GVO Griffievoorstel coalitieakkoord 2022-2026

Griffievoorstel Portefeuillehouder

: R. Lievense

Afdeling

: (in)formateur

Behandelaar

: T. van Oostenbrugge

Datum

: 2 juni 2022

Kenmerk

: 575099

Onderwerp

: Aanbieding Coalitieakkoord 2022 - 2026 en benoeming wethouders

Voorstel Ik stel u voor: 1. Kennis te nemen van de inhoud van het Coalitieakkoord 2022 - 2026 2. De dames A.M.J. van Burg, P. Schot en J.G. Smit en de heren en H.L.K. Canters en D.P.W. Joppe te benoemen als wethouder van de gemeente Schouwen-Duiveland. 3. De programma-indeling van de begroting met ingang van de begroting 2023 - 2026 op de volgende onderdelen aan te passen: • de omschrijving van sub-programma 1.2 wordt gewijzigd en komt als volgt te luiden: 1.2 Innovatieve landbouw, tuinbouw, visserij en aquacultuur; • sub-programma 1.5 Vakantie-eiland toonaangevend in water wordt geschrapt; • onder programma 4 Bestuur en Burgerzaken wordt een sub-programma 4.1 Bestuur toegevoegd.

Inleiding Na de op 16 maart 2022 gehouden verkiezingen voor de nieuwe gemeenteraad is op 17 maart 2022 onder leiding van de burgemeester met de lijsttrekkers van de aan de verkiezing deelnemende partijen een openbaar duidingsdebat gehouden. Doel van dit debat was met elkaar van gedachten te wisselen over de betekenis van de verkiezingsuitslag en het maken van procedurele afspraken over het (in)formatieproces. Tijdens het duidingsdebat is besloten tot aanwijzing van de lijsttrekker van de partij, die bij deze verkiezingen de meeste stemmen heeft behaald, en daarmee mijn benoeming als (in)formateur. Ook zijn in die bijeenkomst een aantal procedurele afspraken gemaakt over het (in)formatieproces. De opdracht voor de informatie is als volgt geformuleerd: Verken de mogelijkheden van de vorming van een college van burgemeester en wethouders dat voldoende draagvlak kan rekenen in de gemeenteraad en daartoe het gesprek aan te gaan met alle in de raad vertegenwoordigde partijen. De in de informatie- en formatiefase gevoerde gesprekken hebben geresulteerd in overeenstemming van de fracties van LSD, CDA, SGP en GL over: • de inhoud van het Coalitieakkoord 2022 - 2026; • de portefeuilleverdeling; • de voor de benoeming tot wethouder voor te dragen personen.

Beoogd resultaat Dit voorstel is opgesteld om kennis te nemen van het Coalitieakkoord 2022 - 2026 en de portefeuilleverdeling en tot de benoeming van vijf wethouders. Verder strekt dit voorstel tot een kleine aanpassing in de programma-indeling van de begroting. Argumenten Wettelijke bepalingen Artikel 35 lid 1 van de Gemeentewet bepaalt dat de raad de wethouders benoemt. In het tweede lid van dit artikel is vastgelegd dat de burgemeester wordt geïnformeerd over de uitkomsten van de college-

onderhandelingen. Hij wordt alsdan in de gelegenheid gesteld zijn opvattingen over voorstellen ten behoeve van het collegeprogramma kenbaar te maken. Deze wet bevat verder voorschriften voor het aantal wethouders, de vereisten voor benoeming, in comptabiliteiten, tijdstip en ingang van benoeming. Algemeen Als (in)formateur heb ik er voor gekozen de (in)formatiegesprekken in beslotenheid te houden om open gesprekken te kunnen voeren waar alles op tafel kan komen. Hieronder geef ik het verloop van het (in)formatieproces weer, evenals de uitkomst. Informatiefase Via een persbericht (nr. 1) heb ik op 23 maart 2022 de start van de informatiefase bekend gemaakt. Op 28 maart 2022 zijn als eerste stap gesprekken gevoerd met alle in de nieuwe gemeenteraad vertegenwoordigde partijen (CDA, VVD, SGP, GL, PvdA, CU, D66 en SP. Tijdens de eerste gespreksronde is gesproken over de conclusies die de partijen trekken uit de verkiezingsuitslag voor de samenstelling van het college van burgemeester en wethouders. Ook is gesproken over welke partijen volgens hen in ieder geval deel moeten uitmaken van het te vormen college, het aantal wethouders en wie de beoogde kandidaten voor het wethouderschap zijn. Verder zijn punten geïnventariseerd die de partijen, los van eventuele deelname aan het college, van belang achten voor de inhoud van het collegeprogramma.

Aan de hand van de resultaten van de eerste gespreksronde heb ik besloten de volgende gespreksronde samen met de SGP voort te zetten. Dit als motorblok van een te vormen nieuwe coalitie. In de tweede gespreksronde is op 30 maart 2022 afzonderlijk gesproken met vertegenwoordigers van de fracties van het CDA, GL en VVD. Dit is gecommuniceerd met een persbericht (nr. 2). In de tweede gespreksronde is gesproken over de onderlinge samenwerking in de achterliggende zittingsperiode, de favoriete samenstelling van het nieuwe college en eventuele punten uit verkiezingsprogramma's van de voor dit gesprek uitgenodigde partijen die nader besproken dienen te worden. Aan de hand van de gesprekken heb ik vastgesteld dat er zowel op de samenwerking als de inhoud meer dan voldoende chemie bestond tussen de huidige coalitiepartners. Om die reden is besloten het volgende informatie gesprek te houden met de vertegenwoordigers van de fracties LSD, SGP, CDA en GL en in dat gesprek ook de wens van LSD om een tweede wethouder te leveren te bespreken. Ook dit is gecommuniceerd met een persbericht (nr. 3). Het gezamenlijke gesprek met deze fracties is op 4 april 2022 gehouden. In het gesprek is opnieuw vastgesteld dat er meer dan voldoende chemie is om gezamenlijk opnieuw een coalitie te vormen.

Verder is in het gesprek vastgesteld dat het gelet op de werkdruk van de zittende wethouders en een aantal onderwerpen dat de komende jaren (extra) aandacht verdient, van belang is de komende periode te gaan werken met een 5e (project) wethouder. Tot de portefeuille van de 5e wethouder gaan zaken behoren zoals stads- en dorpsraden, bestuursondersteuning, organisatieontwikkeling. De projectwethouder geeft ruimte aan de overige wethouders om meer tijd te steken in lobby op belangrijke thema's. Ook dit is gecommuniceerd met een persbericht (nr. 4). Daarin is gemeld dat de heer Lievense optreedt als formateur met als opdracht in overleg met de beoogde collegepartijen te werken aan een conceptcollegeprogramma inclusief portefeuilleverdeling. Formatiefase Het eerste overleg in de formatiefase is gehouden op 6 april 2022. In de periode tot eind mei 2022 zijn verschillende besprekingen gehouden met de vertegenwoordigers van de collegevormende partijen. Gezamenlijk is gewerkt aan het opstellen van een coalitieakkoord en de verdeling van de portefeuilles. Daarbij zijn waar mogelijk en gewenst punten betrokken die door andere fracties in de informatieronde naar voren zijn gebracht. Ter voldoening aan artikel 35 van de Gemeentewet heb ik tijdens het (in)formatieproces de burgemeester met enige regelmaat geïnformeerd over de vorderingen.

Ook heeft de burgemeester inbreng geleverd voor het coalitieakkoord voor de zaken die zijn portefeuilles aangaan. Formatieresultaat De gesprekken tussen de vertegenwoordigers van LSD, SGP, CDA en GL hebben geresulteerd in overeenstemming over: • de inhoud van het coalitieakkoord; • de portefeuilleverdeling; • de voor te dragen kandidaat-wethouders.

Coalitieakkoord Wat het coalitieakkoord betreft is opnieuw de opzet van de Strategische Visie en Programmabegroting aangehouden. Zaken die opgenomen zijn in het door de gemeenteraad op 28 april 2022 vastgestelde raadsakkoord hebben we in beginsel niet (meer) in het coalitieakkoord opgenomen. Het concept van het coalitieakkoord is ter consultatie voorgelegd aan de fracties van de collegevormende partijen. Deze consultatieronde heeft niet geleid tot wezenlijke wijzigingen in het programma. Het collegeprogramma met de titel SAMEN KOERS HOUDEN treft u als bijlage bij dit voorstel aan. Met een persbericht (nr. 5) heb ik het aanbieden van het formatieresultaat aan de gemeenteraad publiekelijk bekend gemaakt. Ik stel u voor kennis te nemen van het coalitieakkoord. Het staat u als raad uiteraard vrij door middel van moties het college van burgemeester en wethouders te verzoeken punten in dit akkoord te wijzigen of punten aan dit akkoord toe te voegen. Het college van burgemeester en wethouders zal vervolgens bij de definitieve vaststelling van het akkoord in de eerste collegevergadering in nieuwe samenstelling de uitkomsten van deze eventuele moties betrekken.

Aanpassing programma-indeling begroting In artikel 2 van de Financiële verordening gemeente Schouwen-Duiveland 2017 is bepaald dat de gemeenteraad voor de begroting de programma-indeling vaststelt, met daaronder eventueel een subprogramma-indeling. Bij het opstellen van het coalitieakkoord is gebleken dat het sub-programma 1.5 Vakantie-eiland toonaangevend in water een grote mate van overlap heeft met sub-programma 3.3 Toerisme is sterk divers en profiteert van water. Ook is gebleken dat om recht te doen aan de inhoud van het sub-programma 1.2 Innovatieve landbouw en aquacultuur het aanbeveling verdient de omschrijving te wijzigen in: Innovatieve landbouw, tuinbouw, visserij en aquacultuur. Verder verdient het aanbeveling onder programma 4 Bestuur en Burgerzaken een sub-programma 4.1 Bestuur toe te voegen om de inhoud van de in programma 4 opgenomen ambities beter te ordenen. Ik stel u voor te besluiten tot deze drie aanpassingen in de (sub-)programma-indeling van de begroting vanaf de begroting 2023 - 2026. Portefeuilleverdeling In het coalitieakkoord is ook de conceptportefeuilleverdeling opgenomen. In goed overleg is gekomen tot een evenwichtige en samenhangende verdeling van de portefeuilles. In de eerste collegevergadering in nieuwe samenstelling stelt het college zelf deze portefeuilleverdeling definitief vast.

Voorgedragen wethouders De fracties van LSSD, SGP, CDA en GL dragen u de volgende personen voor als wethouder: • A.M.J. van Burg (LSD) • H.L.K. Canters (LSD) • D.P.W. Joppe (CDA) • P. Schot (SGP) • J.G. Smit (GL) Ik stel u voor de kandidatuur van deze personen te steunen en uw stem op hen uit te brengen. De voorgedragen personen voldoen aan de wettelijke vereisten voor het wethouderschap en er is geen sprake van onverenigbare betrekkingen. Ook is mij niet gebleken dat sprake is van nevenfuncties waarvan de uitoefening ongewenst is met het oog op de goede vervulling van het wethouderschap. Risicoanalyse integriteit kandidaat-wethouders In artikel 6 van het Reglement van Orde voor de vergaderingen en andere werkzaamheden van de raad van de gemeente Schouwen-Duiveland 2020 is bepaald dat de burgemeester voor de aanvang van iedere ambtstermijn opdracht kan geven om de kandidaat-wethouders aan een risicoanalyse integriteit te onderwerpen. De burgemeester brengt over het eindresultaat daarvan verslag uit aan de raad. De risicoanalyse en de eindconclusie zijn niet openbaar. In afstemming met het Presidium heeft de burgemeester besloten deze analyse, die overigens in de toekomst wettelijk verplicht wordt, uit te voeren. De opdracht voor de analyse is verstrekt aan BING. Onderstaand is de samenvatting van de analyse opgenomen:

In opdracht van uw gemeente heeft BING een risicoanalyse integriteit uitgevoerd met betrekking tot vijf kandidaat-wethouders, waarvan vier zittende kandidaat-wethouders en één nieuwe kandidaat-wethouder. In deze brief geven wij voor zover relevant voor de gemeenteraad en/of de commissie onderzoek geloofsbrieven onze bevindingen weer. 1. Opdracht De risicoanalyse integriteit is een preventief instrument waarmee mogelijke risico’s en kwetsbaarheden in beeld worden gebracht en eventuele beheersmaatregelen kunnen worden afgesproken. Ten behoeve van de risicoanalyses is een referentiekader en een risicoprofiel opgesteld die aansluiten bij het ambt van wethouder. In het kader van de risicoanalyse integriteit hebben wij verschillende werkzaamheden verricht. Wij hebben open bronnen geraadpleegd, de kandidaat-wethouders gevraagd een door BING ontwikkelde vragenlijst in te vullen, hen gevraagd inzage te verlenen in het diploma van de hoogst genoten opleiding (bij de nieuwe kandidaat-wethouder), hen gevraagd een Verklaring Omtrent het Gedrag (VOG) te overleggen en inzage te bieden in hun registratie bij Bureau Krediet Registratie (BKR). Voorts hebben wij met kandidaatwethouders een gesprek gevoerd over potentiële integriteitsrisico’s, eventuele kwetsbaarheden en het integriteitsbewustzijn. Wij hebben eveneens referenties bevraagd bij de nieuwe kandidaat-wethouder. 2.

Bevindingen De Gemeentewet geeft enkele vereisten voor de benoeming van kandidaat-wethouders. Krachtens artikel 36a juncto artikel 10 Gemeentewet is vereist dat de kandidaat-wethouder ingezetene van de gemeente is, de leeftijd van achttien jaar heeft bereikt en niet is uitgesloten van het kiesrecht. Op grond van artikel 36a lid 2 Gemeentewet kan de raad voor de duur van een jaar ontheffing verlenen van het vereiste van ingezetenschap. Artikel 36b Gemeentewet noemt een aantal onverenigbare betrekkingen. Daarnaast mag een kandidaat-wethouder geen nevenfuncties vervullen waarvan de uitoefening ongewenst is met het oog op een goede vervulling van zijn wethouderschap (artikel 41b Gemeentewet). Tot slot staan in artikel 41c juncto 15 Gemeentewet een aantal handelingen die voor wethouders verboden zijn, tenzij gedeputeerde staten van de provincie hiertoe ontheffing verlenen. Voor zover relevant hebben wij de volgende bevindingen gedaan. Alle kandidaat-wethouders zijn ingezetene van de gemeente Schouwen-Duiveland. Twee kandidaat-wethouders verrichten nevenfuncties of -activiteiten Dit betreffen geen onverenigbare betrekkingen (artikel 36b Gemeentewet) of nevenfuncties waarvan naar onze mening de uitoefening ongewenst is met het oog op een goede vervulling van zijn of haar wethouderschap (artikel 41b Gemeentewet).

Wij benoemen hierna per kandidaat-wethouder welke nevenfuncties zij vervullen. · De heer Canters is werkzaam bij Stichting HZ University of Applied Sciences als opleidingscoördinator (tot 2017) en tot heden als teamvoorzitter en hogeschooldocent. De heer Canters heeft in verband met zijn aanstelling als wethouder aangegeven zijn dienstverband bij de Stichting HZ University of Applied Sciences formeel niet te zullen beëindigen, maar dat hij gebruik zal maken van onbezoldigd politiek verlof. Gedurende zijn wethouderschap ontvangt hij dan geen bezoldiging van de Stichting HZ University of Applied Sciences. · De heer Joppe is samen met zijn echtgenote vennoot in de vof Reformwinkel De Zonnehoed. Het betreft een winkel in natuurvoeding en reformartikelen, winkel in drogisterij artikelen en een kleinhandel in natuurvoeding en homeopathische medicijnen. · Mevrouw Van Burg, mevrouw Smit en mevrouw Schot vervullen naast het wethouderschap geen nevenfuncties, afgezien van de nevenfuncties die zij qualitate qua op dit moment als wethouder vervullen. Met de kandidaat-wethouders is voorts stilgestaan bij de vraag of er naar verwachting sprake zal zijn van een verboden handeling als bedoeld in artikel 41c juncto 15 Gemeentewet. Daarvan is geen sprake.

Tot slot is met de kandidaat-wethouders gesproken over de omgang met integriteitsdilemma’s, persoonlijke omstandigheden die een integriteitsrisico in kunnen houden en potentiële belangenconflicten. Daaruit blijken geen reële risico’s die een belemmering voor het wethouderschap zouden opleveren. 3. Algemeen advies In algemene zin merken wij graag nog het volgende op. Integriteit heeft de zeggingskracht van een hoge morele standaard. Een standaard waarin van bestuurders onkreukbaarheid wordt verlangd. Dit terwijl de realiteit soms veelkleurig is. Integriteitsschendingen doen echter ontegenzeggelijk afbreuk aan het gezag

en de legitimiteit van het overheidsoptreden. Er is dan ook alle reden om gezamenlijk stil te staan bij de betekenis van integer handelen. Bij BING geloven we erin dat integriteit moet worden benaderd als onlosmakelijk onderdeel van een vakbekwame invulling van het politieke ambt. Daarin schuilt voor het raads- en collegeleden de opdracht om zich te bekwamen in de omgang met dilemma’s, elkaar scherp te houden en twijfels en vermoedens langs de daartoe geëigende wegen bespreekbaar te maken. Een van de in het Raadsakkoord 2022 - 2026 opgenomen uitgangspunten luidt dat integriteit de volle aandacht heeft; raad en college bespreken dit minimaal elke twee jaar. Slot Ik kijk positief terug op het achterliggende (in)formatieproces. Ik dank de raadsfracties voor het in mij gestelde vertrouwen en de constructieve wijze en goede sfeer waarin de overleggen zijn verlopen. Zoals in de inleiding van het collegeprogramma is vermeld, beperkt het akkoord zicht tot de hooflijnen. De verdere uitwerking volgt in de programmabegroting 2023 - 2026 en in de voorstellen waarmee het college naar de gemeenteraad komt. De inzet van de coalitievormende partijen is om dit, net zoals afgelopen bestuursperiode is gebeurd, vorm te geven met de gehele raad. Financiën De Kadernota begroting 2023 - 2026 is op 24 mei 2022 door burgemeester en wethouders vastgesteld.

De gesprekken over het collegeprogramma waren toen nog niet afgerond. Om die reden zijn de voorstellen vanuit het collegeprogramma nog niet in de Kadernota verwerkt. In de Kadernota is aangegeven dat na afronding van de formatie de financiële gevolgen van het collegeprogramma via een addendum aan de Kadernota wordt toegevoegd, zodat het addendum betrokken kan worden bij de bespreking van de Kadernota in de raadscommissievergaderingen en de raadsvergadering. Uitvoering In artikel 6 van het Reglement van Orde voor de vergaderingen en andere werkzaamheden van de raad van de gemeente Schouwen-Duiveland 2020 is bepaald dat bij de benoeming van een wethouder de raad een commissie instelt bestaande uit drie raadsleden. Deze commissie onderzoekt of de benoeming van de kandidaat-wethouder voldoet aan de vereisten van de artikelen 36a, 36b, 41b, eerste, derde en vierde lid, en 41c, eerste lid, van de wet. De commissie brengt vervolgens advies uit aan de raad over de benoeming tot wethouder.

De (in)formateur, R. Lievense