995441 Bijlage 15 Beleid Invasieve Exoten

Bijlage 15 Invasieve exoten Europese wetgeving Per 1 januari 2015 is de Europese verordening ‘Preventie en beheersing van de introductie en verspreiding van invasieve uitheemse soorten’ (nr. 1143/2014; hierna de ‘EUexotenverordening’) in werking getreden om invasieve exoten aan te pakken vanuit het oogpunt van behoud van biodiversiteit en ecosysteemdiensten. De verordening verplicht lidstaten onder andere om de import en handel in dergelijke soorten aan banden te leggen en maatregelen te treffen om ze bij eerste waarneming uit te roeien. Daar waar ze reeds gevestigd zijn gebiedt de regeling maatregelen te treffen om verdere verspreiding te voorkomen en schade te beperken. Waar ecosystemen zijn aangetast dienen zo mogelijk herstelmaatregelen getroffen te worden. De implementatie van bovengenoemde EU-verordeningen in nationale wetgeving heeft plaatsgevonden door vaststelling van een ministeriële regeling en een beleidsregel onder de Wet natuurbescherming. In de aanwijzing van te bestrijden invasieve uitheemse soorten zijn de volgende taken overgedragen aan gedeputeerde staten van de provincies: Uitvoering van de uitroeiingsmaatregelen, beheersmaatregelen en herstelmaatregelen. Andere overheden hebben een medeverantwoordelijkheid voor hun publieke taak en/of eigendom.

Daar waar beheersing of lokale uitroeiing van wijdverbreide invasieve exoten samenvalt met een publieke taak van een andere overheid ligt het initiatief en de verantwoordelijkheid bij het betreffende bestuursorgaan en komen de kosten van de beheersing of lokale uitroeiing primair voor diens rekening. Denk hierbij aan het verwijderen van waterpest door het waterschap om de doorstroming van waterlopen te borgen of het verwijderen van reuzenberenklauw langs publieke paden door gemeenten. Dit sluit een bijdrage van de provincie in de kosten op voorhand niet uit, mits er (ook) een biodiversiteitsbelang in het geding is. Unie lijst De ‘zorgwekkende invasieve uitheemse soorten’ waar het om gaat zijn vastgelegd in de zogenaamde ‘Unielijst’, die in juli 2016 als uitvoeringsverordening (nr. 1141/2016) bij de EUexotenverordening is vastgesteld. Hier stonden 37 soorten op vermeld. Inmiddels is het aantal inmiddels toegenomen tot 88 soorten. De Unielijst maakt onderscheid in 2 categorieën van invasieve exoten. Er worden drie strategieën onderscheiden: elimineren, uitroeien en beheersen: ▪

Artikel 17-soorten: dit zijn exoten die zich nog niet in Nederland gevestigd hebben op het moment dat ze op de Unielijst geplaatst zijn. Dat wil zeggen dat ze hier nog niet zijn waargenomen of er zijn uitsluitend enkele losse individuen gezien; van populatievorming is in ieder geval nog geen sprake. Artikel 17 van de EU-verordening verplicht lidstaten, als er wel een kans op voorplanting is, direct maatregelen te treffen. Zodra er een populatie is of gaat ontstaan, moet deze volledig worden verwijderd (geëlimineerd). ▪

Artikel 19-soorten: dit zijn exoten die al in ons land gevestigd waren op het moment van plaatsing op de Unielijst. Artikel 19 stelt dat lidstaten binnen achttien maanden nadat de Unielijst van kracht is moeten beschikken over beheersmaatregelen voor soorten die wijdverspreid op hun grondgebied

aanwezig zijn. De maatregelen kunnen gericht zijn op uitroeien of beheersen (indammen). Landelijk is er een onderscheid gemaakt tussen soorten die een relatief kleine verspreiding hebben en waar volledige verwijdering van populaties nog mogelijk is (zie 19a. landelijk ambitieniveau: uitroeien) en soorten die zo wijdverspreid zijn dat uitroeien technisch of vanuit een sociaaleconomisch perspectief niet meer uitvoerbaar is (zie artikel 19b. landelijk ambitieniveau: beheersen): ▪

Uitroeibare soorten (artikel 19a): exoten die zich al in ons land hebben gevestigd maar nog maar op een of enkele locaties voor komen. Dergelijke soorten kunnen met de nodige inspanningen nog volledig worden uitgeroeid. ▪

Beheersbare soorten (artikel 19b): deze exoten hebben zich in ons land gevestigd en zijn inmiddels zo wijdverspreid dat volledige uitroeiing in heel Nederland niet meer tot de mogelijkheden behoort Provinciale lijst Aanvullend op de Unielijst-soorten is er een derde categorie. Deze bestaat uit invasieve exoten die (nog) niet op de Unielijst staan, maar waar met het oog op behoud van de biodiversiteit wenselijk is dat daarvoor in Zeeland maatregelen worden getroffen of waar we nu met een geringe inspanning een veel grotere inspanning in de toekomst kunnen voorkomen. Het gaat samenvattend in Zeeland om de volgende soorten

Samenvattende tabel van de Unielijstsoorten met de bijbehorende categorie en onderverdeling in de rol van de Provincie en het instrumentarium (Bron Plan van aanpak Exotenbestrijding , Provincie Zeeland).