Accountantsverslag gemeente Schouwen-Duiveland 2021 tbv raadsvergadering

CONCEPT Accountantsverslag 2021 Gemeente Schouwen-Duiveland 4 juli 2022

Deloitte Accountants B.V. Park Veldzigt 25 Postbus 7056 4330 GB Middelburg Nederland Tel: 088 288 2888 www.deloitte.nl

Aan de gemeenteraad van de gemeente SchouwenDuiveland Postbus 5555 4300 JA ZIERIKZEE Datum

Geachte leden van de raad, Graag bieden wij u hierbij ons accountantsverslag aan met betrekking tot de controle van de jaarrekening 2021 van de gemeente Schouwen-Duiveland. Deze rapportage beschrijft op hoofdlijnen onze controleaanpak en de belangrijkste aangelegenheden die wij tijdens onze controle in overweging hebben genomen. Wij zijn van mening dat de reikwijdte van onze werkzaamheden en de resultaten daarvan een deugdelijke basis vormen voor ons oordeel over de jaarrekening 2021 van de gemeente Schouwen-Duiveland.

4 juli 2022

Bij de jaarrekening 2021 van de gemeente Schouwen-Duiveland zijn wij voornemens een goedkeurende controleverklaring te verstrekken

Ons kenmerk

De jaarrekening 2021 is opgesteld onder verantwoordelijkheid van het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Schouwen-Duiveland. Bij deze jaarrekening zijn wij voornemens een goedkeurende controleverklaring te verstrekken voor het getrouwe beeld en de rechtmatigheid. Onze controle bevindt zich in de eindfase. De afsluitende kwaliteitsreviews zijn momenteel in uitvoering (afrondende fase).

CONCEPT Behandeld door

M.C. Capelle mcapelle@deloitte.nl

J. van Koert MSc RA jvankoert@deloitte.nl

Onze controle is uitgevoerd in overeenstemming met onze opdrachtbevestiging van 17 november 2021. Wij bespreken onze bevindingen met de auditcommissie Wij hebben onze concept rapportage op 9 juni 2022 besproken tijdens de bijeenkomst met uw auditcommissie. De inhoud van dit accountantsverslag is door ons afgestemd met uw portefeuillehouder financiën en het financiële management van de gemeente Schouwen-Duiveland. Hoogachtend, Deloitte Accountants B.V. Was getekend: J. van Koert MSc RA

Op alle opdrachten verricht door Deloitte zijn de ‘Algemene Voorwaarden Dienstverlening Deloitte Nederland, januari 2020’ gedeponeerd bij de Kamer van Koophandel onder nummer 24362837 van toepassing. Deloitte Accountants B.V. is ingeschreven in het handelsregister van de Kamer van Koophandel te Rotterdam onder nummer 24362853. Deloitte Accountants B.V. is a Netherlands affiliate of Deloitte NWE LLP, a member firm of Deloitte Touche Tohmatsu Limited.

Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente SchouwenDuiveland

Inhoudsopgave

Bestuurlijke samenvatting •

Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen

•

Onze belangrijkste conclusies als basis voor de controleverklaring

Bevindingen jaarrekening •

De financiële positie van uw gemeente

•

Belangrijkste bevindingen uit onze controle

Interne beheersing •

Belangrijkste bevindingen voor de interne beheersing

Overige aangelegenheden •

Overige aangelegenheden

Bijlagen •

Bijlage A1 - Niet-gecorrigeerde controleverschillen

•

Bijlage A2 - Onzekerheden in de controle

•

Bijlage A3 - Tekortkomingen in de toelichtingen

•

Bijlage B1 - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2021

•

Bijlage B2 - Bevindingen controle SiSa-bijlage Tozo 2021

•

Bijlage C - Onafhankelijkheidsbevestiging

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Overige aangelegenheden

Bijlagen

Blz. 3

Bestuurlijke samenvatting

Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente SchouwenDuiveland

Bestuurlijke samenvatting Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen

Getrouwheid en rechtmatigheid

•

Wij zijn voornemens een goedkeurende controleverklaring te verstrekken voor het getrouwe beeld en rechtmatigheid.

•

De gehanteerde materialiteit voor fouten en onzekerheden bedraagt € 1,4 miljoen respectievelijk € 4,1 miljoen.

Het voornemen tot het verstrekken van een goedkeurende verklaring is een belangrijk teken dat de gemeente de interne beheersing en administratie goed op orde heeft. Bij aanvang van de controle heeft de gemeente een volledige set van de jaarrekening aangeleverd inclusief de onderliggende onderbouwingen. Enkele bij aanvang nog ontbrekende zaken, als ook beantwoording van tijdens de controle aanvullend gevraagde onderbouwingen, zijn snel en adequaat aangeleverd. De samenwerking met de gemeentelijke organisatie hebben wij als zeer prettig en coöperatief ervaren. Belangrijke aandachtspunten

Financiële positie

Wij onderkennen de volgende belangrijke aandachtspunten: •

Toereikende preventieve interne controles implementeren om de naleving van de Europese aanbestedingsregels structureel te borgen. In totaal is voor een bedrag van € 844.000 aan onrechtmatige aanbestedingen geconstateerd.

•

De vaststelling van de prestatielevering en rechtmatige besteding van kosten verder vorm te geven en te documenteren.

•

Opstellen van een overkoepelende interne frauderisicoanalyse. De gemeente heeft eerste acties hiertoe in gang gezet.

•

Zorgdragen voor de follow up van de in het verleden gedane aandachtspunten inzake het financiële beheer.

•

Het eigen vermogen in in 2021 toegenomen van € 41,9 miljoen per ultimo 2020 naar € 44,3 miljoen per ultimo 2021.

•

De beschikbare weerstandscapaciteit ultimo 2021 bedraagt € 31,9 miljoen (2020: € 27,7 miljoen). Deze weerstandscapaciteit is hoger dan de door de gemeente Schouwen-Duiveland onderkende en aanwezige risico’s van € 12,2 miljoen (2020: € 8,9 miljoen). Het ratio weerstandsvermogen bedraagt ultimo 2021 2,6 ten opzichte van 3,1 ultimo 2020. Een belangrijke oorzaak voor de daling van dit weerstandsratio betreft de inschatting van het risico voor een bedrag van € 10,1 miljoen voor verwachte en/of neergelegde schadeclaims.

•

Uw jaarrekening toont wat betreft de baten en lasten een verschil tussen de begroting en realisatie, en kent een voordelig rekeningresultaat 2021 ad € 2,8 miljoen (2020: voordelig € 4,0 miljoen).

Interne beheersing

Wij constateren dat de gemeentelijke interne beheersing is de basis op orde is. Wel onderkennen wij enkele aandachtspunten die wij tijdens de interim-controle 2021 hebben geïdentificeerd. Onze bevindingen delen wij met de gemeente middels onze managementletter. In onze managementletter rapporteren wij eveneens over de opvolging van aanbevelingen uit het voorgaande jaar. Wij constateren dat diverse aanbevelingen uit voorgaande jaren wel zijn opgepakt, maar nog niet (volledig) zijn afgewikkeld.

Kwaliteit verslaggeving

•

Tijdens de controle hebben wij het door het management toegepaste proces met betrekking tot belangrijke verslaggevingsvraagstukken geëvalueerd. Hierbij valt te denken aan het proces om tot schattingen te komen, zoals bij voorzieningen en grondexploitaties.

•

De jaarrekening 2021 geeft overeenkomstig de begroting inzicht in de baten en lasten van de subprogramma’s. Verder is per subprogramma aangegeven wat bereikt is, wat daarvoor gedaan is en wat het heeft gekost. Hierbij is de relatie gelegd met de geformuleerde doelstellingen uit de begroting 2021.

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Overige aangelegenheden

Bijlagen

Blz. 5

Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente SchouwenDuiveland

Bestuurlijke samenvatting Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen

Effecten coronacrisis (exclusief sociaal domein)

•

Waardering vorderingen: als gevolg van financiële problemen of tekorten bij debiteuren bestaat een toegenomen risico op het niet ontvangen van vorderingen. Wij hebben de invorderingsrisico’s en daarmee de waardering van de vorderingen gecontroleerd en wij merken op dat als gevolg van diverse steun- en coulancemaatregelen (door het rijk dan wel de gemeente) in 2021 geen sprake is van grote mutaties in de oninbare vorderingen.

Grondexploitatie

•

Voor de grondexploitatie hebben wij het proces, de dossiervorming en de onderbouwingen beoordeeld waarop het management de geactualiseerde schattingen heeft gebaseerd. Wij hebben onder andere de realisatie en de geactualiseerde schattingen ultimo 2021 versus de schattingen in de jaarrekening 2020 geanalyseerd (‘backtesting’).

•

Wij zijn van mening dat de waardering van de grondexploitatie op basis van de hiervoor beschreven werkzaamheden en bevindingen juist is en consistent is met voorgaand jaar.

Sociaal domein / gevolgen corona

•

Eén van de maatregelen die het kabinet gebruikt om ondernemers te steunen tijdens de coronacrisis is de Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo). Deze regeling is door de gemeente Schouwen-Duiveland uitgevoerd. Mede als onderdeel van de controle van de SiSa-bijlage hebben wij deze regeling gecontroleerd. Wij hebben hierbij vastgesteld dat de Tozo uitkeringen juist en rechtmatig zijn verstrekt. Tevens hebben wij vastgesteld dat de gemeente een M&O-beleid heeft vastgesteld, geïmplementeerd en zichtbaar naleeft, waarmee ook is voldaan aan deze kwalitatieve vereiste.

Persoonsgebonden budgetten (PGB)

•

De PGB-bestedingen zijn door uw gemeente (verplicht) belegd bij de Sociale Verzekeringsbank (SVB). De accountant van de SVB heeft een oordeel met beperking bij de verantwoordingen 2021 verstrekt, vanwege rechtmatigheidsafwijkingen. De gemeente voert zelf nog geen interne controles uit naar de rechtmatige besteding van de PGB’s. Wij hebben de in de jaarrekening verantwoorde PGB’s voor een bedrag van € 331.000 aangemerkt als onzeker.

Naleving van de Europese aanbestedingsregels

Wij constateren een forse toename in de omvang van de onrechtmatigheden als gevolg van het niet naleven van de Europese aanbestedingsregels. Uit de controle 2021 is een rechtmatigheidsfout gebleken van in totaal € 844.000 (2020: circa € 266.000). De gemeente heeft een spendanalyse uitgevoerd en detailcontroles verricht. Wij hebben in aanvulling hierop zelfstandig controlewerkzaamheden verricht op de Europese aanbestedingsregels, en komen tot dezelfde conclusie.

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Overige aangelegenheden

Bijlagen

Blz. 6

Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente SchouwenDuiveland

Bestuurlijke samenvatting Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen

Begrotingsrechtmatigheid Wij verwijzen voor een inhoudelijke analyse van de overschrijding(en) naar de analyse van de begrotingsrechtmatigheid, zoals opgenomen in de paragraaf ‘Begrotingsrechtmatigheid’ van de jaarrekening. Hiermee legt het college verantwoording af over de rechtmatigheid van de lasten over 2021. De geconstateerde lastenoverschrijdingen die formeel als onrechtmatig zijn aangemerkt, wegen mede op basis van de analyse van het college niet mee in ons rechtmatigheidsoordeel. Frauderisicoanalyse

Bestuurlijke samenvatting

Een overkoepelende frauderisicoanalyse, waarin ook de koppeling wordt gelegd tussen onderkende risico’s en beheersmaatregelen is niet opgesteld. Wij hebben het management geadviseerd deze op te stellen. Van belang blijft een dergelijke analyse jaarlijks te blijven actualiseren zodat dit een vast onderdeel blijft van de interne beheersingsomgeving en de uitkomsten hiervan zichtbaar te evalueren en te borgen in het planning-en-controlsysteem. Wij hebben begrepen dat de gemeente dit punt in 2022 gaat oppakken nadat een medewerker hiervoor specifieke training heeft gevolgd.

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Overige aangelegenheden

Bijlagen

Blz. 7

Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente SchouwenDuiveland

Bestuurlijke samenvatting Onze belangrijkste conclusies als basis voor de controleverklaring

Onze opdracht is ongewijzigd uitgevoerd Met de opdrachtbevestiging heeft u ons opdracht gegeven tot het controleren van de jaarrekening 2021. Naast de opdrachtbevestiging zijn bepalend (geweest) voor onze controle: •

Het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (Bado).

•

Het normenkader 2021, dat op 24 februari 2022 is vastgesteld door de gemeenteraad.

De reikwijdte van onze controle staat omschreven in de opdrachtbevestiging. Er is gedurende het verloop van de controle op geen enkele wijze sprake geweest van een beperking of wijziging in de reikwijdte van onze controle. Wij achten de reikwijdte van onze controle voor 2021 voldoende voor de doelstelling van onze controle.

Wij hebben controleverschillen geïdentificeerd met betrekking tot rechtmatigheid

Er zijn geen belangrijke wijzigingen in de verslaggevingsregels

De in de jaarrekening verantwoorde baten en lasten, alsmede de balansmutaties over 2021, zijn in alle van materieel belang zijnde aspecten rechtmatig tot stand gekomen, in overeenstemming met de begroting en met de in de relevante wet- en regelgeving opgenomen bepalingen, zoals opgenomen in het normenkader 2021.

Significante verslaggevingsgrondslagen en de toepassing hiervan zijn belangrijk voor de presentatie van de financiële positie en de resultaten van uw gemeente. Daarnaast vereisen zij van het management het toepassen van oordeelsvorming ten aanzien van moeilijke, subjectieve en complexe posities, vaak vanwege de noodzaak om inschattingen te moeten maken over het effect van zaken die inherent onzeker zijn.

Geconstateerde rechtmatigheidsfouten enonzekerheden hebben wij opgenomen in Bijlage A1 Niet-gecorrigeerde controleverschillen en bijlage A2 – onzekerheden in de controle. Op basis van onze controlewerkzaamheden en de toelichting in de jaarrekening (hoofdstuk: ‘Analyse begrotingsrechtmatigheid’) constateren wij dat de begrotingsoverschrijdingen niet meewegen in ons rechtmatigheidsoordeel.

De belangrijkste verslaggevingsgrondslagen van de gemeente zijn uiteengezet in de toelichting op de jaarrekening 2021, onder ‘Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling’.

Geen feitelijke niet-gecorrigeerde controleverschillen geïdentificeerd met betrekking tot SiSa

Wij hebben de controle van de jaarrekening 2021 van de gemeente Schouwen-Duiveland uitgevoerd en zijn voornemens een goedkeurende controleverklaring te verstrekken voor zowel getrouwheid als rechtmatigheid.

Wij hebben het door het college en het ambtelijk management toegepaste proces met betrekking tot belangrijke verslaggevingspraktijken geëvalueerd, en hebben gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd.

Wij hebben geen controleverschillen (fouten en/of onzekerheden) in de verantwoorde informatie in de SiSa-bijlage 2021 geconstateerd.

Wij zijn van mening dat de verslaggevings-vraagstukken en de toegepaste inschattingen goed onderbouwd en redelijk zijn, en consistent zijn gebruikt.

Wij hebben niet-gecorrigeerde controleverschillen geïdentificeerd met betrekking tot het vermogen en het resultaat

Geen feitelijke niet-gecorrigeerde controleverschillen geïdentificeerd met betrekking tot de Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT)

Alle tijdens onze controle geconstateerde feitelijke afwijkingen zijn gecorrigeerd in de definitieve versie van de jaarstukken. Er resteren derhalve geen geïdentificeerde ommissies die van invloed zijn op het vermogen en/of het resultaat van de gemeente.

Wij hebben tijdens onze controle geen nietgecorrigeerde feitelijke afwijkingen geïdentificeerd groter dan onze rapporteringsdrempel, die van invloed zijn op de WNT.

Bij de jaarrekening 2021 van de gemeente SchouwenDuiveland hebben wij een goedkeurende controleverklaring verstrekt

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Overige aangelegenheden

Bijlagen

Blz. 9

Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente SchouwenDuiveland

Bestuurlijke samenvatting Onze belangrijkste conclusies als basis voor de controleverklaring

Wij zijn onafhankelijk van de gemeente SchouwenDuiveland Ons zijn geen relaties bekend tussen Deloitte Accountants B.V. en haar zuster- en/of dochterondernemingen of de member firms van Deloitte Touche Tohmatsu Limited en hun respectievelijke zusteren/of dochterondernemingen en de gemeente, die naar ons professionele oordeel mogelijk van invloed kunnen zijn op onze onafhankelijkheid. Onze volledige onafhankelijkheidsbevestiging is te vinden in Bijlage C - Onafhankelijkheidsbevestiging. De grondslagen van de jaarrekening zijn aanvaardbaar De belangrijkste verslaggevingsgrondslagen van uw gemeente zijn uiteengezet in de waarderingsgrondslagen in de jaarrekening 2021.

De programmaverantwoording vormt samen met de verplicht voorgeschreven paragrafen (over onder andere weerstandsvermogen en risicobeheersing, bedrijfsvoering en verbonden partijen) het jaarverslag. Op basis van de Nederlandse wetgeving en de Nadere Voorschriften Controle- en Overige Standaarden (NVCOS) 720 is de accountant verplicht bepaalde werkzaamheden uit te voeren met betrekking tot het jaarverslag en de andere informatie die in de jaarstukken is opgenomen. Als onderdeel van dit vereiste hebben wij de volgende werkzaamheden uitgevoerd: •

Wij hebben vastgesteld dat het jaarverslag de vereiste informatie bevat op basis van artikel 24 lid 2, artikel 25 en artikel 26 BBV.

•

Wij hebben, voor zover wij kunnen beoordelen, vastgesteld dat de verklaringen van het college van burgemeester en wethouders in het jaarverslag, en de andere informatie zoals opgenomen in de jaarstukken, verenigbaar zijn met de beweringen en verklaringen die in de jaarrekening zijn opgenomen.

•

Wij hebben vastgesteld dat de verklaringen in het jaarverslag overeenstemmen met de resultaten van de door ons uitgevoerde controlewerkzaamheden.

De grondslagen zijn toegepast met inachtneming van de voorschriften zoals opgenomen in het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten. De grondslagen zijn aanvaardbaar. Het jaarverslag is verenigbaar met de jaarrekening. De jaarstukken 2021 van uw gemeente bestaan uit: •

Het jaarverslag 2021 (programmaverantwoording en verplichte paragrafen).

•

De jaarrekening 2021 (balans met toelichting, overzicht van baten en lasten met toelichting, de SiSa-bijlage en het overzicht gerealiseerde baten en lasten per taakveld).

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Overige aangelegenheden

Bijlagen

Blz. 10

Bevindingen jaarrekening

Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente SchouwenDuiveland

De financiële positie van uw gemeente Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat van uw gemeente

De vermogenspositie van uw gemeente is verbeterd Het BBV, de verslaggevingsregels voor gemeenten, maakt een duidelijk onderscheid tussen resultaatbepaling en resultaatbestemming. Alle baten en lasten dienen via het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening te lopen. Er mogen geen baten of lasten rechtstreeks in het eigen vermogen worden gemuteerd. De mutaties in het eigen vermogen vinden plaats door middel van de resultaatbestemming.

Het gerealiseerd totaalsaldo van baten en lasten over het boekjaar 2021 bedraagt € 2,3 miljoen voordelig. Per saldo is tussentijds € 0,5 miljoen miljoen aan de reserves onttrokken, zodat het uiteindelijk gerealiseerde resultaat over 2021 € 2,8 miljoen voordelig bedraagt. Dit resultaat is afzonderlijk vermeld onder het eigen vermogen in de balans. In het overzicht hiernaast hebben wij de ontwikkeling van het eigen vermogen opgenomen. De omvang van het eigen vermogen bedraagt ultimo 2021 23,8% van het balanstotaal (ultimo 2020: 27,4% van het balanstotaal). Ondanks dat sprake is van een stijging van het eigen vermogen in 2021, is sprake van een daling van het percentage van het eigen vermogen ten opzichte van het balanstotaal. Dit is hoofdzakelijk het gevolg van het aantrekken van een nieuwe geldlening van € 34 miljoen waardoor het vreemd vermogen van de gemeente fors is toegenomen in 2021. Saldo baten en lasten Het feitelijke saldo van baten en lasten in een jaar is weergegeven als het gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten. Daarnaast kent de gemeente het gerealiseerde resultaat. Dit is het gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten plus of min de tussentijdse resultaatbestemming. Deze tussentijdse resultaatbestemming bestaat uit de onttrekkingen aan en stortingen in reserves gedurende het boekjaar.

Deze mutaties in reserves vinden plaats op basis van door de gemeenteraad genomen besluiten. Het gerealiseerde resultaat is dus mede het gevolg van de eerdere politieke besluitvorming.

Eigen vermogen (x € 1.000)

2021

2020

Eigen vermogen per 1 januari

41.920

37.940

Tussentijdse resultaatbestemming

-/- 491

-/- 24

Gerealiseerd resultaat

2.814

3.976

Gerealiseerd totaalsaldo baten en lasten

2.323

3.952

Eigen vermogen per 31 december*

44.270

41.920

* inclusief rechtstreekse structurele toevoeging van € 27.000

Exploitatieresultaat (x € 1.000) Totale baten

125.689

Totale lasten

-/- 123.366

Gerealiseerd totaalsaldo baten en lasten

2.323

Af: stortingen in reserves

-/- 14.051

Bij: onttrekkingen aan reserves

14.542

Saldo mutaties reserves

491

Gerealiseerd resultaat

2.814

Wat het voorgaande concreet betekent voor uw gemeente hebben wij in het overzicht hiernaast weergegeven.

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Overige aangelegenheden

Bijlagen

Blz. 12

Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente SchouwenDuiveland

De financiële positie van uw gemeente Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat van uw gemeente

Het overzicht van baten en lasten over het boekjaar 2021 laat een voordelig gerealiseerd totaalsaldo van baten en lasten van € 2,3 miljoen zien, ten opzichte van een begroot nadelig saldo van € 3,3 miljoen (begroting na wijziging). De jaarrekening 2021 sluit – na verwerking van de mutaties in reserves – met een voordelig gerealiseerd resultaat van circa € 2,8 miljoen ten opzichte van een begroot resultaat van nihil.

In de programmaverantwoording geeft het college per programma op hoofdlijnen een verklaring voor de gerealiseerde afwijkingen ten opzichte van de begroting na wijziging. De gemeente heeft de belangrijkste verschillen toegelicht en heeft de financiële impact ervan in kaart gebracht. In de paragraaf Begrotingsrechtmatigheid van onze rapportage gaan wij nader in op de verschillen tussen de begrote en de werkelijke lasten in het kader van de begrotingsrechtmatigheid.

Enkele belangrijke oorzaken voor dit positief saldo zijn: omschrijving

bedrag x € 1.000

vrijval verliesvoorziening / tussentijdse winst grondexploitaties

811

voordeel exploitatie De Zuidhoek

454

geen realisatie uitgaven transitiefonds door doorschuiven vaststellen Structuurvisie Wonen naar 2022

1.000

hogere uitkering BUIG

659

hogere algemene uitkering en deelfonds sociaal domein

778

Voorspellende waarde van uw begroting (na wijziging) De begroting is voor uw gemeente een belangrijk sturingsinstrument. Het is een kaderstellend document waarmee de gemeenteraad financiële en beleidsmatige kaders vaststelt waarbinnen het college haar beleid en doelen kan realiseren. In 2021 zijn de werkelijke lasten ad € 123,4 miljoen lager dan de begrote lasten van € 127,0 miljoen in lijn met de geraamde lasten. De werkelijke baten ad € 125,7 miljoen overschrijden de geraamde baten van € 123,9 miljoen, waardoor op sprake is van een positief gerealiseerd saldo van baten en lasten van € 5,6 miljoen ten opzichte van de begroting. Zoals ook uit de in de jaarrekening opgenomen analyse van het resultaat op hoofdlijnen blijkt is dit gevolg van voornamelijk incidentele baten op verschillende programma’s.

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Overige aangelegenheden

Bijlagen

Blz. 13

Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente SchouwenDuiveland

De financiële positie van uw gemeente Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat van uw gemeente Kengetallen voor gemeente Schouwen-Duiveland (begroot en werkelijk over de periode 2017-2021)

Solvabiliteit

40%

6% 5% 4% 3% 2% 1% 0%

30% 20% 10% 0% 2018

2019

Begroot

2020

2021

Grondexploitatiequote

2018

Werkelijk

2019

Begroot

Netto schuldquote

2020

124% 122% 120% 118% 116% 114% 112%

Belastingcapaciteit

2018

2021

2019

Begroot

Werkelijk

2020

2021

Werkelijk

Structurele exploitatieruimte

100%

2% 1% 0% -1% -2% -3% -4%

80% 60% 40%

20% 0% 2018

2019

Begroot

2020

2021

Werkelijk

2018

2019

Begroot

2020

2021

Werkelijk

Uit bovenstaande kengetallen blijken de volgende observaties of hoofdlijnen. De solvabiliteit is in 2021 afgenomen. Sprake is van een zeer lage grondexploitatiequote als gevolg van een lage stand van onderhandenwerk grondexploitaties. Sprake is verder van een toename van de netto schuldquote in 2021. De structurele exploitatieruimte schommelt is in 2021 ligt positief en de belastingcapaciteit ligt fors boven het landelijke gemiddelde. In de paragraaf weerstandsvermogen van het jaarverslag wordt een verdere toelichting en analyse gegeven van deze kengetallen als ook een beoordeling van de hoogte van de kengetallen ten opzichte van de eigen normen. Uit deze analyse kan worden geconcludeerd dat de gemeente Schouwen-Duiveland matig financieel gezond is.

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Overige aangelegenheden

Bijlagen

Blz. 14

Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente SchouwenDuiveland

De financiële positie van uw gemeente Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat van uw gemeente

De weerstandsratio De weerstandsratio betreft de relatie tussen de beschikbare weerstandscapaciteit en de benodigde weerstandscapaciteit vanwege ingeschatte risico’s. De door uw gemeente berekende beschikbare weerstandscapaciteit (voor samenstelling verwijzen wij naar de paragraaf “weerstandsvermogen en risicobeheersing” in uw jaarverslag 2021) bedraagt € 31,9 miljoen. De inventarisatie van de risico’s die in de paragraaf Weerstandsvermogen (in het jaarverslag) is opgenomen, geeft een indicatie van de financiële omvang van de belangrijkste (specifieke) risico’s, inclusief een kans inschatting van het zich voordoen van het geïdentificeerde risico, om zo de benodigde weerstandscapaciteit te kunnen bepalen. Daarbij wordt een doorlopend inzicht gegeven in de grootste risico’s (qua financiële impact en kans) voor uw gemeente. Hieruit volgt een gekwantificeerd bedrag aan benodigde weerstandscapaciteit van € 12,2 miljoen, waarvan de risico’s van mogelijke schadeclaims ad € 10,1 miljoen veruit het grootste onderdeel betreft.

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Bovengenoemde bedragen voor beschikbare en benodigde weerstandscapaciteit leidt tot een ratio weerstandsvermogen van 2,6 . Het weerstandsratio bedroeg voorgaand jaar 3,1. De daling van dit ratio is in belangrijke mate gevolg van een hogere inschatting van het risico van mogelijke schadeclaims. Uit de Kadernota risicomanagement blijkt dat de gemeente streeft naar een weerstandsvermogen dat tenminste ruim voldoende is. Dit vereist een ratio dat gelijk is aan of hoger is dan 1,5. Overigens merken wij op dat de methodiek voor het bepalen van het benodigde weerstandsvermogen veranderd is door een weging te geven aan risico’s vanaf boekjaar 2020. Het ratio van 2,6 is behoudens voor 2020 moeilijk vergelijkbaar met voorgaande jaren. Verder leidt aanpassing van de methodiek in de regel tot een lagere inschatting van de benodigde weerstandscapaciteit, en dus tot een hogere ratio. De norm van 1,5 is in het verleden bepaald voordat weging plaatsvond van risico’s. Wij geven derhalve in overweging te bepalen of dit ratio nog actueel is.

Interne beheersing

Overige aangelegenheden

Bijlagen

Blz. 15

Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente SchouwenDuiveland

Belangrijkste bevindingen uit onze controle Voorraad onderhanden werk (grondexploitatie)

De grondexploitaties zijn geactualiseerd In de jaarrekening is onder de vlottende activa een post opgenomen van € 4,2 miljoen inzake onderhanden werk grondexploitaties. Op deze post is een voorziening voor verliesgevende exploitaties in mindering gebracht van € 0,2 miljoen zodat de netto boekwaarde € 4,0 miljoen bedraagt. De risico’s voor de grondexploitaties zijn in essentie terug te brengen tot drie P’s: Planning: is de tijdsplanning van de projecten afgestemd op de (on)mogelijkheden in de markt? De marktbehoefte bepaalt immers wanneer de gemeente welke projecten kan realiseren.

•

Of de afzonderlijke veronderstellingen redelijk lijken, onderling afhankelijk en intern consistent zijn, en of ze redelijk lijken wanneer ze collectief of in samenhang met andere veronderstellingen worden beschouwd.

•

Of de veronderstellingen in de markt de waarneembare veronderstellingen op passende wijze weerspiegelen; met andere woorden: is er consistentie met de algemene economische omgeving en de economische omstandigheden in/bij de gemeente?

•

Of de veronderstellingen aansluiten op de (vastgestelde) plannen (besluiten) van de raad.

Programmering: economische ontwikkelingen leiden continu tot (belangrijke) wijzigingen in vooral de woningbehoefte. Is er een kritische analyse gemaakt van de ‘mix’ van verkopen (huur, koop, vrije kavels, appartementen, etc.) in relatie tot de huidige marktvraag?

•

Of de veronderstellingen consistent zijn met de ervaringscijfers van de gemeente (met andere woorden: is historische informatie representatief voor toekomstige situaties?).

Prijs: de prijzen van vastgoed en dus van grond stijgen nog steeds. Is afgewogen welke prijzen realistisch zijn, rekening houdend met het risico dat gronden bij te hoge prijzen later of in het geheel niet afnemen maar ook rekening houdend met het risico dat de prijzen op enig moment stabiliseren of zelfs dalen?

In de paragraaf grondbeleid is per grondexploitatie aangegeven wat de boekwaarde is en wat de verwachte nog te maken kosten en opbrengsten zijn. Deze informatie is als volgt samen te vatten (bedragen x € 1.000):

Bij onze beoordeling van de door de gemeente gehanteerde veronderstellingen voor actualisatie van de grondexploitaties, zijnde vooral de uitgangspunten voor de planning (fasering), de programmering, het prijsbeleid, maar ook de parameters voor kosten- en opbrengstenstijgingen en de gehanteerde rekenrente (renteomslagmethode), hebben wij het volgende in overweging genomen:

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Wij merken op dat voor alle lopende woningbouwexploitaties de grondverkopen volledig zijn gerealiseerd.

Uit dit overzicht blijkt dat het zwaartepunt van de grondexploitaties met name ligt in de bedrijventerreinen. Voor woningbouwexploitaties kan worden geconstateerd dat deze zich alle in de eindfase bevinden en de financiële risico’s die hiermee gemoeid zijn erg beperkt zijn. Onze werkzaamheden zijn op grondexploitaties zijn dan ook hoofdzakelijk gericht geweest op de bedrijventerreinen.

Wij hebben het proces beoordeeld waarmee het management schattingsposten ontwikkelt, en hebben gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd, een en ander in de context van onze verklaring bij de jaarrekening als geheel en niet om ons een afzonderlijk oordeel te vormen over de grondexploitatie. Wij zijn van mening dat de verslaggevingspraktijken en de toegepaste inschattingen redelijk zijn en consistent worden gebruikt. De grondexploitaties zijn door u voor de jaarrekening 2021 opnieuw doorgerekend (geactualiseerd). Waar nodig zijn door u de verwachtingen bijgesteld, waarmee tevens is beoordeeld of het onderhanden werk in de jaarrekening op een juiste wijze is gewaardeerd en of er mogelijk een (aanvullende) verliesvoorziening moet worden getroffen dan wel tussentijdse winst op basis van de Percentage of Completion (POC)-methode

boekwaarde 31-12-2021

nog te maken kosten

nog te verwachten opbrengsten

vermoedelijk resultaat

woningbouw

-505

436

0

69

bedrijventerreinen

4.734

1.985

8.842

2.123

totaal

4.229

2.421

8.842

2.192

Interne beheersing

Overige aangelegenheden

Bijlagen

Blz. 16

Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente SchouwenDuiveland

Belangrijkste bevindingen uit onze controle Voorraad onderhanden werk (grondexploitatie)

worden genomen.

Evaluatie van de belangrijkste inschattingen van het management

In 2021 is voor een bedrag van € 1,1 miljoen aan tussentijdse winst genomen volgens bovengenoemde methode.

Uw gemeente heeft voorzieningen gevormd voor verliezen, risico’s of verplichtingen die hun oorsprong vinden in het huidige boekjaar of eerdere boekjaren, maar waarvan de (verwachte) uitgaven in de toekomst liggen.

Ultimo 2021 is voor een bedrag van € 186.000 (2020: € 950.000) opgenomen in de voorziening negatieve plannen, om de naar verwachting niet meer met verkopen goed te maken kosten te dekken. Een overzicht van de ontwikkeling in de boekwaarden van de grondexploitaties en de omvang van de voorziening ter dekking van ‘negatieve plannen’ (verliezen) treft u hierna aan.

Binnen de voorzieningen maakt u conform het BBV onderscheid naar voorzieningen voor ‘verplichtingen, verliezen en risico’s’, ter ‘egalisering van kosten’ (‘groot onderhoud’), en ‘voor middelen van derden waarvan de bestemming gebonden is’.

Boekwaarde en voorziening grondbedrijf (x € 1.000) € 10.000,0 € 8.000,0 € 6.000,0 Voorziening

€ 4.000,0

Boekwaarde

€ 2.000,0 € 0,0 2018

2019

2020

2021

Voor een nadere onderbouwing omtrent de grondexploitaties verwijzen wij naar de paragraaf ‘Grondbeleid’ van het jaarverslag, waar u de complexen en de daarmee gepaard gaande ontwikkelingen worden toelicht.

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Vooral de voorzieningen voor verplichtingen, verliezen en risico’s en de voorzieningen ter egalisering van kosten zijn naar hun aard gebaseerd op veronderstellingen en schattingen van het management en het college. Zij schatten op basis van hun kennis van de gemeente en haar omgeving in wat het effect van de te voorziene risico’s, verplichtingen en kosten zal zijn in de komende jaren en wat de omvang van de voorziening moet zijn. Wij hebben voor deze gebieden het proces beoordeeld waarmee het management schattingsposten ontwikkelt, en hebben gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd. Een en ander in de context van onze verklaring bij de jaarrekening als geheel en niet bedoeld om ons een oordeel te vormen over individuele schattingsposten. Indien nodig hebben wij specialisten ingeschakeld (bijv. actuarissen, taxateurs, belastingspecialisten en derivaten specialisten) bij het beoordelen van de toepassing van de juiste methodiek, de aannames, de berekeningen en de consistente toepassing van de betrokken modellen en/of de van toepassing zijnde financiële verslaggeving. Wij zijn van mening dat de verslaggevingspraktijken en de toegepaste inschattingen redelijk zijn en consistent worden gebruikt. Voorziening onderhoud gebouwen Voor de onderhoudskosten van gebouwen is een voorziening gevormd (ultimo 2021 € 280 miljoen) gebaseerd op meerjarige onderhoudsplannen.

Wij constateren dat deze onderhoudsvoorzieningen onderbouwd zijn met actuele onderhoudsplannen. De onderhoudsvoorzieningen zijn toereikend om de toekomstig geplande onderhoudskosten te kunnen dekken.

Overige aangelegenheden

Bijlagen

Blz. 17

Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente SchouwenDuiveland

Belangrijkste bevindingen uit onze controle Voorraad onderhanden werk (grondexploitatie) Voorziening precario

Bestemmingsreserve GRP

In het boekjaar 2017 is voor het eerst een voorziening gevormd voor de in rekening gebrachte en van Enduris B.V. ontvangen precariobelasting op kabels en leidingen. De fiscale juistheid van de aanslagen van de gemeente Hulst (en daarmee overeenkomstig de gemaakte afspraken met Enduris B.V. die van alle Zeeuwse gemeenten) was namelijk onderhevig aan een gerechtelijke procedure waarbij in hoger beroep Enduris B.V. voor het belastingjaar 2015 in het gelijk is gesteld. Ook voor de belastingjaren na 2015 lopen er momenteel gerechtelijke procedures. Voorzichtigheidshalve zijn de baten precariobelastingen 2021 (€ 723.000) aan de voorziening toegevoegd, waardoor ultimo 2021 de voorziening € 4,4 miljoen bedraagt.

Op 21 december 2021 heeft de gemeenteraad besloten de bestemmingsreserve gemeentelijk rioleringsplan (GRP) op te heffen. Het saldo van € 2,4 miljoen is aan de Voorziening Gemeentelijk rioleringsplan (GRP) toegevoegd. In uw jaarstukken 2021 is toegelicht dat het niet mogelijk gebleken is dat deze middelen vrij besteedbaar zijn. Derhalve zijn deze middelen beklemd in de voorziening GRP. Bij de BBV wijziging in 2014 (notitie Riolering) hadden deze gelden (met de kennis van nu) reeds in deze voorziening gestort moeten worden. Dit is destijds echter niet verwerkt. In 2021 is dit als gevolg van het raadsbesluit en de verwerking in de jaarrekening aan het licht gekomen. In overeenstemming met het BBV hebben wij vastgesteld dat dit juist verwerkt is.

Pensioenvoorziening voormalige wethouders In de jaarrekening 2021 is een pensioenvoorziening voor voormalig wethouders opgenomen van € 3,0 miljoen. Deze voorziening is onderbouwd met actuariële waardeberekeningen die ten behoeve van het opstellen van de jaarrekening worden opgevraagd. Het financieel effect van deze berekeningen, zijnde een vrijval van € 116.000, is verwerkt in de jaarrekening 2021. Voorziening vuilverwerking Deze voorziening is gevormd voor egalisatie van (belasting)baten en lasten voor vuilverwerking. Sinds 2020 neemt de Belastingdienst het standpunt in dat gemeenten handelen als btw-ondernemer met betrekking tot het gescheiden inzamelen van verpakkingsmaterialen. Dit effect is met terugwerkende kracht tot en met 2015 verwerkt in de voorziening, wat heeft geleid tot een incidenteel nadeel van € 587.000.

Juridische claims / procedures Het college heeft ons geïnformeerd dat sprake is van enkele juridische procedures c.q. tegen de gemeente ingediende claims. De belangrijkste zaak betreft een aansprakelijkheidsstelling voor een beoogd bouwproject in Het Grevelingenmeer. Voor deze zaak stelt het college zich op het standpunt, mede op basis van extern ingewonnen juridisch advies, dat er op dit moment geen aanleiding is om in de jaarrekening rekening te houden met mogelijke financiële schade middels het opnemen van een voorziening. Wij kunnen ons vinden in dit standpunt van de gemeente. Overigens is in de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing rekening gehouden met een algemeen risico voor juridische claims voor een bedrag van € 10,1 miljoen.

Voorziening baggeren In de jaarrekening is een egalisatievoorziening gevormd voor baggerkosten voor een bedrag van € 842.000. Eind 2019 is dit plan geactualiseerd, en is middels een raadsbesluit besloten om de geprognosticeerde baggerkosten voor één haven, Havenkanaal Zierikzee met geschatte kosten voor 2022 ad € 1,3 miljoen, niet te dekken uit de voorziening maar uit de algemene reserve. Hoewel deze handelswijze niet in strijd is met het BBV, geven wij wel in overweging om te kiezen voor een consistente gedragslijn voor de financiële verwerking van onderhoudskosten.

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Overige aangelegenheden

Bijlagen

Blz. 18

Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente SchouwenDuiveland

Belangrijkste bevindingen uit onze controle Begrotingsrechtmatigheid

Begrotingsoverschrijdingen zijn adequaat toegelicht in de jaarrekening Naast de controle op de rechtmatige totstandkoming van de baten, lasten en balansmutaties in de jaarrekening 2021, hebben wij een controle uitgevoerd op de begrotingsrechtmatigheid. De toe te passen normen voor het begrotingscriterium zijn gebaseerd op de artikelen 189, 190 en 191 van de Gemeentewet en moet de gemeenteraad zelf nader invullen en concretiseren. Dit gebeurt met het vaststellen van de begroting en via de financiële verordening ex artikel 212 van de Gemeentewet. Het systeem van budgetbeheer en -bewaking moet waarborgen dat de lasten binnen de begroting blijven en het college belangrijke wijzigingen of dreigende overschrijdingen tijdig meldt aan de gemeenteraad, zodat zij hierover tijdig (binnen het begrotingsjaar) een besluit kan nemen. Een systeem met onvoldoende waarborgen voor tijdige melding aan de gemeenteraad van budgetoverschrijdingen heeft het risico in zich dat het college inbreuk maakt op het budgetrecht van de gemeenteraad. Het begrotingscriterium is verder verfijnd en uitgewerkt in de Kadernota rechtmatigheid 2018 van de Commissie BBV. Het overschrijden van de begroting is altijd onrechtmatig, maar hoeft de accountant niet in alle gevallen mee te wegen in zijn rechtmatigheidsoordeel.

De kostenoverschrijdingen moeten dan wel goed herkenbaar in de jaarrekening zijn opgenomen en zijn in te delen in de categorieën als genoemd in de Kadernota rechtmatigheid 2018 van de commissie BBV.

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Voor de begrotingsrechtmatigheid moeten wij kijken naar de lastenoverschrijdingen per programma. Uit de paragraaf begrotingsrechtmatigheid van de jaarrekening blijkt dat voor 6 subprogramma’s sprake is van een overschrijding van de geraamde lasten. Wij verwijzen voor een inhoudelijke analyse van en toelichting op deze overschrijdingen naar de paragraaf begrotingsrechtmatigheid van de jaarrekening. Hierin legt het college aan de gemeenteraad verantwoording af over de begrotingsrechtmatigheid van de lasten over 2021. De geconstateerde kostenoverschrijdingen die formeel als onrechtmatig worden aangemerkt hebben gezien de oorzaak en toelichting geen gevolgen voor de strekking van het rechtmatigheidsoordeel in de controleverklaring. Kredietoverschrijdingen Kredietoverschrijdingen vereisen conform de Kadernota Rechtmatigheid van de commissie BBV – vergelijkbaar met kostenoverschrijdingen in het overzicht van baten en lasten – autorisatie van de gemeenteraad. Indien een overschrijding niet door de raad is geautoriseerd, is deze strikt genomen onrechtmatig. Afspraken hierover tussen de gemeenteraad en het college kunnen zij nader vastleggen in de financiële verordening ex art. 212 Gemeentewet. in de paragraaf begrotingsrechtmatigheid zijn de kredietoverschrijdingen groter dan € 25.000 nader toegelicht.

Via het raadsvoorstel “Autorisatie aanvullende investeringskredieten en afboekingen boekwaarden voor de jaarrekening 2021” van 24 februari 2022 heeft de gemeenteraad ingestemd met deze overschrijdingen op kredieten.

Interne beheersing

Overige aangelegenheden

Bijlagen

Blz. 20

Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente SchouwenDuiveland

Belangrijkste bevindingen uit onze controle Fraude, integriteit, en naleving wet- en regelgeving

De beoordeling door het college van burgemeester en wethouders van het risico van materiële fouten in de jaarrekening als gevolg van fraude of van het overtreden van wet- en regelgeving Bij onze controle vragen wij u jaarlijks inzicht te geven in de eigen inschatting van het risico dat de jaarrekening een materiële afwijking kan bevatten door fraude of het overtreden van wet- en regelgeving (corporate compliance), inclusief de aard, omvang en frequentie van de inschattingen, het proces dat u daarbij hanteert, en de communicatie daarover met het personeel en met de gemeenteraad. Tijdens deze gesprekken heeft uw organisatie aangegeven zich bewust te zijn van frauderisico’s, waaronder het belang van corporate compliance en de analyse van corruptievraagstukken. Wij constateren dat de gemeente geen eigen frauderisicoanalyse en –beleid heeft opgesteld. Wij hebben het management geadviseerd hiervoor zorg te dragen. Van belang is voorts een dergelijke analyse jaarlijks te blijven actualiseren zodat dit een vast onderdeel blijft van de interne beheersingsomgeving en de uitkomsten hiervan zichtbaar te evalueren en te borgen in het planning-en-controlsysteem. Wij hebben begrepen dat de gemeente dit punt in 2022 gaat oppakken nadat een medewerker hiervoor specifieke training heeft gevolgd. Geen wijzigingen in onze initiële inschatting van het frauderisico en geen aanwijzingen voor fraude

jaarrekening als geheel geen afwijkingen van materieel belang bevat, als gevolg van fraude of fouten. Bij fraude is het risico dat een afwijking van materieel belang niet ontdekt wordt groter dan bij fouten, doordat sprake kan zijn van samenspanning, valsheid in geschrifte, het opzettelijk nalaten transacties vast te leggen of verkeerd voorstellen van zaken, of het doorbreken van de interne beheersing. Onze controle is uitgevoerd met een hoge, maar geen absolute mate van zekerheid, waardoor het mogelijk is dat wij tijdens onze controle niet alle fouten en fraudes hebben ontdekt. Wij hebben de accountantscontrole professioneelkritisch uitgevoerd en professionele oordeelsvorming toegepast, in overeenstemming met de Nederlandse controlestandaarden, ethische voorschriften en de onafhankelijkheidseisen. fraudedriehoek:

Druk

Naleving van de Europese aanbestedingsregels Uw gemeente voert in het kader van de controle op de naleving van de Europese aanbestedingsregels jaarlijks een uitgebreide ‘spendanalyse’ uit, die in samenspraak met ons tot stand komt en waarbij de organisatie voorbereidende werkzaamheden uitvoert op basis van onze selecties.

Wij constateren over 2021 een forse toename in de omvang van de onrechtmatigheden door het niet naleven van de Europese aanbestedingsregels. Uit de controle blijkt een fout van circa € 844.000, terwijl over 2020 nog sprake was van een fout van € 266.000. Deze onrechtmatigheden hebben voor een beperkt deel betrekking op crediteuren die ook al in 2020 onrechtmatig waren (€ 58.000). Het merendeel is evenwel het gevolg van het feit dat in 2021 de uitgaven voor meerjarige contracten de aanbestedingsgrenzen zijn overschreden (€ 542.000). Verder is sprake geweest van een levering die niet voldoet aan de EUaanbesedingsregels (€ 244.000). In het voorkomen van onrechtmatigheden blijft het noodzakelijk dat met de Europese aanbestedingsrichtlijnen in de bedrijfsvoering rekening wordt gehouden. Wij dringen het management derhalve aan om de reeds in werking gezette beheersingsmaatrgelen zo spoedig mogelijk door te voeren.

Gelegenheid

Rationalisatie

De primaire verantwoordelijkheid voor het voorkomen en detecteren van fraude berust bij het college, inclusief het invoeren en onderhouden van interne beheersingsmaatregelen voor de betrouwbaarheid van de financiële verslaggeving, de werking en efficiency van de bedrijfsvoering, en de naleving van de van toepassing zijnde wet- en regelgeving. Als accountant verkrijgen wij een redelijke, maar geen absolute, zekerheid dat de Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Overige aangelegenheden

Bijlagen

Blz. 21

Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente SchouwenDuiveland

Belangrijkste bevindingen uit onze controle Overige bevindingen COVID-19 In het jaarverslag is een afzonderlijke paragraaf COVID-19 opgenomen. In deze paragraaf is zowel ingegaan op de gevolgen voor beleid, projecten en activiteiten als de gevolgen voor de organisatie. Wij sommen hier de belangrijkste effecten op die het coronavirus heeft (gehad) op de jaarrekening 2021 van uw gemeente: Waardering vorderingen: als gevolg van financiële problemen of tekorten bij debiteuren en andere soorten schuldenaars bestaat er een toegenomen risico op het niet ontvangen van vorderingen. Wij hebben de invorderingsrisico’s, en daarmee de waardering van de vorderingen, gecontroleerd, en merken op dat er in 2021 geen sprake is of zou moeten zijn van grote mutaties in de voorziening voor oninbare vorderingen.

Tozo: één van de maatregelen die het kabinet (heeft) gebruikt om ondernemers te steunen tijdens de coronacrisis is de Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo). Ondanks een snelle invoering en de wijzigingen hierin, blijkt dat aantoonbaar is voldaan aan de gestelde rechtmatigheidseisen.

organisatie nagegaan of deze ‘0’ terecht is ingevuld. U hebt dit aan ons bevestigd.

De Nota verwachtingen accountantscontrole schrijft daarnaast voor dat wij een kwalitatieve toets moeten verrichten op het beleid inzake Misbruik en Oneigenlijk (M&O) voor de Tozo-regeling. Wij constateren dat de gemeente Schouwen-Duiveland dit M&O beleid heeft vastgesteld met daarin de getroffen interne beheersmaatregelen, zoals de controle achteraf, en de wijze waarop gebruik wordt gemaakt van het Inlichtingenbureau. Dit beleid is in voldoende mate nageleefd, waarmee is voldaan aan deze kwalitatieve vereiste.

Wij hebben geen fouten geconstateerd met betrekking tot de naleving van de Wet Normering topinkomens (WNT)

•

Wij hebben geen fouten en/of onzekerheden in de SiSabijlage 2021 geconstateerd De procedure die uw gemeente moet naleven bij de aanlevering van de bestanden aan het CBS is ten opzichte van vorig jaar niet wezenlijk gewijzigd. Uw gemeente dient in een vast, voorgeschreven stramien zeven documenten aan het CBS aan te leveren. Wij hebben de SiSa-bijlage gecontroleerd op basis van de Nota verwachtingen accountantscontrole SiSa 2021. Hierbij evalueren wij de getrouwheid en de rechtmatigheid van de in de SiSa-bijlage verantwoorde gegevens (indicatoren). Wij willen benadrukken dat u als gemeente zelf verantwoordelijk bent voor de volledigheid van de te verantwoorden indicatoren zoals opgenomen in de SiSabijlage. Indien een ‘0’ is ingevuld, zijn wij bij uw

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Overige aangelegenheden

De (verplichte) tabel met fouten en onzekerheden wat betreft de specifieke uitkeringen is opgenomen in bijlage B van dit accountantsverslag. Tijdens de controle hebben wij geen financiële fouten of onzekerheden geconstateerd.

De Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT) is met ingang van 2013 van toepassing. Doelstelling van de wet is te verhinderen dat instellingen in de publieke en semipublieke sectoren rechtens in staat zijn bovenmatige bezoldigingen toe te kennen. Voor gemeenten geldt dat de gemeentesecretaris en de griffier als topfunctionaris worden aangemerkt. De algemene bezoldiging voor een topfunctionaris mag voor 2021 niet meer bedragen dan € 209.000 per jaar. Daarnaast dienen gemeenten de salarissen openbaar te maken van overige medewerkers (inclusief – wanneer aan bepaalde voorwaarden is voldaan – ingehuurd personeel) die een bezoldiging ontvangen boven deze norm. Ten slotte stelt de WNT een aantal overige eisen, zoals een maximale ontslagvergoeding voor topfunctionarissen van € 75.000. In 2021 hebben wij geen overschrijdingen van de grensbedragen voor topfunctionarissen en overige medewerkers geconstateerd.

Bijlagen

Blz. 22

Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente SchouwenDuiveland

Belangrijkste bevindingen uit onze controle Overige bevindingen

Sociaal domein De gemeente Schouwen-Duiveland voert diverse sociale wetten uit in het sociaal domein, waarbij enkele taken zijn ondergebracht bij derde partijen. Wij noemen de volgende belangrijkste onderdelen:

Onderdeel

Bedrag 2021 x € 1.000

Bedrag 2020 x € 1.000

Uitvoerder

Wijze van uitbesteding

Bepaling last boekjaar

Uitkeringen (met name inkomensdeel)

8.370

7.861

Gemeente

Niet van toepassing

Werkelijke kosten

TOZO

1.338

4.963

Gemeente

Niet van toepassing

Werkelijke kosten

Jeugdwet

8.166

7.639

Inkooporganisatie Jeugdhulp Zeeland

Delegatie

Vaste bijdrage op basis van de begroting + afrekening T-1

Wmo

8.865

8.454

Samenwerkingsverband welzijnszorg Oosterschelderegio

Delegatie

Vaste bijdrage op basis van de begroting + afrekening T-1

331

334

Sociale Verzekeringsbank

Mandatering

Afrekening op basis van werkelijke kosten

PGB’s Wmo/Jeugd

Voor de jaarrekeningcontrole 2021 hebben wij – met inachtneming van de Audit Alert Sociaal Domein van de beroepsorganisatie van accountants (NBA) – de door uw gemeente getroffen maatregelen om te komen tot een getrouwe en rechtmatige besteding van de zorg in natura (Wmo en Jeugd, exclusief PGB) geëvalueerd.

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Jeugdwet

Uitkeringen/TOZO Uitvoering van de Uitkeringsregelingen (WWB, participatiewet, Ioaw, Ioaz, BBZ en TOZO) als ook het werkdeel voert de gemeente in eigen beheer uit. Wij hebben de juistheid en rechtmatigheid van de verstrekte uitkeringen vastgesteld. Voorts hebben wij vastgesteld dat de in de SiSa-bijlage opgenomen cijfers inzake de uitkeringsregelingen op een juiste wijze zijn ontleend aan de financiële administratie en uitkeringen administratie van de gemeente Schouwen-Duiveland.

Interne beheersing

Overige aangelegenheden

Uitvoering van de jeugdwet is uitbesteed aan de inkooporganisatie Jeugdhulp Zeeland, welke is gepositioneerd als een bestuurscommissie onder de GGD Zeeland. Over de voorgaande jaren is bij de jaarrekening van de GGD Zeeland een verklaring van oordeelonthouding afgegeven wegens een wezenlijke onzekerheid in de rechtmatigheid van de zorgkosten. Omdat de verantwoordelijkheid van de uitvoering van de Jeugdwet is gedelegeerd aan de GGD Zeeland, raakt deze onzekerheid niet de gemeentelijke jaarrekening.

Bijlagen

Blz. 23

Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente SchouwenDuiveland

Belangrijkste bevindingen uit onze controle Overige bevindingen

Overigens wordt de wezenlijke onzekerheid in de rechtmatigheid van de zorgkosten grotendeels veroorzaakt doordat de rechtmatigheid van de toekenning van zorg niet kon worden vastgesteld. Dit betreft een taak welke door de gemeenten wordt uitgevoerd.

Persoongebonden budgetten (PGB)

Kwaliteit en transparantie van de jaarstukken

De PGB-bestedingen zijn (verplicht) belegd bij de Sociale Verzekeringsbank (SVB). De accountant van de SVB heeft een oordeel met beperking bij de verantwoordingen 2021 verstrekt, vanwege rechtmatigheidsafwijkingen.

Er is met ingang van begrotingsjaar 2020 besloten tot een andere methodiek waarbij bijdragen aan de GGD worden verstrekt op basis van de begroting van het lopende jaar. Deze methodiek is ingaande de begroting 2020 geïmplementeerd. Het bepalen van de gemeentelijke bijdragen op basis van de begroting, betekent dat de gemeenten niet meer behoeven te wachten op de jaarrekening van de GGD Zeeland alvorens de jaarrekening van de gemeente kan worden opgesteld. Het resultaat volgens de jaarrekening van de GGD Zeeland wordt betrokken bij de bepaling van de bijdrage van een jaar later.

Het ontbreken van voldoende en geschikte controleinformatie over de prestatielevering (getrouwheid) voor de verantwoorde PGB-bestedingen in de jaarrekening 2021 alsook de geconstateerde rechtmatigheidsafwijkingen, leiden tot een onzekerheid in onze controle voor de getrouwheid en rechtmatigheid van in totaal € 331.000.

Bij de jaarrekeningcontrole hebben wij vastgesteld dat uw jaarstukken 2021 voldoen aan de vereisten uit het BBV. Wij hebben bij onze werkzaamheden de jaarstukken integraal doorgenomen en hebben daarbij – naast de verenigbaarheid van jaarverslag en jaarrekening – vanuit het belang en begrip van de gebruikers van de jaarstukken vooral gelet op de toegankelijkheid en begrijpelijkheid van de daarin opgenomen toelichtingen en analyses.

Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) De Wmo wordt uitgevoerd door het Samenwerkingsverband Welzijnszorg Oosterschelderegio. Net als voor uitvoering van de Jeugdwet geldt dat met ingang van begrotingsjaar 2020 een andere methodiek geldt waarbij bijdragen aan het samenwerkingsverband worden verstrekt op basis van de begroting van het lopende jaar. Door de accountant van het samenwerkingsverband is over de afgelopen boekjaren een goedkeurende controleverklaring verstrekt bij de betreffende jaarrekeningen.

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Overige aangelegenheden

Bijlagen

Blz. 24

Interne beheersing

Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente SchouwenDuiveland

Interne beheersing Belangrijkste bevindingen voor de interne beheersing vanuit de controle van het boekjaar 2021

Managementletter (op hoofdlijnen) 2021, toegespitst op de interne (financiële) beheersing Als onderdeel van de jaarrekeningcontrole hebben wij in een interim-controle uitgevoerd. Deze interim-controle was primair gericht op de opzet, het bestaan en de werking van maatregelen van administratieve organisatie en interne beheersing, voor zover van belang voor onze controle op de betrouwbaarheid en rechtmatigheid van de in de jaarrekening opgenomen gegevens. Wij constateren dat voor het volgende significante risico (zichtbare) interne controle maatregelen ontbreken: •

Interne controle op de verwerking van memoriaalboekingen

Van belang is hieraan invulling te geven. In onze managementletter rapporteren wij eveneens over de opvolging van aanbevelingen uit het voorgaande jaar. Wij constateren dat diverse aanbevelingen uit voorgaande jaren wel zijn opgepakt, maar nog niet (volledig) zijn afgewikkeld.

Betrouwbaarheid en continuïteit van de automatiseringsomgeving inclusief cybersecurity behoeft verdere aandacht Onze jaarrekeningcontrole is gericht op het geven van een oordeel over de jaarrekening zelf en is niet primair gericht op het doen van uitspraken over de betrouwbaarheid en de continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking als geheel of van onderdelen daarvan. Onze bevindingen hebben betrekking op de onderdelen die wij onderzocht hebben in het kader van de jaarrekening, wat wil zeggen dat wij geen volledigheid pretenderen.

Belangrijke van het niet zonder meer kunnen steunen op de automatiseringsomgeving zijn: •

Uw gemeente loopt een verhoogd risico op tekortkomingen in de geautomatiseerde gegevensverwerking die bijvoorbeeld kunnen resulteren in niet-betrouwbare data c.q. cijfers en een grote(re) impact kunnen hebben indien sprake is van cybersecurity incidenten.

•

Het niet zonder meer kunnen steunen op de geautomatiseerde gegevensverwerking leidt ertoe dat bij de interne controles niet zonder meer gebruik is te maken van onder andere data-analyses. De uitvoering van de interne controles is hierdoor niet optimaal efficiënt, doordat eerst aanvullende werkzaamheden nodig zijn om de betrouwbaarheid van data/lijstwerk vast te stellen. Bovendien kan de interne controle bij maximaal gebruik van dataanalyse een hogere toegevoegde waarde opleveren voor de organisatie doordat zij daarmee belangrijke inzichten kan verkrijgen en de controles ook meer risicogericht kan insteken.

•

Wij hebben ook voor de jaarrekeningcontrole 2021 niet zonder meer kunnen steunen op de geautomatiseerde gegevensverwerking. Het gevolg van deze conclusie is dat wij meer gegevensgericht werk hebben moeten verrichten, waaronder het uitvoeren van specifieke werkzaamheden om de betrouwbaarheid van data en lijstwerk vast te stellen.

Overeenkomstig artikel 2:393, lid 4 van het Burgerlijk Wetboek zijn wij verplicht om onze bevindingen te rapporteren met betrekking tot de betrouwbaarheid en continuïteit van uw geautomatiseerde gegevensverwerking. Wij hebben de voor onze controle relevante algemene beheersmaatregelen omtrent de automatiseringsomgeving in beeld gebracht. Uit dit onderzoek is naar voren gekomen dat de bestaande tekortkomingen in de IT-omgeving ertoe leiden dat de gemeente en wij niet zonder meer kunnen steunen op de betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking. wij hebben bevindingen gecontateerd op het gebied van interne controle niet actieve accounts en formalisatie van beleid op de gebieden toekennen en wijzigen toegangsrechten, wachtwoorden en user acces reviews. Een nadere uiteenzetting van onze bevindingen en aanbevelingen is opgenomen in onze managementletter. Wij constateren dat de opvolging van de door ons gedane bevindingen welliswaar in ontwikkeling zijn, maar nog niet volledig zijn opgelost.

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Overige aangelegenheden

Bijlagen

Blz. 26

Overige aangelegenheden

Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente SchouwenDuiveland

Overige aangelegenheden Samenvatting overige aangelegenheden en bepaalde vereiste communicaties

Onze communicatie met het management Wij hebben het management ter confirmatie een aantal schriftelijke bevestigingen gevraagd aangaande zijn verantwoordelijkheden inzake de financiële verslaggeving. Wij hebben van het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Schouwen-Duiveland een ondertekende schriftelijke bevestiging bij de jaarrekening ontvangen. Geen meningsverschil met het college en het ambtelijk management of beperking in reikwijdte van de controle Er zijn geen meningsverschillen met het management geweest en er waren geen beperkingen tijdens het uitvoeren van onze controle. Naar onze mening is ons bij het uitvoeren van onze controleopdracht door het management en de medewerkers van de gemeente de volledige medewerking verleend en hebben wij volledige toegang tot de benodigde informatie gehad.

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Overige aangelegenheden

Bijlagen

Blz. 28

Bijlagen

Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente SchouwenDuiveland

Bijlage A1 - Niet-gecorrigeerde controleverschillen In de onderstaande tabel is een overzicht opgenomen van niet-gecorrigeerde controleverschillen groter dan de rapporteringstolerantie van € 90.000. Aard van de controleverschillen

Rechtmatigheid Getrouwheid

Effect niet-gecorrigeerde controleverschillen voorgaande periode