Aanbiedingsbrief bewonerscommissie - Aanbeveling en conclusies bewonerscommissie

Aanbiedingsbrief werkgroep Oude Haven. Aan de Gemeente Raad Gemeente Schouwen-Duiveland 27 november 2020 Hierbij treft u een rapportage aan van de werkgroep Oude Haven. Ondanks de zeer kort gegeven tijd is het gelukt een tussentijdse rapportage af te leveren. Uit de rapportage kunnen belangrijke conclusies worden getrokken, waarbij de door u gevraagde zorgvuldigheid is betracht. De materie van renovatie kademuren is complex en vooral technisch. Tevens vinden zij plaats letterlijk en figuurlijk in het hart van Zierikzee. Een locatie van grote monumentale waarde. Een reden om extra voorzichtig te zijn. De heren Ir. Bijlsma en Ing. van Uffelen, betrokken inwoners van Zierikzee, die desgevraagd met hun grote deskundigheid en ervaring een rapport schreven dat de basis is van onze conclusies, hebben hierbij een grote bijdrage geleverd. Zoiets is van grote waarde bij participatie. Het rapport van de heren Bijlsma en van Uffelen treft u als bijlage aan. Vanwege het feit dat het College van BenW de plannen al aan U heeft voorgelegd werd de werkgroep geconfronteerd met een bijzondere situatie. De eerste vraag die opdook was die van de bewezen sterkte en is een forse ingreep met onder andere gevolgen voor bomen dan wel noodzakelijk? Dit maakte advies van derden nodig. Door deze omstandigheden werd de positie van de wethouder en de ambtenaren in de werkgroep een andere.

De werkgroep werd zo gedwongen van participatie richting beoordeling van genomen en voorgenomen besluiten te schuiven, waarbij voor de wethouder en ambtenaren geen mening en standpunt mogelijk was. Het is daarom ook dat de leden, die de bewoners vertegenwoordigen (bewonerscommissie), een eigenstandig standpunt innemen bij de conclusies. Als onafhankelijk voorzitter zal ik mijn standpunten apart formuleren. Het is logisch dat de ambtenaren in deze werkgroep zich conformeren aan het beleid van het college.

Ik meen dat hierbij een eerste stap is gezet met betrekking tot een zorgvuldig proces van participatie, waarbij een duidelijke aanbeveling wordt gegeven t.a.v. het primaire traject rond de kademuurrestauratie en de bomen waarop wij ons conform de opdracht eerst geconcentreerd hebben. Dit dient mijns inziens een vervolg te krijgen in de vorm van een onafhankelijke second opinion / nader onderzoek alvorens een vervolg aan het participatieproces gegeven kan worden, waaronder de vervolgstappen rond de wijze van uitvoering en de verdere herinrichting. Met vriendelijke groet,

J.M.Geluk Onafhankelijk voorzitter werkgroep Oude Haven

1

Aanbeveling Om draagvlak te verkrijgen van de burgers, mogelijk bomen te sparen en geen geld onnodig uit te geven én om na te gaan of de conclusies juist zijn is een second opinion / nader onafhankelijk onderzoek noodzakelijk.

Conclusies I.

Participatie begint al in een zeer vroeg stadium van beoogde werken. Dat heeft hier niet plaats gevonden. Nu vlak voor besluitvorming kan slechts een beoordeling gegeven worden van de plannen die voorliggen.

II.

Vast staat dat de metselwerken en andere zichtbare gebreken aan de kademuren noodzakelijk zijn.

III.

Niet onderzocht is of er andere manieren van restauratie mogelijk zijn. uitgezonderd de vier offertes en twee methodes van Walhout die al snel afvielen. Het onderzoek van Bijlsma/van Uffelen,( zie rapport) toont aan dat het zeer de vraag is of de kademuren een ander fundament nodig hebben door de methode Leenhouts. Sterker nog zij zouden de muren op termijn mogelijk zwakker kunnen maken.

IV.

Bijlsma/van Uffelen bevelen een ander alternatief aan, vanwege bewezen sterkte. Hierbij worden alleen het metselwerk van de kademuren en andere zichtbare gebreken hersteld. Er is geen drainage nodig en de bomen kunnen blijven staan. Dit levert een belangrijke besparing op.

V.

Risico analyse van gevaar voor constructie kades en omliggende panden veroorzaakt door de voorgenomen werken, inclusief droogzetten haven, heeft onvoldoende aandacht gehad. Alternatieve werkmethoden zijn niet bekeken.

VI.

De aansturing van dit project in de gemeente had beter gekund.

VII.

Nagegaan moet worden of de subsidie behouden kan blijven van De Rijks Dienst Cultureel Erfgoed als dit project enige vertraging oploopt.

Deze aanbeveling en conclusies worden gedeeld door de bewonerscommissie en de onafhankelijk voorzitter. Dit wordt met name ingegeven door het feit dat alleen op deze manier voor voldoende draagvlak kan worden gezorgd bij restauratie van de kademuren. Het verdient aanbeveling dat de opdrachtformulering voor de second opinion af gestemd wordt met de werkgroep inclusief degenen die de huidige analyse hebben verricht Dit betreft zowel de opdrachtformulering als ook de partij die de onafhankelijke second opinion zou 2

moeten uitvoeren. Deze zou niet tot op heden betrokken moeten zijn geweest en geen binding hebben met betrokken leveranciers om een onafhankelijke second opinion te kunnen garanderen en te zorgen dat de uitkomst niet bij voorbaat betwist wordt door een van de deelnemers in het huidige participatie traject. Bij deze second opinion gaat het om de “vraag voor de vraag”, dat wil zeggen de beoordeling van de huidige sterkte, de noodzaak tot restauratie van de kade zelf, en de afweging van de nieuwe risico’s versus de nu in beeld gebrachte. De afweging tot het al dan niet noodzakelijk zijn van het rooien van bomen volgt dan pas daarna. Alleen zo kan een gefundeerde aanpak worden gerealiseerd en wordt “bedrijfsblindheid” voorkomen. De wethouder zal uw Raad separaat berichten over het standpunt van het college van BenW

3

Inleiding Waar komen wij vandaan? Op 29 oktober is een amendement in uw Raad aangenomen waarin een opdracht is verstrekt om op de raadsvergadering van 17 december een besluit te kunnen nemen over de restauratie van de kademuren en wat er met de bomen op de kades moet gebeuren. Eerder werd een petitie aangeboden en zijn zienswijzen ingediend. In het raadsdebat zelf werd aangegeven dat zorgvuldigheid, beantwoording van alle vragen, insteek met een open vizier en inbreng van vaktechnische kennis belangrijke onderdelen moesten zijn van dit participatieproces. Werkwijze werkgroep De werkgroep bestaat uit 3 leden vanuit de bewoners van de Oude Haven, de verantwoordelijk Wethouder, 2 ambtenaren, een notulist en een onafhankelijk voorzitter. Respectievelijk: mevr de Gijt, dhr Klaassen, dhr de Jong, mevr van Burg, mevr Nouwens, dhr de Bruine, dhr Walhout en dhr Geluk Allereerst is vastgesteld of de 3 leden vanuit de bewoners van de Oude Haven het benodigde draagvlak hebben. Vastgesteld is dat van de ca 50 woonadressen er 33 een machtiging hebben afgegeven aan deze 3 leden. 17 Hebben niet gereageerd. Dit maakt dat zij over voldoende draagvlak beschikken. Vervolgens is de werkgroep voortvarend aan het werk getogen. Er is eerst nagegaan hoe het allemaal zo is gekomen. Vervolgens welke volgorde van werken er wordt gevolgd en is de werkwijze opgesteld.

Er hebben op moment van schrijven 4 vergaderingen en twee technische vergaderingen plaatsgevonden. Alle leden van de werkgroep hebben in alle openheid en constructief mee gedacht. Alle medewerking werd verleend om meer informatie te verkrijgen. Al snel werd duidelijk dat externe advisering nodig werd op het punt van bewezen sterkte en werkzaamheden bomen. Hiervoor werd advies gevraagd aan de heren Bijlsma en van Uffelen voor de kades, aan de Nationale Bomen Bank en de bomendeskundige de heer Sneep.

4

Nadere uitwerking conclusies Communicatie a) Het is zeer verwonderlijk dat niemand aan de bel trok om te gaan communiceren met de omwonenden van de Oude Haven zodra zich de omvang van de werken aftekende. Niemand bij het college, maar ook niemand bij de Raad. De bewoners van de Oude Haven hadden graag gezien dat zij vanaf het allereerste begin van planvorming bij restauratie betrokken zouden worden. Pas bij de ter inzage legging van de omgevingsvergunning en een eenmalige informatie A4tje aan de bewoners begin juli werd de omvang duidelijk gemaakt. Aangetekend moet worden dat er over uitvoering van de herinrichting van de Oude haven zelf weinig concreets te vinden is, en dat de kademuurrestauratie al in beeld kwam rond 2015. b) Dit is des te verwonderlijk omdat bij de eerdere werken bij Havenplein en Havenpark (al in 2011) er veel rumoer is geweest. Dit was ruim te voorzien geweest. c) Wel is er gecommuniceerd met stakeholders, zoals bijvoorbeeld de Museumhaven maar niet met de omwonenden. Slechts één nieuwsbrief op 10 juli 2020, nota bene na inzagelegging op 6 juli 2020. Hierbij beruste alle informatie in de stukken van de omgevingsvergunning van 6 juli op de niet geselecteerde methode Walhout, en bevatte de nieuwsbrief deels onjuiste informatie. d) Participatie is in een heel laat stadium uitgevoerd, – te laat.

Bomen e) In alle gevallen is naast een onafhankelijk onderzoek rond de kademuren ook advisering van een onafhankelijk boomspecialist nodig bij de besluitvorming en uitvoering van de restauratie. f) Al snel werd vastgesteld dat de te volgen werkmethode directe consequenties heeft voor de bomen en deze twee dus onlosmakelijk met elkaar te maken hebben. g) Er is géén opdracht verleend aan de aannemer om een methode te offreren waarbij alle bomen zouden kunnen worden behouden. h) De methode Leenhouts laat zien dat rondom in de havenkade palen moeten worden geboord om de stabiliteit van de kade te versterken. Dit heeft direct gevolgen voor een aantal bomen. De bomen aan de Zuidzijde moeten hiervoor worden verwijderd. Aan de Noordzijde zouden ze kunnen blijven staan omdat de machine daar langs kan. i) Is verplaatsing van de bomen aan de Zuidzijde blijkt mogelijk, maar is een hele operatie. De bomen moeten dan, rechtopstaand, vervoerd worden naar een locatie op ca 2 km buiten de stad. De bomen blijven daar 2 jaar staan en worden teruggeplaatst. Het risico op afsterven wordt aanzienlijk geacht omdat de wortelkluit niet vooraf 2 jaar rondom is voor behandeld. Ook moet verplanten gebeuren in een periode dat de bomen net hun blad verloren hebben. (Beste verplanttijd). Deze optie acht de bewonerscommissie niet haalbaar.

j) Herplanting van bomen aan de Zuidzijde dient vervolgens te gebeuren verder van de straat en dichter naar de kade toe vanwege de toegenomen verkeersdrukte wat niet goed is voor beworteling. Een onderbouwing van de toegenomen verkeersdrukte en de visie daarvan op de toekomst hebben we niet aangetroffen. k) Bomen aan de Noordhavenkant staan feitelijk te dicht op de straat. Bij herplant van bomen moeten deze volgens boomdeskundigen ook meer naar de kade toe om druk van verkeer op wortels te voorkomen. De huidige bomen hebben hier mee leren omgaan. 5

l) De Nationale Bomenbank heeft volgens opgave vervangende bomen voorradig met een diameter van 31-38 cm. Nog niet nagegaan is of deze ook vervoerd kunnen worden vanuit de Bomenbank naar de kade. m) Verbetering van groeiomstandigheden van alle bestaande bomen kan de levensduur aanmerkelijk verlengen. Het rapport Terra Nostra gaat uit van de huidige situatie maar heeft zich niet geconcentreerd op boomplaatsverbetering. Groeiplaatsverbetering geldt voor de bestaande bomen, maar ook voor de nieuwe, zo Terra Nostra aangeeft. Kades n) Het DO (Definitief ontwerp) is nog niet gegund aan de aannemer. De gemeente zit dus nog niet vast aan de aannemer voor de uitvoering van de werkzaamheden. o) Feit is dat het metselwerk, ankers en andere zichtbare gebreken aan de buitenkant van de kades dringend moeten worden gerestaureerd. p) Een second opinion van een volstrekt onafhankelijk deskundige over stabiliteit van de kades is niet aangetroffen. ( Bijlsma/van Uffelen) Is stabiliteitsverbetering van de kades wel nodig? (boren van palen in dit geval). Het gaat hier om berekende sterkte versus bewezen sterkte. Je praat dan over faalkansen voor kade afschuivingen in de secundaire waterkering. Hiervoor gelden normen. Bijvoorbeeld de kades zijn berekend dat ze 3-5 keer te zwak zijn, maar er is niets aan te zien. Ze staan er nog steeds goed bij. Er is dan dus sprake van bewezen sterkte.

Hiervoor is nader onder zoek nodig. Als de kades bewezen sterk genoeg zijn hoeft immers het palen boren niet te worden uitgevoerd met een aanzienlijke kostenbesparing als gevolg waarbij ook nog eens alle bomen kunnen blijven staan. Drainage is dan ook niet nodig. q) Uit dit onafhankelijk onderzoek zal ook moeten blijken welke gevolgen de door Leenhouts voorgestelde kademuurrestauratie heeft op structuur van de kade, de fundering en stabiliteit van de panden. Schade huizen / risico’s r) Wij hebben nog geen onafhankelijk onderzoek gezien wat aantoont dat dit de door Leenhouts voorgestelde werkwijze kan zonder risico voor structuur van de kade, fundering en gevolgen van omliggende panden. (Bijlsma/van Uffelen) Droogzetten haven gedurende een jaar levert risico’s op voor huizen in de omgeving. Zettingscheuren door inklinking klei- of veenlagen in ondergrond kan hierbij optreden. Hiervoor is nader onafhankelijk onder zoek nodig. s) Een nulmeting en plaatsen trillingsmeters wordt uitgevoerd direct voor aanvang werken t) Eventuele schade is verzekerd bij Gemeente en aannemer zo is ons duidelijk gemaakt. Ook hier is een discussie met de bewoners gaande, aangezien zij later niet geconfronteerd willen worden met een causaliteitsvraagstuk. Schade kan ook ruim na de werken optreden bij uitdroging van de kade bij onjuist aangelegde drainage.

Goed uitgelegd dient te worden hoe de gemeente dit denkt te ondervangen. Bovendien speelt hier de kwestie van herbouwwaarde versus marktwaarde, waarbij de eerste aanzienlijk hoger is. u) Vertraging van werkzaamheden is zeker denkbaar. Vanuit het belang van behoud van monumentaal erfgoed is het dan ook van belang de Rijkdienst Cultureel Erfgoed te informeren over de stand van zaken en aan te dringen op behoud van subsidie bij vertraging

6