Bijlage 1 Preventie- en Handhavingsplan Alcohol 2022-2025 concept 211208

Nalevingscommunicatie Naleving van de wet kan naast individuele training worden beïnvloed door nalevingscommunicatie. Doel van nalevingscommunicatie is om een gedragsverandering bij de doelgroep te creëren en om de subjectieve pakkans te vergroten. Daarom is een nalevingscommunicatieplan ontwikkeld. Dit kan ook worden ingezet voor andere nalevingsproblemen die in de gemeente spelen.

27

De volgende elementen maken in ieder geval onderdeel uit van de nalevingscommunicatiestrategie van onze gemeente: Educatieve communicatie Uitleg van de regels, de argumenten voor deze regels, uitleg over mogelijke hulpmiddelen om na te kunnen leven. Dit is nodig als onduidelijkheid over (het belang van) de regels naleving in de weg staat. Dreigende communicatie Communicatie over controles, inzet mystery shoppers, sancties, uitbreiding toezichtcapaciteit, etc. Deze vorm beïnvloedt de subjectieve pakkansbeleving en kan effectief zijn als blijkt dat de regels bewust overtreden worden. Normatieve communicatie Bijvoorbeeld een interview met een ondernemer die de regels goed naleeft, een nieuwsbericht waarin het percentage nalevers wordt genoemd in plaats van het aantal overtreders. Oftewel: het communiceren van de gewenste norm, ervan uitgaande dat de gemiddelde mens graag aan de algemeen geldende norm wil voldoen.

Evenementenbeleid Onze gemeente past waar mogelijk het evenementenbeleid aan en geven tips aan organisator op het gebied van alcoholverstrekking. Hier is een folder en informatiepakket vanuit LZNVZ voor beschikbaar, zie Folder verantwoord gebruik van alcohol bij evenementen | Laat ze niet (ver)zuipen (laatzenietverzuipen.nl). 1NUL1 is vaak betrokken bij het maken van beleid rondom preventie tijdens evenementen.

Onderwijs De school is een belangrijke pedagogische omgeving voor jongeren. De gemeente gaat daarom in samenwerking met 1NUL1 en de GGD (Gezonde School) met de scholen bespreken hoe zij hoe zij volgens de wetenschappelijk onderbouwde richtlijnen verslavingspreventie (Onrust e.a., 2016) aan alcoholpreventie kunnen werken. Door de schoolomgeving en alle schoolgerelateerde activiteiten alcoholvrij te houden, ondersteunt het onderwijs NIX18 en de norm dat alcoholgebruik niet vanzelfsprekend is. Daar waar mogelijk wordt Emergis Preventie ingezet voor ‘blaasacties’ voorafgaand aan de schoolfeesten. Helder Op School Helder Op School, een doorlopende leerlijn vanaf de brugklas (Frisse Start) tot minimaal het vierde leerjaar (In Charge) waar alle thema’s aan de leerlingen worden aangeboden op het gebied van preventie alcohol en drugs (coördinatie 1NUL1). Spreekuren op het VO (door 1NUL1) Leerlingen kunnen doorverwezen worden naar de preventiewerker als er zorgen zijn met betrekking tot middelengebruik of overmatig gamen. Ouderavond via school (door 1NUL1) Jongeren zijn gemakkelijk via scholen te bereiken. Ouders van deze jongeren zijn echter steeds minder makkelijk via scholen te bereiken. Om toch een zo groot mogelijke groep ouders te bereiken

28

wordt aangeraden thema’s te combineren. Als ouders bijvoorbeeld toch naar school komen voor een mentoravond, wordt die avond ook ingezet op voorlichting over jeugd en alcohol te geven. Ook theater of social media zijn thema’s waar ouders graag meer informatie over krijgen. Online Talkshows ‘Help! Mijn kind is een puber!’ Ter aanvulling op de fysieke ouderavonden is er nu ook de online talkshow ‘Help! Mijn kind is een puber!’. Een initiatief van GGD Zeeland, 1NUL1, Zeeland Zonder Zelfmoord en LZNVZ. Er is een reeks van vier afleveringen opgenomen. Ouders kunnen live vragen stellen via de chat aan de professionals. De afleveringen gaan over: 1. 2. 3. 4.

Genotmiddelen; Relaties & Seksualiteit; Sociale media & Gamen; Stress, Somberheid & Suïcide.

Training Vroegsignalering (door 1NUL1) Door vroegtijdig te signaleren kun je in een eerder stadium ingrijpen zodat problemen bij kwetsbare jongeren voorkomen kunnen worden of minder ernstig zullen uitpakken. Mentoren uit het VO zullen getraind worden om dreigende problematiek rondom gebruik van genotmiddelen bij jongeren vroegtijdig te herkennen. De training signaleren & begeleiden wordt aangeboden aan professionals. Leerkrachten is een doelgroep professionals die deze training met regelmaat krijgt.

Ouders en de thuissituatie Alcoholopvoeding Ouders denken veelal dat het gedrag van hun puber volledig wordt bepaald door ‘peers’ (als bijvoorbeeld vrienden), terwijl zij wel degelijk ook zelf invloed hebben op het gebruik van genotmiddelen door hun kinderen (van der Vorst, 2006). Uit diverse onderzoeken blijkt bijvoorbeeld dat veel jongeren thuis drinken en zelfs drank van hun ouders krijgen. De beschikbaarheid van alcohol en rookwaar in huis en het stellen van regels zijn geschikte instrumenten om alcoholgebruik tegen te gaan. Uit onderzoek blijkt dat kinderen van ouders die geen duidelijke regels hebben afgesproken en geen leeftijdsgrens hebben gesteld voor het drinken van alcohol al op jongere leeftijd beginnen met drinken. Ze drinken bovendien vaker dan jongeren waarvan de ouders wel een leeftijdsgrens hebben gesteld. Naast het stellen van regels zijn andere beschermende factoren: een goede band tussen ouder en kind en een autoritatieve opvoedstijl. Uitgaansopvoeding Ook door regels te stellen die niet expliciet gaan over alcoholgebruik, kunnen ouders invloed hebben op het alcoholgebruik van hun kind. Dan gaat het vooral over afspraken omtrent uitgaan, zoals hoe vaak ze uit mogen gaan en hoe laat zij thuis moeten zijn.

Normverandering en opvoedondersteuning Adviezen met betrekking tot opvoeding over alcoholgebruik zullen wijd onder de ouders verspreid worden. Via diverse invalswegen zullen ouders geconfronteerd worden met de nix18 norm zodat die nieuwe norm voor hen normaal gaat worden. Ook zullen zij handvaten aangereikt krijgen om die norm toe te kunnen passen bij hun eigen kinderen. Dit gaat (onder andere) door:

29

-

In samenwerking met LZNVZ VO-scholen de nix18 norm en de daarbij behorende opvoedadviezen aan te bieden (bijv. door informatieve stukjes in nieuwsbrieven en website van de school).

-

Het organiseren van stapavonden (door 1NUL1) voor ouders van kinderen tussen de 14 en 18 jaar, waarbij ouders zelf kennis kunnen maken met de uitgaansgelegenheden waar hun kinderen komen en daar workshops van o.a. politie en GGD krijgen, over alcohol maar mogelijk ook drugs en/of social media. Vaak ook gecombineerd met een theatervoorstelling.

-

Homeparty, voorlichting thuis aan ouders en eventueel de kinderen (door 1NUL1). Ouders organiseren zelf deze avond en nodigen belangstellenden uit, die in diverse thema’s op een laagdrempelige manier voorlichting krijgen.

-

Halt stuurt jongeren door die via een proces verbaal bij Halt terecht zijn gekomen na een incident onder invloed van alcohol of drugs. Voorlichting door 1NUL1 is een onderdeel van de leeropdracht die de jongere moet uitvoeren.

-

De inzet van 1NUL1 aangaande de nazorg voor jongeren die terecht zijn gekomen op de alcoholpoli.

-

De inzet van de politie en/of handhaving bij het aantreffen van laveloze jongeren; ouders en kind zullen worden uitgenodigd op gesprek en krijgen beelden van de bodycam van de politie en/of handhaving te zien. Hierna volgt een gesprek tussen politie, ouders en kind.

-

Het houden van zogenaamde ‘huiskamergesprekken’ waarbij bij ouders thuis een gesprek wordt gevoerd met andere ouders over jongeren en alcohol (door 1NUL1)

-

De online talkshow ‘Help! Mijn kind is een puber!’ breed onder de aandacht te brengen.

-

De theatershow ‘Onder Invloed’ van Play Back te organiseren of Helder Theater uit te nodigen.

Sportverenigingen Uit eerdere naleefonderzoeken bleek dat de sportverenigingen erg slecht scoorden. Dit zou niet zo mogen zijn. Sportverengingen geven zelf aan in een spagaat te zitten; enerzijds hebben zij de inkomsten vanuit de verkoop van alcoholische dranken hard nodig. Anderzijds willen zij niet het verkeerde voorbeeld geven aan de jeugd. Hiernaast heerst binnen veel sportverenigingen nog de norm dat een biertje erbij hoort (denk aan de zogenaamde ‘3e helft’). Het kost tijd om deze norm te kunnen veranderen. De beste methode om dit te doen is een goede relatie met de sportverengingen op te bouwen en samen met hen te kijken naar wat ze kunnen verbeteren. Onze gemeente gaat hier onder andere de volgende inzet op plegen: -

De inzet van de interventies uit de Toolkit ‘Sport Gezond!’, zie Toolkit Sport Gezond! | Laat ze niet (ver)zuipen (laatzenietverzuipen.nl) IVA training (door 1NUL1) Voorlichtingsavond voor ouders en vrijwilligers (door Emergis Preventie) Voorlichtingsavond voor jongeren Training vroegsignalering voor vrijwilligers (door Emergis Preventie) Gesprekken over Gezonde Kantine (door regisseur Schouwen-Duiveland Vitaal)

30

Publiekscommunicatie Inzet van publieke bewustwordingscampagnes om het draagvlak voor het beleid te versterken en de norm met betrekking tot gebruik van alcohol positief te beïnvloeden zijn heel belangrijk. De NIX18 norm zal de geldende norm moeten worden en dat behoeft voorlopig blijvende aandacht. Kennisverhoging en opvoedgedrag verbeteren door regel- en normstelling zal alleen werken als het algemene publiek via allerlei invalswegen elke keer maar weer dezelfde boodschap krijgt voorgeschoteld. Dit doet onze gemeente door actief aan te haken bij de Zeeuwse publiekscampagne waarin deelcampagnes als de Ikpas, de Sportflight en de NIX18 campagne een belangrijke plek innemen die de communicatie afdeling van onze gemeente ook uitzet. Ook worden er regelmatig via social media en via de nieuwsbrief berichten verspreid en verwerven we zoveel mogelijk freepublicity als er in onze eigen gemeente een activiteit word uitgevoerd. Landelijke, Zeeuwse en lokale campagnes en activiteiten kunnen elkaar immers versterken. Onze burgers begeven zich immers over onze gemeentegrenzen heen.

Jongeren Jongeren zelf zijn nauwelijks vatbaar voor sec voorlichtingsactiviteiten (Roodbeen, 2014). Het is daarom van belang nooit in te zetten op alleen maar voorlichtingsactiviteiten voor jongeren. Toch is het relevant dat jongeren weet hebben van de risico’s die alcoholgebruik met zich meebrengen en kennis hebben over de wet- en regelgeving. We richten ons in samenwerking met LZNVZ met name om de schil rond jongeren heen. Als zij goed op de hoogte zijn zullen zij deze informatie aan de jongeren doorgeven en het goede voorbeeld geven. Hiernaast krijgen ook de jongeren zelf via onze media campagne de boodschap NIX18 mee en willen wij ze laten ervaren dat je ook veel lol kunt hebben zonder alcohol. Een activiteit die hiervoor ontstaan is zijn de zogenaamde ‘frisfeesten’. 1NUL1 coördineert deze tegenwoordig. Belangrijk hierbij is jongeren ook zelf te betrekken zodat je weet dat je een goede line-up, coole drankjes en een goede locatie hebt. 1NUL1 werkt volgens een protocol op basis van eerder georganiseerde frisfeesten zodat incidenten zoveel mogelijk voorkomen kunnen worden.

31

10. Samenwerking, uitvoering en evaluatie Samenwerking met externe partners Op een integraal dossier als het beleid rondom de aanpak van problematisch gebruik van genotmiddelen is samenwerking essentieel voor een goede uitvoering. De volgende partners zijn daarbij concreet in beeld: Politie

Hotspots in kaart brengen, veiligheid tijdens inspecties, jongeren vragen naar ID, inzet bodycams en eventuele samenwerking met betrekking tot de aanpak van doortappen vanuit het Wetboek van Strafrecht en openbare dronkenschap (artikel 252 resp. 453).

Ondernemers/verenigingen

Naleving Alcoholwet, interventies uit de Toolkit Sport Gezond! uitvoeren, nalevingscommunicatie, training personeel/vrijwilligers.

Scholen

Halfjaarlijks overleg over intern schoolbeleid (in kader van Lokale Educatieve Agenda) en over informatievoorziening richting ouders.

Gezondheidsorganisaties

Partners als de GGD, ziekenhuizen, 1NUL1 en de jongerenwerkers van SMWO zijn belangrijk bij de uitvoering en ontwikkeling van educatieve interventies.

Provinciale samenwerking

In Zeeland wordt op provinciaal en regionaal niveau samengewerkt door middel van een Zeeuwse Jeugd en Alcoholaanpak, ‘Laat ze niet (ver)zuipen!’. In deze aanpak staat de integrale benadering en samenwerking centraal. Wij ondersteunen deze aanpak en hebben hier al jarenlang een nauwe samenwerking mee.

Hiernaast spelen vanzelfsprekend ook de ouders een hele belangrijke rol. Uit verschillende nationale en internationale onderzoeken is gebleken dat het belangrijk is dat ouders met hun kind over middelengebruik praten. Vooral de manier waarop ouders het gesprek aan gaan is hierin belangrijk. Evenals het maken van duidelijke afspraken. Er is herhaaldelijk aangetoond dat kinderen minder snel middelen gebruiken als hun ouders strenge regels hanteren. Wij zien ook hen als een belangrijke partij, zij het meer als invloedrijke doelgroep om de jongeren heen.

Effectmeting en evaluatie Kritisch evalueren is een belangrijk onderdeel van dit Preventie- en handhavingsplan. Om de kwaliteit van onze aanpak hoog te houden en waar nodig tijdig bij te stellen, gebruikt de gemeente de volgende evaluatiecyclus: • • •

Elk jaar wordt in overleg met de samenwerkingspartners het uitvoeringsplan geëvalueerd. Waar nodig wordt de risicoanalyse herijkt. Elke twee jaar komen daarbij de nalevingscijfers uit nalevingsonderzoek van het ZB| Planbureau. Elke vier jaar vindt een uitgebreide evaluatie plaats op basis van beschikbaar onderzoek (Gezondheidsmonitor Jeugd, jongvolwassenen monitor ZB) en input van samenwerkingspartners. Hierbij worden de realisatie van activiteiten, effecten van beleid en achterliggende verklaringen op een rij gezet. Op basis hiervan kan vastgesteld worden in hoeverre het beleid de gewenste uitkomsten heeft opgeleverd en op welke punten het beleid bijgesteld dient te worden.

32

11. Financiën Formatie en budget voor preventie en educatie (per jaar) 422 uur € 37.980 Inkoop lokale uitvoeringsactiviteiten en diensten 1NUL1 € 200.000 Implementatietraject IJslands preventiemodel (2022-2025) 80 uur Beleid/afstemming partners

Formatie en budget toezicht en handhaving Alcoholwet (per jaar) € 10.000 Budget inhuur Mysteryshoppers 80 uur c.a. € 5.160 Beleid/afstemming partners 350 uur c.a. € 18.550 Juridische afwikkeling boeterapporten e.d. 1000 uur c.a. € 49.000 Controles, gedeeltelijk door vast personeel en gedeeltelijk door inhuur personeel Formatie is c.a. 1 Fte verdeeld over verschillende functies (vandaar de vermelding c.a.) Bedrag is totaal c.a. € 82.710

33

Bijlage 1 Inrichten van de omgeving

Interventie • Alcoholreclame bushokjes en andere openbare ruimten waar de gemeente invloed op heeft, zoals langs sportvelden en bij evenementen, zoveel als mogelijk verbieden. • Happy hours verbieden • Gezonde, frisse uitstraling van sportkantines adviseren

Regelgeving en handhaving

Voorlichting en educatie Communicatie intern en extern

Informatie avonden

• • • •

Werkgroep regelgeving en handhaving Maken van een format voor een Preventie en Handhavingsplan Alcohol Uitvoering geven aan het Preventie en Handhavingsplan Alcohol Inspiratiesessies organiseren

• • • • • • • • • • • •

Up to date houden van de website van LZNVZ Social media uitbreiden naar facts via ‘tegeltjes’, thema’s en persoonlijke verhalen Nieuwsbrief LZNVZ om de maand uitbrengen Uitvoering geven aan de publiekscampagne via free publicity Uitvoering geven aan Ikpas campagne Uitvoering geven aan nix18 campagne Uitvoering geven aan Carnavalsactie Uitvoering geven aan Sportflight campagne Online ouderavond Help mijn kind is een puber! Advies ouderavond Help mijn kind wordt een puber! Preventieve blaasacties i.s.m. politie en Indigo: 3 in elke regio per jaar Aanpak sportverenigingen: toolkit Sport Gezond! uitrollen

• • •

Inzet training vroegsignalering 1NUL1: in elke regio minimaal 1 training bij het VO of sportverenigingen of MW of gemengd. Pilot inzet bodycams in uitgaansgebieden en nagesprek met ouders en kind zelf door politie Nazorg jongeren die door de politie worden aangetroffen door 1NUL1

• • • • • • •

Integrale aanpak alcoholpreventie op het VO i.s.m. Gezonde School en 1NUL1 Nazorg alcoholpoli (is sinds 2017 belegd bij de samenwerkingspartner Indigo) Relatiebeheer ZB|Planbureau Relatiebeheer samenwerkingspartners als gemeenten, politie, GGD, Indigo Preventie Relatiebeheer landelijke instellingen en andere regionale programma’s Kennisbank landelijke ontwikkelingen in stand houden Advies MBO en HBO integrale aanpak alcoholpreventie

Signalering

Advies en ondersteuning

34

Bijlage 1 Extra Onderzoek • • •

Herhaling gezamenlijk Zeeuwsbreed naleefonderzoek Onderzoek HZ: mogelijkheden onderzoeken Advisering ZB en GGD Zeeland tav Zeeuwse monitors

35