudsopgave Samenvatting .......................................................................................................................... 3 Inhoudsopgave ....................................................................................................................... 5 Administratieve gegevens ....................................................................................................... 6 1

Inleiding ............................................................................................................................. 7 1.1

Kader ...................................................................................................................................... 7

1.2

Ligging van het plangebied ....................................................................................................... 7

1.3

Planomschrijving ...................................................................................................................... 7

1.4

Doel- en vraagstelling ............................................................................................................... 8

1.5

Kwaliteit ................................................................................................................................... 8

Bureauonderzoek ............................................................................................................... 9 2.1

Methode ................................................................................................................................ 10

2.2

Aardkundige situatie ............................................................................................................... 10

2.3

Bewoningsgeschiedenis.......................................................................................................... 12

2.4

Archeologie............................................................................................................................ 14

2.5

Bodemverstoringen ................................................................................................................ 14

2.6

Gespecificeerde archeologische verwachting ........................................................................... 14

Veldonderzoek ................................................................................................................. 16 3.1

Methode ................................................................................................................................ 16

3.2

Resultaten ............................................................................................................................. 16

3.3

Synthese ............................................................................................................................... 18

Conclusies en aanbevelingen ........................................................................................... 19 4.1

Onderzoeksvragen ................................................................................................................. 19

4.2

Conclusies ............................................................................................................................. 20

4.3

Aanbevelingen ....................................................................................................................... 20

Literatuur .............................................................................................................................. 22 Overzicht van figuren, tabellen en bijlagen ............................................................................ 23 Bijlage 1.

Boorbeschrijvingen ............................................................................................ 29

RAAP-notitie 5777 / eindversie, 16 februari 2017

[5]

Plangebied Strandkerk en Arc Hotel in Renesse, gemeente Schouwen-Duiveland; archeologisch vooronderzoek: een bureau- en inventariserend veldonderzoek (verkennende fase)

Administratieve gegevens Projectcode

RESK

ARCHIS-onderzoeksmelding

4026164100

Type onderzoek

bureau- en inventariserend veldonderzoek (verkennende fase)

Opdrachtgever

Gemeente Schouwen-Duiveland

Contactpersoon

dhr. D. Eenennaam

Onderzoekskader

aanvraag omgevingsvergunning

Locatie

Strandkerk en Arc Hotel Plaats

Renesse

Gemeente

Schouwen-Duiveland

Provincie

Zeeland

Oppervlakte plangebied

1,1 ha

Kaartblad

42E

Centrumcoördinaat

42.916/416.727

Bevoegde gezag

gemeente Schouwen-Duiveland

Contactpersoon

dhr. D. Eenennaam

Onderzoeksperiode

december 2016

Afbakening

Tijdens het bureauonderzoek is het plangebied inclusief een

onderzoeksgebied

zone van 500 m rondom het plangebied onderzocht. Het veldonderzoek is beperkt gebleven tot het plangebied.

RAAP-notitie 5777 / eindversie, 16 februari 2017

[6]

Plangebied Strandkerk en Arc Hotel in Renesse, gemeente Schouwen-Duiveland; archeologisch vooronderzoek: een bureau- en inventariserend veldonderzoek (verkennende fase)

1 Inleiding 1.1 Kader Aanleiding In opdracht van Gemeente Schouwen-Duiveland heeft RAAP in december 2016 een archeologisch bureauonderzoek (BO) en een Inventariserend Veldonderzoek (IVO), verkennende fase, door middel van boringen uitgevoerd in Strandkerk en Arc Hotel, gemeente SchouwenDuiveland. De aanleiding voor dit onderzoek is het voornemen om op deze locatie de bestaande bebouwing te slopen, nieuwbouw te realiseren en het gebied opnieuw in te richten, waarvoor een omgevingsvergunning nodig is. Beleidskader Het uitgangspunt voor dit onderzoek wordt gevormd door het wettelijk en beleidsmatig kader voor de ruimtelijke ordening en monumentenzorg. De gemeente Schouwen-Duiveland is in dezen de bevoegde overheid die een besluit zal nemen over hoe om te gaan met de aanwezigheid van eventueel aanwezige archeologische waarden. Op de archeologische beleidskaart van de gemeente ligt het plangebied in Onderzoeksgebied A. 2

Het beleid voor deze zone schrijft voor dat er bij bodemingrepen groter dan 2.500 m en dieper dan 50 cm -Mv een archeologisch onderzoek dient te worden uitgevoerd. Deze voorschriften zijn verankerd in het bestemmingsplan Kop van Schouwen (NL.IMRO.1676.00040BpAbg). De omvang 2

van de bodemingrepen bedraagt 4.000 m en de diepte van de ingrepen bedraagt max. 7,0 m -Mv. Een archeologische onderbouwing met betrekking tot de eventuele aanwezigheid van archeologische waarden is derhalve verplicht conform het vigerend gemeentelijk beleid.

1.2 Ligging van het plangebied Het plangebied ligt tussen de Vroonweg, de Hoogenboomlaan en de Kabbelaarsweg in de bebouwde kom van Renesse (figuur 1). Op recente luchtfoto’s uit Google Earth en Bing Maps is het plangebied deels bebouwd en verhard en deels ingericht als tuin. Volgens de geraadpleegde topografische kaart en het Actueel Hoogtebestand Nederland (http://www.ahn.nl/) bedraagt de huidige maaiveldhoogte in het plangebied ongeveer 4,0 m +NAP.

1.3 Planomschrijving In het plangebied is de Strandkerk al gesloopt. Hierdoor is de mogelijkheid ontstaan om de Vroonweg om te leggen en zo een betere doorstroming naar het recreatiegebied aan de Hoogenboomweg te creëren. Het bestaande hotel wordt gesloopt en op het perceel is nieuwbouw voorzien van maximaal 4.000 m2. De graafwerkzaamheden ten behoeve van de nieuwbouw reiken tot circa 3,0 m –Mv. Onder een deel van de bebouwing zal een bowlingbaan gerealiseerd

RAAP-notitie 5777 / eindversie, 16 februari 2017

[7]

Plangebied Strandkerk en Arc Hotel in Renesse, gemeente Schouwen-Duiveland; archeologisch vooronderzoek: een bureau- en inventariserend veldonderzoek (verkennende fase)

worden. De graafwerkzaamheden hiervoor reiken tot circa 7,0 m –Mv. Dit betreft een voorontwerp, de exacte plannen zijn op dit moment nog niet bekend (figuur 2 en 3).

1.4 Doel- en vraagstelling De doelstelling van het bureauonderzoek is het verwerven van informatie over bekende of verwachte archeologische waarden binnen het plangebied aan de hand van bestaande bronnen teneinde een gespecificeerde archeologische verwachting op te stellen. Het doel van het veldonderzoek is het toetsen en aanvullen van deze gespecificeerde verwachting. Op basis van de onderzoeksresultaten en de aard en omvang van de voorgenomen bodemingrepen is vervolgens in hoofdstuk 3 een advies gegeven over de omgang met eventueel aanwezige archeologisch relevante geo(morfo)logische eenheden of archeologische resten. Onderzoeksvragen: 1. Welke gegevens met betrekking tot archeologische waarden zijn reeds over het plangebied bekend? 2. Hoe ziet de geologische/bodemkundige opbouw van het plangebied eruit? 3. Zijn in het plangebied archeologisch relevante geo(morfo)logische eenheden of archeologische resten aanwezig die (mogelijk) bedreigd worden door de geplande inrichting? 4. Op welke diepte bevinden zich de archeologisch interessante lagen? 5. Is de bodemopbouw in het plangebied zodanig dat archeologisch vervolgonderzoek zinvol is? 6. Welke methoden zouden bij het archeologisch vervolgonderzoek ingezet kunnen worden? 7. Op welke manier dient bij eventuele graafwerkzaamheden met archeologische waarden te worden omgegaan?

1.5 Kwaliteit Het onderzoek is uitgevoerd volgens de Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie (KNA, versie 4), beheerd door de Stichting Infrastructuur Kwaliteitsborging Bodembeheer (SIKB; www.sikb.nl). Voorafgaand aan het veldonderzoek is een Plan van Aanpak (PvA) opgesteld en door de heer Eenennaam van de gemeente Schouwen-Duiveland op 15-12-2016 goedgekeurd. Voor de in deze notitie genoemde archeologische perioden wordt verwezen naar tabel 1. Daarnaast is achter in dit rapport een lijst met gebruikte afkortingen opgenomen.

RAAP-notitie 5777 / eindversie, 16 februari 2017

[8]

Plangebied Strandkerk en Arc Hotel in Renesse, gemeente Schouwen-Duiveland; archeologisch vooronderzoek: een bureau- en inventariserend veldonderzoek (verkennende fase)

Archeologische perioden Datering

Tijdperk

Recente tijd

- 1945

Nieuwe tijd

- 1850

- 1650

- 1500

Laat B

Middeleeuwen

Vroeg

Laat A

- 900

C: Karolingische tijd

- 725

B: Merovingische tijd

Laat

IJzertijd

- 15 voor Chr.

Laat

- 250

Midden

Prehistorie

Laat

Mesolithicum (M idden Steentijd)

Midden

- 800 - 1100 - 1800 - 2000 - 2850 - 4200 - 4900/5300

Laat

- 6450

Midden

- 8640

Laat (O ud e Steentijd)

- 500

Vroeg

Paleolithicum

- 270 - 70 na Chr.

Vroeg

(N ieu we Steentijd)

- 450

Vroeg

Laat

Neolithicum

- 525

Midden

Vroeg

Bronstijd

- 1050

D: Ottoonse tijd

A: Volksverhuizingstijd

Romeinse tijd

- 1250

Jong B Jong A Midden

- 9700 - 12.500 - 16.000 - 35.000 - 250.000

Oud tabel1_standaard_Archeologisch_RAAP_2014

Tabel 1. Archeologische tijdschaal.

RAAP-notitie 5777 / eindversie, 16 februari 2017

[9]

Plangebied Strandkerk en Arc Hotel in Renesse, gemeente Schouwen-Duiveland; archeologisch vooronderzoek: een bureau- en inventariserend veldonderzoek (verkennende fase)

2 Bureauonderzoek 2.1 Methode Tijdens het bureauonderzoek is aan de hand van verschillende bronnen informatie verzameld om inzicht te krijgen in de genese van het landschap, de (lokale) opbouw van de bodem en de sporen die de mens in het landschap heeft achtergelaten. Om een beeld te vormen over het voormalige landschap is onder andere gebruikgemaakt van verschillende geologische, geomorfologische en bodemkundige kaarten. Voor informatie omtrent het reliëf in en rondom het plangebied is het Actueel Hoogtebestand van Nederland (AHN) geraadpleegd (www.ahn.nl). Voor het historisch landgebruik is de CHS van Zeeland en www.topotijdreis bestudeerd. Voor eventuele sporen van militair erfgoed is de Indicatieve Kaart Militair Erfgoed geraadpleegd (www.ikme.nl). Om de bekende archeologische gegevens te inventariseren zijn de beleidsadvieskaart van de gemeente Schouwen-Duiveland, de Cultuurhistorische Hoofdstructuur van de provincie Zeeland, de Indicatieve Kaart van Archeologische Waarden (IKAW) en het Archeologisch Informatie Systeem (Archis III) van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed geraadpleegd. Om inzicht te krijgen in de aanwezigheid van eventuele bebouwing en/of bodemverstoringen in het plangebied zijn onder andere historisch kaartmateriaal (beeldbank.cultureelerfgoed.nl) en het Bodemloket (www.bodemloket.nl) geraadpleegd.

Voor een volledig overzicht van de geraadpleegde bronnen wordt verwezen naar de literatuurlijst achter in dit rapport.

2.2 Aardkundige situatie De basis voor het huidige landschap is al in het Laat Pleistoceen gelegd. Deze geologische periode duurde van 130.000 tot grofweg 12.000 jaar geleden. Het laatste deel ervan wordt gekenmerkt door het optreden van verschillende ijstijden, waarvan de Weichsel-ijstijd de laatste is. Gedurende de koudste fase van deze ijstijd viel een groot deel van de Noordzee droog en heersten in het zuidelijke deel van Nederland periglaciale omstandigheden, zoals tegenwoordig bijvoorbeeld in noordelijk Siberië . In deze pooltoendra konden door de afwezigheid van vegetatie grote hoeveelheden zand door de wind worden verplaatst. Zo ontstond een welvend dekzandlandschap met ruggen en laagten. Na de laatste ijstijd (vanaf 10.000 jaar geleden) werd het klimaat geleidelijk warmer. Deze klimaatsverandering luidt de huidige geologische periode in: het Holoceen. Er ontwikkelde zich een dichte begroeiing waardoor verdergaande verplaatsing van het zand werd tegengegaan en hierin bodemvorming kon optreden. Een ander gevolg van het warmer wordende klimaat was de snelle stijging van de zeespiegel (meer dan 30 cm per eeuw). Dit zorgde tevens voor een verslechterde ontwatering, wat in de lager gelegen delen van het dekzandlandschap leidde tot veengroei (Basisveen laag).

RAAP-notitie 5777 / eindversie, 16 februari 2017

[10]

Plangebied Strandkerk en Arc Hotel in Renesse, gemeente Schouwen-Duiveland; archeologisch vooronderzoek: een bureau- en inventariserend veldonderzoek (verkennende fase)

Als gevolg van de relatieve zeespiegelstijging na het einde van de Weichsel-ijstijd drong de Noordzee het Scheldebekken binnen. In de laagste delen ervan ontstond een getijdengebied dat zich over het aanwezige veen-op-dekzandgebied uitbreidde. In een smalle randzone langs de kustlijn ontstond een lagune. Omdat de zeespiegel bleef stijgen en relatief weinig sediment werd aangevoerd om deze te compenseren, breidden het getijdengebied en kustveenmoeras zich uit over de hoger gelegen dekzandgronden. De maximale uitbreiding was rond 6400 jaar geleden, toen de lagune het noordelijke deel van Walcheren omvatte (Vos & Van Heeringen, 1997). Een andere verandering die in het Zeeuwse kustgebied optrad, was dat de Schelde rond 7000 jaar geleden haar loop verlegde. Waar de Schelde tot die periode in noordelijke richting stroomde, stroomde de rivier vanaf dat moment ter hoogte van de huidige Oosterschelde. Ongeveer vanaf 5500 jaar voor Chr. werd voldoende sediment aangevoerd in het getijdenbekken om de afnemende stijging van de zeespiegel bij te houden. Als gevolg hiervan stonden grote delen van het kustgebied niet meer permanent onder water. Het getijdenlandschap werd gekenmerkt door bij eb droogvallende wadplaten, hoger opgeslibde onbegroeide slikken en hoog opgeslibde begroeide schorren die alleen bij zeer hoog water overstroomden.

De grotere geulen in het voormalige getijdenbekken sneden zich diep in het onderliggende dekzandlandschap in. De sedimenten die in deze periode in het getijdenbekken zijn afgezet worden gerekend tot het Laagpakket van Wormer (voorheen: Afzettingen van Calais). Vanaf circa 5000 jaar geleden verliep de relatieve zeespiegelstijging veel trager (ca. 10 cm per eeuw). Hierdoor ontstond een relatief overschot aan sediment in het getijdenbekken, wat leidde tot de vorming van een kustbarrière: een gordel van strandwallen en duinen nabij de huidige kustlijn. Op Schouwen is de kustbarrière nog grotendeels aanwezig (Van der Valk e.a., 1997). Met uitzondering van de mondingen van de Schelde en ter hoogte van de latere Honte en het Zwingebied (Zeeuws-Vlaanderen), was het hele Zeeuwse achterland afgesloten van de zee. Door de kustbarrière verslechterde de afwatering van het achterland, waardoor het veenmoeras zich naar het noorden toe kon uitbreiden. Het getijdenlandschap achter de duinen en strandwallen veranderde in een uitgestrekt en nat veenmoeras. Slechts de hoger gelegen zandgronden op de kop van Schouwen (de strandwallen en duinen), en in mindere mate de oevers van de Schelde, bleven de droge gebieden in het natte veenlandschap. Rond 2700 jaar geleden was nagenoeg heel Zeeland bedekt met veen (het Hollandveen Laagpakket).

De veenafzettingen worden gerekend tot het Hollandveen Laagpakket. Concluderend kunnen in het plangebied dus van boven naar beneden de volgende lagen worden aangetroffen: Jonge Duin- en Strandzanden, Afzettingen van het Laagpakket van Walcheren en/of Hollandveen Laagpakket, afzettingen van het Laagpakket van Wormer en Oude Duin- en strandzanden Geo(morfo)logie Volgens de geologische kaart van Nederland bestaat de ondergrond van het plangebied uit een opeenvolging van Jonge Duin- en Strandzanden op afzettingen van het Laagpakket van Wormer op Oude Duin- en Strandzanden. Afzettingen van het Laagpakket van Walcheren en Hollandveen zijn aanwezig, op onbekende diepte (Van Rummelen, 1970: code S6). Uit onderzoek vlak ten

RAAP-notitie 5777 / eindversie, 16 februari 2017

[11]

Plangebied Strandkerk en Arc Hotel in Renesse, gemeente Schouwen-Duiveland; archeologisch vooronderzoek: een bureau- en inventariserend veldonderzoek (verkennende fase)

oosten van het huidige plangebied, aan de Hogezoom 141b, blijkt dat de Jonge Duin- en Strandzanden op die locatie minimaal tot 3 m -Mv doorlopen (De Waal, 2004). Het jonge duinzand dateert waarschijnlijk uit de 12e of 13e eeuw en heeft het veen- en jonge getijdenlandschap afgedekt, waaronder zich weer de Oude Duinen bevinden. De dikte van de afdekking door het jonge duinzand bedraagt meer dan 2 meter (Verhagen, 2008). Op het AHN is goed te zien dat het plangebied in een relatief hogere zone ligt. Ten zuiden van Renesse ligt het lager gelegen het veen- en jonge getijdenlandschap. Het plangebied zelf ligt in een relatief hoger gelegen zone, waar het duinzand dit landschap afdekt (www.arcgisonline.nl/ahnviewer). Geomorfologisch gezien staat het voorkomen van lage kustduinen met bijbehorende vlakten en laagten aangegeven (code 3L7). Het eerste cijfer in de code verwijst naar de hoogte van de duinen. Bij code 3L7 is sprake van duinen tussen 0,5 en 1,5 meter hoog (Ten Cate & Maarleveld, 1977). Op basis van de ligging in de bebouwde kom van een groot deel van het plangebied, wordt verwacht dat duinkoppen mogelijk zijn afgetopt en dat er sprake is van een ophoogpakket of verstoorde bovengrond in het plangebied. De dikte daarvan is niet bekend. In een eerder onderzoek bij Hogezoom 141b werd een verstoorde bovenlaag van ongeveer 20 tot 90 cm dik waargenomen (De Waal, 2004).

Bodem De bodem in het plangebied bestaat uit Duinvlakte- en duinrandgronden (De Boer, 2008: kaartbijlage 3). Op de bodemkaart staat in de omgeving van het plangebied grondwatertrap II tot III aangegeven. Een grondwatertrap II wijst erop dat de gemiddeld laagste grondwaterstand tussen de 0,5 en 0,8 m -Mv bedraagt. Voor grondwatertrap III betreft dat een gemiddeld hoogste grondwaterstand ondieper dan 0,4 m -Mv en een laagste grondwaterstand tussen de 0,8 en 1,2 m -Mv. Een dergelijk hoge gemiddelde en variërende grondwaterstand betekent dat eventueel aanwezige organische archeologische resten (zoals hout en bot) goed geconserveerd zullen zijn beneden de laagste grondwaterstand. Anorganische archeologische resten boven dat niveau kunnen nog in goede staat in de bodem aanwezig zijn.

2.3 Bewoningsgeschiedenis (Cultuur)historische achtergrond Over de situatie in het plangebied voorafgaand aan de Middeleeuwen is naast de bovengenoemde aardkundige ontwikkelingen weinig bekend. Uit de wijdere omgeving is wel bekend dat in prehistorische perioden in de hoger gelegen gebiedsdelen menselijke bewoning heeft plaatsgevonden. De vroegste sporen van bewoning op Schouwen-Duiveland dateren uit het Laat Neolithicum (2850 tot 2000 jaar voor Chr.). Bewoning gedurende deze periode was mogelijk op de oude getijdenafzettingen en op de (oude) duin- en strandafzettingen. De bewoning (al dan niet perma-

RAAP-notitie 5777 / eindversie, 16 februari 2017

[12]

Plangebied Strandkerk en Arc Hotel in Renesse, gemeente Schouwen-Duiveland; archeologisch vooronderzoek: een bureau- en inventariserend veldonderzoek (verkennende fase)

nent) concentreerde zich naar alle waarschijnlijkheid op de strandwal Brabers en op de (oude) duinen van Schouwen (De Boer, 2008). Archeologische vondsten uit de periode Bronstijd - (Midden) IJzertijd ontbreken vrijwel volledig in Schouwen-Duiveland. Op de strandwallen zijn enkele losse pijlpunten gevonden. De vondsten uit deze perioden zijn echter zo spaarzaam dat het vooralsnog onzeker is of de hogere zandgronden ook daadwerkelijk bewoond zijn geweest gedurende deze perioden (De Boer, 2008). Het aantal vondsten uit de Midden IJzertijd, maar vooral uit de Late IJzertijd en Romeinse tijd, neemt sterk toe. Voor Schouwen-Duiveland is een groot aantal vindplaatsen uit deze perioden bekend. Niet alleen de hogere delen van het landschap werden bewoond, maar ook het veengebied achter de duinen (De Boer, 2008). In de Middeleeuwen blijven in ieder geval de hogere delen bewoond, maar vindt nog wel verstuiving plaats van duinzand. Het dorp Renesse zelf dateert mogelijk al uit het begin van de 13e eeuw (De Waal, 2004). Historisch landgebruik Om inzicht te verkrijgen in het grondgebruik in het plangebied in de Nieuwe tijd biedt de analyse van historische kaarten een goede invalshoek. Op de Visscher Roman kaart uit circa 1650 staat in het plangebied geen bebouwing afgebeeld (figuur 4). Op kaarten van Hattinga uit 1750 ligt het plangebied in de Oosteren ban van den duyne onder Renesse.

In het plangebied staat geen bebouwing aangegeven (zldgwb.zeeland.nl/gwbh5/ ?viewer=Cultuur Historie). Het plangebied blijft tot in de 20ste eeuw onbebouwd. Maar op topografische kaarten en luchtfoto’s uit de 20ste eeuw zijn de Vroonweg, Hoogenboomlaan en de Kabbelaarsweg wel al goed herkenbaar (Kersbergen, 2004; Wolters-Noordhoff Atlasprodukties, 1992; zldgwb.zeeland.nl/ gwbh5/?viewer= Cultuur Historie). Op de topografische kaart uit 1916 staat ter hoogte van het huidige ruiterpad en toekomstige wandelpad een spoorlijn aangegeven. Het betreft de spoorlijn van de stoomtram. Op de luchtfoto uit 1959 lijkt de tramrail verdwenen te zijn. Volgens Wikipedia betreft het de tramlijn van Zijpe naar Burgh die op 30 april 1900 werd geopend. De tramlijn is in de Tweede Wereldoorlog erg beschadigd en na de watersnoodramp van 1953 niet meer in gebruik geweest (https://nl.wikipedia.org/wiki/Tramlijn_Zijpe_-_Burgh). Volgens de Indicatieve Kaart van Militair Erfgoed ligt Renesse ter plaatse van de Atlantikwall (www.ikme.nl). Uit een studie naar niet-gesprongen explosieven binnen de gemeente SchouwenDuiveland, blijkt dat de daarbij behorende stellingen hoofdzakelijk langs de noordelijke rand van de duinenrij hebben gelegen, buiten het plangebied.

RAAP-notitie 5777 / eindversie, 16 februari 2017

[13]

Plangebied Strandkerk en Arc Hotel in Renesse, gemeente Schouwen-Duiveland; archeologisch vooronderzoek: een bureau- en inventariserend veldonderzoek (verkennende fase)

2.4 Archeologie Archeologische verwachting Op de Archeologische beleids- en verwachtingskaart van de gemeente Schouwen-Duiveland ligt het plangebied in een zone met een middelhoge verwachting voor vindplaatsen uit het Neolithicum en de Bronstijd. Voor alle overige periodes geldt een hoge archeologische verwachting voor het hele plangebied (De Boer, 2008: kaartbijlage 4 t/m 6). Deze verwachting is gebaseerd op de geo(morfo)logische ligging van het plangebied. Op de IKAW valt het plangebied in een zone met een middelhoge kans op het aantreffen van archeologische waarden. Deze waardering is gebaseerd op de ligging van het plangebied in een gebied met lage kustduinen (Deeben, 2008). Bekende archeologische resten In ARCHIS staat één archeologische vindplaats geregistreerd in de omgeving van het plangebied (ca 450 m ten noordoosten). Het betreft een terrein van hoge archeologische waarde, namelijk de historische kern van Renesse (Monumentnummer 13398). Renesse ligt op de binnenduinrand van Schouwen. Op deze plek bevond zich een ‘nes’ die in zee stak en nog duidelijk op het AHN waarneembaar is. De kadastrale minuut 1811-1832 (sectie A, gemeente Renesse) geeft voornamelijk bebouwing direct rond de kerk te zien. De oude woongrond waarop het dorp ligt, loopt echter nog iets ten noorden van het AMK-terrein door (Verhagen, 2008).

Daarnaast is uit de directe omgeving van het plangebied één vindplaats uit de Late Middeleeuwen-Nieuwe tijd bekend: een mottekasteel (ARCHIS-waarnemingsnummer 36391; De Boer, 2008: vindplaats 9). Deze zou in de 19e eeuw zijn afgegraven (Verhagen, 2008), wat bij een veldinspectie in 1998 lijkt te zijn bevestigd (De Waal, 2004).

2.5 Bodemverstoringen Op de locatie van de voormalige Strandkerk is een milieutechnisch onderzoek uitgevoerd. Uit de resultaten van dat onderzoek blijkt er een ondergrondse tank in het plangebied gelegen te hebben. De tank heeft op het perceel van de kerk in de noordwest hoek, tegen het perceel van het hotel en de Hoogenboomlaan aan gelegen. Op de historische kaarten staat in een deel van het plangebied een tramlijn aangegeven. Hoe diep de bodem verstoord is bij de aanleg en het verwijderen van de tramlijn is niet bekend.

2.6 Gespecificeerde archeologische verwachting Op basis van het bureauonderzoek geldt voor het plangebied de volgende archeologische verwachting. Hoe diep de resten uit de verschillende archeologische perioden te verwachten zijn, is vanwege de onbekendheid met de diepteligging en het ontbreken van gegevens over de bodemopbouw niet bekend. Op basis van eerder onderzoek in de omgeving lijkt het Jonge Duinzand minimaal 2 tot 3 meter dik te zijn.:

RAAP-notitie 5777 / eindversie, 16 februari 2017

[14]

Plangebied Strandkerk en Arc Hotel in Renesse, gemeente Schouwen-Duiveland; archeologisch vooronderzoek: een bureau- en inventariserend veldonderzoek (verkennende fase)

• Voor het Jonge Duinzand, dat onder de verstoorde of opgebracht bovengrond kan worden aangetroffen, geldt een lage tot middelhoge verwachting voor vindplaatsen uit de Late Middeleeuwen (vanaf de 12e eeuw) en Nieuwe tijd. Hoogstwaarschijnlijk gaat het om sporen van agrarisch of andersoortig gebruik van het landschap, aangezien in deze periode (in ieder geval in de Nieuwe tijd) geen aanwijzingen voor bebouwing zijn aangetroffen op historische kaarten. • Voor de afzettingen van het Laagpakket van Walcheren en het Hollandveen geldt een hoge verwachting voor vindplaatsen uit de Late IJzertijd tot en met de Late Middeleeuwen (11e eeuw). Het gaat daarbij om vindplaatsen met een oppervlakte van circa 200 tot 1.000 m² die worden gekenmerkt door een vondstspreiding van aardewerk. Het zal voornamelijk gaan om losse huisplaatsen/boerderijen of een verzameling van enkele boerderijen/huisplaatsen bij elkaar. Binnen de vindplaatsen kan, naast aardewerk, ook hout(skool), natuursteen en metaal voorkomen. Mogelijk kunnen er ook sporen voorkomen van agrarisch gebruik van de locatie, zoals greppelsystemen en sporen van percelering. Deze sporen zijn echter met een booronderzoek niet of nauwelijks op te sporen. • Voor het Laagpakket van Wormer en het Oud Duinzand geldt een middelhoge verwachting voor om vindplaatsen uit het Neolithicum.

Deze hebben naar verwachting een oppervlakte tussen circa 200 en 1.000 m² en worden waarschijnlijk gekenmerkt door een vondstlaag of vegetatieniveau waarin houtskool, aardewerk, vuursteen en natuursteen kunnen voorkomen. Op de vindplaatsen kunnen huisplaatsen en/of losse boerderijen voorkomen, maar ook sporen van incidenteel of agrarisch gebruik van het plangebied zoals percelering en eergetouwsporen. Op basis van het bureauonderzoek is niet bekend op welke diepte deze afzettingen aangetroffen kunnen worden. Om de in het bureauonderzoek opgestelde specifieke archeologische verwachting te toetsen en de mate van verstoring van de bodemopbouw vast te stellen wordt een verkennend booronderzoek uitgevoerd. Hierbij worden 16 boringen zo verspreid mogelijk over het plangebied gezet.

RAAP-notitie 5777 / eindversie, 16 februari 2017

[15]

Plangebied Strandkerk en Arc Hotel in Renesse, gemeente Schouwen-Duiveland; archeologisch vooronderzoek: een bureau- en inventariserend veldonderzoek (verkennende fase)

3 Veldonderzoek 3.1 Methode Het inventariserend veldonderzoek (IVO) bestond uit een booronderzoek verkennende fase. Het doel van het veldonderzoek door middel van boringen is om de in het bureauonderzoek opgestelde specifieke archeologische verwachting te toetsen en waar nodig aan te passen. Tijdens het booronderzoek wordt vastgesteld waar en waardoor de bodemopbouw verstoord is geraakt en waar niet. Daarnaast wordt vastgesteld of het bodemprofiel en eventuele archeologische indicatoren aanleiding geven te veronderstellen dat archeologische resten aanwezig zijn in het plangebied. In het plangebied zijn 16 boringen verricht in een grid van 30 bij 35 m (figuur 5). Op de onbegroeide delen van het plangebied, zoals kale akkers, is het mogelijk aan het oppervlak waarnemingen te doen. Door ploegen, door het opschonen van slootkanten of in molshopen kunnen eventueel ondiep in de bodem aanwezige archeologische indicatoren aan het oppervlak komen te liggen. De aanwezigheid van dit materiaal kan duiden op een mogelijke archeologische vindplaats in of nabij het plangebied. Het plangebied was begroeid, bebouwd en verhard zodat het uitvoeren van een veldkartering niet mogelijk was. De boringen op het terrein van de Strandkerk en het Arc Hotel zijn tot minimaal 3,0 m –Mv gezet.

Ter hoogte van de geplande bowlingbaan is één boring dieper doorgezet (tot 5,0 m –Mv, dieper was met de hand niet mogelijk). De boringen op het toekomstige wandelpad zijn tot minimaal 2,0 m –Mv gezet. Er is geboord met een Edelmanboor met een diameter van 7 cm en een zuigerboor met een diameter van 6 cm. De boringen zijn lithologisch conform NEN 5104 (Nederlands Normalisatieinstituut, 1989) digitaal beschreven in het boorbeschrijvingssysteem van RAAP (Deborah 2; Bijlage 1). Alle boringen zijn ingemeten met behulp van een RTK-GPS (x-, y- en z-waarden). Het opgeboorde materiaal is in het veld door middel van verbrokkeling en versnijding gecontroleerd op de aanwezigheid van archeologische indicatoren (zoals houtskool, vuursteen, aardewerk, metaal, bot, verbrande leem en fosfaatvlekken).

3.2 Resultaten Bodemopbouw Tijdens het veldonderzoek is vanaf maaiveld een 10 tot 40 cm dikke bouwvoor aangetroffen. De bouwvoor bestaat uit bruingrijs, zwak humeus, zwak siltig zand. In de bouwvoor zijn enkele recente baksteenpuin fragmenten en plastic waargenomen. In boringen 4, 5, 10 en 15 is geen bouwvoor aangetroffen, maar een grijs, matig fijn, zwak siltig zand met zandbrokken. Dit is geïn-

RAAP-notitie 5777 / eindversie, 16 februari 2017

[16]

Plangebied Strandkerk en Arc Hotel in Renesse, gemeente Schouwen-Duiveland; archeologisch vooronderzoek: een bureau- en inventariserend veldonderzoek (verkennende fase)

terpreteerd als een recent opgebracht pakket. Deze boringen staan op het perceel van de gesloopte strandkerk. Verstoord pakket Onder de bouwvoor is een lichtbruingrijs tot lichtgeelgrijs, gevlekt pakket. Dit is geïnterpreteerd als een verstoord pakket. De structuur van de grond is los en er zijn veelal humusvlekken en/of zandbrokken waargenomen. De dikte van deze laag varieert van 15 cm (boring 11) tot 100 cm (boring 16). De bodemverstoring in het plangebied is grotendeels te wijten aan de aanleg van de huidige bebouwing en tuin Jonge Duinafzettingen (Laagpakket van Schoorl) Het verstoorde pakket gaat vervolgens abrupt over in licht(geel)grijs, zwak siltig zand al dan niet met enkele humus- en ijzervlekken en wortelresten. Het zand is compact, goed gesorteerd en matig fijn en wordt geïnterpreteerd als Jong Duinzand (Formatie van Schoorl). Het zand is kalkrijk en bevat schelpgruis. Er zijn in 10 boringen (boringen 2 t/m 5, 7, 8, 10, 12 en 13) lagen aangetroffen die kunnen wijzen op (begraven) bodemhorizonten. Deze lagen variëren van zwak humeuze zand lagen tot een veenlaag in boring 10. Deze lagen duiden erop dat het plangebied in het verleden (mogelijk) geschikt voor bewoning is geweest. Boornummer

diepte t.o.v. Mv

diepte t.o.v. NAP

dikte in cm

0,85 m

3,21 m +NAP

1,4 m

2,66 m +NAP

1,05 m

2,89 m +NAP

1,3 m

2,58 m +NAP

3,25 m

0,63 m +NAP

1,1 m

2,85 m +NAP

1,3 m

2,71 m +NAP

2,45 m

2,32 m +NAP

1,65 m

2,56 m +NAP

2,05 m

1,9 m +NAP

1,6 m

2,62 m +NAP

Tabel 2. Overzicht van de vegetatiehorizonten met daarbij de dieptes t.o.v. het maaiveld en het NAP.

Archeologische indicatoren Tijdens het veldonderzoek zijn geen archeologische indicatoren aangetroffen.

RAAP-notitie 5777 / eindversie, 16 februari 2017

[17]

Plangebied Strandkerk en Arc Hotel in Renesse, gemeente Schouwen-Duiveland; archeologisch vooronderzoek: een bureau- en inventariserend veldonderzoek (verkennende fase)

3.3 Synthese Op basis van het vooronderzoek werd een bodemopbouw verwacht van Jonge Duinen, met daaronder eventueel nog afzettingen van het Laagpakket van Walcheren en Hollandveen. Voor het Jong Duinzand, gold een lage tot middelhoge verwachting voor vindplaatsen uit de Late Middeleeuwen (vanaf de 12e eeuw) en Nieuwe tijd. In het aangetroffen Jong Duinzand zijn op diverse niveaus vegetatiehorizonten aangetroffen. Deze wijzen op een stilstand in sedimentatie. Op deze momenten kan er eventueel bewoning hebben plaatsgevonden in de duinen. Ook kunnen er resten aangetroffen worden van offsite-activiteiten, zoals percelering en eergetouwsporen. Op basis van tabel 2 lijkt er op deze locatie sprake te zijn van één, over meerdere locaties verspreid, hiaat in de duinvorming, namelijk op ongeveer 2,3-2,8 m +NAP. De overige vegetatiehorizonten lijken meer lokaal aanwezig (in 1 boring). Gezien de datering van de vorming van de Jonge Duinen kunnen eventuele aanwezige resten dateren van de Late Middeleeuwen (vanaf 12e eeuw) tot en met de Nieuwe Tijd. De verwachting voor vindplaatsen uit de Late Middeleeuwen (vanaf de 12e eeuw) en Nieuwe tijd kan dus bijgesteld worden naar middelhoog tot hoog. Voor de afzettingen van het Laagpakket van Walcheren en het Hollandveen gold een hoge verwachting voor vindplaatsen uit de Late IJzertijd tot en met de Late Middeleeuwen (11e eeuw).

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/13308595/1