968777 RVS meicirculaire 2023 met tabellen

Raadsvoorstel

Onderwerp Zaaknummer Datum Openbaarheid Afdeling Portefeuillehouder Opdrachtgever Behandelend ambtenaar

Meicirculaire 2023 968777 22 augustus 2023 Externe communicatie Bedrijfsvoering 2 (BV2) D.P.W. Joppe Afdelingshoofd BV2 Edwin Meeuws

Voorstel De gemeenteraad voorstellen om: 1. Kennis te nemen van de mutaties op de algemene uitkering 2. In te stemmen met het alloceren van specifiek ontvangen middelen 3. In te stemmen met het laten vrijvallen van de stelposten ‘onderuitputting rijksuitgaven’ en ‘nieuwe normeringssystematiek’ 4. In te stemmen met het toevoegen van het budgettaire effect aan de algemene reserve in 2023 en aan de budgettaire ruimte vanaf 2024. Inleiding Jaarlijks verschijnen meestal drie circulaires vanuit het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) over het gemeentefonds. De meicirculaire geeft de vertaling van de Voorjaarsnota van de rijksoverheid, de septembercirculaire de vertaling van de Miljoenennota en de decembercirculaire rondt het uitkeringsjaar zoveel mogelijk af. De meicirculaire 2023 is volgens planning verschenen. Deze circulaire bevat informatie over de actualisatie van het accres op basis van de Voorjaarsnota 2023 en een structurele rijksbijdrage vanaf 2027. Beoogd resultaat Met dit raadsvoorstel beogen we u op de hoogte te brengen van de financiële gevolgen van de meicirculaire op de begroting 2023 tot en met 2027. Argumenten 1.1 De algemene uitkering wijzigt onder andere als gevolg van het aanpassen van de accressen, het actualiseren van de verdeelmaatstaven en mutaties in een aantal stelposten.

Als gevolg van onder andere de hiervoor vermelde oorzaken is de hoogte van onze algemene uitkering gewijzigd. Onderstaande tabel geeft u inzicht in alle mutaties:

Pagina 1 van 7

2023 Algemene uitkering Loon- en prijsbijstelling Structurele rijksbijdrage vanaf 2027 Technische mutaties en WOZ-waarde

2024

2025

2026

2027

528 1.176 1.954 2.099 2.178 1.754 615 562 567 453 420

Taakmutaties Jeugdzorg Specifieke loon- en prijsbijstelling Jeugd/Voogdijk 18+ en participatie Integraal Zorgakkoord (WMO abonnementstarief) Afschaffen WMO abonnementstarief en herinvoering eigen bijdrage Flankerend beleid energiearmoede Dienstverlening gemeenten aanpak armoede en schulden Overige taakmutaties

61 49 -20

Decentralisatie- en integratie-uitkeringen Brede impuls combinatiefuncties/buurtsportcoaches (DU) Leerlingenvervoer Oekraïne Taal voor ontheemden uit Oekraïne Maatschappelijke begeleiding Inkomstenderving 2020 en 2021 Participatie (WSW) Overig IU/DU/SU

-114 96 52 24 72 85 21

205 182 253 233

-113

-10

249 -305

251 -308

-7

-7

-11

-10

-114

-114

-114

-114

-2

-2

-2

-2

Stelposten Vervallen stelpost onderuitputting rijksuitgaven kabinet Rutte IV Vervallen stelpost nieuwe normeringssystematiek

980 1.200 1.000

500 894

500 894

Totaal mutatie algemene uitkering

2.476 3.306 4.269 3.650 5.552

27

260 232

Toelichting op de mutaties: Algemene uitkering Loon- en prijsbijstelling Sinds de meicirculaire 2022 is het accres gesplitst in een volume- en een nominaal deel, waarbij het nominale deel ter compensatie is van loon- en prijsstijging en het volumedeel ter compensatie van bevolkingstoename en reëel accres. In de meicirculaire 2023 zijn de LPO-accressen voor de jaren 2023 tot en met 2027 bijgewerkt en is sprake van een opwaartse bijstelling voor alle jaren. De mutaties ten opzichte van de septembercirculaire 2022 zijn als volgt: - 2023 € 528.020 - 2024 € 1.175.942 - 2025 € 1.953.780 - 2026 € 2.098.858 - 2027 € 2.178.251 Structurele rijksbijdrage vanaf 2027 Vooruitlopend op een nieuwe financieringssytematiek heeft het kabinet in de septembercirculaire 2022 in 2026 eenmalig € 1 miljard beschikbaar gesteld. Dit bedrag is in de meicirculaire 2023 vanaf 2027 structureel opgenomen. Later dit jaar, in de septembercirculaire 2023, wordt van dit bedrag nog een deel in het BTWcompensatiefonds (BCF) gestort. We schatten in dat hierdoor per saldo via de algemene uitkering € 924 miljoen beschikbaar blijft en € 76 miljoen aan het BCF wordt toegevoegd.

Voor Schouwen-Duiveland is dat een bedrag van € 1.753.771 Nieuwe financieringssystematiek Het kabinet heeft besloten om het gemeentefonds voor de volume-ontwikkeling vanaf 2027 te indexeren op basis van de ontwikkeling van het bruto binnenlands product. In de meicirculaire 2023 is een beschrijving van de hoofdlijnen van een nieuwe financieringssystematiek opgenomen. De nieuwe Pagina 2 van 7

financieringssystematiek houdt in dat de volumeontwikkeling van het gemeentefonds vanaf 2027 wordt gebaseerd op een historisch gemiddelde van de ontwikkeling van het bruto binnenlands product (bbp). Hiervoor is in de Voorjaarsnota 2023 een budget gereserveerd van € 150 miljoen in 2027 en € 300 miljoen in 2028. In de meicirculaire 2023 is de nieuwe financieringssystematiek nog niet verwerkt. Technische mutaties en WOZ-waarde De ontwikkeling van de uitkeringsbasis wordt in belangrijke mate beïnvloed door de hoeveelheidsverschillen. De hoeveelheden zijn voor meerdere maatstaven in deze circulaire gewijzigd op basis van de meest actuele gegevens. Het grootste (voordelige) verschil wordt veroorzaakt door een stijging in het aantal inwoners. Hiertegenover staat een nadeel als gevolg van de aanpassing van de WOZ-waarden naar de waardestijging 2022. Daarnaast zijn de rekentarieven voor de WOZ aangepast op onder meer de inflatie in 2022. Per saldo leiden de technische mutaties en WOZ-waarde aanpassing voor Schouwen-Duiveland tot een verhoging van de algemene uitkering van € 615.000 in 2023, € 562.000 in 2024, € 567.000 in 2025, € 453.000 in 2026 en € 420.000 in 2027. Taakmutaties Jeugdzorg Het Rijk en de VNG hebben 18 april dit jaar een financieel principeakkoord bereikt voor de Hervormingsagenda Jeugd.

In de meicirculaire 2023 wordt voor jeugdzorg, onder voorbehoud van omzetting naar een definitief akkoord op de Hervormingsagenda, voor 2024 € 1.454 miljoen en voor 2025 € 954 miljoen beschikbaar gesteld. Van de extra middelen wordt een deel vanuit de begroting van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) ingezet voor de investeringen en uitvoeringskosten van de Hervormingsagenda. Voor 2024 gaat het om een bedrag van € 91 miljoen en voor 2025 € 95 miljoen. Per saldo wordt hierdoor voor 2024 € 1.363 miljoen en voor 2025 € 859 miljoen aan de algemene uitkering toegevoegd. Voor de jaren 2026 en verder blijven de middelen gereserveerd en zal toevoeging aan de algemene uitkering plaatsvinden na het advies van de deskundigencommissie en besluitvorming daarover. Verder is één van de financiële afspraken in het principeakkoord dat de huidige besparingsreeks van € 374 miljoen voor 2023, € 463 voor 2024, € 570 voor 2025 voor 2023 tot en met 2025 bevroren is op het niveau van € 374 miljoen. Voor 2026 staat de besparing, zoals voorzien, op € 961 miljoen en loopt op tot iets meer dan € 1 miljard voor 2027. Ook zijn afspraken gemaakt over de aanvullende besparing van € 100 miljoen voor 2024, waarbij de Rijksoverheid de verantwoordelijkheid heeft om deze besparing in te vullen met (wettelijke) maatregelen.

Voor 2024 geldt dat de geraamde extra besparing van € 100 miljoen vanwege een vertraging in de totstandkoming van de Hervormingsagenda Jeugd is vervallen. Het vervallen van de extra korting voor 2024 heeft geen budgettair effect. Het verloopt budgettair neutraal, omdat gemeenten in de begroting voor Jeugdzorg rekening moeten houden met de voorgenomen besparing en een lagere raming voor de uitgaven. In de algemene uitkering hadden we middels een stelpost al rekening gehouden met deze ontwikkeling. Echter het bevriezen van de besparingen van 2024 en 2025 op het niveau van 2023 heeft een voordelig effect voor de algemene uitkering van € 260.000 in 2024 en € 205.000 in 2025. Doordat de opgenomen stelpost hiermee wordt verrekend slaat dit in 2026 en 2027 om in een klein nadeel. Specifieke loon- en prijsbijstelling Jeugd (AP)/Voogdijk 18+ en participatie) De rekensystematiek maakt dat bepaalde onderdelen van de algemene uitkering in 2023 nog specifiek geïndexeerd moesten worden. Enerzijds komt dit door het overhevelen van integratie-uitkeringen naar de algemene uitkering (participatie en Voogdij+) en anderzijds door een vrijval van middelen uit de Aanvullende Post (AP) (Jeugdzorg). Voor Schouwen-Duiveland leidt dit tot een verhoging van de algemene uitkering van € 27.000 in 2023, € 232.000 in 2024 en € 182.000 in 2025.

Integraal Zorgakkoord (WMO abonnementstarief) Het kabinet stelt structureel extra middelen (€ 110 miljoen) beschikbaar aan gemeenten samenhangend met het Integraal Zorgakkoord, ter compensatie van gemeenten voor gestegen kosten als gevolg van de invoering van het abonnementstarief Wmo. Voor Schouwen-Duiveland betekent dit een verhoging van € 253.000 in 2025, € 249.000 in 2026 en € 251.000 in 2027 en verder. Afschaffen Wmo abonnementstarief en herinvoering eigen bijdrage Het abonnementstarief in de Wmo 2015 wordt afgeschaft (geraamde opbrengst € 95 miljoen vanaf 2025 en in plaats daarvan wordt de inkomensafhankelijke eigen bijdrage in de Wmo 2015 heringevoerd (geraamde Pagina 3 van 7

opbrengst € 225 miljoen vanaf 2026). Daarbij is het uitgangspunt dat zoveel mogelijk wordt aangesloten bij de vormgeving zoals die voorheen was met oog voor inkomenseffecten en het beroep dat wordt gedaan op de Wmo. Anders dan beoogd in het Coalitieakkoord verdwijnt het abonnementstarief niet alleen voor de huishoudelijke hulp, maar voor alle Wmo-voorzieningen waarop het abonnementstarief nu van toepassing is. Hiervoor wordt een wetsvoorstel voorbereid. Het huidige wetsvoorstel voor invoering van de passende eigen bijdrage huishoudelijke hulp (waarvan de inwerkingtreding per 2025 werd voorzien) wordt ingetrokken. Voor Schouwen-Duiveland betekent dit per saldo een verhoging van € 233.000 in 2025, een verlaging van € 305.000 in 2026 en met ingang van 2027 een verlaging van € 308.000. Flankerend beleid energiearmoede Het kabinet stelt in totaal incidenteel € 200 miljoen voor de jaren 2022 tot en met 2024 beschikbaar om een stapeling van sociale en maatschappelijke problemen als gevolg van de hoge inflatie te voorkomen. Van dit bedrag wordt in 2023 in totaal € 50 miljoen via het gemeentefonds aan gemeenten beschikbaar gesteld voor de verwachte extra inzet die nodig zal zijn op het gebied van vroegsignalering en om gemeenten tegemoet te komen in het verwachte extra beroep op bijzondere bijstand.

In een latere circulaire wordt de gemeente geïnformeerd over de middelen voor 2024 en de verdeling daarvan. Voor Schouwen-Duiveland bedraagt de uitkering € 61.000 in 2023. Dienstverlening gemeenten aanpak armoede en schulden Voor de Aanpak Geldzorgen, Armoede en Schulden, die in juli 2022 aan de Tweede Kamer is gepresenteerd, heeft het kabinet in 2023 in totaal € 118 miljoen beschikbaar gesteld. Van deze middelen wordt € 40 miljoen via het gemeentefonds aan gemeenten beschikbaar gesteld als investering in betere dienstverlening door gemeenten op het gebied van armoede en schulden. Gemeenten kunnen deze middelen inzetten om aan de slag te gaan met de prioriteiten van de Aanpak geldzorgen, armoede en schulden, zoals het verdubbelen van het gebruik van de schuldhulpverlening en het tegengaan van kinderarmoede Voor SchouwenDuiveland bedraagt de uitkering € 49.000 in 2023. Overige taakmutaties Hieronder vallen enkele kleine taakmutaties: 1. Wet nieuwe procedure vaststelling verkiezingsuitslag (verhoging € 7.000,- structureel vanaf 2023); 2. GDI voorzieningen 2022 (verlaging € 15.000 incidenteel in 2023); 3. Handhaving energielabel C kantoren (verhoging € 2.000,- van 2023 t/m 2025 en verlaging € 2.000,vanaf 2026); 4. Verdeling structurele middelen Wet goed Verhuurdersschap (correctie verdelingsfout decembercirculaire 2022; verlaging € 17.000 structureel); 5.

Voorschoolse educatie (verhoging € 3.000 in 2023 en € 1.000 structureel vanaf 2024). Decentralisatie- en integratie-uitkeringen Toelichting bij DU Brede impuls combinatiefuncties/buurtsportcoaches Op 8 februari 2023 is de Regeling specifieke uitkering voor sport en bewegen, gezondheidsbevordering, cultuurparticipatie en sociale basis 2023-2026 (SPUK-SGCS, ook wel ‘brede SPUK”) gepubliceerd. Voor de bestaande Brede Regeling Combinatiefuncties betekent dit een wijziging van het type uitkering van een decentralisatie uitkering naar een specifieke uitkering. Vanwege deze wijziging is in de meicirculaire 2023 de decentralisatie-uitkering Brede impuls combinatiefuncties/buurtsportcoaches met ingang van uitkeringsjaar 2023 vervallen. De inkomensoverdracht vindt niet meer plaats via het gemeentefonds, maar zal via de specifieke uitkering plaatsvinden. Voor Schouwen-Duiveland betekent dat een verlaging van de algemene uitkering met € 114.000,- structureel vanaf 2023. Leerlingenvervoer Oekraïne De decentralisatie-uitkering Leerlingenvervoer Oekraïne is een tegemoetkoming aan gemeenten voor de kosten die zij gemaakt hebben en maken voor het vervoer van Oekraïners naar scholen. De decentralisatieuitkering ziet toe op de periode van januari 2023 tot en met 31 juli 2023. Voor Schouwen-Duiveland is hiervoor in 2023 € 96.000 beschikbaar.

Taal voor ontheemden uit Oekraïne Ontheemden uit Oekraïne hebben nu beperkte mogelijkheden om de Nederlandse taal op vrijwillige basis te leren. Om een hogere arbeidsparticipatie te stimuleren, het mogelijk te maken voor Oekraïners om werk te doen dat past bij hun vaardigheden en opleiding en om deel te kunnen nemen aan de Nederlandse maatschappij, is het leren van de Nederlandse taal essentieel. Deze middelen (€ 15 miljoen) hebben tot doel

Pagina 4 van 7

het gemeentelijke aanbod van taalonderwijs aan volwassen ontheemden uit Oekraïne te stimuleren. Dit kunnen ontheemden zijn die daar behoefte aan hebben, die dat nodig hebben om werk te vinden of die werk willen vinden dat beter past bij hun vaardigheden, werkervaring en onderwijsachtergrond. Er zal gebruik gemaakt worden van een verdeelsleutel op basis van data van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) over het aantal opgevangen ontheemden uit Oekraïne per Gemeente. Voor SchouwenDuiveland is hiervoor in 2023 € 52.000 beschikbaar. Maatschappelijke begeleiding Conform artikel 18 van de Wet inburgering 2013 voorziet het college in de maatschappelijke begeleiding van inburgeringsplichtige asielmigranten en hun gezinsleden. Gemeenten ontvangen hiervoor in 2023 in totaal circa € 12,9 miljoen. Voor Schouwen-Duiveland is hiervoor in 2023 € 24.000 beschikbaar. Inkomstenderving 2020 en 2021 Met decentrale overheden is afgesproken dat gemeenten reële compensatie ontvangen voor derving van inkomsten door covid-19 in 2021. In de meicirculaire is deze compensatie opgenomen voor de gemeenten waarvoor dat nog niet was afgerond. Voor Schouwen-Duiveland betreft dit een bedrag van € 72.000. Participatie (WSW) Dit betreft loon- en prijsbijstelling van deze integratie-uitkering met een bedrag voor Schouwen-Duiveland van € 85.000 voor 2023.

Overige decentralisatie- en integratie-uitkeringen Hieronder vallen enkele kleine mutaties in decentralisatie- en integratieuitkeringen: 1. Voorschoolse voorziening peuters DU (verhoging € 2.000,- vanaf 2023 structureel) 2. Armoedebestrijding kinderen DU (verlaging € 4.000,- vanaf 2024) 3. Wet goed verhuurderschap (verhoging € 17.000 incidenteel) 4. Einde lening inburgeringsplicht (ELIP) (verhoging € 2.000,- incidenteel) Stelposten Zoals opgenomen in de kadernota 2024-2027 vallen er een tweetal stelposten vrij. Dit betreft de volgende posten: 1. Stelpost onderuitputting rijksuitgaven: de stelpost voor de onderuitputting van de rijksuitgaven kan vervallen aangezien de volumecomponent van het accres van de algemene uitkering vastgezet is op de stand van de meicirculaire 2022. 2. Stelpost nieuwe normeringssystematiek: Het landelijke beeld dat de algemene uitkering van 2025 naar 2026 daalt en vervolgens naar 2027 licht toeneemt is ook voor Schouwen-Duiveland van toepassing. De stelpost algemene uitkering: nieuwe normeringssystematiek is opgenomen uit voorzichtigheidsprincipe om de daling voor deze jaren op te vangen en kan vervallen. De vrijval van de stelposten leidt tot een verhoging van de algemene uitkering van Schouwen-Duiveland met € 980.000 in 2023, € 1.200.000 in 2024, € 1.000.000 in 2025 en € 1.394.000 vanaf 2026.

Pagina 5 van 7

2.1 Met het alloceren van deze middelen worden zij bestemd voor de specifieke taken Een deel van de ontvangen middelen is bedoeld voor specifieke taken. Door deze te alloceren, kunnen zij daar ook aan worden besteed. Het betreft de volgende middelen: 2023 Jeugdzorg (50% egalisatiepost Wmo/Jeugd) Specifieke loon- en prijsbijstelling Jeugd/Voogdijk 18+ en participatie Integraal Zorgakkoord (WMO abonnementstarief) Afschaffen WMO abonnementstarief en herinvoering eigen bijdrage Flankerend beleid energiearmoede Dienstverlening gemeenten aanpak armoede en schulden Brede impuls combinatiefunctionarissen/buurtsportcoaches Leerlingenvervoer Oekraïne Taal voor ontheemden uit Oekraïne Participatie IU Correctie verdeling wet goed verhuurdersschap

61 49 -114 96 52 85 1

Totaal ta alloceren middelen

249

19

2024 130 223

2025 102 172 253 233

2026

2027

249 -305

251 -308

-114

-114

-114

-114

-17

-18

-17

-17

222

628

-187

-188

De mutaties uit bovenstaande tabel worden toegevoegd aan de uitgavenbudgetten van de betreffende beleidsvelden zodat uitvoering gegeven kan worden aan de betreffende gemeentelijke taken. Hierbij wordt hieronder voor een aantal specifieke mutaties nog een nadere toelichting gegeven: Jeugdzorg In de programmabegroting 2022-2025 is 50% van de extra compensatie van het Rijk toegevoegd aan de egalisatiepost maatwerkvoorzieningen Wmo/jeugd en 50% aan de budgettaire ruimte. Deze verwerkingswijze is gebaseerd op het uitgangspunt dat in het verleden de tekorten op de jeugdzorg uit de budgettaire ruimte zijn gedekt en dat extra middelen voor jeugdzorg derhalve kunnen worden aangewend om deze verliezen te compenseren. Analoog aan deze budgettaire verwerking stellen we voor om 50% van het voordelige effect van de bevriezing van de besparing Jeugdzorg aan de egalisatiepost toe te voegen. Loon- en prijsbijstelling Jeugd / Voogdij 18+ en participatie en Integraal Zorgakkoord Deze mutaties worden volledig verwerkt binnen de budgetten van WMO en Jeugd (via de egalisatiepost). Afschaffen WMO abonnementstarief en herinvoering eigen bijdrage Het herinvoeren van de eigen bijdrage zorgt voor een verlaging van de algemene uitkering aangezien het Rijk inkomsten verwacht bij de gemeenten als gevolg van die herinvoering.

De mutaties die hieruit voortvloeien worden taakstellend verwerkt in het inkomstenbudget voor eigen bijdragen WMO. Naar aanleiding van de meicirculaire was er al een taakstelling opgenomen in dit budget aangezien er toen sprake was van een herinvoering van de eigen bijdrage voor alleen de huishoudelijke hulp. Deze taakstelling wordt nu in feite opgehoogd aangezien de eigen bijdrage heringevoerd wordt voor alle WMO voorzieningen waar nu het abonnementstarief op van toepassing is. Het is niet op voorhand gezegd dat deze mutatie alleen de baten betreft aangezien de herinvoering eigen bijdrage ook zou moeten leiden tot minder gebruik van de betreffende maatwerkvoorzieningen. Brede impuls combinatiefunctionarissen/buurtsportcoaches Het vervallen van deze decentralisatie-uitkering wordt ten laste gebracht van het betreffende uitgavenbudget. Hiervoor in de plaats komt een specifieke uitkering, die, zodra deze is toegekend weer aan het betreffende uitgavenbudget zal worden toegevoegd.

Pagina 6 van 7

3.1 Vrijval van de betreffende stelposten is mogelijk aangezien de betreffende risico’s niet meer bestaan. In onze prognoses van de algemene uitkering proberen we middels stelposten rekening te houden met risico’s en onzekerheden. Na het verschijnen van de voorjaarsnota 2023 van het Rijk zijn een tweetal grotere risico’s niet meer van toepassing. Hierover is reeds melding gemaakt in de kadernota 2024-2027. Kanttekeningen

Financiën Begroting Begrotingswijziging Eenmalige lasten Structurele lasten Eenmalige baten Structurele baten Dekking

Niet binnen begroting Ja

Algemene reserve en budgettaire ruimte

De mutaties op de algemene uitkering, de vrijval van de stelposten en het alloceren van specifieke middelen geeft het volgende (directe) budgettaire effect: 2023 1.496 980 -249 2.227

Totaal mutaties algemene uitkering Vrijval stelposten Totaal te alloceren middelen Budgettaire effect

2024 2.106 1.200 -222 3.085

2025 3.269 1.000 -628 3.641

2026 2.256 1.394 187 3.837

2027 4.158 1.394 188 5.740

We stellen voor het saldo in 2023 toe te voegen aan de algemene reserve. De middelen vanaf 2024 en verder stellen we voor toe te voegen aan de budgettaire ruimte en deze te betrekken bij het opstellen van de programmabegroting 2024-2027. Daarin wordt ook het effect duidelijk van de inflatie op onze begroting. Uitvoering Het raadsvoorstel wordt besproken in de auditcommissie van 7 september. Naar de raad en de auditcommissie moet het PDF-bestand met tabellen worden gezonden. Specifieke informatie m.b.t. BenW advies Het B&W en raadsvoorstel lezen via de documenten "met tabellen".

Burgemeester en wethouders van Schouwen-Duiveland, J. van den Dries

J.Chr. van der Hoek MBA

Locosecretaris

Burgemeester

Pagina 7 van 7