Bijlage 3 Risico-inventarisatie aquathermie Malta in Zierikzee
Tekst van het document
Datum Referentie Betreft Auteur Gecontroleerd door
9 december 2021 68362/FN/20211209 TEO Malta – risico-inventarisatie F. Niewold A. Wijnia
Risico-inventarisatie TEO voor Malta in Zierikzee 1
SAMENVATTING Voor het onderzoeksproject thermische energie uit oppervlaktewater (TEO) voor de wijk Malta in Zierikzee is een risico-inventarisatie uitgevoerd met stakeholders. De risico-inventarisatie is de eerste stap van een risicoanalyse. Het doel van een risicoanalyse is om bedreigingen voor het project in kaart te brengen. In de risico-inventarisatie zijn in twee stappen door alle betrokken stakeholders risico’s geïdentificeerd middels een brainstorm. Het proces van de risico-inventarisatie heeft er als volgt uitgezien: • Risico’s inbrengen per stakeholder; • Overleg met stakeholders over risico-inventarisatie; • Verfijning risico’s met oorzaak en gevolg door stakeholder; • Definitieve 1e versie risico-inventarisatie. Deelnemers van de risico-inventarisatie waren personen van de volgende organisaties: • Gemeente Schouwen-Duiveland; • Waterschap Scheldestromen; • Woningcorporatie Zeeuwland; • Energie coöperatie Zeeuwind; • Provincie Zeeland; • Netbeheerder Enduris; • Bewoners Malta; • Adviesbureau IF Technology. De risico’s zijn onderverdeeld in vijf categorieën: technisch, juridisch, financieel, organisatorisch en overige risico’s. De volgende stappen van de risicoanalyse zijn: inschatten, beoordelen en beheersen. Het inschatten van de risico’s kan zowel kwalitatief als kwantitatief gemaakt worden.
Het doel is om de kans van optreden en de mogelijke gevolgen in te schatten. Op basis van deze inschatting kan beoordeeld worden of dit geaccepteerd wordt of niet. Als een risico niet geaccepteerd wordt, moet gezocht worden naar mogelijkheden om het risico te beheersen. Beheersmaatregelen kunnen preventief (kans verkleinen) of repressief (gevolg reduceren) zijn. Ook is het belangrijk om te onderzoeken welke partij verantwoordelijk is voor een risico.
Projectnaam: Thermische energie uit oppervlaktewater voor de wijk Malta in Zierikzee Referentie: 68362/FN/20211208 Datum: 8 december 2021 Tabel: Risico-inventarisatie
Nr.
Ongecensureerde bijdrage van stakeholder
Graag controle IF interpretatie door persoon ingebrachte risico
Bedenken oorzaak
Bedenken gevolg
Oorzaak
Gevolg
Naam persoon
Risico / bedreiging
Interpretatie risico IF
1
Categorie Technische risico's WKO
IF Technology (FN)
De bodem onder Malta is matig geschikt voor seizoensopslag met WKO.
De bodem onder Malta is matig geschikt De dikte van de geschikte bodemlagen voor seizoensopslag met WKO. kan sterk variëren in Zierikzee en er is sprake van bijmenging van schelpengruis.
2
WKO
Ad van Hulst
De Teo draait niet alleen in de winter maar in heeft winter en voorjaar fig 2-11 (26-1)
De piekvoorziening moet meer ingezet worden dan vooraf gedacht (oorzaak: WKO kan niet leveren).
3
WKO
Arjen Jongepier
Wat als warmte-opslag onvoldoende levert?
De bodem onder Malta is matig geschikt De bodem onder Malta is matig geschikt er wordt structureel onvoldoende voor seizoensopslag met WKO. voor seizoensopslag met WKO. duurzame warmte geleverd (structureel te kort, dus)
4
WKO
Arjen Jongepier
De opslag is onvoldoende gevuld.
De bodem onder Malta is matig geschikt Er is onvoldoende warmte toegevoerd voor seizoensopslag met WKO. (jaarlijkse cyclus).
Er wordt incidenteel onvoldoende warmte geleverd.
5
TEO
Kim Reynierse
het warmtenet blijkt een slechte uitwerking te hebben op de kwaliteit van (een deel van) het Kaaskenswater (kan dat??) en de biodiversiteit
Het TEO-systeem moet afschalen of stoppen. De TEO heeft een negatieve invloed op de ecologie van het Kaaskenswater.
"dood" water of juist wildgroei van algen of planten (??)
6
TEO
Rob Heintjes
Indien Kaaskenswater: zonder water is het project niet mogelijk.
Er kan minder warmte gewonnen Biedt dit water(tje) in de verre worden dan benodigd. Kaaskenswater toekomst wel voldoende buffer gezien droogt op of neemt in volume af / heeft er geen tot weinig vers water wordt vanaf de start al te weinig volume voor aangevoerd? Is gedeeltelijke droogval voldoende warmtewinning. mogelijk bij oplopende temperaturen? Is een groter water minder risicovol?
7
TEO
Ad van Hulst
het gebruik maken van het kaaskenswater voor Het kaaskenswater heeft onvoldoende warmteonttrekking kan alleen efficiënt bij capaciteit om de benodigde warmte (water)temperaturen boven 15 Graden Dat is wel voor Malta te leveren. een hele korte periode of niet?
8
TEO
Ad van Hulst
de alternatieve teo in de haven kan ook door deze in de haven bij het rolandshof te water te laten
TEO in Kaaskenswater blijkt te duur/technisch niet haalbaar.
9
TEO
Arjen Jongepier
Wat als de primaire warmtebron onvoldoende produceert?
Het Kaaskenswater heeft onvoldoende capaciteit om de benodigde warmte voor Malta te leveren.
10
TEO
Bart Kuijpers
Kaaskenswater kan niet gebruikt worden als regeneratie/aquathermie
Het kaaskenswater heeft onvoldoende beperkingen in energie (onvoldoende capaciteit om de benodigde warmte capaciteit), ruimtelijk (water is niet 30 voor Malta te leveren. Of andere jaar beschikbaar), omgeving (overlast belemmeringen waardoor dit water niet door geur) gebruikt kan worden.
project haalt duurzaamheidsnorm niet, productiekosten nemen toe, rentabiliteit daalt
11
Warmtenet
IF Technology (AW)
Warmtenet is lastig te realiseren in bepaalde straten.
Inpassing warmtenet: er is niet genoeg Straten zijn smal, liggen al vol met ruimte in relatie tot de overige infra in gasleiding, riool, elektra de wijk.
Warmtenet is niet, lastig of kostbaar te realiseren
andere temperatuur, stroming in een deel van het water
Het Kaaskenswater heeft onvoldoende capaciteit om de benodigde warmte voor Malta te leveren.
Beheersmaatregel
Er kan onvoldoende warmte in de WKO Uitvoeren van een proefboring. Met een worden opgeslagen. proefboring kan met zekerheid de capaciteit van de bodem worden bepaald in een vroeg stadium van het project.
onvoldoende duurzame warmte beschikbaar, tenzij andere duurzame bron kan worden ingekoppeld. Imagoen draagvlakverlies. thermisch onderzoek geur onderzoek bestemming vaststellen met gemeente
Opmerking
12
Warmtenet
Bart Kuijpers
Inpassing warmtenet: er is niet genoeg ruimte in relatie tot de overige infra in de wijk
Inpassing warmtenet: er is niet genoeg liggende infra neemt al groot deel van ruimte in relatie tot de overige infra in ondergrondse ruimte in beslag de wijk.
13
Warmtenet/WKO
Leo Ike
uitval, bij storingen (warmtebron of pompen) is iedereen verstoken van warmte en warm water.
Bij uitval en storing in het systeem wordt geen warmte geleverd.
14
Warmtenet/WKO
Alex van den Dries (Zeeuwland)
tijdelijk geen levering van warmte
Bij uitval en storing wordt geen warmte door technische storing geen levering geleverd. van warmte
15
Warmtenet
Arjen Jongepier
Wat als warmteleidingen verstoord raken?
Bij uitval en storing wordt geen warmte Bij uitval en storing wordt geen warmte kou leidende eindgebruikers geleverd. geleverd.
16
Warmtenet
Ad van Hulst
goed dat je het gasleidingen net laat liggen. Als je dat in de woningen ook doet kun je later het waterstofgas eenvoudig transporteren
Het warmtenet functioneert niet goed of is niet de beste oplossing, toekomstige technieken blijken beter.
17
Warmtenet/WKO
Ad van Hulst
denk eens na over het koude risico in het Warmtesysteem kan onvoldoende volgende scenario: bouw geen centrale warmte leveren tijdens koude dagen. bijverwarming maar maak gebruik van bestaande infrastructuur in huis om bij te stoken indien nodig. Dit moet een aardige besparing opleveren
18
Warmtenet/woning
Ad van Hulst
het leveren van warm tapwater kost veel te veel. Het warmtenet functioneert niet goed Voor de continu huizen verwarming heb je een of is niet de beste oplossing met lagere aanvoer temperatuur nodig dan 70 betrekking tot de levering van graden.Het is energie technisch beter om warm warmtapwater. water voor koken en bad en douche, met elektrische doorstroom apparatuur te realiseren. Deze zijn zo klein dat ze in een keukenkastje en bij het bad / onder de wastafel geplaatst kunnen worden
19
Elektriciteitsnet
Arjen Jongepier
Wat als het elektriciteitsnet uitvalt?
Het elektriciteitsnet heeft onvoldoende Onderbreking van de voorziening voor capaciteit om jaarrond het de pompen en/of de opwaardering. warmtesysteem van elektriciteit te voorzien.
Eindgebruikers in de kou; imago en draagvlakverlies; kosten voor noodvoorziening en compensatie voor exploitant.
20
Elektriciteitsnet/gasnet
Bart Kuijpers
Is er voldoende capaciteit in het gas- en elektranet om de centrale techniekruimte te voeden (ketel en warmtepomp)
Het elektriciteits- en gasnet heeft onvoldoende capaciteit in het net onvoldoende capaciteit om jaarrond het aanwezig warmtesysteem van elektriciteit te voorzien; met name is de vraag of de maximaal benodigde aansluitcapaciteit (gas en Elektra) uit het net geleverd kunnen worden.
benodigd totaal vermogen kan niet geleverd worden; bewoners zitten in de kou
vroegtijdig analyse maken; benodigde aansluitvermogens gas/elektra vaststellen en iom netwerkbedrijf vaststellen of capacitiet/aansluiting gerealiseerd kan worden en 2) beschikbaarheid gedurende het jaar vaststellen
21
Warmtenet/gasnet
Bart Kuijpers
Wat is moment van vervanging huidige aardgasnet?
Het gasnet moet vervangen worden vlak aanleg warmtenet en vervangen gasnet voordat warmtenet wordt gerealiseerd. loopt niet synchroon
extra kosten
fasering en planning vervanging aardgasnet in beeld brengen; fasering gas en warmte op elkaar aansluiten daar waar mogelijk
22
Juridische risico's TEO
IF Technology (FN)
Er wordt geen vergunning afgegeven voor het onttrekken/lozen van oppervlaktewater bij het Kaaskenswater
Er wordt geen vergunning afgegeven voor het onttrekken/lozen van oppervlaktewater bij het Kaaskenswater
Het TEO-systeem wordt niet vergund.
Monitoren watertemperatuur, modelleren van impact TEO op watertemperatuur en bevoegd gezag betrekken in ontwerptraject.
23
TEO
Ad van Hulst
Er zal zeker een milieu effect rapportage moeten Lange procedures nodig om aan te worden verricht terzake van de waterkwaliteit tonen dat het systeem geen negatief van het kaaskenswater voor en na aanleg als u effect op de omgeving heeft. stelt dat hier ecologen bij betrokken moeten worden.
24
Technische ruimte
Lex den Toonder
Bezwaar en beroep tegen de benodigde vergunningen.
25
Woningen
Alex van den Dries (Zeeuwland)
Geen 70% instemming van huurders om juridische Geen 70% instemming van huurders om basis te hebben juridische basis te hebben.
Er wordt geen vergunning afgegeven voor de bouw technische ruimte.
Het is onbekend wat het effect is van het afkoelen van het oppervlaktewater op de ecologie.
complexiteit neemt toe, kosten warmtenet nemen toe, afnemende rentabiliteit
analyse uitvoeren; knelpunten in beeld brengen
klagende huurders verlies draagvlak warmtenet
werken aan leveringszekerheid (alternatief) van warmte.
Belanghebbenden zijn het niet eens met Vertraging en in het slechtste geval het besluit. wordt de omgevingsvergunning vernietigt door een rechter.
Omgeving goed informeren over het plan. Bezwaar/beroep kan altijd komen, maar voorkomen dat er onduidelijkheid is en dat mensen hierom een procedure instellen.
Onvoldoende draagvlak bij huurders
veel voorlichting, werken aan draagvlak en betrokkenheid van huurdersvereniging
Woningen van de corporatie worden niet aangesloten op het warmtenet
26
Juridisch
27
Gemeente SchouwenDuiveland
De nieuwe Warmtewet 2.0 is vertraagd
De nieuwe Warmtewet 2.0 is vertraagd o.a. vertraging in kabinetsformatie
Onduidelijkheid over wel of niet aanbesteden/ voorkennis / wel of niet kunnen aanwijzen exploitant
Financiële risico's Aansluiting woningen
IF Technology (FN)
Vollooprisico - aansluitpercentage
Vollooprisico - aansluitpercentage
De capaciteit van het systeem blijft lang onbenut. De investeringen worden niet terugverdiend.
28
Aansluiting woningen
Leo Ike
deelname, het percentage bewoners dat wil deelnemen blijft achter op prognose
Vollooprisico - aansluitpercentage
29
Aansluiting woningen
Lex den Toonder
onbereidheid bewoners om aan te sluiten
onbereidheid bewoners om aan te sluiten
Bewoners zien het niet zitten om deel te Minder aansluitingen waardoor er nemen aan het project. minder opbrengsten zijn.
30
Aansluiting woningen
Arjen Jongepier
Te lage participatiegraad van particuliere woningeigenaren
Vollooprisico - aansluitpercentage
Onvoldoende verleidende propositie/te aantrekkelijk alternatief.
Exploitatie komt onvoldonede winstgevend op gang.
31
Aansluiting woningen
Kim Reynierse
Vollooprisico - uitvoering duurt langer dan gepland
Vollooprisico - uitvoering duurt langer dan gepland
Door vele oorzaken kan vertraging ontstaan. Procedureel (protest, bezwaar?), maar ook fysiek (vondst van vervuiling of archeologische waarde), gebrek aan uitvoeringscapaciteit,…
return on investment komt te langzaam op gang --> warmtebedrijf komt in de problemen.
32
Financiering
IF Technology (AW)
Onvoldoende subsidies beschikbaar
Onvoldoende subsidies beschikbaar
Geen landelijke subsidies, de onrendabele top is te groot voor de wel aanwezige subsidies of project voldoet niet aan voorwaarden.
Business case is niet rond te krijgen.
33
Financiering
Kim Reynierse
Er komt geen dekking voor de onrendabele top
Onvoldoende subsidies beschikbaar
fondsen zijn er niet of wijzen het project af; niet innovatief qua techniek bijvoorbeeld.
project kan niet van start
34
Financiering
Ad van Hulst
proeftuinen subsidie van 8000,- per woning zijn Onvoldoende subsidies beschikbaar. nog niet eens voldoende voor de kosten achter de voordeur die niet zijn meegenomen
35
Financiering
Bart Kuijpers
Geen subisdie beschikbaar
Onvoldoende subsidies beschikbaar
fondsen zijn er niet of wijzen het project af; niet innovatief qua techniek bijvoorbeeld.
Onrendabele top kan niet gedicht worden, hierdoor geen financiering mogelijk en geen project.
36
Financiering
Gemeente SchouwenDuiveland
Financieringsaanvraag bij nationaal Groeifonds wordt niet toegekend
Onvoldoende subsidies beschikbaar
Geen toekenning van financieringsaanvraag door nationaal groeifonds
Project heeft een onrendabele top
37
Financiering
Kim Reynierse
BAK voor particulieren is te hoog
Eigen bijdrage woningeigenaren is te hoog.
te weinig subsidie
er sluiten te weinig particuliere woningeigenaren aan; zie vollooprisico
38
Algemeen
Ad van Hulst
Voor 1000 woningen is een collectief systeem haalbaar. Stelt u dat alle 600 woningbouw woningen meedoen dan is dat mijn a de helft. Is dat haalbaar?
Een warmtenet economisch niet de beste oplossing (oorzaak: te kleine scope).
39
Kosten woningen
Leo Ike
kosten, de aanpassingen achter de voordeur zijn veel hoger dan gedacht
Kosten achter de voordeur vallen hoger uit dan geraamd in voorstudies door onzekerheid van raming in deze fase van het onderzoek.
40
Kosten woningen
Ad van Hulst
Achter de deur zijn de risico’s niet meegenomen Kosten achter de voordeur vallen hoger in de totaal oplossing om Malta van het gas te uit dan geraamd in voorstudies door kunnen halen. Uit jullie cijfers voor isolatie, onzekerheid van raming in deze fase 10.000,-installatie 2500 en electrisch koken2500 van het onderzoek. kom ik per huis op minimaal 15.000,-. Dat vraagt in totaal voor 800 panden 12 miljoen
Te weinig particuliere woningen sluiten aan op het warmtenet.
41
Kosten woningen
Ad van Hulst
rekening houdend met de kosten achter de deur is een individuele oplossing dan niet veel en veel goedkoper en wenselijker gegeven de voetprint CO 2 die de aanleg kost?
Kosten achter de voordeur vallen hoger uit dan geraamd in voorstudies door onzekerheid van raming in deze fase van het onderzoek.
42
Kosten woningen
Leo Ike
capaciteit, de voorbereidingen (isolatie) aanleg en aansluiting (aanpassingen achter de voordeur) vragen veel capaciteit van uitvoerenden. Deze is momenteel krap en wordt steeds duurder. Dat heeft weer gevolgen voor kosten en tijdspad.
Kosten achter de voordeur vallen hoger uit dan geraamd in voorstudies door krapte in de markt met gevolgen voor kosten en tijdspad.
43
Kosten - woningen
Bart Kuijpers
Transitiekosten van de woning vallen hoger uit
Kosten achter de voordeur vallen hoger uit dan geraamd in voorstudies
44
Kosten - woningen
Alex van den Dries (Zeeuwland)
er moeten meer dan verwachte aanpassingen in de woningen plaatsvinden
Kosten achter de voordeur vallen hoger onvoldoende technische inventarisatie uit dan geraamd in voorstudies van benodigde maatregelen
woningeigenaren worden geconfronteerd met onvoorziene kosten
45
Kosten - algemeen
Arjen Jongepier
vertraging en / of hogere kosten
vertraging en / of hogere kosten
onvoldoende "onvoorzien" begroot
exploitatie komt onvoldoende winstgevend op gang
46
Kosten - algemeen
Arjen Jongepier
Hogere CAPEX dan begroot door ontwikkeling in marktprijzen of door extra complexiteit in verdere detaillering.
Hogere CAPEX dan begroot door ontwikkeling in marktprijzen of door extra complexiteit in verdere detaillering.
Hogere CAPEX dan begroot door ontwikkeling in marktprijzen of door extra complexiteit in verdere detaillering.
exploitatie komt onvoldoende winstgevend op gang
47
Kosten - warmtenet
Alex van den Dries (Zeeuwland)
stijgende en onvoorziene kosten aanleg warmtenet
Kosten van het warmtenet vallen hoger complexe infrastructuur in een krappe uit dan geraamd in voorstudies. markt
48
Business case
Ad van Hulst
de gewenste rendementen zijn voor een nutsbedrijf veel te hoog.
De uitgangspunten van het rendement in de business case schrikt bewoners af.
49
Business case
Ad van Hulst
het plan rept niet over de productie en onderhoudskosten
Kosten vallen hoger uit dan geraamd in voorstudies en zijn niet transparant.
50
Business case
Arjen Jongepier
Lagere warmtevraag
Door een lagere warmtevraag in de Door een lagere warmtevraag in de exploitataie wordt verliesgevend toekomst verslechterd de business case toekomst verslechtert de business case voor de exploitant. voor de exploitant. Bijv. door versnelde isolatie, besparingsgedrag of hogere gemiddelde temperatuur.
51
Business case
Arjen Jongepier
Stijging van kosten voor de inkoop van energie (elektra en gas)
Stijging van kosten voor de inkoop van energie (elektra en gas).
Stijging van kosten voor de inkoop van energie (elektra en gas).
exploitataie wordt verliesgevend
52
Business case
Arjen Jongepier
Onzekerheid over tariefontwikkeling: NMDA of een andere methodiek in de toekomst
Onzekerheid over tariefontwikkeling: NMDA of een andere methodiek in de toekomst
Onzekerheid over tariefontwikkeling: NMDA of een andere methodiek in de toekomst
inkomsten blijven achter, exploitatie wordt verliesgevend
53
Business case
Arjen Jongepier
Ontwerp WKO is niet toereikend.
Ontwerp WKO is niet toereikend.
Opslag en BuCa zijn gedimensioneerd op Buca/exploitatie leidt verlies. gemiddelde opbrengst en vraag. Incidenteel (jaarlijkse cyclus) kan dat verschillen, maar dan kan overschot in 1 jaar het tekort in een ander jaar niet compenseren.
54
Organisatorische risico's Governance Kim Reynierse
55
Governance
56
Vollooprisico
kosten lopen uit de hand
Onenigheid tussen partners in het warmtebedrijf Onenigheid tussen partners in het warmtebedrijf belemmert/verhindert continuiteit van collectieve warmteoplossing.
risico's niet duidelijk benoemd/toegewezen
Gemeente moet inspringen
Gemeente SchouwenDuiveland
Een van de partijen (gemeente, Zeeuwind, Zeeuland, wijk) stapt uit de samenwerking
Onenigheid tussen partners in het warmtebedrijf
Project is niet meer aantrekkelijk voor betreffende partij
Samenwerking van de verschillende partijen is belangrijk voor haalbaarheid en verdere uitvoering
Leo Ike
tijdspad, de aansluit snelheid (100 woningen/jaar) duurt zo lang (tot ca 2030) dat nieuwe- alternatieven mogelijk interessanter worden.
Vollooprisico. Door nieuwe betere alternatieven willen woningeigenaren niet meer aansluiten op het warmtenet.
goede inventarisatie van benodigde maatregelen.
goede afspraken voor tegenvallers, realistische kostencalculatie en realistische planning
57
58
Vollooprisico
Ad van Hulst
de sloop van bestaande CV is vragen om moeilijkheden een omschakelmogelijkheid is wenselijk.
Overige risico's (politiek/bestuurlijk, geografisch/ruimtelijk, maatschappelijk) Maatschappelijk Rob Heintjes In hoeverre beperk je de duurzame energie transitie mogelijkheden voor de omliggende wijken en gebouwen (b.v. door interferentie)
De omschakeling van de CV-ketel naar warmtenet zorgt voor onduidelijkheid bij bewoners en draagvlak, waardoor minder bereidheid tot aansluiting op warmtenet ontstaat.
Dit project verkleint de opties voor de warmtetransitie van omliggende wijken.
59
Ruimtelijk
Rob Heintjes
Bovengrondse invloed door aanleg infrastructuur , nieuwe beperkingen door bijvoorbeeld de ligging van nieuwe kabels en leidingen?
Inpassing warmtenet: de nieuwe infrastructuur zorgt voor beperkingen in de toekomst van overige leidingen en kabels.
60
Maatschappelijk - TEO
Jos Goossen - Waterschap Scheldestromen
Intensivering stankklachten bij toepassing Kaaskenswater als aquathermiebron
Intensivering stankklachten bij toepassing Kaaskenswater als aquathermiebron
61
Politiek
Bart Kuijpers
Draagvlak: politiek verleent geen medewerking aan ontwikkeling warmtenet
Draagvlak: politiek verleent geen medewerking aan ontwikkeling warmtenet.
62
Maatschappelijk
Alex van den Dries (Zeeuwland)
onbegrip huurders voor het periodiek te betalen bedrag voor levering warmte
30 jaar afhankelijkheid van één partij voor levering van warmte, zonder keuzevrijheid in leverancier.
Kaaskenswater is op diepere plaatsen gelaagd. Onderste laag is zuurstofarm. Deze anaerobe rottende laag kan door stroming of wind omdraaien met stank als gevolg.
Mogelijke toename stankoverlast en daardoor een afnemend draagvlak voor aquathermie toepassing in Zierikzee en de rest van Zeeland.
verwachtingen rondom tarieven hebben onvrede bij de huurders en klachten geen draagvlak of zijn niet transparant bij de woningcorporatie
Toepassing alternatieve locaties (stadsgracht en haven). Toepassing stadsgracht kan leiden tot betere waterkwaliteit door afkoeling en stroming.
op maatschappelijk aanvaardbaar wijze kosten in rekening brengen