976216 RVS Eenmalige energietoeslag 2023

Raadsvoorstel Urgentie Onderwerp Zaaknummer Datum Openbaarheid Afdeling Portefeuillehouder Opdrachtgever

Hoog, Het is het voornemen om de toeslag ambtshalve zo spoedig mogelijk uit te betalen en de aanvraag ook zo spoedig mogelijk open te kunnen zetten. Eenmalige energietoeslag 2023 976216 10 oktober 2023 Externe communicatie Werken, Wonen en Leven (WWL) P. Schot Afdelingshoofd WWL

Voorstel 1. De nog in het gemeentefonds te ontvangen rijksmiddelen betreffende budget energietoeslag 2023 van € 1.638.798 beschikbaar te stellen voor de eenmalige energietoeslag 2023 waarvan € 763.114 in dienstjaar 2023 en € 875.684 in dienstjaar 2024. 2. De nog in het gemeentefonds te ontvangen rijksmiddelen betreffende verdeelherstelactie 2022 van € 354.586 volledig in dienstjaar 2023 beschikbaar te stellen voor: a. de dekking van het nadelig saldo van € 7.700 van de nabetaling energietoeslag 2022; b. de eenmalige energietoeslag 2023 voor een bedrag van € 346.886. Inleiding De kosten van energie en levensonderhoud zijn in 2022 en 2023 gestegen. Hier heeft iedereen in Nederland mee te maken. Een toenemend aantal huishoudens heeft te maken met (energie)armoede. Vooral huishoudens met een laag inkomen die in slecht geïsoleerde woningen wonen, kunnen door een hoge energierekening in financiële problemen komen. In 2022 is een breed pakket aan maatregelen genomen om deze hoge kosten – waaronder de hoge energiekosten – gedeeltelijk te compenseren. Ook in 2023 zijn er diverse koopkrachtmaatregelen en compensatieregelingen. Voorbeelden hiervan zijn de verhoging van de zorg- en huurtoeslag, kindgebonden budget en het wettelijk minimumloon. Sinds begin 2023 geldt een tijdelijk prijsplafond voor stroom en gas.

Daarbovenop komt nu – net als in 2022 – de eenmalige energietoeslag 2023 voor huishoudens met een inkomen op of net boven het sociaal minimum. Beoogd resultaat Door de nog te ontvangen rijksmiddelen beschikbaar te stellen voor de eenmalige energietoeslag 2023, is het mogelijk de doelgroep te verruimen en huishoudens met een inkomen tot 150% van het sociaal minimum gedeeltelijk te compenseren. Hierdoor verkleinen we de kans dat mensen door de stijgende gas-, warmteen energieprijzen in de schulden terecht komen. Argumenten 1.1. Dit is het bedrag dat we van het Rijk ontvangen ter compensatie van de lasten die gemoeid gaan met het verstrekken van de eenmalige energietoeslag 2023. Vanuit zijn kaderstellende rol heeft de raad het budgetrecht. Formeel kan het college geen uitgaven doen voor zaken waarvoor de raad geen kader heeft bepaald. We gaan uit van het bedrag uit de septemberbrief 2023 van € 1.638.798. Voor het jaar 2023 is een aangepaste verdeelsystematiek. Geconstateerd is dat de verdeling van de middelen voor de energietoeslag in 2022 niet geheel aansloot bij de kosten van de gemeente. Deze is voor 2023 dan ook aangepast. Hierdoor ontvangen wij voor 2023 meer middelen. 1.2.1. Dit maakt het mogelijk een grotere doelgroep te compenseren dan de door het Rijk beoogde doelgroep.

Mensen met een inkomen op of rond het sociaal minimum hebben ondanks alle koopkrachtmaatregelen moeite om financieel het hoofd boven water te houden en zijn financieel niet voldoende weerbaar om de momenteel hogere (energie)kosten te kunnen dragen. Het college vindt het dan ook verantwoord het budget in te zetten voor een bredere doelgroep als waarvoor het Rijk deze regeling in het leven heeft geroepen, te

Pagina 1 van 3

weten voor huishoudens met een inkomen tot 150% van het sociaal minimum. Waarbij de doelgroep tot 120% een bedrag van € 800 ontvangt en de doelgroep 120% - 150% een bedrag van € 650. 1.2.2. Wanneer we de doelgroep van 2022 hanteren is sprake van een fors restantbudget In 2022 hebben we 84% van de huishoudens met een inkomen tot 120% van het sociaal minimum gecompenseerd. In de doelgroep 120% - 130% van het sociaal minimum was sprake van een bereik van 51%. De doelgroep van de energietoeslag 2023 valt grotendeels samen met die van 2022. Tegelijkertijd kunnen er huishoudens zijn van wie het inkomen hoger of lager is geworden, waardoor zij niet (langer) of juist wel onder de doelgroep van de energietoeslag vallen. De omvang van de doelgroep tot 130% is naar verwachting dan ook ongeveer gelijk in 2022 en 2023. Wanneer de doelgroep en het bereik voor 2023 dezelfde als 2022 zou zijn, zou dit betekenen dat we naar schatting circa € 460.000 over houden. In deze schatting is geen rekening gehouden met de uitvoeringskosten. 1.2.3. Er zijn voldoende middelen om het bereik te vergroten Wanneer we uitgaan van een bereik van 85% voor huishoudens tot 120%, 70% bereik voor huishoudens tussen 120% en 150% en 8% uitvoeringskosten, is er sprake van een overschot van circa € 200.000. Hoe hoog het bereik in werkelijkheid ligt, is – met name voor de doelgroep 130% - 150% – moeilijk in te schatten.

Onder meer personen in een inrichting, zoals ouderen in een verzorgingshuis, hebben geen recht op de energietoeslag. Ten opzichte van het landelijke gemiddelde wonen op Schouwen-Duiveland relatief veel ouderen met een laag inkomen. 1.700 van de 2.700 huishoudens in de doelgroep tot 150% zijn gepensioneerden. Het percentage huishoudens dat in een inrichting woont, en dus geen recht heeft op energietoeslag, is veel hoger dan het landelijke percentage (63% versus 45%). 2.1. Dit is het bedrag dat we van het Rijk ontvangen naar aanleiding van de verdeelherstelactie 2022. Onze gemeente is één van de gemeenten die in 2022 minder budget heeft ontvangen dan wij nodig hadden om 90% van de verwachte doelgroep te compenseren. Hiervoor ontvangen wij een compensatie van € 354.586. Het gaat dus niet om compensatie van het feitelijke tekort maar van een verwacht tekort. Wij willen dit budget echter niet inzetten ter dekking van de hogere uitgaven energietoeslag 2022 in het vorige dienstjaar, maar beschikbaar stellen voor de regeling 2023. Dit behalve het tekort van € 7.700 zijnde het nadelig saldo op de nabetaling energietoeslag 2022 eerder dit jaar. Kanttekeningen De eenmalige energietoeslag verstrekken we via de categoriale bijzondere bijstand. Dit betekent dat niet hoeft te worden vastgesteld dat een huishouden ook daadwerkelijk een sterk gestegen energierekening heeft gehad.

Ook hoeft niet te worden vastgesteld dat het huishouden deze hogere energierekening financieel zelf niet kan dragen. Het gegeven dat een huishouden tot de vastgestelde doelgroep behoort, is voldoende om voor de eenmalige energietoeslag 2023 in aanmerking te komen. De verstrekking van categoriale bijzondere bijstand is weliswaar minder gericht, maar ook aanzienlijk minder complex en arbeidsintensief dan verstrekking via de individuele bijzondere bijstand. Het college heeft in 2023, net als in 2022, de bevoegdheid om zelf invulling te geven aan wat we onder een laag inkomen verstaan. Bij iedere nadere invulling aan het begrip laag inkomen is het onvermijdelijk dat er huishoudens zijn, die net buiten het bereik van de regeling vallen. Daarbij kan het ook gaan om huishoudens die wel degelijk te maken hebben met een financieel probleem als gevolg van een sterk gestegen energierekening. Het Rijk benadrukt dat we als gemeente voor deze huishoudens maatwerkoplossingen kunnen bieden via het bestaande instrument van de individuele bijzondere bijstand. De energietoeslag 2022 had in de vier grote steden een bereik van circa 90%. Op Schouwen-Duiveland lag het bereik onder huishoudens met een inkomen tot 120% van het sociaal minimum op 84%. In de doelgroep 120% - 130% van het sociaal minimum lag het bereik met 51% een stuk lager.

Wanneer we kijken naar de totale doelgroep tot 130% van het sociaal minimum dan was in 2022 sprake van een bereik van 81%. Wij prognosticeren aan de hand van de door het college vastgestelde regeling een uitgave van € 1.719.850. Dit betekent dat er een overschot is van € 265.834. De prognose is echter gebaseerd op bepaalde aannames, waaronder het aantal huishoudens en het percentage bereik ervan. Dit kan betekenen dat in de praktijk de werkelijke uitgaven lager uitvallen maar ook hoger. Vooralsnog gaan wij uit van een totale last van € 1.985.684. Mocht er uiteindelijk geld overblijven, dan stellen wij u op dat moment voor dit toe te voegen aan de algemene reserve. Andersom, mocht er uiteindelijk sprake zijn van een tekort, dan zullen wij u op een later moment alsnog vragen naar extra budget.

Pagina 2 van 3

Financiën Begroting Begrotingswijziging Eenmalige lasten Structurele lasten Eenmalige baten Structurele baten Dekking

Binnen begroting Nee 1993384,00 1993384,00 Algemene uitkering gemeentefonds via stelpost

Via de decembercirculaire 2023 ontvangen we dit jaar in totaal € 1.993.384. Vooralsnog willen we deze middelen op een klein stukje na (€ 7.700) volledig reserveren voor de uitvoering van de eenmalige energietoeslag 2023. Deze € 7.700 betreft het nadelig saldo op de nabetaling energietoeslag 2022 eerder dit jaar. We stellen u voor dit bedrag te dekken uit de te ontvangen rijksmiddelen betreffende verdeelherstelactie 2022. Daarmee resteert een bedrag van € 1.985.584. De uitvoering van de regeling start onmiddellijk nadat uw raad het budget hiervoor beschikbaar stelt. Eerst betalen we de ambtshalve verstrekkingen uit. De termijn voor de aanvragen van de energietoeslag loopt door tot en met 31 maart 2024. Om die reden stellen wij u voor het budget te splitsen voor een deel 2023 en voor een deel 2024. Het budget 2023 zal aangewend worden voor de ambtshalve betalingen. Naar schatting gaat het om een bedrag van € 1.088.000. We gaan er vooralsnog vanuit dat we een bedrag van € 500.500 uitgeven in 2024. Dit vanwege de doorlooptijd van de afhandeling van de aanvragen. Het geprognosticeerde overschot van € 265.834 reserveren we vooralsnog voor 2024, zie hiervoor de kanttekeningen. In de gehele berekening gaan we uit van een raming van € 131.350 voor de uitvoeringskosten, zijnde 8% van de totale uitgaven. De uitvoeringskosten hebben voor € 22.000 betrekking op 2023 en € 109.350 op 2024.

Deze bedragen zetten we in de begroting weg als inhuurbudget. Communicatie Via de gemeentelijke website, social media en de gemeenterubriek van de Wereldregio informeren we inwoners over de mogelijkheden om de energietoeslag aan te vragen. Ook in de reguliere media besteden we aandacht aan de mogelijkheid om energietoeslag aan te vragen. Wij nemen net als vorig jaar contact op met sociale partners om ze op deze mogelijkheid te wijzen. Na het besluit van de raad, informeren wij de doelgroep via de gebruikelijke kanalen. Daarnaast wijzen we de nieuwe doelgroep met een persbericht op het feit dat zij energietoeslag kunnen aanvragen. Alle huishoudens aan wie we het bedrag ambtshalve verstrekken, ontvangen een brief. Deze brief verzenden we voorafgaand aan de uitbetaling. De nieuwe beleidsregels publiceren we in het gemeenteblad. Uitvoering De Beleidsregels eenmalige energietoeslag gemeente Schouwen-Duiveland 2023 treden in werking op het moment dat uw raad hiervoor budget ter beschikking stelt.

Burgemeester en wethouders van Schouwen-Duiveland, S.J.A. Bronsveld

J.Chr. van der Hoek MBA

Secretaris

Burgemeester

Pagina 3 van 3