Erfgoedbrief aan het college

Brief aan het college van B&W van Schouwen-Duiveland cc. Lijsttrekkers van de fracties Leden van de gemeenteraad/commissies

Zierikzee, 14 maart 2022

Geacht college, In de aanloop naar de verkiezingen voor de gemeenteraad sturen wij u deze brief met het verzoek die te betrekken bij de komende collegeonderhandelingen. In deze brief noemen wij u een aantal wenselijke aanpassingen van het gemeentelijk erfgoedbeleid. 1. De herijking van de gemeentelijke monumenten is inmiddels afgerond. De resultaten van deze herijking zijn zowel op de gemeentelijke website als op de website van het Erfgoedplatform Schouwen-Duiveland gepubliceerd. Het aantal gemeentelijke monumenten is, na deze herijking, teruggebracht van 380 naar 315, waarvan er 308 in Zierikzee staan en slechts 7 in de rest van de gemeente. Er is dus sprake van een onevenwichtig gemeentelijk monumentenbestand. Juist op het eiland, in de dorpen en in de polders, liggen waardevolle gebouwen en objecten. Naast woonhuizen betreft dit vooral panden met een agrarische of (oud-)industriële bestemming, die ten behoeve van het behoud van hun cultuurhistorische betekenis gemeentelijke bescherming verdienen. Wij bevelen een onderzoek aan naar uitbreiding van de gemeentelijke monumentenlijst, alsmede naar een adequaat beheer van de gemeentelijke lijst. Met het aanwijzen van gemeentelijke monumenten wordt de eigenaar in zijn eigendomsrechten belemmerd.

Een compensatie voor deze belemmering in de vorm van een stimuleringsbijdrage voor het instandhouden zal de bereidheid van eigenaren om aan bescherming mee te werken zeker stimuleren. Het Erfgoedplatform wil uw college daarover graag nader adviseren. 2. In het verlengde van het eerste punt willen wij graag de gemeentelijke loketfunctie voor eigenaren van rijks- en gemeentelijke monumenten helpen versterken door het organiseren van bijeenkomsten waarbij informatie aan eigenaren wordt verstrekt over de instandhouding van monumenten. Het gaat daarbij om architectuurhistorische, bouwkundige en financiële informatie. De kennis, kunde en capaciteit hiervoor is binnen het gemeentelijk apparaat onvoldoende aanwezig. Het Erfgoedplatform wil met haar netwerk hieraan graag een bijdrage leveren. Wij pleiten daarnaast voor meer specifieke kennis en capaciteit over het restaureren en in stand houden van monumenten binnen de gemeente, zowel voor het beheren van monumenten in eigendom van de gemeente als ten behoeve van het informeren en begeleiden van eigenaren van zowel rijks- als gemeentelijke monumenten. Immers, de gemeente Schouwen-Duiveland staat met het aantal van 830 rijksmonumenten in de top tien van de landelijke lijst van monumentengemeenten, maar heeft daarvoor onvoldoende kennis, kunde en capaciteit en kennis in huis.

Zie hiervoor het in 2018 op verzoek van de Minister van OCW door BMC uitgevoerde onderzoek Stelsel of lappendeken: https://vng.nl/sites/default/files/publicaties/2018/p004780_stelsel_of_lappendeken__quickscanonderzoek_wijn_c_220218.pdf 3. Ook in onze gemeente constateren we dat eigenaren van gemeentelijke monumenten met enige regelmaat zonder vergunning verbouwingen plegen en veranderingen aanbrengen, soms met toepassing van verkeerde materialen. Voorbeelden daarvan worden zichtbaar

door een melding van een burger of door een toevallige inspectie. Het vervangen van houten kozijnen door kunststof, het wijzigen van de kleur(en) op gevels, het wijzigen van de bestemming en het opmetselen van muurtjes tussen achtererven zijn daarvan enkele voorbeelden. Uiteraard komen dan de toezichthouders in actie, maar helaas is regulier toezicht door een gebrek aan kennis, kunde en capaciteit niet altijd aan de orde. Wij adviseren u de keten van vergunningverlening, toezicht en handhaving af te stemmen op de wettelijke taak van de gemeente met betrekking tot de vergunningverlening voor monumenten, het toezicht en de handhaving. Graag zien wij dat er een op monumentenbehoud afgestemd VTH-beleid wordt vastgesteld en dat daarvoor de benodigde capaciteit beschikbaar komt. 4. Erfgoedbeleid vraagt om een visie. Het erfgoedbeleid van de gemeente is voor de periode 2012 tot en met 2018 vastgesteld. Inmiddels is de Erfgoedwet in werking getreden, de Omgevingswet is aangekondigd en het toezicht van de provincies op erfgoedgebied zal worden aangescherpt. Het rapport over de toezichthoudende rol van provincies van de Inspectie Overheidsinformatie en Erfgoed (zie https://www.inspectieoe.nl/actueel/nieuws/2021/03/11/een-lappendeken.-zicht-op-toezicht-door-provincies) is in de Tweede Kamer behandeld en heeft inmiddels geleid tot vervolgactie.

Wij geven hierbij het advies te anticiperen op huidige en toekomstige wetgeving en het toezicht van de provincies door een aangepaste visie op het erfgoed in onze gemeente voor de komende jaren te ontwikkelen en daaraan uitvoering te geven. 5. Op basis van het vorenstaande geven wij uw college graag in overweging de aandacht voor erfgoed en erfgoedbeleid in het overdrachtsdossier voor het nieuwe college op te nemen

Met vriendelijke groet, namens het Erfgoedplatform Schouwen-Duiveland, Ria Geluk, voorzitter

www.erfgoedschouwenduiveland.nl