978763 Bijlage 3 Financiele rapportage 2023-2 (aangepast)

FINANCIËLE RAPPORTAGE 2023-2

Inhoud Inleiding Afwijkingen op exploitatie-budgetten Afwijkingen op reserves Afwijkingen op investeringen Afwijkingen op voorzieningen Voorstel

3 4 15 18 20 23

2

Inleiding Wij bieden u een financiële rapportage aan met een doorkijk naar het einde van 2023. In deze rapportage informeren wij u over afwijkingen in de realisatie van de begroting en dit doen we volgens de subprogramma-indeling van de begroting. Incidentele en structurele afwijkingen lichten we toe als voor het boekjaar 2023, met de kennis tot 11 september 2023, tussen geraamd en verwacht budget een verschil ontstaat groter/meer dan:    

€ 75.000 op de totale baten of lasten van een sub-programma; 50% op de totale baten of lasten van een sub-programma met een ondergrens van € 25.000; € 75.000 op de totale vermeerdering of vermindering van een investeringsbudget; 10% van een investeringsbudget met een ondergrens van € 25.000.

3

1

Afwijkingen op exploitatiebudgetten

In de volgende sub-programma’s zijn financiële afwijkingen binnen de jaarlijkse exploitatiebudgetten geconstateerd (- is nadeel en + is voordeel). Sub-programma

2023

2024

1.1

Economie sterk water gerelateerd

1.289.000

-1.000.000

1.2

Innovatieve landbouw en aquacultuur

63.645

-63.645

1.3

Florerende kleinschalige bedrijvigheid

249.275

-235.761

1.4

Arbeidsmarkt in balans

679.407

-325.000

2.1

Goed en realistisch voorzieningsniveau

-96.043

2.2

Wonen naar wens

2.3

2025

2026

91.909

9.439

-667.097

-101.016

-101.016

-5.252.435

-998.606

-191.801

-298.726

Leefbare kernen met betrokken inwoners

948.658

-330.072

3.428

3.428

2.4

Goed en betaalbaar aanbod zorg en welzijn

7.842.704

-774.161

-7.999

-7.999

3.1

Schouwen-Duiveland vakantie-eiland

761.290

-647.291

-31.378

-31.378

3.4

Evenementen en activiteiten aan het water

-411.866

-48.545

-23.245

-23.245

4.1

Bestuur en burgerzaken

-86.789

-10.000

-10.000

-10.000

Algemene dekkingsmiddelen

2.619.910

1.239.897

47.000

250.333

Overhead

-473.494

-734.702

-156.529

-142.680

Onvoorzien

-38.475 -4.594.983

-379.631

-351.844

Totaal

8.094.787

Deze afwijkingen betreffen incidentele en structurele mutaties. Daarnaast verschuiven budgetten voor de uitvoeringen van 2023 naar 2024 en 2025. Onderstaande tabel geeft weer welk deel van de afwijkingen incidenteel is, welk deel structureel en welk deel doorschuift (- is nadeel en + is voordeel): 2023

2024

2025

2026

Doorschuiving

4.446.927

-4.421.927

-25.000

Incidenteel

3.922.169

194.086

12.511

Structureel

-274.309

-367.142

-367.142

-351.844

Totaal

8.094.787

-4.594.983

-379.631

-351.844

2024

2025

2026

-367.142

-367.142

-351.844

-4.421.927

-25.000

173.860

194.086

12.511

8.094.787

-4.594.983

-379.631

Dekking saldo financiële rapportage Voorgesteld wordt het saldo van deze financiële rapportage als volgt te dekken: 2023 Dekking ten laste van de budgettaire ruimte Verschuiving via de algemene reserve

4.446.927

Toevoeging bestemmingsreserve GBE Aqua

3.474.000

Saldo ten gunste van algemene reserve Saldo

-351.844

4

Samengevat In hoofdlijnen wordt het incidentele voordeel in 2023 veroorzaakt door (x € 1.000): Omschrijving

Incidenteel

Dividenduitkering/ teruggave dividendbelasting ZEH

3.907

Vrijval stelpost indexeringen

899

Gebundelde uitkering (BUIG)

685

Gas- en elektriciteitsverbruik gemeentelijke eigendommen

189

Begeleidingskosten reguliere loonkostensubsidies

175

SWVO-verrekening jaarrekening 2022

-157

Transitiefonds

-189

Onderhoudscontract openbare ruimte

-250

Afboeking boekwaarde oude investering Vishoek Brouwershaven

-304

Hervormingsagenda Jeugd

-317

Bijdrage VRZ

-811

Diverse wijzigingen

95

Totaal

3.922

In hoofdlijnen wordt het structurele nadeel in 2023 veroorzaakt door (x € 1.000): Omschrijving

Structureel

ICT

-86

Laco Sportcentrum Zierikzee

-53

Informatieveiligheid

-52

Onderhoud strand

-35

Verkeersveiligheid en bebording

-25

Beleid Verkeer

-13

Diverse wijzigingen

-10

Totaal

-274

In hoofdlijnen bestaan de doorschuivingen uit (x € 1.000): Omschrijving

Doorschuiving

Implementatie omgevingswet

350

Skaeve Huse/ Karnemelksvaart

330

Stelpost Participatiewet

325

Minimabeleid

303

Revitaliseringsfonds Musea

298

Belonen/prestatieschalen

290

Slimme mobiliteit

269

Opgroeien in een Kansrijke Omgeving (OKO)

250

5

Omschrijving (vervolg)

Doorschuiving

Actieprogramma toerisme

247

Verkeersveiligheid en bebording

230

Wet open overheid

204

Faciliteren culturele stichtingen en verenigingen

150

Marktverkenning Stadspoorten/ Ontwikkeling Grote Kerk Brouwershaven en omgeving

113

Innovatievouchers MKB

100

Inzet NPO-gelden bewegingsonderwijs

100

Diverse wijzigingen

888

Totaal

4.447

Toelichtingen Hieronder lichten we per sub-programma de afwijkingen toe. Een aantal wijzigingen hebben betrekking op meerdere sub-programma’s. Deze wijzigingen verantwoorden we bij het sub-programma dat het meest bij het onderwerp past. Sub-programma 1.1 Economie sterk water gerelateerd Bijdrage waterkwaliteit Grevelingen, per saldo nihil (in combinatie met programma Algemene dekkingsmiddelen) Nog via de eerste financiële rapportage 2023 raamden we het bedrag van € 1 miljoen wederom bij, waarbij dekking plaatsvond uit de reserve Strategische visie via het programma algemene dekkingsmiddelen. Via deze rapportage schuiven we het budget weer door naar 2024. In uw vergadering van 28 september jl. nam u kennis van de actuele ontwikkelingen via de raadsbrief ‘Voortgangsbericht project Getij Grevelingen’, wij verwachten voor 2023 geen uitgaven te maken. Sub-programma 1.2 Innovatieve landbouw en aquacultuur Project Broedplaats Zoet Water, schuift door per saldo nihil Binnen de activiteiten van het project Broedplaats Zoet Water schuift er € 135.000 door naar 2024. Doordat het project een langere looptijd heeft gekregen (tot eind 2024 in plaats van eind 2023) hebben we een aantal activiteiten doorgeschoven naar 2024. Omdat we dit project dekken uit subsidiegelden schuift er ook € 135.000 aan de batenkant door. We zorgen ervoor dat het project eind 2024 is afgerond conform de afspraken.

De inhoudelijke inbreng (capaciteit) vanuit onze organisatie is geborgd. Kreekruginfiltratieproject Noordgouwe, per saldo nihil Via deze rapportage verwerken we het project Kreekruginfiltratieproject Noordgouwe administratief in de begroting. Aan de lastenkant gaat het om een bedrag van € 343.000 waar we voor hetzelfde bedrag subsidie (EU/provincie) en bijdrage derden (agrariërs) tegenover zetten. Sub-programma 1.3 Florerende kleinschalige bedrijvigheid Marktverkenning Stadspoorten/ Ontwikkeling Grote Kerk Brouwershaven en omgeving, per saldo € 113.000 doorschuiven naar 2024. Voor beide projecten worden in 2023 de opdrachten uitgezet. We verwachten dat de uitgaven in 2024 plaatsvinden.

6

Innovatievouchers MKB, € 100.000 doorschuiven naar 2024 We hebben eerst de innovatievouchers regeling voor de recreatiesector opgepakt en daarna het vormen van een Ondernemersloket. Als dit gereed is starten we met het opzetten van een regeling voor innovatievouchers MKB. Daarom schuift het budget hiervoor door naar 2024. BIZ Burgh Haamstede, per saldo nihil We ramen tot en met 2027 de BIZ-opbrengst Burgh Haamstede op basis van het werkelijke bedrag in 2023 (€ 60.000). Hier zetten we voor hetzelfde bedrag de doorbetaling aan de BIZ tegenover. Sub-programma 1.4 Arbeidsmarkt in balans Sociale werkvoorziening De Zuidhoek, per saldo € 18.500 nadeel (in combinatie met programma Algemene dekkingsmiddelen) De eerste halfjaarrapportage 2023 van De Zuidhoek laat een voordelig exploitatiesaldo van € 106.400 zien. De lasten vallen € 30.400 later uit dan begroot, de baten € 76.000 hoger. Rekening houdend met de mutaties vanuit de septembercirculaire wordt voor heel 2023 een bedrijfsresultaat van nihil geraamd. Om deze reden hoeft € 124.900 minder aan de reserves te worden onttrokken dan geraamd. Voor deze rapportage nemen we het nadelig saldo van deze mutaties mee.

Stelpost Participatiewet, € 325.000 doorschuiven naar 2024 Deze in 2019 door uw raad gevormde stelpost in 2019 dient zowel ter dekking van financiële consequenties nota 'Hoofdlijn uitvoering Participatiewet’ als de bekostiging van de transitie van De Zuidhoek. Medio 2023 is gestart met extern onderzoek naar toekomstige uitvoering Participatiewet en mogelijke positie hierin voor De Zuidhoek. De uitkomsten van het onderzoek worden naar verwachting begin 2024 opgeleverd en kunnen ons ondersteunen bij verdere besluitvorming over het beleid en de daarbij passende uitvoering en bekostiging van de Participatiewet voor de komende jaren. Om deze redenen hevelen we deze stelpost over naar 2024. Begeleidingskosten reguliere loonkostensubsidies, incidenteel voordeel van € 175.000 We hoeven veel minder begeleidingskosten te vergoeden om plaatsingen te realiseren dan is begroot, zodat een aframing op zijn plaats is. We zien dat het budget relatief ruim is begroot en daarom bezien we 2024 de mogelijkheden om een deel van het niet benodigde budget af te ramen. Hierbij betrekken wij het resultaat van het onderzoek naar de toekomstige uitvoering van de Participatiewet.

Sub-programma 2.1 Goed en realistisch voorzieningsniveau Slimme mobiliteit, € 269.000 doorschuiven naar 2024 In 2023 is de focus vooral gelegd op het experimenteren met de hub in Burgh-Haamstede voor fijnmazig vervoer, zoals het aanbieden van deelauto’s, deelfietsen en het gebruik van de flextaxi. Een groot deel van de kosten is gedragen door provincie is het kader van pilots ten behoeve van de Regionale Mobiliteitsstrategie Zeeland. Dit is de reden dat er minder budget is besteed dan eerder voorzien. In 2024 worden de experimenten geëvalueerd en in samenhang met het te implementeren openbaar busvervoer verder uitgerold naar de andere kernen in onze gemeente. Vanwege de aard van het budget (Rijksbijdrage Interbestuurlijk Programma) wordt restantbedrag in interbestuurlijke afstemming in 2024 aangewend om incidentele uitgaven voor het uitrusten van hubs in kernen te doen en dit aan te vullen met verschillende vormen van deelvervoer als deelauto’s, e-bikes, deelfietsen, flextaxi en andere relevante vormen van fijnmazig vervoer. Dit gebeurt in samenwerking met Stichting SDopWeg ten behoeve van de sociale aspecten en mobiliteit. Kerneninitiatief schoolbus, incidenteel voordeel van € 90.000 Hier is nog geen initiatief op ontwikkeld. Eén van de redenen is het uitblijven van de regioscholen waarvoor schoolbussen een vervoersoptie zijn.

7

Inzet NPO-gelden bewegingsonderwijs, per saldo nihil en € 100.000 doorschuiven naar 2024 Het Nationaal Programma Onderwijs (NPO) betreft een specifieke uitkering. Kenmerk daarvan is dat we niet bestede middelen terug moeten betalen aan het rijk. We passen de begroting 2023 aan op basis van de daadwerkelijk gemaakte kosten aan de NPO-bestedingsdoelen. We dekken de extra kosten voor dit jaar van € 168.000 vanuit het restantbudget 2022. Het totale restantbudget gemeentelijke cofinanciering hevelen we over naar 2024. Bijdrage VRZ, incidenteel nadeel van € 811.000 Via een raadsbrief bent u geïnformeerd over de herverdeling van de gemeentelijke bijdrages aan de VRZ over de jaren 2017 tot en met 2022. Deze herverdeling is nodig door een verkeerde toepassing van de verdeelsleutel voor de gemeentelijke bijdrage in die jaren. Het incidentele nadeel voor onze gemeente bedraagt € 811.000. In de begroting 2024 is al rekening gehouden met de juiste verdeelsleutel. De jaarschijf 2023 is verwerkt in de bestuursrapportage 2023 van de VRZ die we separaat aan u voorleggen. Gas- en elektriciteitsverbruik gemeentelijke eigendommen, incidenteel voordeel van € 189.000 Vanuit oude jaren melden we een incidenteel nadeel van € 429.000. Voor 2023 is de inschatting dat we op de raming € 618.000 overhouden.

Dit lijkt tegenstrijdig maar dat komt omdat we bij het opstellen van de begroting 2023 voor 2023 en 2024 rekening hielden met een aanzienlijke stijging van de kosten. Deze stijging lijkt nu minder hoog uit te pakken dan verwacht. Bij het opstellen van de begroting 2024 hebben we een zo goed mogelijke, geactualiseerde inschatting van de toekomstige kosten gemaakt. Laco Sportcentrum Zierikzee, per saldo nadeel structureel € 53.000 De exploitatiebijdrage wordt jaarlijks gewijzigd aan de hand van consumentenprijsindex. Vanwege de hoge inflatie in de voorafgaande periode levert dit een structureel nadeel op van € 103.000. Hier tegenover staat dat ook de huurinkomsten worden gewijzigd aan de hand van dit prijsindexcijfer hetgeen weer een voordeel oplevert van structureel € 50.000. Sub-programma 2.2 Wonen naar wens Woonconcepten Schouwen-Duiveland, per saldo nihil Voor de ontwikkeling van modulaire woonconcepten met een permanente woonbestemming in Scharendijke en Zierikzee is een budget nodig voor extra voorbereidingskosten van € 70.000 nodig. Deze kosten kunnen worden gedekt uit het verwachte overschot op het budget Gemeentelijke Opvang Oekraïners (GOO). Aangezien deze mutatie sub-programma overstijgend is (van 2.4 naar 2.2) verwerken we deze mutatie in deze rapportage. Watergebonden bedrijvigheid, per saldo nihil Het haalbaarheidsonderzoek vindt plaats in 2023.

In 2024 wordt pas duidelijk of vervolgonderzoek nodig is. Daarom schuiven we vooralsnog € 102.000 door naar 2024. Dit geldt ook voor de dekking vanuit de reserve uitvoering strategische visie. Implementatie omgevingswet, € 350.000 doorschuiven naar 2024 Op 1 januari 2024 is de Omgevingswet van kracht. Hoewel we ons goed voorbereid hebben op de implementatie gaat het werken met de nieuwe wet de eerste periode nog de nodige inspanningen en middelen vragen. Vanaf 1 januari moeten onze medewerkers ervaring opdoen. Daarnaast hebben we nog een forse opgave in het maken van een Omgevingsvisie en een Omgevingsplan. Dit legt een forse claim op ambtelijke capaciteit. We hebben de resterende financiële middelen dan ook hart nodig voor het inhuren van extra capaciteit. Met een doorkijk naar het eind van het jaar schatten we in dat we van het beschikbare budget voor de implementatie van de omgevingswet € 350.000 doorschuiven naar 2024. Transitiefonds, incidenteel nadeel van € 189.000 In de Structuurvisie Wonen is een vrijstellingsbepaling opgenomen voor het opleggen van een bijdrage aan het transitiefonds. In die gevallen zijn wij als gemeente verplicht de bijdrage in de bestemmingsreserve transitiefonds te storten. Van de afgewikkelde zaken tot nu toe in 2023 is het bedrag aan verleende vrijstellingen € 135.000.

Ook keerden we nog € 54.000 aan restituties uit voor bijdrages die al in 2022 waren betaald maar waar de vrijstelling achteraf ook op van toepassing was. Verder nemen we in deze rapportage € 67.500 aan opgelegde bijdrages mee die we, conform de Structuurvisie, storten in de bestemmingsreserve transitiefonds.

8

Onderhoudscontract openbare ruimte, incidenteel nadeel van € 250.000 In het onderhoudscontract met Prop hebben we afgesproken dat we indexeren volgens de Grond- wegen waterbouwindex (GWW). Dit werkte prima in de periode 2016 tot en met 2022. Voor 2023 kwamen we in een bijzondere situatie terecht doordat we te maken kregen met enorme prijsstijgingen. Met de aannemer is voor 2023 een indexering van 13,2% afgesproken. Deze ligt ver onder de GWW-index (is 18,8%) maar is wel noodzakelijk om de kosten van Prop in het laatste jaar van het contract te kunnen dekken. Hierdoor ontstaan een incidenteel nadeel van € 250.000, mede doordat we de algemene stelpost extra indexering via deze rapportage vrij laten vallen. Zie hiervoor de toelichting bij de algemene dekkingsmiddelen. Incidenteel omdat bij de nieuwe aanbesteding voor 2024 en verder het oorspronkelijke bedrag van 2023 als basis is genomen. Openbare verlichting, incidenteel nadeel van € 75.000 Door de forste stijging van materiaal- en personeelskosten melden we een nadeel. Vanuit projecten is er in 2023 bovendien meer beroep op het (groot)onderhoudsbudget gedaan dan gepland. Bij het klein onderhoud waren er meer storingen dan gemiddeld. Omdat we steeds meer gebruik maken van ledverlichting zal naar verwachting het aantal storingen in de toekomst afnemen.

Groenbeheerplan, incidenteel nadeel van € 90.000 Binnen het groenbeheerplan maakten we onvoorziene kosten vanwege nieuwe aanplant bomen en beplanting (Wandeling en Kraanplein) door schade die veroorzaakt is door de windhoos in Zierikzee. We maakten bovendien een noodzakelijke inhaalslag vanuit het plan. Dit leidt tot een incidenteel nadeel van € 30.000. De kosten voor de begeleiding van het opstellen van het nieuwe beheer- en beleidsplan groen wilden we in eerste instantie gedeeltelijk bekostigen uit dit budget. Door de hiervoor genoemde oorzaken is dit niet mogelijk. Hieruit volgt een incidenteel nadeel van € 35.000. Met ingang van 2022 was het de intentie om bij het akkerrandenproject, onder andere middels plukbonnen, opbrengsten te genereren. Deze opbrengsten realiseren we in de praktijk niet. Via separaat voorstel informeren we u over het vervolg van dit project. Het incidentele nadeel voor 2023 bedraagt € 25.000. Beleid Verkeer, incidenteel nadeel van € 100.000, structureel nadeel van € 13.000 Het budget voor de bouw van een verkeersmodel is in 2022 niet volledig gebruikt. Voor de oplevering in 2023 is € 30.000 nodig. We maken in 2023 kosten voor verkeer- en parkeermanagement bij drukke dagen in Zierikzee en Renesse. Het gaat om een bedrag van € 70.000. Daar is het aantal bezoekers groter dan de capaciteit van parkeergelegenheden en wegen.

Voor 2024 is er via de lijst uitbreidingsinvesteringen/ nieuw beleid bij de begroting structureel budget aangevraagd. Het budget voor verkeersonderzoeken is ontoereikend. We zijn genoodzaakt regelmatiger verkeersonderzoeken uit te voeren naar intensiteit van het gebruik van wegen, snelheden en parkeren. Hiervoor ramen we € 13.000 structureel bij. Verkeersveiligheid en bebording, structureel nadeel van € 25.000 en € 230.000 doorschuiven naar 2024 Het huidige budget voor bebording en verkeersmaatregelen is ontoereikend door gestegen prijzen bij de bebording en een grotere vraag naar maatregelen vanuit de inwoners. Bovendien stijgen de kosten voor onderzoek en ontwerp van straatmeubilair door derden zoals de nationale bewegwijzeringsdienst. Een structurele bijraming van € 25.000 is noodzakelijk. Projectmatig maken we gebruik van een subsidieregeling voor maatregelen op het gebied van verkeersveiligheid. Deze regeling loopt over meerder jaren. De eerste projecten gaan we pas in 2024 uitvoeren. Daardoor schuift het geraamde budget voor 2023 van € 460.000 en de daarbij behorende subsidie van € 230.000 door naar 2024. Budgettair neutraal verwerken mutaties Reiniging, per saldo nihil Op de exploitatieposten van de Reiniging melden we een structureel nadeel van € 159.000. Dit komt met name door een lagere opbrengst bij de afvalstoffenheffing en het reinigingsrecht.

Dit komt door het succes van het Diftar-systeem. Doordat steeds meer inwoners en bedrijven ervan doordrongen zijn dat we minder afval moeten produceren vallen de variabele opbrengsten van de Afvalstoffenheffing en het Reinigingsrecht structureel lager uit.

9

Op korte termijn (2023 en 2024) zijn deze minderopbrengsten nog te compenseren uit de egalisatievoorziening vuilverwerking. Bij ongewijzigd beleid zou de voorziening vanaf 2025 negatief gaan lopen. Dat is niet toegestaan. Om de voorziening op lange termijn weer op niveau te krijgen zijn dus maatregelen nodig. Deze leggen we in 2024, in voorbereiding op de begroting 2025, aan u voor. Bijdrage RUD Zeeland, incidenteel voordeel van € 140.000 In uw vergadering van 28 september heeft u besloten de afrekening over 2022 en de bestemming van het jaarrekeningresultaat 2022 van de RUD te verwerken via deze rapportage. Per saldo gaat het om een voordeel van € 140.000. Onderhoud wegen, incidenteel nadeel € 115.000 en € 78.000 doorschuiven naar 2024 Door aanpassing van de indexering melden we een incidenteel nadeel van € 115.000 voor de doorbetaling aan het waterschap vanuit de wet herverdeling wegenbeheer. Omdat we de actualisatie van de wegenlegger later afronden dan gepland en we door inspecties een bulk aan inmetingen in 2024 verwachten voor wegvakken schuift er een budget van € 78.000 door van 2023 naar 2024. Herziening bouwgrondexploitaties en exploitatieovereenkomsten, voordeel incidenteel €22.408 in 2023, € 4.484 in 2024 en € 12.511 in 2025. De meerjarige ramingen van de bouwgrondexploitaties en de exploitatieovereenkomsten zijn herzien.

Dit leidt tot het aanpassen van budgetten op diverse sub-programma’s en een toevoeging aan de algemene reserve ontwikkelingsbedrijf als gevolg van grondverkopen en hogere geraamde voordelen. De incidentele voordelen worden met name veroorzaakt door een hogere toerekening van personeelslasten wat met name komt door reëlere inschattingen van de inbreng van eigen uren. Sub-programma 2.3 Leefbare kernen met betrokken inwoners Faciliteren culturele stichtingen en verenigingen, € 150.000 doorschuiven naar 2024 Bij amendement stelde uw raad dit budget beschikbaar voor 2023. Er is hieraan nog geen uitvoering gegeven omdat we nog geen aanvragen hebben gekregen. Dit zal gebeuren in 2024. Wij hevelen daarom dit budget over. Masterplannen, per saldo nihil Binnen de masterplannen zijn in 2022 een aantal eenmalige budgetten niet besteed (in totaal € 155.000). De verwachting is dat deze ook in 2023 niet uitgevoerd gaan worden. We ramen deze budgetten daarom bij in 2024 en dekken dit uit de algemene reserve. Dit omdat de overgebleven middelen in 2022 ook in de algemene reserve zijn gestort. Stelpost masterplannen, per saldo nihil Het overschot op de jaarlijks beschikbare middelen voor de masterplannen stads- en dorpsvisies in de jaarschijf 2023 bedraagt € 662.000. Bij een amendement besloot uw raad om dit overschot jaarlijks toe te voegen aan de reserves strategische visie.

Dit betekent een voordeel voor sub-programma 2.3 en een nadeel (storting in de reserve) voor sub-programma algemene dekkingsmiddelen. Brede SPUK 2024 - 2026, per saldo nihil In onze raadsbrief van 19 september 2023 informeerden wij u inhoudelijk over de Brede SPUK en dat wij via deze rapportage de middelen verwerken die we hiervoor vanuit rijk ontvangen voor de jaren 2023 2026. Dat doen we door de baten en ook de lasten te verhogen. Voor de gehele reeks gaat het daarbij in totaal om € 2.265.073. Daarbij houden we er rekening dat we niet dit jaar alle middelen vanuit deze specifieke uitkering aanwenden, op grond van de regeling mogen we maximaal 20% van de niet aangewende middelen doorschuiven naar 2024. Het gaat hierbij naar verwachting om een bedrag van € 72.000. Daarnaast verwachten wij dat voor 2023 een bedrag van € 31.000 resteert en moet worden terugbetaald aan het rijk.

10

Sub-programma 2.4 Goed en betaalbaar aanbod zorg en welzijn Gebundelde uitkering (BUIG), per saldo voordeel incidenteel van € 685.000 voor 2023 en van € 300.000 voor 2024 Dit betreft een ruime bijstelling van het Rijksbudget dat de gemeente ontvangt voor de betaling van bijstandsuitkeringen en loonkostensubsidies (het BUIG-budget). Met de publicatie van de septembercirculaire gemeentefonds is het definitieve bijstandsbudget 2023 en voorlopige bijstandsbudget 2024 bekend geworden. Het macrobudget BUIG is het resultaat van de verwerking door het Rijk van de realisatiecijfers (volume en prijs) over 2022, nieuwe inzichten in de conjunctuur, effecten van rijksbeleid en de loon- en prijsbijstelling. Het definitieve macrobudget 2023 is door het Rijk ruim € 643 miljoen hoger vastgesteld dan het voorlopig macrobudget 2023. Nagenoeg deze gehele opwaardering van het macrobudget wordt nu veroorzaakt door herijking van de component loon- en prijsbijstelling. Opvang Oekraïense vluchtelingen, per saldo nihil (in combinatie met programma Algemene dekkingsmiddelen) Bij de jaarrekening 2022 besloot u tot het instellen van de bestemmingsreserve Woonconcepten. Dit vanuit het positieve saldo van het budget van de opvang van Oekraïense vluchtelingen. Ook in 2023 houden we fors over.

De reden hiervan is dat we bij de oorspronkelijke raming de baten en lasten budgettair neutraal in de begroting hebben opgenomen. In werkelijkheid organiseren we een sobere maar doelmatige opvang waardoor de lasten laag uitvallen. Dit is niet toekomstbestendig, we organiseren een duurzamere vorm van opvang in de vorm van modulaire woonconcepten. Dit brengt in de toekomst aanzienlijke kosten met zich mee. We reserveren daarom deze middelen voor dit doel en komen niet tegemoet aan het verzoek van het Rijk om de middelen vrijwillig terug te betalen. Wij informeerden u hierover via een raadsbrief. Het geraamde batig saldo van € 5,67 miljoen voegen we toe aan de bestemmingsreserve Woonconcepten. Verder voegen we de kosten die gemoeid gaan met toerekenbare ambtelijke uren (€ 328.000) aan de Particuliere Opvang Oekraïners (POO) en de GOO toe aan het calamiteitenbudget inhuur binnen het programma Algemene dekkingsmiddelen. Crisisnoodopvang, per saldo nihil (in combinatie met programma Algemene dekkingsmiddelen) De kosten voor het organiseren van de crisisnoodopvang vallen dit jaar lager uit dan begroot. Omdat we alle kosten kunnen declareren bij het COA hebben we in eerste instantie een ruime begroting gehanteerd. Nu we kostenbewust zijn omgegaan met de uitgaven vallen de door het COA te vergoeden kosten lager uit. Het gaat hier om een bedrag van € 552.000.

De kosten die gemoeid gaan met toerekenbare ambtelijke uren (€ 155.000) voegen we toe aan het calamiteitenbudget inhuur binnen het programma Algemene dekkingsmiddelen. Minimabeleid, € 303.000 doorschuiven naar 2024 Op 10 november 2022 nam u de motie 'Verruimen toegang minimaregelingen' aan. Daarin riep u ons op onderzoek te doen naar een verhoging van de toegangspercentages van het Declaratiefonds, het Volwassenenfonds Sport- en Cultuur, de bijzondere bijstand en individuele inkomenstoeslag. Hierbij is het uitgangspunt geformuleerd om de toegang van deze minimaregelingen te verhogen naar minimaal 130% van de toepasselijke bijstandsnorm. Wij komen ervoor het onderzoek breder te trekken dan de in uw motie geformuleerde opdracht. Het onderzoek heeft enige vertraging opgelopen. Het door te schuiven bedrag willen wij reserveren om een mogelijke verhoging op korte termijn (2024) incidenteel te kunnen dekken. Skaeve Huse/ Karnemelksvaart, € 330.000 doorschuiven naar 2024 Vanwege capaciteitsproblemen is het voor de vorming van Skaeve Huse/ verbouw Karnemelksvaart gereserveerde budget dit jaar niet besteed. Wij willen de middelen voor deze doelen beschikbaar houden en schuiven deze daarom door naar volgend jaar. Opgroeien in een Kansrijke Omgeving (OKO), € 250.000 doorschuiven naar 2024 In 2023 hebben we gewerkt aan een agenda voor de komende jaren.

Hierdoor hebben we nog weinig middelen uitgegeven aan activiteiten/ ondersteuning. Daarin komt in 2024 verandering. In 2024 hebben we extra budget nodig voor het organiseren van activiteiten en ondersteuning. Hierbij valt te denken aan activiteiten voor jeugdigen en ouders, ondersteuning in de vorm van het opzetten van een communicatie platform, coördinatie van de werkgroepen en het organiseren van netwerkbijeenkomsten.

11

SWVO-verrekening jaarrekening 2022, incidenteel nadeel van € 157.000 De vaststelling van de jaarrekening 2022 van de gemeenschappelijke regeling SWVO leidde tot een nabetaling. SWVO 3e begrotingswijziging 2023, incidenteel voordeel van € 66.000 Inmiddels legden wij u de 3e begrotingswijziging 2023 van het SWVO voor. Het positieve saldo van deze wijziging is € 66.000 exclusief de bijstellingen op de maatwerkvoorzieningen huishoudelijke hulp en begeleiding/dagbesteding waarvan we het voordelig saldo ad € 196.000 toevoegen aan de egalisatiepost maatwerkvoorzieningen Wmo/ Jeugd. Hervormingsagenda Jeugd, incidenteel nadeel van € 317.000 We zien dit jaar de uitgaven voor jeugdhulp toenemen. Deels is dit het gevolg van de toenemende kosten onder invloed van de aangepaste prijsindex. De beoogde bezuiniging zoals de Rijksoverheid deze heeft voorspeld en is opgenomen in de Hervormingsagenda is niet haalbaar gebleken. De vraag naar jeugdhulp is niet afgenomen. De komende jaren zijn eerst investeringen noodzakelijk. In het voorliggend veld maar ook voor de transformatie binnen de hoog complexe zorg in samenwerking met het onderwijs. Deze maatregelen kunnen bijdragen aan het verminderen van gebruik van jeugdhulp en daardoor een afname van de kosten.

Sub-programma 3.1 Schouwen-Duiveland vakantie-eiland Revitaliseringsfonds Musea, € 289.000 doorschuiven naar 2024 In 2022 is het Revitaliseringsfonds Musea opengesteld. Deze regeling geldt tot 2025. Totaal beschikbaar budget voor deze regeling was dit jaar nog € 300.000. In 2023 is voor € 11.000 een beroep gedaan op deze regeling. Het restantbudget van schuiven wij door naar 2024. Naheffingsaanslagen, incidenteel voordeel van € 120.000 In de voorbereiding op de begroting 2024 hebben we het bedrag dat binnenkomt voor naheffingsaanslagen voor 2024 en verder naar boven bijgesteld op basis van actuele gegevens. Het voordeel voor 2023 nemen we mee in deze rapportage. Actieprogramma toerisme, € 247.000 doorschuiven naar 2024 Het uitvoeringsprogramma Agenda Toerisme loopt van 2018 tot en met 2026. Het merendeel van de activiteiten is afgerond of loopt op schema. Binnen de uitvoeringsjaren vinden er verschuivingen plaats voor het uitvoeren van activiteiten. De voucherregeling voor de recreatiesector is bijvoorbeeld verlengd. Het onderzoek naar het draagvlak voor toerisme voeren we niet in 2023 uit maar in het voorjaar 2024 omdat we dan aansluiten bij de planning van het Kenniscentrum Toerisme. In totaal schuift er € 247.000 door van 2023 naar 2024.

Qua capaciteit verwachten we de activiteiten in 2024 vanuit het actieprogramma goed te kunnen begeleiden mede door de inzet van een trainee. Sub-programma 3.4 Activiteiten aan het water Onderhoud strand, structureel nadeel van € 35.000 en incidenteel nadeel van € 40.000 Voor het vaste en planbare onderhoud van het strand en alle bijbehorende voorzieningen melden we een structureel nadeel van € 35.000. Dit structurele nadeel wordt veroorzaakt door kostenstijgingen voor afvalinzameling en afvoer. Daarnaast zijn er activiteiten toegevoegd zoals onderhoud van AED’s, realiseren en onderhouden van het Droge Voetenpad, onderhoud van de Blauwe Vlag voorzieningen en werkzaamheden voor het Groene Strand. Door onvoorziene omstandigheden veroorzaakt door vandalisme, weersomstandigheden en hoog water is er voor 2023 € 40.000 incidenteel nodig om schade in het areaal te herstellen.

12

Afboeking boekwaarde oude investering Vishoek Brouwershaven, incidenteel nadeel van € 304.000 In voorbereiding op het actualiseren van de kostendekkendheid havens, waar we u separaat een voorstel voor aanbieden, hebben we de activastaat doorgenomen voor het onderdeel havens. Hierop stond nog een oude investering in de Vishoek Brouwershaven met een boekwaarde van € 304.000. Door de recente herinrichtingsprojecten in Brouwershaven die gerealiseerd zijn is het niet realistisch deze boekwaarde te handhaven. De structurele component van het vervallen van de kapitaallast is verwerkt in het voorstel actualisatie kostendekkendheid havens. Programma 4 Bestuur en burgerzaken Verkiezingen, incidenteel nadeel van € 85.000 Gemeenten krijgen via het gemeentefonds een jaarlijkse bijdrage voor de organisatie van verkiezingen. Deze bijdrage is gebaseerd op gemiddeld één verkiezing per jaar. Voor de onverwachte Tweede Kamerverkiezingen in november ontvangen de gemeenten dus geen compensatie. Logischerwijs hebben wij hiermee geen rekening gehouden in onze begroting. Dit levert naar verwachting een incidenteel nadeel op van € 85.000. Inzake deze problematiek verwijzen wij u nog naar de brief van de VNG van 27 september 2023 over de verkiezingen. Sub-programma Algemene dekkingsmiddelen Dividenduitkering/ teruggave dividendbelasting ZEH, incidenteel voordeel van € 3.907.000 In 2021 is GBE Aqua B.V.

opgericht waarvan de gemeente medeaandeelhouder is. Deze vennootschap heeft 50% van de aandelen verworven in Evides. Daarvoor is een financiering aangegaan. Overeengekomen is dat de vennootschap het recht heeft jaarlijks een of meerdere kapitaalstortingen op te vragen bij eenieder van de aandeelhouders ter aflossing van de financiering. De hoogte van de jaarlijkse kapitaalstorting is het gehele bedrag aan dividend dat de Gemeente als aandeelhouder heeft ontvangen van Zeeuwse Energie Houdstermaatschappij N.V. (ZEH), minus het Evides-dividend dat de Gemeente als aandeelhouder zou hebben ontvangen van GBE Aqua B.V. Over 2022 ontvingen wij dit jaar € 3,907 miljoen aan uitgekeerd dividend ZEH-aandelen en een teruggave dividendbelasting. Dit bedrag is grotendeels (voor € 3,474 miljoen) aangewend voor het volstorten van de aandelen GBE Aqua. Het resterende saldo van € 432.941 is vrij besteedbaar. Vrijval stelpost indexeringen, incidenteel voordeel van € 899.000 De gehele stelpost indexeringen is vanaf 2024 ingeboekt ten gunste van de budgettaire ruimte via de Programmabegroting 2024. Voor 2023 echter resteert er nog steeds een bedrag van bijna € 9 ton.

Deze post kan vrijvallen en als (specifieke of generieke) dekking worden ingezet voor incidentele extra kosten (die wellicht/waarschijnlijk al wel in de begroting 2024 zijn opgenomen maar nog niet in 2023 en daarmee voor 2023 incidenteel zijn. Wet open overheid, € 204.000 doorschuiven naar 2024 De financiële impact voor de implementatie van de Wet open overheid (hierna: Woo) is nog niet bekend. Wij stellen op dit moment een plan van aanpak op. Het doel hiervan is om in beeld te brengen welke maatregelen nodig zijn om de Woo zorgvuldig te implementeren. Wij denken hier onder andere aan anonimiseringsoftware, ICT-middelen om publicatie mogelijk te maken en eventueel ook het inwinnen van extern advies. Het hiervoor benodigde budget kunnen wij op dit moment nog niet inschatten. Vandaar dat wij het totaal beschikbare restant budget vanuit de verkregen rijksmiddelen uit 2022 en 2023 voor dit doel beschikbaar houden en via deze rapportage doorschuiven naar 2024.

13

Sub-programma Overhead ICT, per saldo incidenteel nadeel van € 140.000 waarvan € 86.000 structureel en € 90.000 doorschuiven naar 2024 Het incidentele nadeel wordt in hoofdzaak (voor € 72.000) veroorzaakt door de implementatie van een nieuw HR-systeem. De verwachting is dat dit op 1 januari 2024 operationeel is en het huidige HRsysteem vervangt. Omdat uiteindelijk minder licenties nodig zijn, is sprake van een klein structureel voordeel van € 10.000 vanaf 2024. Het structurele nadeel betreft het saldo van allerlei kleine mutaties waarvan de grootste een bedrag van € 33.000 is. Het betreffen hier licenties Microsoft 365. Wij kozen voor licenties die veiliger doch duurder zijn. Met name het aspect beveiliging vinden wij belangrijk zodat we binnen deze licentie voldoende mogelijkheden hebben om veilig werken technisch nog beter te faciliteren. Daarbij nemen we meer licenties af vanwege het feit dat de formatieve omvang van de organisatie groeit. De doorschuiving naar 2024 betreft met name het incidenteel beschikbare budget om functionele aanpassingen in het Zaaksysteem te bekostigen. Als gevolg van de uitkomsten van een gehouden enquête bestemmen we dit budget voor aanvullende opleidingen en instructies zodat het gebruik van bestaande functionaliteiten wordt geoptimaliseerd. Deze aanvullende opleidingen en instructies vinden plaats in 2024.

Informatieveiligheid, per saldo incidenteel nadeel van € 42.000 en vanaf 2024 structureel nadeel van € 52.000 Bedrijfscontinuïteitsbeheer is kritiek voor onze dienstverlening en op dit moment nog niet ingericht. Dit jaar laten we ons ondersteunen bij de inrichting en borging hiervan in onze organisatie. Daarbij merken wij op dat de gemeente per 18 oktober 2024 wettelijk verplicht te voldoen aan de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO). Hiervoor is een organisatiebrede BIO-inventarisatie (nulmeting) uitgevoerd op alle overkoepelende/ organisatiebrede maatregelen. Nog dit jaar inventariseren we per afdeling de maatregelen die op afdelingsniveau moeten zijn ingericht. Op basis van deze inventarisatie kunnen verbeterplannen worden opgesteld met daarin de werkzaamheden die nog plaats moeten vinden vóór de nieuwe wetgeving van kracht wordt. Om de organisatie, afdelingen en clusters hierbij voldoende te kunnen adviseren en waar nodig ondersteunen, is drie maanden lang één dag per week externe ondersteuning nodig. De totale kosten van de hiervoor genoemde werkzaamheden zijn € 42.000. Bovengenoemde nieuwe wetgeving en de voorbereidingen hierop vraagt om operationele ondersteuning op gebied van informatieveiligheid vanuit de organisatie verder te vergroten. Ook is op een aantal onderwerpen behoefte aan specialistische expertise.

Hiervoor huren we vanaf 2024 structureel een ervaren ISO (Information Security Officer) in. Detachering medewerkers, per saldo nihil Vanuit de detachering van een tweetal medewerkers van de afdeling Werken, Wonen en Leven ontvangen wij € 228.700. Dit bedrag ramen wij bij op het personeelsbudget van die afdeling. Onderhoud wagenpark UOR, incidenteel nadeel van € 40.000 Door de strengere keuringseisen op dieselmotoren hebben we hogere onderhoudskosten en hiernaast lopen de kosten op door een verouderd wagenpark. Deze kosten zullen vanaf 2024 weer dalen door de geplande vervanging/ verduurzaming van het wagenpark. Opleidingsbudget, € 60.000 doorschuiven naar 2024 Binnen het opleidingsbudget was € 35.000 gereserveerd voor een leermanagementsysteem. Door andere prioriteiten verschuift de inrichting en implementatie hiervan naar 2024. Ook zijn de trainingen helder & strategisch adviseren verschoven van 2023 naar begin 2024. Daarom schuiven we ook dit budget, voor een bedrag van € 25.000 door naar 2024.

14

Belonen/prestatieschalen, € 290.000 doorschuiven naar 2024 We hebben een mooie set aan beloningsinstrumenten, maar zetten deze onvoldoende in. Dit komt mede door de (te strenge) voorwaarden die aan deze instrumenten hangen. Daarom waren we voornemens eind 2022 deze instrumenten te optimaliseren, zodat we onze medewerkers meer en beter konden belonen. Hiervoor is ook structureel budget beschikbaar gesteld vanaf 2023. Helaas is dit project later gestart dan verwacht (vierde kwartaal 2023) in verband met andere prioriteiten dit jaar. Hierdoor wordt het beschikbare budget dit jaar niet benut. Deels zetten we dit budget alsnog in voor het belonen van onze medewerkers. Het overige deel schuiven we door naar 2024, waarbij we de besteding hiervan meenemen in het project Belonen. Frictiekosten als gevolg van organisatiewijziging/teammanagers, per saldo nihil (in combinatie met programma Algemene dekkingsmiddelen) Vanaf 1 september voerden we een organisatiewijziging door. Door boventalligheid en maatwerkafspraken met medewerkers ontstaan frictiekosten. Voor de jaren 2023 tot en met 2025 schatten we deze maximaal in € 747.125. Wij stelden hiervoor een voorziening frictiekosten in, dit volgt uit het bepaalde in het BBV (het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten).

Op grond van de Nota reserves en voorzieningen dekken we deze personele knelpunten uit de algemene reserve. Deze dekking is opgenomen onder de algemene dekkingsmiddelen.

15

2

Afwijkingen op reserves

Via deze rapportage vinden samengevat de volgende mutaties op de reserves plaats (+ is toevoegen en - is onttrekken): Reserve

2023

2024

2025

2026

Algemene reserve

-404.269

-231.000

-132.667

-250.333

Reserve uitvoering strategische visie

1.857.083

-1.165.425

Algemene reserve Zuidhoek Bestemmingsreserve investeringen Zuidhoek

118.500 6.400

Algemene reserve ontwikkelingsbedrijf

299.783

Transitievergoeding

202.500

Bestemmingsreserve woonconcepten

5.673.869

Totaal

7.753.866

-47.552

85.667

-1.443.977

-47.000

-250.333

Toelichtingen Algemene reserve In de raadsvergadering van 28 september 2023 is besloten over het versneld vergroenen van schoolpleinen en realiseren van schooltuinen. Daarin is besloten om €79.000 te dekken uit de algemene reserve. Daarnaast vinden er dekkingen plaats vanuit bestaande budgetten, maar omdat deze niet precies in de jaren staan waarin ook de uitgaven plaatsvinden, vinden er diverse verschuivingen plaats binnen de algemene reserve. Daarnaast zijn binnen de masterplannen budgetten in 2022 niet uitgegeven die we nu opnieuw opvoeren in 2024. We ramen deze budgetten daarom bij in 2024 en dekken dit uit de algemene reserve. Dit omdat de overgebleven middelen in 2022 ook in de algemene reserve zijn gestort. Verder zijn er nog frictiekosten als gevolg van de organisatiewijziging van € 747.000 die gedekt worden uit de algemene reserve. Meer hierover bij de afwijkingen op exploitatiebudgetten, onderdeel overhead (hoofdstuk 1). Reserve strategische visie Het overschot op de jaarlijks beschikbare middelen voor de masterplannen stads- en dorpsvisies in de jaarschijf 2023 bedraagt € 662.000. Bij een amendement besloot uw raad om dit overschot jaarlijks toe te voegen aan de reserves strategische visie.

Daarnaast schuiven een aantal budgetten die gedekt worden uit de reserve uitvoering strategische visie, waaronder de bijdrage waterkwaliteit Grevelingen (€ 1 miljoen) door naar 2024. De onttrekking aan de reserve schuiven we dan ook door naar 2024. Voor een verdere toelichting verwijzen we u naar de toelichting op de exploitatiebudgetten (paragraaf 1). Algemene reserve Zuidhoek en bestemmingsreserve investeringen Zuidhoek De eerste halfjaarrapportage 2023 van De Zuidhoek laat een voordelig exploitatiesaldo van € 106.400 zien. De lasten vallen € 30.400 later uit dan begroot, de baten € 76.000 hoger. Rekening houdend met de mutaties vanuit de septembercirculaire wordt voor heel 2023 een bedrijfsresultaat van nihil geraamd. Om deze reden hoeft € 124.900 minder aan de reserves te worden onttrokken dan geraamd. Voor deze rapportage nemen we het nadelig saldo van deze mutaties mee. Algemene reserve ontwikkelingsbedrijf De toevoegingen en onttrekking aan de algemene reserve ontwikkelingsbedrijf vloeien voornamelijk voort uit de herziening van de bouwgronden en exploitatieovereenkomsten. Een groot voordeel in 2023 voor de algemene reserve ontwikkelingsbedrijf is de grondverkoop Zonnedorp. Daarnaast is er ook een voordeel door de verkoop van de Sasput te Zierikzee.

16

Bestemmingsreserve woonconcepten Bij de jaarrekening 2022 besloot u tot het instellen van de bestemmingsreserve Woonconcepten. Dit vanuit het positieve saldo van het budget van de opvang van Oekraïense vluchtelingen. Ook in 2023 houden we fors over. De reden hiervan is dat we bij de oorspronkelijke raming de baten en lasten budgettair neutraal in de begroting hebben opgenomen. In werkelijkheid organiseren we een sobere maar doelmatige opvang waardoor de lasten laag uitvallen. Dit is niet toekomstbestendig, we organiseren een duurzamere vorm van opvang in de vorm van modulaire woonconcepten. Dit brengt in de toekomst aanzienlijke kosten met zich mee. We reserveren daarom deze middelen voor dit doel en komen niet tegemoet aan het verzoek van het Rijk om de middelen vrijwillig terug te betalen. Wij informeerden u hierover via een raadsbrief. Het geraamde batig saldo van € 5,67 miljoen voegen we toe aan de bestemmingsreserve Woonconcepten. Transitievergoeding De toevoeging betreft de door derden betaalde transitievergoedingen alsmede de zaken waarop een vrijstelling van toepassing is, welke we voor eigen rekening nemen.

17

Afwijkingen op investeringen

3

De mutaties op de investeringen betreffen doorschuivingen en bijstelling van ramingen op basis van de huidige situatie. Onderstaande tabel geeft het totaal aan doorschuivingen en het totaal van de bijgestelde ramingen (+ is bijramen – is aframen): 2023

2024

2025

2026

2027

2028

Doorgeschoven

-5.936.246

5.233.796

517.104

-139.254

162.300

162.300

Raming bijgesteld

847.935

90.322

17.572

850.000

-5.088.311

5.324.118

534.676

710.746

162.300

162.300

Totaal

Deze mutaties betreffen hoofdzakelijk de volgende kredieten: Bij- en aframingen Vervanging haakarmauto, bijraming € 100.000 Het vervangen van de wagens bij de reiniging is Europees aanbesteed. Deze actuele prijzen verwerken we bij ons in de begroting. De raming was nog gebaseerd op oude prijzen. Vervanging telefooncentrale, aframing € 25.000 Via de eerste financiële rapportage zijn een tweetal investeringsbudgetten (Software PDC en Vervangen telefooncentrale) omgezet naar een exploitatiebudget. Dit om in 2023 in te zetten voor het project van het vervangen van de telefooncentrale (voor project-/ inrichtingskosten). Abusievelijk vond echter de aframing van dit investeringsbudget niet plaats in die rapportage. Aanwezigheidsregistratiesysteem, aframing € 54.000 Dit systeem wordt niet meer vervangen. Het huidige systeem (TIM) wordt versaast. Binnen de exploitatie zijn hiervoor de middelen aanwezig. Het exploitatievoordeel van deze aframing wordt in 2023 en 2024 benut om de eenmalige diensten voor de implementatie van het nieuwe HR - systeem (AFAS) te dekken. Monumentenverlichting, bijraming € 233.000 De nieuwe, hogere ramingen zijn grotendeels het gevolg van prijsstijgingen van materialen, met name in de armaturen, en gestegen loonkosten (ontwerp lichtplannen en technische uitvoering).

In mindere mate als gevolg van meerwerk door extra tekenwerk vanwege het ontbreken van bouwtekeningen, extra eisen die gesteld zijn door de rijksdienst aan de omgevingsvergunningen en daarnaast vereist ecologisch onderzoek (vleermuizen) t.b.v. omgevingsvergunningen. Speelkooi SV Duiveland, bijraming € 25.000 Het oorspronkelijke budget is in 2021 geraamd. Door extreme prijsstijgingen in de tussenliggende periode op de grondstoffen voor het hekwerk en het kunstgras is extra budget noodzakelijk om de speelkooi te kunnen realiseren. Straatmeubilair Brouwershaven, aframing € 28.750 Deze investering Is uitgevoerd via de herinrichting van de Markt Brouwershaven en ook vanuit dit budget betaald. Het budget voor de straatmeubilair ramen om die reden af. Glooiing Vluchthaven Bruinisse, bijraming € 128.000 Bij de begroting 2022 is abusievelijk ten onrechte een deel van deze investering afgeraamd. Via deze financiële rapportage corrigeren we een deel daarvan, zodat de investering weer een budget heeft op basis van actuele prijzen. Restauratie Oude Haven personeelslasten, bijraming € 196.000 Er is sprake van een overschrijding op de uren van de ambtelijke organisatie wegens het verloop van het dossier sinds september 2020. Via deze rapportage ramen we € 196.000 bij (inclusief overhead).

18

Toiletvoorziening strand Havenhoofd Brouwershaven, aframing € 150.000 In overleg met de stadsraad en ondernemersvereniging Brouwershaven (OVB) zien we van de aanleg af. Dit vanwege het niet kunnen realiseren van de voorzieningen als riolering die voor een permanente toiletvoorziening nodig zijn. Ook is de locatie onbereikbaar voor de wagens van bedrijven die mobiele toiletten schoonmaken en onderhouden. Mogelijk komen uit een onderzoek van de provincie en Staatsbosbeheer naar recreatieve voorzieningen nog nieuwe inzichten. Onderlaag SKNWK & SV Duiveland, bijraming € 70.000 De eigen bijdrage vanuit de verenigingen (in totaal € 70.000) is niet gerealiseerd. Het werk is door één hoofdaannemer aangenomen. Omdat het hier ging om specialistisch werk, waarbij groot materieel werd ingezet, was het niet realistisch dat vrijwilligers hierbij assisteerden. De veiligheid van mensen zou in gevaar kunnen komen. Uiteraard verrichtte de vereniging wel kleine hand- en spandiensten en werd meegedacht in de uitvoeringsfase. Herinrichting buitenruimte Pontes, bijraming € 35.000 In 2023 hebben we diverse afrondende werkzaamheden aan de buitenruimte uitgevoerd, waarbij we in de praktijk in overleg met de scholen ook nog diverse aanpassingen hebben gedaan om de kwaliteit van de buitenruimte zoveel mogelijk te laten aansluiten bij de kwaliteit van het gebouw en de rest van de omgeving.

Voorbeelden hiervan zijn de aanpassing van de kruising met de Grevelingenstraat, de aanleg van een mindervalide parkeerplaats op het Hatfieldpark, een trapleuning richting de bibliotheek, extra (onderhouds)maatregelen in het kader van groen en een indexering van de asfaltwerkzaamheden. Verkeersveiligheid Kloosterweg, bijraming € 850.000 Dit raadsvoorstel is besloten in de raadsvergadering van 28 september 2023. De verwerking hiervan verloopt via deze financiële rapportage. Deze bijraming (in 2026) legt geen beslag op de budgettaire ruimte, omdat we de kapitaallasten dekken uit de stelpost meer dan gemiddelde inflatie. Herinrichting Vroonweg, Kabbelaarsweg en Hoogenboomlaan fase 2, bijraming € 325.000 Via een raadsbrief bent u op 28 september al geïnformeerd over deze ontwikkelingen. De besluitvorming vindt echter plaats via deze financiële rapportage. Er wordt € 100.000 verschoven van het budget fase 1 naar fase 2. Daarnaast ramen we € 325.000 bij op het budget van fase 2. Dit komt met name door substantiële prijsstijgingen in de infrastructurele sector. Verschuivingen Vervanging huisvuilauto en haakarmauto Deze vervangingen maken onderdeel uit van de Europese aanbesteding. Vanwege de lange levertijden verwachten we deze wagens pas in het 3e kwartaal 2024 binnen te krijgen. Daarom schuiven we deze investering door van 2023 naar 2024.

Vervanging wagenpark De Europese aanbesteding is in voorbereiding. We verwachten deze auto’s te vervangen in 2024. We schuiven deze investeringen van in totaal ongeveer € 774.000 door naar 2024. Skatepark De realisatie schuift door omdat we een bestemmingsplanwijziging hebben. Deze procedure is in gang gezet. Tot eind oktober kan hierop bezwaar gemaakt worden. Niet duidelijk of dat ook zal plaats vinden. Als dat zo is, kan er niet gestart worden. Hoe verder richting eind van het jaar komen, hoe slechter dat is voor de uitvoering en kwaliteit van het skatepark. Het skatepark wordt van beton gemaakt. De koude en natte maanden zijn dan niet zo geschikt hiervoor. Daarnaast ramen we €25.000 bij, omdat we geen rekening hebben gehouden met de verlichting rondom het skatepark. Er is een verlichtingsplan gemaakt naar aanleiding van het nieuwe ontwerp. Verder hebben we extra onderzoeken moeten doen. Restauratie Oude Haven Zierikzee De raad stemde op 21 juni 2023 in met de wijze van uitvoering. De voorbereidingen voor uitvoering zijn gestart. De planning is om in het vierde kwartaal 2023 te starten. Een groot deel van het budget schuiven we door naar 2024/2025.

19

Kademuur metselwerk Nieuwe Haven Zierikzee Er wordt eerst uitvoering gegeven aan de restauratie van de kademuren Oude Haven in verband met beschikbare capaciteit. Diverse rioleringsbudgetten Door capaciteitsgebrek en de implementatie van wijkgerichte aanpak schuiven we het restant van de rioleringsbudgetten door verdeeld over de jaren 2024-2028. Herinrichting Torenweg Burgh-Haamstede Werkzaamheden vinden, met als hoofdopdrachtgever DNWG, plaats in de winter van 2023/2024, waardoor de helft van de gemeentelijke bijdrage (€ 125.000) naar 2024 doorgeschoven wordt. Parkeren voormalige gemeentewerf Scharendijke In 2023 voerden we overleggen over de mogelijkheid voor het realiseren van een parkeerterrein op de locatie van de voormalige gemeentewerkplaats ten behoeve van het nabijgelegen hotel. Er is (nog) geen besluitvorming aan de orde. Zo nodig bekijken we in 2024 of en zo ja, op welke wijze en in het kader van welke ontwikkeling we het parkeerterrein op de voormalige gemeentewerkplaats aan de Dijkstraat aanleggen. Herinrichting Noordstraat/ Ring/ Weststraat Burgh-Haamstede De werkzaamheden voor dit plangebied zijn in maart 2023 al doorgeschoven naar de winter van 2024/2025. Dit betekent dat een deel van het (voorbereidings)budget ook doorschuift naar 2024.

Voorbereidingskrediet onderzoek N59 Bij de eerste financiële rapportage 2023 hebben we te veel van het budget doorgeschoven naar 2024. Via deze rapportage schuiven we € 100.000 terug van 2024 naar 2023 voor de gemaakte en nog te maken voorbereidingskosten 2023. Ontwikkelen openbare ruimte Dreef Renesse De gemeente heeft nog geen opgave om een schoonwaterriolering aan te leggen van het centrum naar het achterliggende gebied. Deze werkzaamheden worden pas op zijn vroegst in 2024 uitgevoerd al dan niet gebruik makend van het perceel de Dreef. Verduurzamen natransport Transferium en mobiliteitshub Op dit moment worden scenario's gemaakt voor verduurzaming van het Transferium om voor te leggen voor besluitvorming. Na een besluit wordt de uitvoering verwacht in 2024. Daarom schuiven we deze twee budgetten door naar 2024. (Ver)nieuwbouw poppodium Brogum Uw raad nam op 21 juni 2023 kennis van de planning voor de voorbereiding en realisatie van het nieuwe cultuurpodium. Aan de hand hiervan schuiven we het volledige investeringsbudget door naar de komende jaren. Het gaat hierbij om een bedrag van € 3,3 miljoen voor de realisatie van het gebouw en de buitenruimte (inclusief indexatie prijspeil tot oktober 2023).

Gelet op prijsstijgingen (substantieel hoger dan de inflatie waarmee is gerekend), de tot dusverre beperkt uitgewerkte basisvariant en het feit dat er voor de inrichting buitenruimte nog geen (schets)ontwerp en weinig budget beschikbaar is, verwachten we dat de investering fors hoger wordt dan het beschikbaar gestelde budget. Daarmee worden de kapitaallasten voor de uitvoering van dit project ook hoger, in combinatie met de gestegen rente sinds 2021. Alleen al vanwege dat laatste schatten wij in dat de subsidie na de overdracht van het pand aan Brogum structureel ruim € 100.000 hoger uitvalt. Vanwege de onvoorspelbaarheid van het verloop van de rente meerjarig is hiermee in de begroting nog geen rekening mee gehouden.

20

Afwijkingen op voorzieningen

4

De volgende aanpassing op ramingen binnen voorzieningen heeft plaatsgevonden (+ is toevoegen en - is onttrekken): Voorziening

2023

2024

2025

2026

2027

2028

Achterstallig onderhoud wegen

-187.500

187.500

Riool groot onderhoud

-617.800

2029

123.560

123.560

123.560

123.560

123.560

-333

-4.333

-4.333

-4.333

-4.333

-4.333

-4.333

-1.560.000

1.560.000

Vuilverwerking

156.555

161.555

161.555

161.555

161.555

161.555

161.555

Frictiekosten

561.600

-334.800

-226.800

-1.647.478

1.693.482

53.982

280.782

280.782

280.782

157.222

Speelruimtes

GRP algemeen Riool vervangingsinvesteringen

Totaal

Toelichtingen Voorziening speelruimtes Binnen de voorziening speelruimtes ramen we jaarlijks € 8.600 vanaf 2024 voor onderhoudskosten van het skatepark. Hiervoor verhogen we de dotatie aan de voorziening ook jaarlijks met € 8.600. Voorziening achterstallig onderhoud wegen Door capaciteitsgebrek konden werken niet uitgevoerd worden naast ons reguliere werk. Daarnaast loopt er een onderzoek naar gerichte aanpak met meerdere disciplines. We schuiven het budget van € 187.500 daarom door naar 2024. Voorziening riool groot onderhoud Door capaciteitsgebrek en de implementatie van wijkgerichte aanpak schuiven we het restant van het budget in 2023 door naar de jaren 2024-2028. Voorziening GRP algemeen Binnen de budgetten van het GRP melden we een incidenteel voordeel van € 4.000 en een structureel nadeel van € 4.333. Dit wordt onttrokken aan de voorziening GRP algemeen. Voorziening riool vervangingsinvesteringen Door capaciteitsgebrek en de implementatie van wijkgerichte aanpak schuiven we het restant van de budgetten vervanging vrijverval riolering en vervanging riolering binnenstad door naar 2024. Egalisatievoorziening vuilverwerking Op de exploitatieposten van de Reiniging melden we een structureel nadeel van € 159.000. Dit komt met name door een lagere opbrengst bij de afvalstoffenheffing en het reinigingsrecht. Dit komt door het succes van het Diftar-systeem.

Doordat steeds meer inwoners en bedrijven ervan doordrongen zijn dat we minder afval moeten produceren vallen de variabele opbrengsten van de Afvalstoffenheffing en het Reinigingsrecht structureel lager uit. Op korte termijn (2023 en 2024) zijn deze minderopbrengsten nog te compenseren uit de egalisatievoorziening vuilverwerking. Bij ongewijzigd beleid zou de voorziening vanaf 2025 negatief gaan lopen. Dat is niet toegestaan. Om de voorziening op lange termijn weer op niveau te krijgen zijn dus maatregelen nodig. Deze leggen we in 2024, in voorbereiding op de begroting 2025, aan u voor.

21

Voorziening frictiekosten Als gevolg van de organisatiewijziging/teammanagers stellen wij een voorziening frictiekosten in. Via deze rapportage wordt een bedrag van € 747.000 gedoteerd aan deze voorziening. Meer hierover bij de afwijkingen op exploitatiebudgetten, onderdeel overhead (hoofdstuk 1).

22

Voorstel

5

Wij stellen u voor: 1) In te stemmen met het verwerken van de financiële consequenties van deze rapportage in de programmabegroting 2023-2026 en te betrekken bij de behandeling van de programmabegroting 2024-2027; 2) Het totale saldo over 2023 van € 3.647.860 als volgt te bestemmen: € 3.474.000 toevoegen aan de nieuw in te stellen bestemmingsreserve GBE Aqua, € 173.860 aan de algemene reserve en € 4.446.927 doorschuiven van 2023 naar 2024 en 2025 via de algemene reserve; 3) Het structurele negatieve exploitatiesaldo vanaf 2024 te dekken uit de budgettaire ruimte en de incidentele saldi toe te voegen aan de algemene reserve; 4) In te stemmen met de in deze rapportage opgenomen mutaties op de reserves en voorzieningen; 5) In te stemmen met de in deze rapportage opgenomen verschuivingen, mutaties en nieuwe eindstanden (zoals in de bijlage opgenomen) van de investeringskredieten in de jaren 2023 tot en met 2028; 6) Het via het saldo van de 2e Financiële rapportage 2022 aan de algemene reserve toegevoegde bedrag voor GBE Aqua van € 3.385.000 weer te onttrekken aan deze reserve en toe te voegen aan de bestemmingsreserve GBE Aqua.

23

Laan van St. Hilaire 2 4301 SH Zierikzee Postadres: Postbus 5555 4300 JA Zierikzee T (0111) 452 000 gemeente@schouwen-duiveland.nl www.schouwen-duiveland.nl

24