Doc voor bestuurders conferentie Zorggelden goed besteed

Zorggelden goed besteed! 29 SEPTEMBER 2022 DE STENGE, HEINKENSZAND Het is essentieel dat inwoners met een zorgbehoefte de zorg krijgen waar ze recht op hebben en wel op een zo effectief en doelmatig mogelijke wijze. De meeste zorgaanbieders bieden zorg op een verantwoorde wijze en volgens de regels aan hun cliënten aan. Helaas komt ook zorgfraude voor. Algemeen onderzoek wijst uit dat zorgfraude in de miljarden euro’s kan lopen(1). “Tussen de 3 en 8 procent aan zorguitgaven. Reken dus met een paar miljard euro zorgfraude”, aldus een van de onderzoekers van de Rekenkamer in een toelichting op het rapport(2). Zorgfraude en onrechtmatigheid Het gaat om zorgfraude als sprake is van opzettelijk gepleegde onrechtmatige feiten, die ten laste komen van voor de zorg bestemde middelen. Bij fraude moet voldaan zijn aan de volgende elementen: (financieel) verkregen voordeel; overtreden van declaratieregels en opzettelijk en misleidend handelen. Bij oneigenlijk gebruik betreft het handelen binnen wet- en regelgeving maar niet in lijn met de doelstelling van wet- en regelgeving (handelen naar de letter van de wet, maar niet naar de geest van de wet). Bij een foutieve declaratie wordt er gehandeld in strijd met de regelgeving. Bij foutief declareren is sprake van onrechtmatige feiten, die ten laste komen van voor de zorg bestemde middelen.

Hierbij moet voldaan zijn aan de volgende elementen: (financieel) verkregen voordeel en overtreden van declaratieregels. Conclusie Als we de kosten van onrechtmatigheid (= oneigenlijk gebruik en foutieve declaraties) ook meerekenen, dan kunnen we ervan uitgaan dat het percentage van 3- 8 procent een topje van ijsberg is waar het gaat om gelden die niet effectief en doelmatig worden besteed. De uitgaven voor de Wmo in Zeeland waren in totaal 146 miljoen in 2020. Indien we uitgaan dat bij 5 % van de uitgaven sprake is van zorgfraude komt dit uit op een bedrag van 7,3 miljoen(3). De uitgaven voor jeugd bedroegen ruim 116 miljoen, waarvan dan 5 % neerkomt op 5,8 miljoen. Daarnaast zijn nog buiten beschouwing gelaten de zogenaamde fictieve kosten: kosten die gemaakt worden als een cliënt niet de juiste zorg krijgt waardoor zijn problematiek mogelijk escaleert en immateriële kosten zoals een onveilige woon- en leefsituatie. 1 ‘Een zorgelijk gebrek aan daadkracht’, onderzoek naar de effectiviteit van zorgfraudebestrijding’, Algemene Rekenkamer, april 2022 2 www.volkskrant.nl/nieuws-achtergrond/fraudeurs-in-de-zorg-hebben-vrij-spel-meldt-de-rekenkamer-schadeenkele-miljarden-euro-s~bf019e9b/ 3 Bron: cijfers uitgaven Wmo: CBS Statline; cijfers uitgaven jeugdhulp: IJZ. percentage 3-5 %: Algemene Rekenkamer

In opdracht van de VNG heeft Significant Public een verkenning gedaan naar de investeringen en opbrengsten van goed toezicht. Uit het rapport blijkt dat voor investeringen in toezicht ongeveer tussen 0,5 % tot 1,25 % van de totale uitgaven van de Wmo nodig is(4). De conclusie is dat de baten van investeren in toezicht ruimschoots opwegen tegen de kosten. Zeeuwse aanpak om onrechtmatigheid en zorgfraude te voorkomen Uitgangspunten a. Er is bij de Zeeuwse gemeenten draagvlak en bereidheid om samen te werken met betrekking tot het voorkomen en tegengaan van onrechtmatigheid en zorgfraude. b. Het toezicht is zo dicht mogelijk bij inkooporganisaties en contractmanagement ondergebracht. c. Er zijn uniforme voorwaarden inkoop en contract op gebied van rechtmatigheid, doelmatigheid en kwaliteit. d. Het toezicht van de kwaliteit is gekoppeld aan het toezicht op rechtmatigheid. e. Er wordt een goed data- en monitoringssysteem ingericht met aandacht voor privacybewaking. f. Per samenwerkingsverband zijn er minimaal twee toezichthouders: één voor toezicht kwaliteit en één voor toezicht op onrechtmatigheid. g. Er is een structuur om afstemming tussen regio’s en tussen Wmo en jeugd te bevorderen. Aanbevelingen aan de bestuurders van de Zeeuwse gemeenten(5) 1. Stel een beleidsplan op. 2. Richt de nodige werkprocessen in. 3. Sluit aan bij het IKZ (Informatie Knooppunt Zorgfraude). 4.

Stel toezichthouders aan. De Werkgroep Zorgfraude Zeeland Op verzoek van het Districtscollege is in maart 2021 de Werkgroep Zorgfraude opgericht met als doel signalen rond zorgfraude bij de Zeeuwse gemeenten te inventariseren. Aanleiding vormde de behoefte van de bestuurders van de Zeeuwse gemeenten om een beeld hebben van de omvang/ernst van de zorgfraude in Zeeland. De werkgroep heeft een eindnotitie opgesteld met als belangrijkste aanbeveling: ‘het opzetten en inrichten van een structuur die is gericht op de integrale aanpak van rechtmatigheid en kwaliteit van de zorg in de Wmo en Jeugdwet met als eerste stap het organiseren van een bijeenkomst voor de Zeeuwse gemeenten’. Met de conferentie Zorggelden goed besteed!’ wordt uitvoering gegeven aan deze eerste stap. Aan de werkgroep nemen vertegenwoordigers deel van de regio’s Zeeuws Vlaanderen, Walcheren en de Oosterschelderegio, de Inkooporganisatie Jeugdhulp Zeeland (IJZ). De werkgroep wordt bijgestaan door de regioadviseur van VNG Naleving. Vervolg Werkgroep Zorgfraude Zeeland Om een integrale Zeeuwse aanpak van rechtmatigheid en kwaliteit van zorg in de Wmo en Jeugdwet na te streven • stelt de werkgroep bouwstenen op voor het op te stellen beleidsplan om onrechtmatigheid en zorgfraude te voorkomen; • doet zij een dringende oproep om van reactief naar proactief toezicht te komen en denkt aan twee toezichthouders per regio.

De Werkgroep komt met een concreet voorstel voor het OZO Sociaal domein; • monitort zij het beschreven voorgestelde proces onder aanbevelingen. De werkgroep wordt daarbij ondersteund door VNG Naleving, die de individuele gemeenten adviseert.

4 ‘Investeringen en opbrengsten van Wmo-toezicht’, Significant Public, 28 februari 2022 5 Gebaseerd op de Routekaart van VNG Handhaving en Naleving