Bijlage 6c Juridische verkenning TEO Malta Zierikzee

Leeswijzer Op de volgende pagina begint het voorgestelde hoofdstuk waarin de juridische verkenning bij thermische energie uit oppervlaktewater beschreven wordt. Als onderlegger is een voorgaand onderzoek uit de provincie Zuid-Holland gebruikt. Het hoofdstuk eindigt met een concept conclusie. De keur van het Waterschap Scheldestromen 2012 is gebruikt om een inschatting te maken van het wettelijke kader, maar deze verschilt erg met de keur van het Hoogheemraadschap van Rijnland. De onderstaande tabel geeft een codering van de knelpunten aan, graag hier aandacht voor. Opmerking

Kleur

Overgenomen uit keur Waterschap Scheldestromen Klopt deze termijn?

Groen Geel

Is dit relevant of is hier een alternatief voor? Algemene bepalingen

Roze Paars

Ter illustratie is schematische weergave van een WKO-systeem met aquathermie toegevoegd, hier wordt in het beoogde hoofdstuk naar gerefereerd.

1 Juridische haalbaarheid In dit hoofdstuk is het relevante wettelijke kader voor de benodigde onderdelen bij thermische energie uit oppervlaktewater beschreven. De onderdelen zijn ingedeeld in vijf subsystemen zoals beschreven in paragraaf Error! Reference source not found. en weergegeven in Error! Reference source not found..

1.1 1.1.1

JURIDISCHE KADER EN VERGUNNINGEN Oppervlaktewatersysteem (TEO) Voor het realiseren van oppervlaktewatersysteem (TEO-systeem) gelden in ieder geval de volgende zorgplichten, meldplichten en vergunningplichten: - Zorgplicht oppervlaktewater onttrekken: • In artikel 4.16 Keur watersysteem Waterschap Scheldestromen 2012 staat aangegeven dat er een zorgplicht is voor onttrekken van oppervlaktewater. De zorgplicht houdt in dat er zorgvuldig gewerkt moet worden en schade aan het watersysteem wordt voorkomen (bevoegd gezag: Waterschap Scheldestromen). - Zorgplicht oppervlaktewater lozen: • In artikel Keur watersysteem Waterschap Scheldestromen 2012 staat aangegeven dat er een zorgplicht is voor lozen van oppervlaktewater. De zorgplicht houdt in dat er zorgvuldig gewerkt moet worden en schade aan het watersysteem wordt voorkomen (bevoegd gezag: Waterschap Scheldestromen). - Watervergunning object plaatsen: • In artikel 4.1 lid 3 Keur watersysteem Waterschap Scheldestromen 2012 staat dat het plaatsen van een object in een beschermingszone, dan wel de kernzone tot aan de waterlijn van een hoofdwatergang vergunningplichtig is. Het inlaat- dan wel uitlaatsysteem voor onttrekking en lozing van oppervlaktewater is een dergelijk object. De doorlooptijd van de vergunning is circa acht weken (bevoegd gezag: Waterschap Scheldestromen).

- Watervergunning en zorgplicht kabel of leiding: • In artikel 3.3 lid 1 onder h Keur van Rijnland staat dat mediumvoerende leidingen in de kern- of beschermingszone van een waterkering met een diameter groter dan 63 mm vergunningplichtig zijn. Voor de transportleiding tussen het oppervlaktewater en de technische ruimte is een leiding nodig met een diameter van minimaal 63 mm. De doorlooptijd van de vergunning is circa acht weken (bevoegd gezag: Hoogheemraadschap van Rijnland). • Voor een leiding met een diameter kleiner dan 500 mm geldt een zorgplicht in het buitenbeschermingsgebied van een waterkering. Rijnsaterwoude ligt bijna in zijn geheel in een buitenbeschermingsgebied van een waterkering (bevoegd gezag: Hoogheemraadschap van Rijnland). - Watervergunning bouwen: • In artikel 4.1 lid 3 Keur watersysteem Waterschap Scheldestromen 2012 staat dat het bouwen in de kern- en beschermingszone van waterkeringen vergunningplichtig is. De doorlooptijd van de vergunning is circa acht weken (bevoegd gezag: Waterschap Scheldestromen). - Algemene regel grond verzetten met maatwerk: • In artikel 3.2 lid 2 onder m Keur van Rijnland staat dat grond verzetten in de kern- en/of beschermingszone van waterkeringen bij een tijdelijke sleuf voor het aanleggen van kabels en leidingen de algemene regel geldt. Daarbij moet worden voldaan aan de algemene regel

-

-

1.1.2

grond verzetten en er moet maatwerk worden aangevraagd. De algemene regel grond verzetten met maatwerk is te vinden in hoofdstuk 20.4 artikel 5 Uitvoeringsregels Keur van Rijnland. Met maatwerk vraag je toestemming om voor één of meerdere voorwaarden af te wijken van de Algemene regel Grondverzet. De doorlooptijd van maatwerk is acht weken (bevoegd gezag: Hoogheemraadschap van Rijnland). Omgevingsvergunning/aanlegvergunning kabels en leidingen: • Voor het plaatsen van ondergrondse kabels en leidingen in de openbare ruimte is op grond van artikel 2 sub 18 onder d van Bijlage II bij het Besluit Omgevingsrecht geen omgevingsvergunning voor bouwen en gebruiken vereist. Op grond van het ter plaatse geldende bestemmingsplan kan wel een omgevingsvergunning voor het uitvoeren/aanleggen van het werk nodig zijn (artikel 2.1 lid 1 onder b Wet algemene bepalingen omgevingsrecht). In de aanvraag dient middels maatvoering het exacte tracé aangegeven te worden (bevoegd gezag: gemeente Schouwen-Duiveland). Huurovereenkomst Waterschap Scheldestromen: • Er is een huurovereenkomst nodig van het waterschap omdat er gebruik gemaakt wordt van het eigendom van Waterschap Scheldestromen. Voor het gebruik van het eigendom wordt een tarief betaald. In titel 4 (afdelingen 1 t/m 4) boek 7 Burgerlijk Wetboek is geregeld welke wettelijke bepalingen gelden voor de huur van grond.

Open bodemenergiesysteem (WKO) Voor het realiseren van een open bodemenergiesysteem (WKO) gelden in ieder geval de volgende zorgplichten, meldplichten en vergunningen: - Vergunning Waterwet (open bodemenergiesysteem): • Voor het onttrekken en retourneren van grondwater is een vergunning in het kader van de Waterwet verplicht volgens artikel 6.4. Als bijlage bij de vergunningaanvraag dienen de effecten van het systeem in een effectenstudie te worden gekwantificeerd. De doorlooptijd is circa 8 weken tot publicatie definitieve beschikking. Voor een vergunningaanvraag Waterwet geldt de reguliere procedure van de Algemene wet bestuursrecht. Deze procedure duurt circa 8 weken. De provincie heeft de mogelijkheid om de procedure te verlengen naar 6 maanden. De provincie heeft de ruimte om gebruik te maken van de uniforme openbare voorbereidingsprocedure van de Algemene wet bestuursrecht. Deze procedure duurt circa 6 maanden. Binnen deze procedure wordt, afwijkend van de reguliere procedure, eerst een ontwerpbesluit ter inzage gelegd, voordat het definitieve besluit uitkomt. (bevoegd gezag: provincie Zeeland).

- M.e.r.-beoordelingsplicht (onderdeel vergunning Waterwet): • De formele milieueffectrapportage (m.e.r.)-beoordeling richt zich op de vraag of op grond van kenmerken van activiteit, plaats, samenhang met andere activiteiten en milieueffecten een uitgebreide m.e.r.-procedure noodzakelijk is of dat met een “reguliere” vergunningsprocedure Waterwet kan worden volstaan. De proceduretijd voor het beoordelen van deze notitie en het opstellen van het m.e.r.-beoordelingsbesluit bedraagt zes weken. (bevoegd gezag: provincie Zeeland). - Lozingsvergunning: • Tijdens het boren van de bronnen komt boorspoelwater vrij d.m.v. inpompen van werkwater (drinkwater of grondwater). De hoeveelheid water die hierbij vrijkomt is beperkt, maar bevat vaak boorspoeling (bentoniet en polymeren) en vrijgekomen grond (zand en klei). In het Besluit Bodemenergiesystemen (ook wel AMvB Bodemenergie) is een voorkeursvolgorde voor lozen gedefinieerd: 1 vuilwaterriool (gemeente); 2 op de bodem (gemeente); 3 overige lozingsmethode.

-

-

-

Lozing in de bodem en op het schoonwaterriool is niet toegestaan (bevoegd gezag: Waterleidingbedrijf Oasen). • Tijdens het ontwikkelen van open bronnen komt ontwikkelwater vrij. Direct na het boren worden de bronnen van een open systeem eenmalig schoon gepompt (ontwikkelen). Het doel hiervan is om resten van het geboorde materiaal uit de bronnen te verwijderen (zand en slibdeeltjes), zodat deze niet voor verstoppingen kunnen zorgen. Het grondwater komt vrij met maximaal het uurdebiet van het bodemenergiesysteem. Het gemiddelde debiet zal echter lager liggen. De maximaal te lozen hoeveelheid water bedraagt circa 25 maal het uurdebiet per bron. In het Besluit Bodemenergiesystemen (ook wel AMvB Bodemenergie) is een voorkeursvolgorde voor lozen gedefinieerd: 1 in de bodem (provincie); 2 oppervlaktewater (waterschap); 3 schoonwaterriool (gemeente); 4 vuilwaterriool (gemeente); 5 externe verwerker. Het bevoegd gezag is afhankelijk van de lozing. Tijdens het onderhoud van open bronnen komt spuiwater vrij. Tijdens periodiek onderhoud van het open systeem dat gemiddeld twee keer per jaar (doorgaans aan het eind van het zomer- en winterseizoen) plaatsvindt, wordt een relatief kleine hoeveelheid grondwater geloosd. Het eventueel in de bronnen opgehoopte zand of slib wordt tijdens het spuien uit de bronnen gepompt.

Hiervoor wordt per spuiactie als vuistregel maximaal eenmaal het uurdebiet per bron geloosd. In het Besluit Bodemenergiesystemen (ook wel AMvB Bodemenergie) is een voorkeursvolgorde voor lozen gedefinieerd: 1 in de bodem (provincie); 2 oppervlaktewater (waterschap); 3 schoonwaterriool (gemeente); 4 vuilwaterriool (gemeente); 5 externe verwerker. Het bevoegd gezag is afhankelijk van de lozing. Omgevingsvergunning/aanlegvergunning kabels en leidingen: • Voor het plaatsen van ondergrondse kabels en leidingen in de openbare ruimte is op grond van artikel 2 sub 18 onder d van Bijlage II bij het Besluit Omgevingsrecht geen omgevingsvergunning voor bouwen en gebruiken vereist. Op grond van het ter plaatse geldende bestemmingsplan kan een vergunningplicht zijn ingesteld voor de aanleg van bodemenergiesystemen: de omgevingsvergunning voor het aanlegactiviteiten (artikel 2.1 lid 1 onder b Wet algemene bepalingen omgevingsrecht). In de aanvraag dient middels maatvoering het exacte tracé aangegeven te worden (bevoegd gezag: gemeente SchouwenDuiveland). Watervergunning of zorgplicht kabel of leiding: • In artikel 3.3 lid 1 onder h Keur van Rijnland staat dat mediumvoerende leidingen in de buitenbeschermingszone van een waterkering met een diameter groter dan 500 mm vergunningplichtig zijn. Bij een diameter kleiner dan 500 mm geldt een zorgplicht.

Voor het open bodemenergiesysteem moet worden onderzocht of deze grens bereikt wordt. De doorlooptijd van de vergunning is circa acht weken (bevoegd gezag: Hoogheemraadschap van Rijnland). Huurovereenkomst of precariobelasting gemeente: • Omdat gebruik gemaakt wordt van eigendom van de gemeente (gemeentegrond) is toestemming van de gemeente nodig voor de aanleg van een WKO; dat kan met een huurovereenkomst of de gemeente kan precariobelasting heffen voor het hebben van voorwerpen (WKO en kabels en leidingen) in de gemeentegrond.

1.1.3

Technische ruimte/energiecentrale Voor het realiseren van een technische ruimte/energiecentrale gelden in ieder geval de volgende zorgplichten, meldplichten en vergunningen: - Omgevingsvergunning gebouw: • Voor het plaatsen van een gebouw van 100-200 m2 in de openbare ruimte is een omgevingsvergunning vereist (bouwen en gebruiken); indien het gebouw niet voldoet aan de eisen die in het bestemmingsplan worden gesteld dan kan een omgevingsvergunning voor het afwijken van het bestemmingsplan worden aangevraagd (bevoegd gezag: gemeente Schouwen-Duiveland). - Omgevingsvergunning/aanlegvergunning kabels en leidingen: • Voor het plaatsen van ondergrondse kabels en leidingen in de openbare ruimte is op grond van artikel 2 sub 18 onder d van Bijlage II bij het Besluit Omgevingsrecht geen omgevingsvergunning voor bouwen en gebruiken vereist. Op grond van het ter plaatse geldende bestemmingsplan kan een vergunningplicht zijn ingesteld voor de aanleg van bodemenergiesystemen: de omgevingsvergunning voor het aanlegactiviteiten (artikel 2.1 lid 1 onder b Wet algemene bepalingen omgevingsrecht). In de aanvraag dient middels maatvoering het exacte tracé aangegeven te worden (bevoegd gezag: gemeente SchouwenDuiveland).

- Watervergunning bouwen: • In artikel 3.3 lid 1 onder l Keur van Rijnland staat dat het bouwen in de kern- en beschermingszone van waterkeringen vergunningplichtig is bij bouwwerken die niet voldoen aan de eisen voor lichte constructies tot 20 vierkante meter. Rijnsaterwoude bevindt zich bijna in zijn geheel in een buitenbeschermingszone van een waterkering. De doorlooptijd van de vergunning is circa acht weken (bevoegd gezag: Hoogheemraadschap van Rijnland). - Watervergunning grond verzetten: • In artikel 3.3 lid 1 onder m Keur van Rijnland staat dat grond verzetten in de kern- en beschermingszone van waterkeringen vergunningplichtig is bij graafwerkzaamheden die meer dan 3 kubieke meter bedragen of waarbij dieper dan 0,3 meter wordt gegraven. Rijnsaterwoude bevindt zich bijna in zijn geheel in een buitenbeschermingszone van een waterkering. De doorlooptijd van de vergunning is circa acht weken (bevoegd gezag: Hoogheemraadschap van Rijnland).

1.1.4

Warmtenet Voor het realiseren van een warmtenet zijn in ieder geval de volgende vergunningen nodig: - Vergunning op grond van de Warmtewet: • In artikel 9 staat dat het verboden is zonder vergunning warmte te leveren aan verbruikers, tenzij sprake is van "klein” of eigen gebruik (artikel 9 lid 2 Warmtewet). In artikel 10 van de Warmtewet staan de eisen waaraan de aanvrager dient te voldoen. (bevoegd gezag: Minister van Economische Zaken en Klimaat). - Omgevingsvergunning/aanlegvergunning kabels en leidingen: • Voor het plaatsen van ondergrondse kabels en leidingen in de openbare ruimte is op grond van artikel 2 sub 18 onder d van Bijlage II bij het Besluit Omgevingsrecht geen omgevingsvergunning voor bouwen en gebruiken vereist. Op grond van het ter plaatse geldende bestemmingsplan kan een vergunningplicht zijn ingesteld voor de aanleg van bodemenergiesystemen: de omgevingsvergunning voor het aanlegactiviteiten (artikel 2.1 lid 1 onder b Wet algemene bepalingen omgevingsrecht). In de aanvraag dient middels maatvoering het exacte tracé aangegeven te worden (bevoegd gezag: gemeente SchouwenDuiveland). • Aandachtspunt: in het bestemmingsplan Zierikzee buiten de grachten artikel 24 waarde Archeologie 6 is vastgesteld dat een bouwwerk groter dan 2.500 m2 en waarbij

-

-

-

graafwerkzaamheden dieper dan 0,5 meter onder maaiveld plaatvinden vergunningplichtig is. De voorwaarden opgenomen onder artikel 24.3.2 zijn: verplichting tot archeologische waarden bodem behouden, verplichting tot opgravingen en het uitvoeren van de werkzaamheden moet onder begeleiding van een deskundige op het terrein van archeologische monumentenzorg plaatsvinden. Omgevingsvergunning voor bouwwerk/gebouw om energie mee/in op te wekken: • Afhankelijk van de omvang en locatie van dit bouwwerk zal een omgevingsvergunning (bouwen en gebruiken) op grond van artikel 2.1 lid 1 onder a en c Wabo nodig zijn; indien sprake is van strijd met het bestemmingsplan is een afwijkingsvergunning op grond van artikel 2.12 lid 1 onder a (onder 1,2 of 3) Wabo nodig. Indien het bouwwerk (ten behoeve van de nutsvoorziening) niet hoger is dan 3 meter en de oppervlakte niet meer is dan 15 vierkante meter is op grond van artikel 2 lid 18 onder a van Bijlage II bij het Besluit omgevingsrecht geen omgevingsvergunning vereist. (bevoegd gezag: gemeente SchouwenDuiveland). Vergunning voor het opbreken van de verharding van de weg: • In artikel 2.11 lid 1 van de Algemene Plaatselijke Verordening van Kaag en Braassem 2012 is een omgevingsvergunningplicht opgenomen voor het opbreken van de verharding van de weg (bevoegd gezag: gemeente Schouwen-Duiveland).

Watervergunning grond verzetten: • In artikel 3.3 lid 1 onder m Keur van Rijnland staat dat grond verzetten in de kern- en beschermingszone van waterkeringen vergunningplichtig is bij graafwerkzaamheden die meer dan 3 kubieke meter bedragen of waarbij dieper dan 0,3 meter wordt gegraven. Rijnsaterwoude bevindt zich bijna in zijn geheel in een buitenbeschermingszone van een waterkering. De doorlooptijd van de vergunning is circa acht weken (bevoegd gezag: Hoogheemraadschap van Rijnland).

Gebouwen Voor het realiseren van een aansluiting op het warmtenet zijn in ieder geval de volgende vergunningen nodig: - Aansluitplicht voor nieuw te bouwen woningen op basis van het Bouwbesluit: • Op grond van artikel 6.10 lid 3 van het Bouwbesluit geldt onder voorwaarden een aansluitplicht op het distributienet voor warmte voor nieuw te bouwen woningen, indien dit distributienet is opgenomen in een door de gemeente op te stellen warmteplan; de gemeente kan op grond van artikel 10 lid 7 een gebied aanwijzen waar zich een warmtenet of een andere energie-infrastructuur bevindt of gaat bevinden die kan voorzien in de verwachte warmtebehoefte, waardoor geen gasaansluitplicht voor de netbeheerder geldt. Voor bestaande woningen is dit (nog) niet geregeld. - Huisaansluiting is omgevingsvergunningvrij: • De aansluiting achter de voordeur is geen vergunningplichtige activiteit als bedoeld in artikel 2.1 of 2.2 van de Wabo.

1.2

CONCLUSIE Het Waterschap Scheldestromen ziet op voorhand geen grote bezwaren om warmtewinning te vergunnen, maar zal de vergunningaanvraag moeten afwachten. Pas dan zal Rijnland de door de initiatiefnemer gekozen locaties toetsen aan de hierboven genoemde zorgplichten, meldplichten en vergunningseisen. Algemeen beeld bij projecten rond aquathermie is dat waterschappen een aanvullende hydraulische analyse eisen; de warmtewinning mag aantoonbaar geen effect hebben op de waterkwaliteit.