Accountantsverslag - was getekend gem S-D 2022
Tekst van het document
Accountantsverslag 2022 Gemeente Schouwen-Duiveland 15 juni 2023
Deloitte Accountants B.V. Park Veldzigt 25 Postbus 7056 4330 GB Middelburg Nederland Tel: 088 288 2888 www.deloitte.nl
Aan de gemeenteraad van de gemeente Schouwen-Duiveland Postbus 5555 4300 JA ZIERIKZEE Datum
Geachte leden van de raad, Graag bieden wij u hierbij ons accountantsverslag aan met betrekking tot de controle van de jaarrekening 2022 van de gemeente Schouwen-Duiveland. Deze rapportage beschrijft op hoofdlijnen onze controleaanpak en de belangrijkste aangelegenheden die wij tijdens onze controle in overweging hebben genomen. Wij zijn van mening dat de reikwijdte van onze werkzaamheden en de resultaten daarvan een deugdelijke basis vormen voor ons oordeel over de jaarrekening 2022 van de gemeente Schouwen-Duiveland.
15 juni 2023
Bij de jaarrekening 2022 van de gemeente Schouwen-Duiveland hebben een goedkeurende controleverklaring verstrekt
Ons kenmerk
2306F21F11/CVD
De jaarrekening 2022 is opgesteld onder verantwoordelijkheid van het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Schouwen-Duiveland. Bij deze jaarrekening hebben wij een goedkeurende controleverklaring verstrekt voor het getrouwe beeld en de rechtmatigheid.
Behandeld door
Onze controle is uitgevoerd in overeenstemming met onze opdrachtbevestiging van 28 oktober 2022.
J. van Koert MSc RA 088 288 2306 jvankoert@deloitte.nl B. Schmelzer MSc RA 088 288 3199 bschmelzer@deloitte.nl
Wij bespreken onze bevindingen met de auditcommissie Wij zullen onze rapportage op 15 juni 2023 bespreken tijdens de bijeenkomst met uw auditcommissie. De inhoud van dit accountantsverslag is door ons afgestemd met uw portefeuillehouder financiën en het financiële management van de gemeente Schouwen-Duiveland. Hoogachtend, Deloitte Accountants B.V. Was getekend: J. van Koert MSc RA
Op alle opdrachten verricht door Deloitte zijn de ‘Algemene Voorwaarden Dienstverlening Deloitte Nederland, januari 2020’ gedeponeerd bij de Kamer van Koophandel onder nummer 24362837 van toepassing. Deloitte Accountants B.V. is ingeschreven in het handelsregister van de Kamer van Koophandel te Rotterdam onder nummer 24362853. Deloitte Accountants B.V. is een zogenoemde affiliate van Deloitte NSE LLP en maakt onderdeel uit van het internationale netwerk van Deloitte Touche Tohmatsu Limited.
Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Schouwen-Duiveland
Inhoudsopgave Bestuurlijke samenvatting
4
•
Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen
5
•
Onze belangrijkste conclusies als basis voor de controleverklaring
8
Bevindingen jaarrekening
10
•
De financiële positie van uw gemeente
11
•
Belangrijkste bevindingen uit onze controle
16
Interne beheersing
26
•
27
Belangrijkste bevindingen voor de interne beheersing
Overige aangelegenheden
28
•
29
Overige aangelegenheden
Bijlagen •
Bijlage A1 - Niet-gecorrigeerde controleverschillen
30
•
Bijlage A2 - Onzekerheden in de controle
31
•
Bijlage A3 - Tekortkomingen in de toelichtingen
32
•
Bijlage B - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2022
34
•
Bijlage C – Onafhankelijkheidsbevestiging
39
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
Bestuurlijke samenvatting
Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Schouwen-Duiveland
Bestuurlijke samenvatting Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen
Getrouwheid en rechtmatigheid
•
Wij hebben een goedkeurende controleverklaring verstrekt voor het getrouwe beeld en rechtmatigheid.
•
De gehanteerde materialiteit voor fouten en onzekerheden bedraagt € 1,46 miljoen respectievelijk € 4,38 miljoen.
Belangrijke aandachtspunten
Wij onderkennen de volgende belangrijke aandachtspunten:
Financiële positie
Interne beheersing
•
Toereikende preventieve interne controles implementeren om de naleving van de Europese aanbestedingsregels structureel te borgen. In totaal is voor een bedrag van € 864.000 aan onrechtmatige aanbestedingen geconstateerd.
•
De vaststelling van de prestatielevering en rechtmatige besteding van kosten verder vorm te geven en te documenteren.
•
Opstellen van een gemeentelijk (fraude)risicobeleid met daarin opgenomen een uitgebreide (fraude)risicoanalyse. De gemeente heeft eerste acties hiertoe in gang gezet.
•
De financiële positie ultimo 2022 is verbeterd ten opzichte van 2021.
•
Het eigen vermogen in 2022 toegenomen van € 44,3 miljoen per ultimo 2021 naar € 57,5 miljoen per ultimo 2022.
•
De beschikbare weerstandscapaciteit ultimo 2022 bedraagt € 42,3 miljoen (2021: € 31,9 miljoen). Deze weerstandscapaciteit is hoger dan de door de gemeente Schouwen-Duiveland onderkende en aanwezige risico’s van € 13,8 miljoen (2021: € 12,2 miljoen). Het ratio weerstandsvermogen bedraagt ultimo 2022 3,1 ten opzichte van 2,6 ultimo 2021. Een belangrijke oorzaak voor de stijging van dit weerstandsratio betreft de stijging van de weerstandscapaciteit als gevolg van het positieve saldo van baten en lasten.
•
Uw jaarrekening toont wat betreft de baten en lasten een verschil tussen de begroting en realisatie, en kent een voordelig rekeningresultaat 2022 ad € 4,5 miljoen (2021: voordelig € 2,8 miljoen).
Wij constateren dat de gemeentelijke interne beheersing in de basis op orde is. Wel onderkennen wij aandachtspunten die wij tijdens de interim-controle 2022 hebben geïdentificeerd. Onze bevindingen delen wij met de gemeente middels onze managementletter. In onze managementletter rapporteren wij eveneens over de opvolging van aanbevelingen uit het voorgaande jaar. Wij constateren dat diverse aanbevelingen uit voorgaande jaren wel zijn opgepakt, maar nog niet (volledig) zijn afgewikkeld. Wij signaleren dat de gemeente te kampen heeft met een beperkte personele bezetting op de afdeling bedrijfsvoering. Gevolg hiervan is dat de gemeente niet in staat is alle bevindingen uit voorgaande jaren op te volgen. In 2022 is er een onderzoek gedaan naar de P&C functie van de gemeente. Inmiddels is er een plan van aanpak om tot versterking van de P&C functie te komen en is gestart met de implementatie.
Kwaliteit verslaggeving
Bestuurlijke samenvatting
•
Tijdens de controle hebben wij het door het management toegepaste proces met betrekking tot belangrijke verslaggevingsvraagstukken geëvalueerd. Hierbij valt te denken aan het proces om tot schattingen te komen, zoals bij voorzieningen en grondexploitaties.
•
De jaarrekening 2022 geeft overeenkomstig de begroting inzicht in de baten en lasten van de subprogramma’s. Verder is per subprogramma aangegeven wat bereikt is, wat daarvoor gedaan is en wat het heeft gekost. Hierbij is de relatie gelegd met de geformuleerde doelstellingen uit de begroting 2022.
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
2306F21F11/CVD/5
Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Schouwen-Duiveland
Bestuurlijke samenvatting Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen
Kwaliteit verslaggeving
•
Wij constateren dat de bij de start van de controle het bijbehorende controledossier in kwaliteit is verbeterd ten opzichte van vorige jaren. Wij bevelen aan de processen om tot een kwalitatief goede verantwoording en onderbouwing te komen verder te versterken. Met name in de transitorische posten is nog een kwaliteitsslag te behalen. Verder merken wij op dat de jaarrekening een lijvig stuk betreft. De aanbeveling is om de leesbaarheid van de jaarrekening te verbeteren door bijvoorbeeld de informatie te comprimeren.
•
Uit onze controlewerkzaamheden zijn verschillende bevindingen voortgekomen welke tot correcties hebben geleid in de jaarrekening. Deze bevindingen zagen onder andere toe op afgrenzing rondom balansdatum. Wij merken dit op als aandachtspunt voor de ambtelijke organisatie.
•
Voor de grondexploitatie hebben wij het proces, de dossiervorming en de onderbouwingen beoordeeld waarop het management de geactualiseerde schattingen heeft gebaseerd. Wij hebben onder andere de realisatie en de geactualiseerde schattingen ultimo 2022 versus de schattingen in de jaarrekening 2021 geanalyseerd (‘backtesting’).
•
Wij zijn van mening dat de waardering van de grondexploitatie op basis van de hiervoor beschreven werkzaamheden en bevindingen juist is en consistent is met voorgaand jaar.
(vervolg)
Grondexploitatie
Persoonsgebonden budgetten (PGB)
De PGB-bestedingen zijn door uw gemeente (verplicht) belegd bij de Sociale Verzekeringsbank (SVB). De accountant van de SVB heeft een oordeel met beperking bij de verantwoordingen 2022 verstrekt, vanwege rechtmatigheidsafwijkingen. De gemeente voert zelf nog geen interne controles uit naar de rechtmatige besteding van de PGB’s. Wij hebben de in de jaarrekening verantwoorde PGB’s voor een bedrag van € 208.000 aangemerkt als onzeker.
Naleving van de Europese Uit de controle 2022 is een rechtmatigheidsfout gebleken van in totaal € 864.000 (2021: € 844.000). De gemeente heeft een spendanalyse aanbestedingsregels uitgevoerd en detailcontroles verricht. Wij hebben in aanvulling hierop zelfstandig controlewerkzaamheden verricht op de Europese aanbestedingsregels, en komen tot dezelfde conclusie. Begrotingsrechtmatigheid Wij verwijzen voor een inhoudelijke analyse van de overschrijding(en) naar de analyse van de begrotingsrechtmatigheid, zoals opgenomen in de paragraaf ‘Begrotingsrechtmatigheid’ van de jaarrekening. Hiermee legt het college verantwoording af over de rechtmatigheid van de lasten over 2022. De geconstateerde lastenoverschrijdingen die formeel als onrechtmatig zijn aangemerkt, wegen mede op basis van de analyse van het college niet mee in ons rechtmatigheidsoordeel. Frauderisicoanalyse
Een overkoepelende frauderisicoanalyse, waarin ook de koppeling wordt gelegd tussen onderkende risico’s en beheersmaatregelen is nog niet opgesteld. Uw organisatie heeft in 2022 een start gemaakt met de frauderisico-analyse. Hiermee erkent uw organisatie het belang van een periodieke analyse van frauderisico’s. Van belang blijft een dergelijke analyse jaarlijks te blijven actualiseren zodat dit een vast onderdeel blijft van de interne beheersingsomgeving en de uitkomsten hiervan zichtbaar te evalueren en te borgen in het planning-en-controlsysteem.
Status controle
Wij zijn een eind gevorderd met de controle van de jaarrekening. De laatste openstaande items worden afgewikkeld en er dienen nog enkele reviewslagen plaats te vinden. Hieruit kunnen nog eventuele vragen en bevindingen uit voort komen. Deze zullen wij zo spoedig mogelijk met jullie communiceren.
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
2306F21F11/CVD/6
Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Schouwen-Duiveland
Bestuurlijke samenvatting Onze belangrijkste conclusies als basis voor de controleverklaring Onze opdracht is ongewijzigd uitgevoerd Met de opdrachtbevestiging heeft u ons opdracht gegeven tot het controleren van de jaarrekening 2022. Naast de opdrachtbevestiging zijn bepalend (geweest) voor onze controle:
Bij de jaarrekening 2022 van de gemeente SchouwenDuiveland hebben een goedkeurende controleverklaring verstrekt Wij hebben de controle van de jaarrekening 2022 van de gemeente Schouwen-Duiveland uitgevoerd en hebben een goedkeurende controleverklaring verstrekt voor zowel getrouwheid als rechtmatigheid.
•
Het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (Bado).
•
Het normenkader 2022, dat op 16 februari 2023 is vastgesteld door de gemeenteraad.
Wij hebben niet-gecorrigeerde controleverschillen geïdentificeerd met betrekking tot het vermogen en het resultaat
De reikwijdte van onze controle staat omschreven in de opdrachtbevestiging. Er is gedurende het verloop van de controle op geen enkele wijze sprake geweest van een beperking of wijziging in de reikwijdte van onze controle. Wij achten de reikwijdte van onze controle voor 2022 voldoende voor de doelstelling van onze controle.
Wij hebben tijdens onze controle niet-gecorrigeerde feitelijke afwijkingen geïdentificeerd groter dan onze minimumdrempel, die van invloed zijn op het vermogen en/of het resultaat van de gemeente. Wij hebben deze niet-gecorrigeerde controleverschillen opgenomen in Bijlage A1 - Niet-gecorrigeerde controleverschillen.
Toelichting uitgebreide controleverklaring
Wij hebben controleverschillen geïdentificeerd met betrekking tot rechtmatigheid
De controleverklaring bij de jaarrekening heeft een belangrijke maatschappelijke functie. Daarin geeft de accountant namelijk weer of de jaarrekening een getrouw beeld geeft van de resultaten en financiële positie, en of de baten, lasten en balansmutaties rechtmatig tot stand zijn gekomen. Gebruikers van jaarrekeningen hebben aangegeven behoefte te hebben aan meer inzicht in de door de accountant ter zake uitgevoerde werkzaamheden. Dit heeft in combinatie met een wijziging van de Nadere Voorschriften Controleen Overige Standaarden (de voorschriften voor het uitvoeren van een accountantscontrole) geresulteerd in een uitgebreidere tekst van de controleverklaring bij uw jaarrekening 2022. Hierin doen wij in het hoofdstuk ‘Informatie ter ondersteuning van ons oordeel’ aanvullend verslag over onze controleaanpak voor frauderisico’s, naleving van wet- en regelgeving, en de veronderstellingen inzake financiële risico’s in relatie tot de financiële positie.
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Geen feitelijke niet-gecorrigeerde controleverschillen geïdentificeerd met betrekking tot SiSa Wij hebben geen controleverschillen (fouten en/of onzekerheden) in de verantwoorde informatie in de SiSa-bijlage 2022 geconstateerd. Geen feitelijke niet-gecorrigeerde controleverschillen geïdentificeerd met betrekking tot de Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT) Wij hebben tijdens onze controle geen nietgecorrigeerde feitelijke afwijkingen geïdentificeerd groter dan onze rapporteringsdrempel, die van invloed zijn op de WNT.
De in de jaarrekening verantwoorde baten en lasten, alsmede de balansmutaties over 2022, zijn in alle van materieel belang zijnde aspecten rechtmatig tot stand gekomen, in overeenstemming met de begroting en met de in de relevante wet- en regelgeving opgenomen bepalingen, zoals opgenomen in het normenkader 2022. Geconstateerde rechtmatigheidsfouten enonzekerheden hebben wij opgenomen in Bijlage A1 - Niet-gecorrigeerde controleverschillen en bijlage A2 – onzekerheden in de controle. Op basis van onze controlewerkzaamheden en de toelichting in de jaarrekening (hoofdstuk: ‘Analyse begrotingsrechtmatigheid’) constateren wij dat de begrotingsoverschrijdingen niet meewegen in ons rechtmatigheidsoordeel.
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
2306F21F11/CVD/8
Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Schouwen-Duiveland
Bestuurlijke samenvatting Onze belangrijkste conclusies als basis voor de controleverklaring Er zijn geen belangrijke wijzigingen in de verslaggevingsregels
Wij zijn onafhankelijk van de gemeente SchouwenDuiveland
Significante verslaggevingsgrondslagen en de toepassing hiervan zijn belangrijk voor de presentatie van de financiële positie en de resultaten van uw gemeente. Daarnaast vereisen zij van het management het toepassen van oordeelsvorming ten aanzien van moeilijke, subjectieve en complexe posities, vaak vanwege de noodzaak om inschattingen te moeten maken over het effect van zaken die inherent onzeker zijn.
Ons zijn geen relaties bekend tussen Deloitte Accountants B.V. en haar zuster- en/of dochterondernemingen of de member firms van Deloitte Touche Tohmatsu Limited en hun respectievelijke zusteren/of dochterondernemingen en de gemeente, die naar ons professionele oordeel mogelijk van invloed kunnen zijn op onze onafhankelijkheid.
De belangrijkste verslaggevingsgrondslagen van de gemeente zijn uiteengezet in de toelichting op de jaarrekening 2022, onder ‘Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling’. Wij hebben het door het college en het ambtelijk management toegepaste proces met betrekking tot belangrijke verslaggevingspraktijken geëvalueerd, en hebben gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd. Wij zijn van mening dat de verslaggevings-vraagstukken en de toegepaste inschattingen goed onderbouwd en redelijk zijn, en consistent zijn gebruikt.
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Onze volledige onafhankelijkheidsbevestiging is te vinden in Bijlage C - Onafhankelijkheidsbevestiging. De grondslagen van de jaarrekening zijn aanvaardbaar De belangrijkste verslaggevingsgrondslagen van uw gemeente zijn uiteengezet in de waarderingsgrondslagen in de jaarrekening 2022.
De programmaverantwoording vormt samen met de verplicht voorgeschreven paragrafen (over onder andere weerstandsvermogen en risicobeheersing, bedrijfsvoering en verbonden partijen) het jaarverslag. Op basis van de Nederlandse wetgeving en de Nadere Voorschriften Controle- en Overige Standaarden (NVCOS) 720 is de accountant verplicht bepaalde werkzaamheden uit te voeren met betrekking tot het jaarverslag en de andere informatie die in de jaarstukken is opgenomen. Als onderdeel van dit vereiste hebben wij de volgende werkzaamheden uitgevoerd: •
Wij hebben vastgesteld dat het jaarverslag de vereiste informatie bevat op basis van artikel 24 lid 2, artikel 25 en artikel 26 BBV.
•
Wij hebben, voor zover wij kunnen beoordelen, vastgesteld dat de verklaringen van het college van burgemeester en wethouders in het jaarverslag, en de andere informatie zoals opgenomen in de jaarstukken, verenigbaar zijn met de beweringen en verklaringen die in de jaarrekening zijn opgenomen.
•
Wij hebben vastgesteld dat de verklaringen in het jaarverslag overeenstemmen met de resultaten van de door ons uitgevoerde controlewerkzaamheden.
De grondslagen zijn toegepast met inachtneming van de voorschriften zoals opgenomen in het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten. De grondslagen zijn aanvaardbaar. Het jaarverslag is verenigbaar met de jaarrekening. De jaarstukken 2022 van uw gemeente bestaan uit: •
Het jaarverslag 2022 (programmaverantwoording en verplichte paragrafen).
•
De jaarrekening 2022 (balans met toelichting, overzicht van baten en lasten met toelichting, de SiSa-bijlage en het overzicht gerealiseerde baten en lasten per taakveld).
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
2306F21F11/CVD/9
Bevindingen jaarrekening
Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Schouwen-Duiveland
De financiële positie van uw gemeente Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat van uw gemeente De vermogenspositie van uw gemeente is verbeterd Het BBV, de verslaggevingsregels voor gemeenten, maakt een duidelijk onderscheid tussen resultaatbepaling en resultaatbestemming. Alle baten en lasten dienen via het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening te lopen. Er mogen geen baten of lasten rechtstreeks in het eigen vermogen worden gemuteerd. De mutaties in het eigen vermogen vinden plaats door middel van de resultaatbestemming. Het gerealiseerd totaalsaldo van baten en lasten over het boekjaar 2022 bedraagt € 13,2 miljoen voordelig. Per saldo is tussentijds € 8,7 miljoen miljoen aan de reserves toegevoegd, zodat het uiteindelijk gerealiseerde resultaat over 2022 € 4,5 miljoen voordelig bedraagt. Dit resultaat is afzonderlijk vermeld onder het eigen vermogen in de balans.
Eigen vermogen (x € 1.000)
2022
2021
Eigen vermogen per 1 januari
44.270
41.920
Tussentijdse resultaatbestemming
8.702
-/- 491
Gerealiseerd resultaat
4.534
2.814
Gerealiseerd totaalsaldo baten en lasten
13.236
2.323
Eigen vermogen per 31 december*
57.535
44.270
* inclusief rechtstreekse structurele toevoeging van € 29
In het overzicht hiernaast hebben wij de ontwikkeling van het eigen vermogen opgenomen. De omvang van het eigen vermogen bedraagt ultimo 2022 26,7% van het balanstotaal (ultimo 2021: 23,8% van het balanstotaal). Saldo baten en lasten Het feitelijke saldo van baten en lasten in een jaar is weergegeven als het gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten. Daarnaast kent de gemeente het gerealiseerde resultaat. Dit is het gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten plus of min de tussentijdse resultaatbestemming. Deze tussentijdse resultaatbestemming bestaat uit de onttrekkingen aan en stortingen in reserves gedurende het boekjaar. Deze mutaties in reserves vinden plaats op basis van door de gemeenteraad genomen besluiten. Het gerealiseerde resultaat is dus mede het gevolg van de eerdere politieke besluitvorming.
Exploitatieresultaat (x € 1.000)
Wat het voorgaande concreet betekent voor uw gemeente hebben wij in het overzicht hiernaast weergegeven.
Bij: onttrekkingen aan reserves
11.286
Gerealiseerd resultaat
4.534
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Totale baten
139.609
Totale lasten
-/- 126.373
Gerealiseerd totaalsaldo baten en lasten
13.236
Af: stortingen in reserves
Overige aangelegenheden
-/- 19.988
Bijlagen
2306F21F11/CVD/11
Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Schouwen-Duiveland
De financiële positie van uw gemeente Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat van uw gemeente Het overzicht van baten en lasten over het boekjaar 2022 laat een voordelig gerealiseerd totaalsaldo van baten en lasten van € 13,2 miljoen zien, ten opzichte van een begroot voordelig saldo van € 9,1 miljoen (begroting na wijziging). De jaarrekening 2022 sluit – na verwerking van de mutaties in reserves – met een voordelig gerealiseerd resultaat van circa € 4,5 miljoen ten opzichte van een begroot resultaat van nihil. In de programmaverantwoording geeft het college per programma op hoofdlijnen een verklaring voor de gerealiseerde afwijkingen ten opzichte van de begroting na wijziging. De gemeente heeft de belangrijkste verschillen toegelicht en heeft de financiële impact ervan in kaart gebracht. In de paragraaf Begrotingsrechtmatigheid van onze rapportage gaan wij nader in op de verschillen tussen de begrote en de werkelijke lasten in het kader van de begrotingsrechtmatigheid. Voorspellende waarde van uw begroting (na wijziging) De begroting is voor uw gemeente een belangrijk sturingsinstrument. Het is een kaderstellend document waarmee de gemeenteraad financiële en beleidsmatige kaders vaststelt waarbinnen het college haar beleid en doelen kan realiseren. In 2022 zijn de werkelijke lasten ad € 126,4 miljoen lager dan de begrote lasten van € 135,7 miljoen.
De werkelijke baten ad € 139,6 miljoen zijn eveneens lager dan de geraamde baten van € 144,8 miljoen maar in mindere mate, waardoor sprake is van een positief gerealiseerd saldo van baten en lasten van € 4,5 miljoen ten opzichte van de begroting. Zoals ook uit de in de jaarrekening opgenomen analyse van het resultaat op hoofdlijnen blijkt is dit gevolg van voornamelijk incidentele baten op verschillende programma’s.
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Enkele belangrijke oorzaken voor dit positief saldo zijn: Omschrijving
Bedrag x € 1.000
Dividend PZEM NV
3.595
Afboeking boekwaarde Pontes/de Meie
-/- 1.533
Uitbetaling energietoeslag
-/- 1.838
Hogere algemene uitkering
4.275
Compensatie Jeugdzorg
1.743
Opvang Oekraïense vluchtelingen en crisisnoodopvang
2.242
De gemeenteraad heeft de focus gelegd op het realiseren van de gestelde doelen. De realiteit hiervan is echter niet altijd in balans met de beschikbare capaciteit en mogelijkheden. Hiermee is de begroting meer gebaseerd op uw politiek-bestuurlijke ambities dan op wat uw gemeente daadwerkelijk met de beschikbare middelen en capaciteit kan realiseren. Wij adviseren u nader te onderzoeken en eventueel maatregelen te nemen om de voorspellende waarde van de begroting van zowel de investeringen als de baten en lasten en de uitvoeringskracht ervan dichter bij elkaar te brengen.
Overige aangelegenheden
Bijlagen
2306F21F11/CVD/12
Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Schouwen-Duiveland
De financiële positie van uw gemeente Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat van uw gemeente Kengetallen voor gemeente Schouwen-Duiveland (begroot en werkelijk over de periode 2019-2022) Solvabiliteit Solvabiliteit
40%
4%
30%
3%
20%
2%
10% 0%
De solvabiliteit geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Als sprake is van een forse schuld en veel eigen vermogen (totaal van algemene en bestemmingsreserves), hoeft een hoge schuld geen probleem te zijn voor de financiële positie. Hoe hoger de solvabiliteitsratio, hoe groter de weerbaarheid van de gemeente. De solvabiliteit is in 2022 toegenomen.
Grondexploitatiequote
5%
1% 2019
2020
Begroot
2021
0%
2022
Grondexploitatiequote 2019
Werkelijk
2020
Begroot
Netto schuldquote 80% 60% 40% 20% 2019
2020
Begroot
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
2021
Werkelijk
2022
De grondexploitatiequote geeft aan hoe groot de grondpositie (waarde van de grond) is ten opzichte van de totale baten van de gemeente. In de regel geldt: hoe hoger de grondexploitatiequote, hoe groter het risico dat de gemeente loopt. Sprake is van een zeer lage grondexploitatiequote als gevolg van een lage stand van de voorraad grondexploitaties. Netto schuldquote Hoe hoger de schuld, hoe hoger de netto schuldquote. De netto schuldquote weerspiegelt het niveau van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de eigen middelen en geeft een indicatie van de ‘druk’ van de rentelasten en aflossingen op de exploitatie. Sprake is verder van een afname van de netto schuldquote in 2022. De afwijking ten opzichte van de begroting is te wijten aan het achterblijven van investeringen.
100%
0%
2021
2022
Werkelijk
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
2306F21F11/CVD/13
Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Schouwen-Duiveland
De financiële positie van uw gemeente Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat van uw gemeente Kengetallen voor gemeente Schouwen-Duiveland (begroot en werkelijk over de periode 2019-2022)
124% 122% 120% 118% 116% 114% 112%
Belastingcapciteit
Belastingcapaciteit
2019
2020
Begroot
2021
De belastingcapaciteit geeft inzicht in de belastingdruk ten opzichte van het landelijk gemiddelde. De belastingcapaciteit geeft inzicht hoe de belastingdruk van de gemeente zich verhoudt ten opzichte van het landelijke gemiddelde. Hierbij is een percentage van 100% precies gelijk aan het landelijk gemiddelde. Bij gemeenten zijn hierin OZB-lasten, rioolheffing, afvalstoffenheffing en een eventuele heffingskorting betrokken. De belastingcapaciteit ligt fors boven het begrote percentage en het landelijk gemiddelde.
2022
In de paragraaf weerstandsvermogen van het jaarverslag wordt een verdere toelichting en analyse gegeven van deze kengetallen als ook een beoordeling van de hoogte van de kengetallen ten opzichte van de eigen normen. Uit deze analyse kan worden geconcludeerd dat de gemeente Schouwen-Duiveland op voldoende financieel gezond is.
Werkelijk
Structurele exploitatieruimte
Structurele exploitatieruimte
15%
Voor de beoordeling van de financiële positie is ook van belang te kijken naar de structurele baten en lasten. Structurele baten zijn bijvoorbeeld de algemene uitkering uit het gemeentefonds en de opbrengsten uit de onroerende zaakbelasting. Dit kengetal geeft aan hoe groot de structurele exploitatieruimte is, doordat wordt gekeken naar de structurele baten en lasten en deze worden vergeleken met de totale baten. Een positief percentage betekent dat de structurele baten toereikend zijn om de structurele lasten (waaronder de rente en aflossing van leningen) te dekken. De structurele exploitatieruimte is in 2022 fors positief.
10% 5% 0% -5%
2019
2020
Begroot
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
2021
2022
Werkelijk
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
2306F21F11/CVD/14
Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Schouwen-Duiveland
De financiële positie van uw gemeente Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat van uw gemeente Beschikbare weerstandscapaciteit De door uw gemeente berekende beschikbare weerstandscapaciteit bedraagt € 42,3 miljoen (2021: € 31,9 miljoen). De beschikbare weerstandscapaciteit is toegenomen ten opzichte van voorgaand jaar. Benodigde weerstandscapaciteit De inventarisatie van de risico’s die in de paragraaf Weerstandsvermogen (in het jaarverslag) is opgenomen, geeft een indicatie van de financiële omvang van de belangrijkste (specifieke) risico’s, inclusief een kans inschatting van het zich voordoen van het geïdentificeerde risico, om zo de benodigde weerstandscapaciteit te kunnen bepalen. Daarbij wordt een doorlopend inzicht gegeven in de grootste risico’s (qua financiële impact en kans) voor uw gemeente.
Bovengenoemde bedragen voor beschikbare en benodigde weerstandscapaciteit leidt tot een ratio weerstandsvermogen van 3,1. Het weerstandsratio bedroeg voorgaand jaar 2,6. De stijging van dit ratio is in belangrijke mate gevolg de stijging van de weerstandscapaciteit als gevolg van het positieve saldo van baten en lasten. Uit de Kadernota risicomanagement blijkt dat de gemeente streeft naar een weerstandsvermogen dat tenminste ruim voldoende is. Dit vereist een ratio dat gelijk is aan of hoger is dan 1,5.
Hieruit volgt een gekwantificeerd bedrag aan benodigde weerstandscapaciteit van € 13,8 miljoen (2021: € 13,6 miljoen), waarvan de risico’s van mogelijke schadeclaims ad € 10,1 miljoen veruit het grootste onderdeel betreft.
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
2306F21F11/CVD/15
Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Schouwen-Duiveland
Belangrijkste bevindingen uit onze controle Voorraad onderhanden werk (grondexploitatie) De voorraad onderhanden werk De balanspost met de belangrijkste schattingen in de jaarrekening betreft de voorraad onderhanden werk, waaronder de bouwgronden in exploitatie (grondexploitatie). Deze balanspost is door het saldo ultimo 2022 ad € 2,6 miljoen relevant voor de accountantscontrole, maar ook door de schattingen die een rol spelen bij het ramen van de in 2023 e.v. nog te realiseren baten ad € 8,8 miljoen en lasten ad € 3,8 miljoen. De nog te realiseren baten en lasten vormen samen met de boekwaarde de basis voor de waardering in de jaarrekening, oftewel het verwachte resultaat bij afsluiting van de projecten. Dit leidt tot een voorziening indien het college verwacht dat het project verlieslatend is en tot (tussentijdse) winstneming bij een verwachte winst. Voor de waardering van grondexploitatie dient de gemeente per individueel project te bepalen of de gemeente de boekwaarde plus de in de toekomst nog te realiseren kosten en opbrengsten, naar beste schatting, terugverdient. De gemeente Schouwen-Duiveland schat ultimo 2022 in dat de totale omvang van de niet terug te verdienen kosten op de gehele grondexploitatie circa € 0,2 miljoen bedraagt (2021: € 0,2 miljoen). Hiervoor is een voorziening getroffen.
Deze voorziening is geheel in mindering gebracht op de bouwgronden in exploitatie.
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Het controleproces van de waardering van de voorraad onderhanden werk De risico’s voor de grondexploitaties zijn in essentie terug te brengen tot vijf P’s: •
•
•
Planning: is de tijdsplanning van de projecten afgestemd op de (on)mogelijkheden in de markt. Immers, de marktbehoefte bepaalt welke projecten op welk moment te realiseren zijn. Programmering: in de afgelopen jaren hebben economische ontwikkelingen geleid tot belangrijke wijzigingen in vooral de woningbehoefte. Is er een kritische analyse gemaakt van de ‘mix’ van woningen (huur, koop, vrije kavels, appartementen, etc.) in de projecten, in relatie tot de huidige marktvraag in de gemeente? Prijs: de verkoopprijzen van woningen, en dus van grond, hebben langere tijd onder druk gestaan. Deze situatie is omgeslagen in een grote vraag naar woningen en grond, waardoor de grondprijs zich in een hoog tempo in positieve zin ontwikkelt. Is afgewogen welke prijzen kunnen worden gehandhaafd en welke grondprijzen bovenwaarts moeten worden bijgesteld als gevolg van de grotere vraag en de positieve marktontwikkelingen?
•
Plankosten: door de toenemende vraag naar woningen en dus naar bouwcapaciteit is sprake van een toenemende stijging van de bouwkosten. Is afgewogen welke prijzen kunnen worden gehandhaafd en welke prijzen bovenwaarts moeten worden bijgesteld als gevolg van de grotere vraag en de hierbij horende prijsontwikkelingen?
•
Parameters: zijn de parameters voor kosten en opbrengstenstijgingen opportuun, beredeneerd vanuit de huidige situatie en de best mogelijke inschatting van de toekomstige ontwikkeling van de grondprijzen en de plankosten? Interne beheersing
Overige aangelegenheden
De 5 P’s vormen de basis voor de actualisatie van de grondexploitaties zoals opgenomen in uw paragraaf ‘Grondbeleid’. Totale boekwaarde bouwgronden in exploitatie (x € 1 miljoen) €8 €6 €4 €2 €-
2019
2020
2021
2022
Ontwikkeling boekwaarde
Uit deze figuur blijkt dat de boekwaarde van de bouwgronden in exploitatie in 2022 fors is afgenomen. De belangrijkste oorzaak hiervan is de gerealiseerde grondverkopen in 2022 (€ 2,3 miljoen).
Bijlagen
2306F21F11/CVD/16
Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Schouwen-Duiveland
Belangrijkste bevindingen uit onze controle Voorraad onderhanden werk (grondexploitatie) Bij onze beoordeling van de door de gemeente gehanteerde veronderstellingen voor het actualiseren van de grondexploitaties – vooral de uitgangspunten voor planning (fasering), programmering en prijsbeleid, maar ook de parameters voor kosten- en opbrengstenstijging en de gehanteerde rekenrente (rente-omslagmethode), hebben wij het volgende in overweging genomen:
Tussentijdse winstneming In juli 2019 heeft de commissie BBV de notitie ‘Grondbeleid in begroting en jaarstukken’ gepubliceerd. Hierin is opgenomen dat gemeente voor tussentijdse winstneming de ‘Percentage Of Completion methode’ (POC-methode) moeten toepassen. Hierbij geldt dat gemeenten, indien aan een aantal voorwaarden is voldaan, tussentijds winst moeten nemen.
•
Of de afzonderlijke veronderstellingen redelijk lijken, onderling afhankelijk en intern consistent zijn, en of de veronderstellingen redelijk lijken wanneer ze collectief of in samenhang met andere veronderstellingen worden beschouwd.
•
Of de veronderstellingen in de markt de waarneembare veronderstellingen op passende wijze weerspiegelen, met andere woorden: is er consistentie met de algemene economische omgeving en de economische omstandigheden in/bij de gemeente?
Op grond van de POC-methode heeft uw gemeente in het boekjaar 2022 voor € 0,4 miljoen aan tussentijdse winst genomen op de grondexploitatie (2021: € 1,2 miljoen).
•
Of de veronderstellingen aansluiten op de (vastgestelde) plannen (besluiten) van de raad.
•
Of de veronderstellingen consistent zijn met de ervaringscijfers van de gemeente (met andere woorden: is historische informatie representatief voor toekomstige situaties?).
Als onderdeel van de controle van de waardering van de bouwgronden in exploitatie voeren wij een risicoanalyse uit ter bepaling van het risicoprofiel van de individuele grondexploitaties en de hierdoor bestaande kans op een materiële fout in de waardering ervan. Hierbij betrekken wij de huidige boekwaarde, het geprognosticeerde resultaat, en de aard en omvang van de nog te realiseren baten en lasten (liggen hier bijvoorbeeld al contracten of overeenkomsten aan ten grondslag of niet).
De grondexploitaties zijn door het college voor de jaarrekening 2022 opnieuw doorgerekend (geactualiseerd), en waar nodig zijn de verwachtingen bijgesteld, waarmee tevens is beoordeeld of het onderhanden werk in de jaarrekening op een juiste wijze is gewaardeerd, en of er mogelijk een (aanvullende) verliesvoorziening noodzakelijk is.
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Voor het toepassen van de POC-methode is het van belang dat uw gemeente het resultaat betrouwbaar kan schatten. Ook moet er sprake zijn van verkochte grond en gerealiseerde kosten.
Zo zorgt een langere doorlooptijd van de projecten voor een hoger risicoprofiel, doordat de schatting van kosten en opbrengsten van de projecten subjectiever is naarmate de doorlooptijd toeneemt. Op grond van onze risicoanalyse hebben wij geconcludeerd dat de grondexploitaties Business Park NW, Straalweg 2, Gouwepoort en Zoomgebied 1e fase de belangrijkste projecten binnen uw gemeente zijn. Van deze projecten hebben wij de aannemelijkheid van de nog te realiseren kosten en opbrengsten getoetst en is tevens de getroffen verliesvoorziening of de verantwoorde (tussentijdse) winstneming gecontroleerd.
Belangrijkste bevindingen inzake waardering grondexploitaties
Naast de hiervoor genoemde elementen spelen bij de risicoclassificatie van de individuele projecten ook de aard van het project, de programmering en de doorlooptijd een belangrijke rol.
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
2306F21F11/CVD/17
Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Schouwen-Duiveland
Belangrijkste bevindingen uit onze controle Voorzieningen Evaluatie van de belangrijkste inschattingen van het management
Voorziening precario
Uw gemeente heeft voorzieningen gevormd voor verliezen, risico’s of verplichtingen die hun oorsprong vinden in het huidige boekjaar of eerdere boekjaren, maar waarvan de (verwachte) uitgaven in de toekomst liggen.
In het boekjaar 2017 is voor het eerst een voorziening gevormd voor de in rekening gebrachte en van Enduris B.V. ontvangen precariobelasting op kabels en leidingen. De fiscale juistheid van de aanslagen van de gemeente Hulst (en daarmee overeenkomstig de gemaakte afspraken met Enduris B.V. die van alle Zeeuwse gemeenten) was namelijk onderhevig aan een gerechtelijke procedure waarbij in hoger beroep Enduris B.V. voor het belastingjaar 2015 in het gelijk is gesteld. Ook voor de belastingjaren na 2015 lopen er momenteel gerechtelijke procedures. Voorzichtigheidshalve zijn de baten precariobelastingen 2016-2021 aan de voorziening toegevoegd, waardoor ultimo 2022 de voorziening € 4,4 miljoen bedraagt.
Binnen de voorzieningen maakt u conform het BBV onderscheid naar voorzieningen voor ‘verplichtingen, verliezen en risico’s’, ter ‘egalisering van kosten’ (‘groot onderhoud’), en ‘voor middelen van derden waarvan de bestemming gebonden is’. Vooral de voorzieningen voor verplichtingen, verliezen en risico’s en de voorzieningen ter egalisering van kosten zijn naar hun aard gebaseerd op veronderstellingen en schattingen van het management en het college. Zij schatten op basis van hun kennis van de gemeente en haar omgeving in wat het effect van de te voorziene risico’s, verplichtingen en kosten zal zijn in de komende jaren en wat de omvang van de voorziening moet zijn. Wij hebben voor deze gebieden het proces beoordeeld waarmee het management schattingsposten ontwikkelt, en hebben gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd. Een en ander in de context van onze verklaring bij de jaarrekening als geheel en niet bedoeld om ons een oordeel te vormen over individuele schattingsposten. Indien nodig hebben wij specialisten ingeschakeld (bijv. actuarissen, taxateurs, belastingspecialisten en derivaten specialisten) bij het beoordelen van de toepassing van de juiste methodiek, de aannames, de berekeningen en de consistente toepassing van de betrokken modellen en/of de van toepassing zijnde financiële verslaggeving.
Wij zijn van mening dat de verslaggevingspraktijken en de toegepaste inschattingen redelijk zijn en consistent worden gebruikt. Voorziening onderhoud gebouwen
Pensioenvoorziening voormalige wethouders In de jaarrekening 2022 is een pensioenvoorziening voor voormalig wethouders opgenomen van € 2,6 miljoen. Deze voorziening is onderbouwd met actuariële waarde berekeningen die ten behoeve van het opstellen van de jaarrekening worden opgevraagd. Het financieel effect van deze berekeningen, zijnde een vrijval van € 416.000, is verwerkt in de jaarrekening 2022. Voorziening baggeren In de jaarrekening is een egalisatievoorziening gevormd voor baggerkosten voor een bedrag van € 1,3 miljoen. Eind 2019 is dit plan geactualiseerd, en is middels een raadsbesluit besloten om de geprognosticeerde baggerkosten voor één haven, Havenkanaal Zierikzee met geschatte kosten voor 2022 ad € 1,3 miljoen, niet te dekken uit de voorziening maar uit de algemene reserve. Hoewel deze handelswijze niet in strijd is met het BBV, geven wij wel in overweging om te kiezen voor een consistente gedragslijn voor de financiële verwerking van onderhoudskosten.
Voor de onderhoudskosten van gebouwen is een voorziening gevormd (ultimo 2022 € 2,7 miljoen) gebaseerd op meerjarige onderhoudsplannen. Wij constateren dat deze onderhoudsvoorzieningen onderbouwd zijn met actuele onderhoudsplannen. De onderhoudsvoorzieningen zijn toereikend om de toekomstig geplande onderhoudskosten te kunnen dekken.
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
2306F21F11/CVD/18
Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Schouwen-Duiveland
Belangrijkste bevindingen uit onze controle Voorzieningen Juridische claims / procedures Het college heeft ons geïnformeerd dat sprake is van enkele juridische procedures c.q. tegen de gemeente ingediende claims. De belangrijkste zaak betreft de aansprakelijkstelling voor de geleden schade door Brouwerseiland B.V. vanwege het niet vaststellen van het bestemmingsplan. Voor deze zaak is in juli 2022 door de Raad van State het beroep van Brouwerseiland B.V. voor het niet vaststellen van het bestemmingsplan ongegrond verklaard. Voor wat betreft de eventuele aansprakelijkstelling is de Gemeente Schouwen-Duiveland afhankelijk van de vervolgstappen van de ontwikkelaar. Op dit moment is er geen aanleiding om in de jaarrekening rekening te houden met mogelijke financiële schade middels het opnemen van een voorziening. Wij kunnen ons vinden in dit standpunt van de gemeente. Overigens is in de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing rekening gehouden met een algemeen risico voor juridische claims voor een bedrag van € 10,1 miljoen.
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
2306F21F11/CVD/19
Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Schouwen-Duiveland
Belangrijkste bevindingen uit onze controle Begrotingsrechtmatigheid Begrotingsoverschrijdingen zijn adequaat toegelicht in de jaarrekening Naast de controle op de rechtmatige totstandkoming van de baten, lasten en balansmutaties in de jaarrekening 2022, hebben wij een controle uitgevoerd op de begrotingsrechtmatigheid. De toe te passen normen voor het begrotingscriterium zijn gebaseerd op de artikelen 189, 190 en 191 van de Gemeentewet en moet de gemeenteraad zelf nader invullen en concretiseren. Dit gebeurt met het vaststellen van de begroting en via de financiële verordening ex artikel 212 van de Gemeentewet. Het systeem van budgetbeheer en -bewaking moet waarborgen dat de lasten binnen de begroting blijven en het college belangrijke wijzigingen of dreigende overschrijdingen tijdig meldt aan de gemeenteraad, zodat zij hierover tijdig (binnen het begrotingsjaar) een besluit kan nemen. Een systeem met onvoldoende waarborgen voor tijdige melding aan de gemeenteraad van budgetoverschrijdingen heeft het risico in zich dat het college inbreuk maakt op het budgetrecht van de gemeenteraad. Het begrotingscriterium is verder verfijnd en uitgewerkt in de Kadernota rechtmatigheid 2018 van de Commissie BBV. Het overschrijden van de begroting is altijd onrechtmatig, maar hoeft de accountant niet in alle gevallen mee te wegen in zijn rechtmatigheidsoordeel.
De kostenoverschrijdingen moeten dan wel goed herkenbaar in de jaarrekening zijn opgenomen en zijn in te delen in de categorieën als genoemd in de Kadernota rechtmatigheid 2018 van de commissie BBV.
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Voor de begrotingsrechtmatigheid moeten wij kijken naar de lastenoverschrijdingen per programma. Uit de paragraaf begrotingsrechtmatigheid van de jaarrekening blijkt dat voor 6 subprogramma’s sprake is van een overschrijding van de geraamde lasten. Wij verwijzen voor een inhoudelijke analyse van en toelichting op deze overschrijdingen naar de paragraaf begrotingsrechtmatigheid van de jaarrekening. Hierin legt het college aan de gemeenteraad verantwoording af over de begrotingsrechtmatigheid van de lasten over 2022. De geconstateerde kostenoverschrijdingen die formeel als onrechtmatig worden aangemerkt hebben gezien de oorzaak en toelichting geen gevolgen voor de strekking van het rechtmatigheidsoordeel in de controleverklaring. Kredietoverschrijdingen Kredietoverschrijdingen vereisen conform de Kadernota Rechtmatigheid van de commissie BBV – vergelijkbaar met kostenoverschrijdingen in het overzicht van baten en lasten – autorisatie van de gemeenteraad. Indien een overschrijding niet door de raad is geautoriseerd, is deze strikt genomen onrechtmatig. Afspraken hierover tussen de gemeenteraad en het college kunnen zij nader vastleggen in de financiële verordening ex art. 212 Gemeentewet. In de paragraaf begrotingsrechtmatigheid zijn de kredietoverschrijdingen nader toegelicht.
Via het raadsvoorstel “Autorisatie aanvullende investeringskredieten voor de jaarrekening 2022” van 23 maart 2023 heeft de gemeenteraad voor de overschrijdingen groter dan € 10.000 ingestemd met deze overschrijdingen op kredieten.
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
2306F21F11/CVD/21
Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Schouwen-Duiveland
Belangrijkste bevindingen uit onze controle Fraude, integriteit, en naleving wet- en regelgeving De beoordeling door het college van burgemeester en wethouders van het risico van materiële fouten in de jaarrekening als gevolg van fraude of van het overtreden van wet- en regelgeving
Als accountant verkrijgen wij een redelijke, maar geen absolute, zekerheid dat de jaarrekening als geheel geen afwijkingen van materieel belang bevat, als gevolg van fraude of fouten.
Bij onze controle vragen wij u jaarlijks inzicht te geven in de eigen inschatting van het risico dat de jaarrekening een materiële afwijking kan bevatten door fraude of het overtreden van wet- en regelgeving (corporate compliance), inclusief de aard, omvang en frequentie van de inschattingen, het proces dat u daarbij hanteert, en de communicatie daarover met het personeel en met de gemeenteraad. Tijdens deze gesprekken heeft uw organisatie aangegeven zich bewust te zijn van frauderisico’s, waaronder het belang van corporate compliance en de analyse van corruptievraagstukken.
Bij fraude is het risico dat een afwijking van materieel belang niet ontdekt wordt groter dan bij fouten, doordat sprake kan zijn van samenspanning, valsheid in geschrifte, het opzettelijk nalaten transacties vast te leggen of verkeerd voorstellen van zaken, of het doorbreken van de interne beheersing. Onze controle is uitgevoerd met een hoge, maar geen absolute mate van zekerheid, waardoor het mogelijk is dat wij tijdens onze controle niet alle fouten en fraudes hebben ontdekt.
Wij constateren dat de gemeente geen eigen frauderisicoanalyse en –beleid heeft opgesteld. Wij hebben het management geadviseerd hiervoor zorg te dragen. Van belang is voorts een dergelijke analyse jaarlijks te blijven actualiseren zodat dit een vast onderdeel blijft van de interne beheersingsomgeving en de uitkomsten hiervan zichtbaar te evalueren en te borgen in het planning-en-controlsysteem. Uw organisatie heeft in 2022 een start gemaakt met de frauderisico-analyse. Geen wijzigingen in onze initiële inschatting van het frauderisico en geen aanwijzingen voor fraude De primaire verantwoordelijkheid voor het voorkomen en detecteren van fraude berust bij het college, inclusief het invoeren en onderhouden van interne beheersingsmaatregelen voor de betrouwbaarheid van de financiële verslaggeving, de werking en efficiency van de bedrijfsvoering, en de naleving van de van toepassing zijnde wet- en regelgeving.
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Wij hebben de accountantscontrole professioneelkritisch uitgevoerd en professionele oordeelsvorming toegepast, in overeenstemming met de Nederlandse controlestandaarden, ethische voorschriften en de onafhankelijkheidseisen. Fraude en integriteit Jaarlijks verkrijgen wij inzicht in de meldingen vanuit de klokkenluidersregeling, die wij vervolgens doorspreken met uw vertrouwenspersoon. Wij hebben op basis van onze controle en de besprekingen geen fraudegevallen geconstateerd. Voorziening verlofsparen
Naleving van de Europese aanbestedingsregels Uw gemeente voert in het kader van de controle op de naleving van de Europese aanbestedingsregels jaarlijks een uitgebreide ‘spendanalyse’ uit, die in samenspraak met ons tot stand komt en waarbij de organisatie voorbereidende werkzaamheden uitvoert op basis van onze selecties. Wij constateren over 2022 een toename in de omvang van de onrechtmatigheden door het niet naleven van de Europese aanbestedingsregels. Uit de controle blijkt een fout van circa € 864.000, terwijl over 2021 sprake was van een fout van € 844.000. Deze onrechtmatigheden hebben voor een deel betrekking op crediteuren die ook al in 2021 onrechtmatig waren (€ 592.000). Het overige deel is het gevolg van het feit dat in 2022 de drempel voor Europese aanbestedingsgrenzen zijn overschreden (€272.000). In het voorkomen van onrechtmatigheden blijft het noodzakelijk dat met de Europese aanbestedingsrichtlijnen in de bedrijfsvoering rekening wordt gehouden. Wij dringen het management derhalve aan om de reeds in werking gezette beheersingsmaatregelen zo spoedig mogelijk door te voeren.
Vanaf 1 januari 2022 kunnen medewerkers, als gevolg van de nieuwe CAO afspraken, bovenwettelijk verlof sparen. In tegenstelling tot andere personele verplichtingen is het, indien aan de voorwaarden wordt voldaan, voorgeschreven hier een voorziening voor te vormen. Door de gemeente Schouwen-Duiveland is deze voorziening bepaald en berekend aan de hand van verschillende parameters. De omvang van de voorziening bedraagt € 94.000 per balansdatum.
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
2306F21F11/CVD/22
Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Schouwen-Duiveland
Belangrijkste bevindingen uit onze controle Overige bevindingen Kwaliteit en transparantie van de jaarstukken Bij de jaarrekeningcontrole hebben wij vastgesteld dat uw jaarstukken 2022 voldoen aan de vereisten uit het BBV. Wij hebben bij onze werkzaamheden de jaarstukken integraal doorgenomen en hebben daarbij – naast de verenigbaarheid van jaarverslag en jaarrekening – vanuit het belang en begrip van de gebruikers van de jaarstukken vooral gelet op de toegankelijkheid en begrijpelijkheid van de daarin opgenomen toelichtingen en analyses. Hoewel wij ons realiseren dat het tot stand brengen van verbeteringen een groeipad kent, constateren wij dat de gewenste kwaliteitsimpuls in deze jaarstukken nog onvoldoende tot uiting is gekomen. Wij onderkennen in het kader van de kwaliteit en transparantie van de jaarstukken de volgende aandachtspunten: 1. Leesbaarheid van het jaarverslag vergroten door de tekstuele toelichting op de programma’s te beperken tot de hoofdlijnen.
Wij hebben geen fouten en/of onzekerheden in de SiSabijlage 2022 geconstateerd De procedure die uw gemeente moet naleven bij de aanlevering van de bestanden aan het CBS is ten opzichte van vorig jaar niet wezenlijk gewijzigd. Uw gemeente dient in een vast, voorgeschreven stramien zeven documenten aan het CBS aan te leveren. Wij hebben de SiSa-bijlage gecontroleerd op basis van de Nota verwachtingen accountantscontrole SiSa 2022. Hierbij evalueren wij de getrouwheid en de rechtmatigheid van de in de SiSa-bijlage verantwoorde gegevens (indicatoren). Wij willen benadrukken dat u als gemeente zelf verantwoordelijk bent voor de volledigheid van de te verantwoorden indicatoren zoals opgenomen in de SiSabijlage. Indien een ‘0’ is ingevuld, zijn wij bij uw organisatie nagegaan of deze ‘0’ terecht is ingevuld. U hebt dit aan ons bevestigd.
Bevindingen jaarrekening
Wij hebben geen fouten geconstateerd met betrekking tot de naleving van de Wet Normering topinkomens (WNT) De Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT) is met ingang van 2013 van toepassing. Doelstelling van de wet is te verhinderen dat instellingen in de publieke en semipublieke sectoren rechtens in staat zijn bovenmatige bezoldigingen toe te kennen. Voor gemeenten geldt dat de gemeentesecretaris en de griffier als topfunctionaris worden aangemerkt. De algemene bezoldiging voor een topfunctionaris mag voor 2022 niet meer bedragen dan € 216.000 per jaar. Daarnaast dienen gemeenten de salarissen openbaar te maken van overige medewerkers (inclusief – wanneer aan bepaalde voorwaarden is voldaan – ingehuurd personeel) die een bezoldiging ontvangen boven deze norm. Ten slotte stelt de WNT een aantal overige eisen, zoals een maximale ontslagvergoeding voor topfunctionarissen van € 75.000.
2. Het voorspellend vermogen van de begroting en tussentijdse informatievoorziening is een belangrijk aandachtspunt. Adequate oorzaakanalyses en inzicht in de afwijkingen tussen begroting en realisatie dragen bij aan het ontwikkelen van de voorspellende waarde van de begroting en tussentijdse informatievoorziening.
Bestuurlijke samenvatting
De (verplichte) tabel met fouten en onzekerheden wat betreft de specifieke uitkeringen is opgenomen in bijlage B van dit accountantsverslag. Tijdens de controle hebben wij geen financiële fouten of onzekerheden geconstateerd.
In 2022 hebben wij geen overschrijdingen van de grensbedragen voor topfunctionarissen en overige medewerkers geconstateerd.
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
2306F21F11/CVD/23
Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Schouwen-Duiveland
Belangrijkste bevindingen uit onze controle Overige bevindingen Sociaal domein De gemeente Schouwen-Duiveland voert diverse sociale wetten uit in het sociaal domein, waarbij enkele taken zijn ondergebracht bij derde partijen. Wij noemen de volgende belangrijkste onderdelen: Onderdeel
Bedrag 2022 x € 1.000
Bedrag 2021 x € 1.000
Uitvoerder
Wijze van uitbesteding
Bepaling last boekjaar
Uitkeringen (met name inkomensdeel)
8.719
8.370
Gemeente
Niet van toepassing
Werkelijke kosten
Energietoeslag
1.838
-
Gemeente
Niet van toepassing
Werkelijke kosten
-
1.338
Gemeente
Niet van toepassing
Werkelijke kosten
Jeugdwet
7.271
8.166
Inkooporganisatie Jeugdhulp Zeeland
Delegatie
Vaste bijdrage op basis van de begroting + afrekening T-1
Wmo
8.782
8.865
Samenwerkingsverband Welzijnszorg Oosterschelderegio
Delegatie
Vaste bijdrage op basis van de begroting + afrekening T-1
208
331
Sociale Verzekeringsbank
Mandatering
Afrekening op basis van werkelijke kosten
TOZO
PGB’s Wmo/Jeugd
Voor de jaarrekeningcontrole 2022 hebben wij – met inachtneming van de Audit Alert Sociaal Domein van de beroepsorganisatie van accountants (NBA) – de door uw gemeente getroffen maatregelen om te komen tot een getrouwe en rechtmatige besteding van de zorg in natura (Wmo en Jeugd, exclusief PGB) geëvalueerd.
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Uitkeringen/TOZO
Jeugdwet
Uitvoering van de Uitkeringsregelingen (WWB, participatiewet, Ioaw, Ioaz, BBZ en TOZO) als ook het werkdeel voert de gemeente in eigen beheer uit. Wij hebben de juistheid en rechtmatigheid van de verstrekte uitkeringen vastgesteld. Voorts hebben wij vastgesteld dat de in de SiSa-bijlage opgenomen cijfers inzake de uitkeringsregelingen op een juiste wijze zijn ontleend aan de financiële administratie en uitkeringen administratie van de gemeente Schouwen-Duiveland.
Uitvoering van de jeugdwet is uitbesteed aan de inkooporganisatie Jeugdhulp Zeeland, welke is gepositioneerd als een bestuurscommissie onder de GGD Zeeland. Over de voorgaande jaren is bij de jaarrekening van de GGD Zeeland een verklaring van oordeelonthouding afgegeven wegens een wezenlijke onzekerheid in de rechtmatigheid van de zorgkosten. Omdat de verantwoordelijkheid van de uitvoering van de Jeugdwet is gedelegeerd aan de GGD Zeeland, raakt deze onzekerheid niet de gemeentelijke jaarrekening.
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
2306F21F11/CVD/24
Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Schouwen-Duiveland
Belangrijkste bevindingen uit onze controle Overige bevindingen Overigens wordt de wezenlijke onzekerheid in de rechtmatigheid van de zorgkosten grotendeels veroorzaakt doordat de rechtmatigheid van de toekenning van zorg niet kon worden vastgesteld. Dit betreft een taak welke door de gemeenten wordt uitgevoerd.
Persoongebonden budgetten (PGB)
Er is met ingang van begrotingsjaar 2020 besloten tot een andere methodiek waarbij bijdragen aan de GGD worden verstrekt op basis van de begroting van het lopende jaar. Deze methodiek is ingaande de begroting 2020 geïmplementeerd. Het bepalen van de gemeentelijke bijdragen op basis van de begroting, betekent dat de gemeenten niet meer behoeven te wachten op de jaarrekening van de GGD Zeeland alvorens de jaarrekening van de gemeente kan worden opgesteld. Het resultaat volgens de jaarrekening van de GGD Zeeland wordt betrokken bij de bepaling van de bijdrage van een jaar later.
Het ontbreken van voldoende en geschikte controleinformatie over de prestatielevering (getrouwheid) voor de verantwoorde PGB-bestedingen in de jaarrekening 2022 alsook de geconstateerde rechtmatigheidsafwijkingen, leiden tot een onzekerheid in onze controle voor de getrouwheid en rechtmatigheid van in totaal € 208.000.
De PGB-bestedingen zijn (verplicht) belegd bij de Sociale Verzekeringsbank (SVB). De accountant van de SVB heeft een oordeel met beperking bij de verantwoordingen 2022 verstrekt, vanwege rechtmatigheidsafwijkingen.
Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) De Wmo wordt uitgevoerd door het Samenwerkingsverband Welzijnszorg Oosterschelderegio. Net als voor uitvoering van de Jeugdwet geldt dat met ingang van begrotingsjaar 2020 een andere methodiek geldt waarbij bijdragen aan het samenwerkingsverband worden verstrekt op basis van de begroting van het lopende jaar. Door de accountant van het samenwerkingsverband is over de afgelopen boekjaren een goedkeurende controleverklaring verstrekt bij de betreffende jaarrekeningen.
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
2306F21F11/CVD/25
Interne beheersing
Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Schouwen-Duiveland
Interne beheersing Belangrijkste bevindingen voor de interne beheersing vanuit de controle van het boekjaar 2022 Managementletter (op hoofdlijnen) 2022, toegespitst op de interne (financiële) beheersing Als onderdeel van de jaarrekeningcontrole hebben wij in een interim-controle uitgevoerd. Deze interim-controle was primair gericht op de opzet, het bestaan en de werking van maatregelen van administratieve organisatie en interne beheersing, voor zover van belang voor onze controle op de betrouwbaarheid en rechtmatigheid van de in de jaarrekening opgenomen gegevens. Wij constateren dat voor het volgende significante risico (zichtbare) interne controle maatregelen ontbreken: •
Interne controle op de verwerking van memoriaalboekingen.
Van belang is hieraan invulling te geven. In onze managementletter rapporteren wij eveneens over de opvolging van aanbevelingen uit het voorgaande jaar. Wij constateren dat diverse aanbevelingen uit voorgaande jaren wel zijn opgepakt, maar nog niet (volledig) zijn afgewikkeld. Evaluatie opstel- en controleproces Het opstel- en controleproces is door een goede samenwerking goed verlopen. In het proces en opstel- en controledossier zijn een aantal belangrijke verbeteringen gerealiseerd, zoals het eerder uitvoeren en afronden van de controle. Daarnaast merken wij op dat het bijbehorende controledossier in kwaliteit is verbeterd ten opzichte van vorige jaren. Wij bevelen aan de processen om tot een kwalitatief goede verantwoording en onderbouwing te komen verder te versterken. Met name in de transitorische posten is nog een kwaliteitsslag te behalen.
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Betrouwbaarheid en continuïteit van de automatiseringsomgeving inclusief cybersecurity behoeft verdere aandacht Onze jaarrekeningcontrole is gericht op het geven van een oordeel over de jaarrekening zelf en is niet primair gericht op het doen van uitspraken over de betrouwbaarheid en de continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking als geheel of van onderdelen daarvan. Onze bevindingen hebben betrekking op de onderdelen die wij onderzocht hebben in het kader van de jaarrekening, wat wil zeggen dat wij geen volledigheid pretenderen.