999890 Bijlage 15B Notitie evaluatie baggerbeheerplan 2017-2023

Notitie Opdrachtgever Project Betreft Opsteller Kenmerk Status Gecontroleerd door Goedgekeurd door

1 2

: Gemeente Schouwen Duiveland : Herziening baggerbeheerplan havens Schouwen-Duiveland : Notitie evaluatie baggeraanwas en ingreepmaat havens Schouwen-Duiveland 2017 -2022 : J.J. Veen & R. Berk : 20235085-N-1 d.d. 09-11-2023 : Definitief : J.J. Veen :

Inleiding ...........................................................................................................................................................1 Achtergrond en uitgangspunten .......................................................................................................................3 Locatie en metingen ....................................................................................................................................... 3 Nautische leggerdiepte op basis van een principeprofiel .............................................................................. 5

3

Analyse en resultaten .......................................................................................................................................6 Rekenmethode aanwas .................................................................................................................................. 6 Rekenmethode baggerspecie in nautische leggerprofiel ............................................................................... 7

4

Conclusie en advies ..........................................................................................................................................8

1 INLEIDING Op 26 april 2023 heeft gemeente Schouwen-Duiveland (de gemeente) opdracht verstrekt aan De Aquanoom voor de herziening van het baggerbeheerplan voor een zevental havens. Het oorspronkelijke plan is in januari 2017 vastgesteld. In de adviezen van de rapportage is toentertijd opgenomen dat het raadzaam is om eens per drie jaar de havens in te meten. Dit advies is gegeven om de baggeraanwas nauwkeurig te kunnen bepalen en wanneer nodig het baggerbeheerplan hiermee bij te stellen. In 2019 is de eerste herziening op het beheerplan uitgevoerd. Doel van het beheerplan is het onderhoud van een zevental havens binnen de gemeente planmatig in haar begroting voor 2020 tot en met 2029 op te nemen. Op basis van het baggerplan kan het onderhoud van elk van deze havens worden ingepland, voorbereid en uitgevoerd. Dit baggerplan heeft betrekking op de havens in tabel 1. De gemeente heeft in de tussentijd de reparatiehaven verkocht, deze wordt dan ook niet meer behandeld in het beheerplan. Binnen de nieuwe opdracht wordt de tweede herziening en uitgevoerd. De gemeente wil hiermee nagaan of de destijds aangenomen aanwas van per jaar correct is en of de ingreepmaat die in het beheerplan is vastgesteld nog steeds actueel en representatief is voor de havens. Tot slot wordt er bepaald of het noodzakelijk is om de baggerplanning en bijbehorende begroting bij te stellen.

20235085_n-1_notitie evaluatie 2017-2023_d1_20231101.docx 1-8

Notitie Tabel 1: Overzicht havens, uitvoering baggerwerkzaamheden, beschikbare data en referentiemetingen

Havennummer

Naam haven

Plaats

Uitvoering

Inpeiling uitgevoerd

GPS

Referentie

1a

Oude Haven

Zierikzee

2023

28-10-2019

ja

1a.1

Haven ‘t Sas

Zierikzee

2020

28-10-2019

ja

1b

Nieuwe Haven

Zierikzee

14-12-2020

ja

1c

Havenkanaal

Zierikzee

2021

ja

2

De Val

Zierikzee

2023

ja

3

Vluchthaven

Bruinisse

2023

ja

4 5

Reparatiehaven* Visserijhaven

Bruinisse Bruinisse

n.v.t. 2022

n.v.t. ja

6a

Haven Brouwershaven

Brouwershaven

2018 (gasstation tot brug) 2021 (Sluis tot Gasstation) nog niet gebaggerd sinds 2015 nog niet gebaggerd sinds 2015 nog niet gebaggerd sinds 2015 N.v.t. nog niet gebaggerd sinds 2015 2020 – oude haven 2021 jachthaven nog niet gebaggerd sinds 2015 nog niet gebaggerd sinds 2015

DEEP meting 2015 DEEP meting 2015 DEEP meting 2015

2020 2020

Ja (FL) ja

2021

ja

2021

ja

6b

Monding Brouwershaven

Brouwershaven

7

Den Osse

Brouwershaven

DEEP meting 2015 DEEP meting 2015 DEEP meting 2015 n.v.t. DEEP meting 2015 Walhout Civil 2018

DEEP meting 2015 DEEP meting 2015

Om dit te kunnen bepalen heeft de gemeente inpeilingen van de havens, uitgevoerd door Martens en van Oord, ter beschikking gesteld. De ruwe meetdata van deze peilingen zijn door de gemeente digitaal per email ter beschikking gesteld. Met deze nieuwe meetdata kan een vergelijking worden gemaakt van de meetdata van de meting zoals uitgevoerd door DEEP in december 2015. De notitie geeft inzicht in de rekenmethode, de gemiddelde aanwas bij de vergelijking tussen de twee metingen. De verantwoording van de berekening en hoe groot de afwijking is in vergelijking met de aangetroffen waardes zoals aangenomen in het baggerbeheerplan.

20235085_n-1_notitie evaluatie 2017-2023_d1_20231101.docx 2-8

Notitie 2 ACHTERGROND EN UITGANGSPUNTEN In dit hoofdstuk is toegelicht welke metingen zijn verricht en welke methode en uitgangspunten voor het onderzoek zijn aangehouden. LOCATIE EN METINGEN Alle havens zijn door Deep in 2015 ingemeten. In tabel 1 is per haven aangeven wanneer er gebaggerd en wanneer er nieuwe inpeilingen zijn verricht. De metingen van Deep worden vergeleken met de nieuwe inpeilingen om zo de aanwas opnieuw vast te stellen. Voor de interpretatie van de meting is het programma Civil 3D met de tool Infracad CE gebruikt. Dit programma laadt de metingen in als puntenbestand, waarbij ieder punt een individuele hoogte heeft. Het programma koppelt al deze punten vervolgens aan elkaar en het resultaat is een 3D vlak van de bodem. In onderstaande figuren een voorbeeld van de analyse

Figuur 1 Inpeiling 2015 Deep Visserijhaven

20235085_n-1_notitie evaluatie 2017-2023_d1_20231101.docx 3-8

Notitie

Figuur 2 Inpeiling Visserijhaven 2022

In figuur 3 is de onderlinge vergelijking tussen de metingen te zien. De patronen uit figuur 1 en 2 met de diepste punten zijn duidelijk herkenbaar en verglijkbaar.

Figuur 3 Vergelijking meting 2015 en meting 2022

20235085_n-1_notitie evaluatie 2017-2023_d1_20231101.docx 4-8

Notitie NAUTISCHE LEGGERDIEPTE OP BASIS VAN EEN PRINCIPEPROFIEL Voor het bepalen van de nautische leggerdiepte is gekeken naar het vigerende beheerplan van de binnenhavens. De nautische leggerdiepte is de diepte die de waterbeheerder minimaal dient te garanderen om veilige scheepsvaart in de watergang mogelijk te houden. De onderhoudsdiepte ligt 25 centimeter dieper en betreft de diepte, waartoe gebaggerd dient te worden als er wordt gebaggerd. Een relatief grote overdiepte is wenselijk voor binnenhavens, sinds de voorbereidende werkzaamheden om een haven te baggeren intensief is. We hebben de nautische leggerdiepte in Civil 3D verwerkt in een principeprofiel. Dit principeprofiel is een theoretisch 3D vlak van de bodem, met een gelijke bodemdiepte als dat van de nautische leggerdiepte. De steilheid van de onderwatertaluds zijn bepaald aan de hand van eerdere uitpeilingen. Bij de ene haven lopen de taluds steiler weg dan bij de andere haven. Bij de meeste havens varieert het onderwatertalud tussen de 1:2 tot 1:3. In de praktijk betekent dit dat de haven ongeveer 10 tot 15 meter uit de oever pas de maximale diepte bereikt. In figuur 4 is het principeprofiel voor de nautische leggerdiepte te zien voor de Visserijhaven.

Figuur 4 Principeprofiel nautische diepte Visserijhaven

In tegenstelling tot de multibeam-metingen zijn de principeprofielen volledig vlakdekkend. In figuur 5 is te zien hoe de nautische leggerdiepte en de onderhoudsdiepte zich tot elkaar verhouden.

Nautische leggerdiepte

Figuur 5 Nautische leggerdiepte (blauw) en onderhoudsdiepte (oranje)

Onderhoudsdiepte 25 cm dieper dan nautische leggerdiepte

20235085_n-1_notitie evaluatie 2017-2023_d1_20231101.docx 5-8

Notitie 3 ANALYSE EN RESULTATEN In dit hoofdstuk is de rekenmethode toegelicht om de metingen met elkaar te vergelijken en zijn de resultaten toegelicht. REKENMETHODE AANWAS Om de metingen te vergelijken zijn de dwarsprofielen met elkaar vergeleken. Per dwarsprofiel is alleen gekeken naar de delen die zowel in 2015 als 2021/2022 zijn ingemeten, zonder dat er tussentijds gebaggerd is. Om de gemiddelde aanwas te bepalen is zijn de metingen in Civil 3D over elkaar gelegd. Vanuit daar is gekeken naar het verschil in volume specie. Het volumeverschil in m3 tussen de metingen is vervolgens gedeeld door het oppervlak in m2. Dit resulteert in de gemiddelde hoeveelheid aangewassen specie in meters per m1. Door deze waarde te delen door het aantal jaar tussen beide metingen is te komen tot de gemiddelde aanwas per jaar. De totale aanwas en de aanwas per jaar is in de tabel 2 opgenomen. Tabel 2: Aanwasberekening per haven Haven Oppervlakte in m2 meting 2022 Zierikzee 't Sas

6.134

Oppervlakte in m2 principeprofiel 17.356

Oppervlaktecorrectie in %

Aanwas tov meting 2015 in m

Aanwas per jaar in m

283%

0,152

0,03

Zierikzee de Val

28.154

28.154

100%

0,016

0,0025

Zieikzee Oude haven

5.793

5.842

101%

gebaggerd

gebaggerd

Zierikzee Nieuwe Haven

76.202

79.001

104%

0,065

0,011

Zierikzee Havenkanaal

161.012

184.477

115%

0,083

0,014

Brouwershaven

7.104

7.104

100%

Gebaggerd

Gebaggerd

Monding Brouwershaven

18.950

26.873

142%

-

-

Haven Den Osse

59.021

59.021

100%

0,069

0,010

Bruinisse Visserijhaven

21.725

23.464

108%

0,020

0,003

Bruinisse Vluchthaven

88.910

91.422

103%

-

-

Voor de metingen die we goed over elkaar hebben kunnen leggen is het veilig om de volgende data aan te houden: - Voor de binnenhavens een aanwas van 1,0 centimeter per jaar aan te houden, hieronder vallen: o Zierikzee: Haven het Sas, Oude Haven, Nieuwe Haven en Havenkanaal o Brouwershaven: Brouwershaven - Voor de buitenhavens een aanwas van 0,5 centimeter per jaar aan te houden, hieronder vallen: o Zierikzee: Haven de Val o Brouwershaven: Monding Brouwershaven en Den Osse o Bruinisse: Visserijhaven en Vluchthaven

Dit is aanzienlijk minder dan eerdere schattingen. Ook moet rekening gehouden worden met het gegeven dat een multibeam-meting een afwijking heeft van ongeveer 2,5 centimeter. Hierom is gekozen de aanwas per type haven af te ronden, op respectievelijk 0,5 en 1 centimeter. Zierikzee ’t Sas is de enige haven die een grote afwijking vertoont echter is de meest recente meting van deze haven niet volledig. Ongeveer een derde van de haven is ingemeten. Dit is ook te zien aan de grote oppervlakte correctie (het vlak van het principeprofiel is 2,83 keer groter dan het ingemeten oppervlak). Dit maakt deze data minder betrouwbaar.

20235085_n-1_notitie evaluatie 2017-2023_d1_20231101.docx 6-8

Notitie REKENMETHODE BAGGERSPECIE IN NAUTISCHE LEGGERPROFIEL De meest recente peilingen hebben we vergeleken met de principeprofielen van de nautische leggerdieptes. We hebben de twee profielen in Civil 3D over elkaar heen gelegd. Op basis hiervan bepaald Autocad de cut/fill ratio. Als de peiling hoger ligt dan het principeprofiel wordt dit als een fill aangegeven. Als de peiling dieper ligt dan het principeprofiel wordt dit in cut weergegeven. Om te bepalen hoeveel baggerspecie aanwezig is in het leggerprofiel is alleen de hoeveel fill specie van belang. Indien uit de cut-fill analyse komt dat er een grote hoeveelheid cut en een beperkte hoeveelheid fill is, dan kan egaliseren een kostenefficiëntere oplossing zijn, mits de kwaliteit van de specie dit toelaat. De peilingen zijn niet altijd volledig vlak-dekkend, waar de principeprofielen dit wel zijn, waardoor er een oppervlaktecorrectie is uitgevoerd, waarbij de aangetroffen specie is vermenigvuldig met de oppervlaktecorrectie. Door de meest recente peiling over het principeprofiel te leggen en een cut/fill analyse te doen ontstaat een goed beeld van hoeveel baggerspecie er in de leggerdiepte per haven aanwezig is. In tabel 3 is te zien hoeveel specie per haven aanwezig in het nautisch leggerprofiel aanwezig is. Tabel 3 Overzicht hoeveelheid baggerspecie in leggerprofiel per haven

Haven

Oppervlakte in m2 meting 2022

Oppervlakte in m2 principeprofiel

Oppervlaktecorrectie in %

Baggerspecie in watergang t.o.v. Principeprofiel met opp. correctie in m3

Dikte baggerlaag tov principeprofiel in m

Zierikzee 't Sas

6.134

17.356

283%

1.952

0,11

Zierikzee de Val

28.154

28.154

100%

5.481

0,19

Zieikzee Oude haven

5793

5842

101%

0

-0,50

Zierikzee Nieuwe Haven Zierikzee Havenkanaal Brouwershaven (gebaggerd) Monding Brouwershaven Haven Den Osse

76.202

79.001

104%

0

-0,48

161.012

184.477

115%

139.126

0,75

7.104

7.104

100%

0

-1,00

18.950

26.873

142%

9.398

0,35

59.021

59.021

100%

11.678

0,20

Bruinisse Visserijhaven Bruinisse Vluchthaven

21.725

23.464

108%

828

0,04

88.910

91.422

103%

13.504

0,15

De baggerspecie die binnen de nautische leggerdiepte wordt aangetroffen, betreft veelal specie die aanwezig is buiten het midden van de vaarroute. Schepen hebben hier vaak geen last van, totdat zij moeten uitwijken als er een groot schip van tegengestelde richting aankomt. In de meting uit 2022 van het havenkanaal is in het hart van de watergang een geul te zien met een diepte van circa 4 tot 4,5 meter. Deze heeft een breedte van ongeveer 15 tot 20 meter. Vooral buiten deze geul is er veel baggerspecie aanwezig in het nautisch baggerprofiel met een diepte van -3,5 meter NAP. Wanneer de gemiddelde baggerlaagdikte groter is dan 25 centimeter, dan is onderhoud aan de vaarweg wenselijk.

20235085_n-1_notitie evaluatie 2017-2023_d1_20231101.docx 7-8

Notitie 4 CONCLUSIE EN ADVIES De geschatte aanwas uit de beheerrapportage opgesteld door de Aquanoom in 2017 vertoont aanzienlijke afwijkingen met de werkelijkheid. De verklaring hiervoor is dat iedere watergang qua aanwas anders reageert. Zeker in watergangen waarin veel activiteiten verricht worden, zoals in havens, is de aanwas lastig in te schatten. In dit kader is het raadzaam om het advies uit de beheerrapportage op te volgen om voor iedere haven na een periode van 3 jaar een meting uit te voeren. Door de metingen direct met elkaar te vergelijken is een veel betere inschatting te maken van de werkelijke aanwas. Op basis van de gemaakte vergelijking stellen wij voor om: - Voor de binnenhavens een aanwas van 1,0 centimeter per jaar aan te houden, hieronder vallen: o Zierikzee: Haven het Sas, Oude Haven, Nieuwe Haven en Havenkanaal o Brouwershaven: Brouwershaven - Voor de buitenhavens een aanwas van 0,5 centimeter per jaar aan te houden, hieronder vallen: o Zierikzee: Haven de Val o Brouwershaven: Monding Brouwershaven, Haven den Osse o Bruinisse: Vluchthaven en Visserijhaven

Uit tabel 3 (laatste kolom) blijkt dat er voor alle havens, uitgezonderd Oude haven, Nieuwe haven, Brouwershaven en Visserijhaven, meer dan 10 cm specie aanwezig is in het leggerprofiel, hier is er dus een baggernoodzaak.

20235085_n-1_notitie evaluatie 2017-2023_d1_20231101.docx 8-8