Algemene beschouwingen 2025 SP

Algemene beschouwingen Programmabegroting 2026 – SP Schouwen-Duiveland

Voorzitter, Ons eiland is de kroon op Zeeland, een juweel aan de Noordzee. Voor velen is het hier goed toeven, maar helaas geldt dat niet voor iedereen. Steeds meer inwoners merken dat het moeilijker wordt om rond te komen, om een betaalbare woning te vinden, om goede zorg te krijgen of om volwaardig mee te doen in de samenleving. Terwijl grote bedrijven, investeerders en de toeristische sector op hun wenken worden bediend, zien gewone mensen hun bestaanszekerheid afbrokkelen. De SP vindt het hoog tijd om de gemeente weer van de mensen te maken. Aan de hand van enkele speerpunten wil ik reflecteren op de stand van zaken. Aangezien dit de laatste keer is in deze raadsperiode dat ik namens de SP onze algemene beschouwingen uitspreek, zal ik wat meer de nadruk leggen op onze visie.

I. Wonen Een fatsoenlijk dak boven je hoofd is geen luxe, maar een recht. We zien dat de gemeente zijn best doet de woningbouw te stimuleren, maar tegelijk kansen onbenut laat. De SP zal blijven pleiten voor alternatieve woonvormen, zoals goed ingepaste hoogbouw of bijvoorbeeld woonboten, ook al vonden we hier in het verleden geen politieke meerderheid voor. Verder heeft onze partij een broertje dood aan leegstaande woonruimte, tweede woningen die amper gebruikt worden of ingezet worden voor toeristische verhuur en aan huisjesmelkers die starterswoningen gegijzeld houden met perverse huren. In tijden van woningnood kunnen we dit soort praktijken simpelweg niet tolereren. Naast dit alles moet er simpelweg nog meer gebouwd worden, vooral betaalbare woningen, met voorrang voor lokale woningzoekenden. Dat is in onze ogen niet meer dan rechtvaardig.

II. Verblijven De grenzen van wat ons eiland aankan qua toerisme zijn volgens ons al overschreden. De wegen zitten vol, de rust verdwijnt en de natuur staat onder druk. Daarom willen wij een absolute stop op alle ontwikkelingen die leiden tot meer toeristische overnachtingen. Geen pijplijnprojecten meer, en zeker geen uitbreidingen die onder het mom van ‘kwaliteitsverbetering’ worden doorgedrukt. Het probleem gaat helaas verder dan alleen de aantallen toeristen. Ook de verdeling van de baten is scheef. Men noemt het toerisme weleens “de kip met de gouden eieren”, de bron van onze voorzieningen en motor van onze welvaart. Maar is dat wel zo? Het gros van de opbrengsten vloeit naar parkbaasjes en investeerders, terwijl de inwoners vooral de lasten dragen. Wat we ‘goede voorzieningen’ noemen, blijken vaak voorzieningen voor toeristen: glanzende grote supermarkten, mosselrestaurants en een winkelaanbod toegespitst op onze bezoekers. Ondertussen brokkelen de echte voorzieningen zoals openbaar vervoer, zorg en betaalbare huisvesting steeds verder af. De kip legt, wat ons betreft, vooral windeieren van klatergoud. Een panklare oplossing voor dit alles is er niet binnen het kader van de gemeenteraad, maar we kunnen wel de weegschaal weer een beetje de andere kant op laten slaan.

Dat begint met de knoppen waar wij hier wel aan kunnen draaien: de toeristenbelasting en de gemeentelijke belastingen. Wij denken dat de toeristenbelasting zonder probleem verhoogd kan worden. Met die extra opbrengsten kunnen de lokale belastingen voor inwoners omlaag. Zo profiteren onze inwoners daadwerkelijk van de exploitatie van hun leefomgeving. Dit idee is iets waar de SP mee zal blijven komen.

III. Werken Wanneer je spreekt over werken op Schouwen-Duiveland, kom je al snel uit bij het toerisme, de landbouw en de visserij. Zij hebben ons eiland veel gebracht, maar ook kwetsbaar gemaakt. Wie vooral steunt op seizoenswerk en grillige markten, bouwt geen stabiele toekomst. De SP wil daarom dat de gemeente actief inzet op een diverse, eerlijke en duurzame economie, waarin de opbrengsten lokaal blijven en werknemers kunnen rekenen op zekerheid en fatsoenlijk loon. De landbouw vormt het hart van ons eiland, de visserij is een belangrijk onderdeel van onze cultuur. De bedreigingen voor deze sectoren zoals stikstof, vervuiling van de bodem en het zeewater, de beschikbaarheid van zoet water, klimaat en oneerlijke prijzen zetten boeren en vissers onder druk. De SP kiest nadrukkelijk de kant van de kleine boer en de lokale visser. Geen schaalvergroting of uitputting van bodem en zee, maar eerlijke prijzen, lokale verwerking en duurzame productie. Naast de reeds genoemde sectoren zien wij ruimte en kansen voor nieuwe vormen van werk. Denk aan lokale maakindustrie, zorg, energie en techniek. Juist daar liggen kansen voor jongeren om op het eiland te blijven wonen en werken. De gemeente moet een positieve grondhouding aannemen tegenover innovatieve, duurzame bedrijven die bijdragen aan het algemeen belang, niet aan snelle winst.

Zo bouwen we aan een Schouwen-Duiveland waar werken bijdraagt aan de gemeenschap, met respect voor mens, natuur en toekomst.

IV. Bestuur Een sociale gemeente is een betrouwbare gemeente. Inwoners moeten erop kunnen rekenen dat hun stem gehoord wordt, niet pas als de plannen al klaarliggen, maar vanaf het begin. Dat kan via burgerberaden, dorps- en wijkraden en andere vormen van directe betrokkenheid. De invoering van de Omgevingswet biedt gelukkig een kans om dat beter te regelen: participatie wordt voortaan een verplicht en vast onderdeel van beleid. Het is dan wel van belang dat de wet soepel en eerlijk wordt geïmplementeerd, niet als papieren afvinklijst, maar als echte stap richting meer zeggenschap voor inwoners. Daarnaast moet de gemeente toegankelijk zijn. Inwoners geven herhaaldelijk aan dat zij de gemeente moeilijk kunnen bereiken, zowel digitaal als in persoon. Informatie op de gemeentelijke website en op ‘bekendmakingen overheid’ is vaak onduidelijk of onvolledig, dat moet beter. De drempel om contact op te nemen met de gemeente mag nooit zo hoog zijn dat mensen afhaken. Een betrouwbaar bestuur is ook een integer en transparant bestuur. De SP betreurt de integriteitsschending die zich binnen ons gemeentebestuur heeft voorgedaan. Zulke gebeurtenissen ondermijnen het vertrouwen in de politiek en doen afbreuk aan waar wij in dit huis voor zouden moeten staan. Sindsdien zien wij dat de gemeente steeds meer aandacht heeft voor bewustwording, signalering en bescherming van integriteit.

Dat is een hele belangrijke ontwikkeling die wij alleen maar kunnen toejuichen.

V. Slot Voorzitter, De SP kiest voor een Schouwen-Duiveland waarin de mens centraal staat. Een eiland waar je kunt wonen, werken, leren en oud worden met waardigheid. Een eiland waar solidariteit en gezond verstand de basis vormen van het beleid.